СП РК 3.03-112-2013 МОСТЫ И ТРУБЫ (ҚР ЕЖ 3.03-112-2013) - часть 11

 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

 

153 

шыбықтардың  теориясы  бойынша  анықтауға  жол  беріледі,  бұл  жағдайда  кӛлденең 
қиманың  контурының  деформацияланбайтындығы  туралы  гипотезаны  қабылдау  керек. 
Басқа жағдайларда кӛлденең қиманың контурының деформациясын ескеру керек. 

8.4.1.5 Жобалау  барысында  аралық  құрылыстардың,  блоктардың,  дайындау, 

тасымалдау  және  монтаждау  кезінде  туындаған  жүктемелер  әсерінен,  пайдалану 
жүктемелерінің  әсерінен  жеке  элементтердің,  олардың  бӛліктерінің,  бӛлшектерінің  және 
қосылыстарының  кеңістіктегі  ӛзгермеуін,  беріктігін,  жалпы  және  жергілікті 
орнықтылығын және тӛзімділігін қамтамасыз ету керек. 

Қарапайым  бұрандамалар  салынатын  саңылауларда  әлсіретілген  элементтер  үшін 

беріктігін  және  тӛзімділігін  есептеулер  кезінде  нетто  қимасын,  орнықтылығын  және 
қаттылығын есептеу кезінде брутто қимасын қабылдау керек. 

Жоғары  тӛзімді  бұрандамаларда  фрикциялық  қосылыстары  бар  элементтердің 

тӛзімділігін,  орнықтылығын  және  қаттылығын  есептеулер  кезінде  брутто  қимасын, 
беріктігін  есептеуде  –  осы  бұрандамаға  түсірілетін  күштің  жартысы  қарастырылып 
отырған қимада үйкеліс күштерімен берілгендігін ескеріп нетто қимасын қабылдау керек. 

Конструкция  элементтерінің  нетто  қимасының  геометриялық  сипаттамаларын  аса 

жарамсыз әлсіретуді анықтай отырып табу керек. 

 

8.4.2  Беріктігін есептеу 
 

 

8.4.2.1 Орталықтан созу және орталықтан сығу элементтері 
 

N

  күшімен  орталықтан  созылуға  немесе  сығылуға  ұшыраған  элементтердің 

беріктігін есептеуді келесі формула бойынша орындау керек      

,

y

n

N

R m

A



                                                               (151) 

Мұндағы 

және 

8.4.2.1-8.4.2.3.5-тармақтарындағы  

m

 — 

60-кесте 

бойынша 

қабылданатын жұмыс шартының коэффициенті. 

 

8.4.2.2 Иілгіш элементтер  
 

8.4.2.2.1 Негізгі жазықтықтардың біреуінде иілетін элементтердің беріктігі бойынша 

есептеуді келесі формула бойынша орындау керек  

,

æ

y

n

M

R m

W



                                                          (152) 

мұндағы  æ  — қимадағы  пластикалық  деформациялардың  шектеулі  дамуын 

ескеретін  және  8.4.2.3.5-тармақ  талаптарын  орындау  шарты  кезінде  (153)  және  (154) 
формулалар бойынша анықталатын коэффициент; 

n

W

  — мұндағы  және  кейінгі  беріктігі  бойынша  есептеулердегі  нетто  қиманың 

кедергісінің минималды моменті, ол 

.

ef

b

белдеудің тиімді енін ескере отырып анықталады. 

Бір  уақытта әрекет ету кезінде 

M

  моментінің  және  кӛлденең 

Q

  күш  қимасында  æ 

коэффициентті келесі формулалар бойынша анықтау керек: 

-  

0, 25

m

s

R

 

 кезінде 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013 

154 

1

æ

æ ,



                                                                (153) 

-  

0, 25

s

m

s

R

R

  

 кезінде 

2

1

1

1

2

æ

æ

,

1 2

при этом 0 æ æ .

ab

a

  





 

                                                    (154) 

мұндағы  æ

1

  — қос  таврлы,  қорапты  және  тавр  қималары  үшін  қабылданатын 

коэффициент —61-кесте бойынша, сақиналы қималар үшін — 1,15 тең; тікбұрышты тұтас 
және Н-тәрізді қималар үшін — 1,25 тең; 

m

w w

Q

h t

 

 — арқалық қабырғасындағы орташа жанасу кернеуі; 

;

u

Q

Q

 

 

;

f

w

A

a

A







2

1 0, 25α

b





— қорапты қималар үшін; 

2

1 0, 0625

b







— қос таврлы қималар үшін; 

мұндағы 

u

Q

 — шекті кӛлденең күш, формула бойынша анықталады 

æ

,

s

u

R mlt

Q

S



2

 

мұндағы æ

2

 (171) формула бойынша анықталады. 

 

61-кесте - æ

1

 коэффициентінің мәндері 

,min

f

w

A

A

 

Ауданның  

,min

(

)

,

f

w

A

A

A



қатынасы кезінде  æ

1 

коэффициентінің мәндері, тең 

0,01 

0,1 

0,2 

0,3 

0,4 

0,5 

0,6 

0,7 

0,8 

0,9 

1,0 

0 

1,243 

1,248 

1,253 

1,258 

1,264 

1,269 

1,274 

1,279 

1,283 

1,267 

1,243 

0,1 

1,187 

1,191 

1,195 

1,199 

1,202 

1,206 

1,209 

1,212 

1,214 

1,160 

— 

0,2 

1,152 

1,155 

1,158 

1,162 

1,165 

1,168 

1,170 

1,172 

1,150 

— 

— 

0,3 

1,128 

1,131 

1,133 

1,136 

1,139 

1,142 

1,144 

1,145 

1,097 

— 

— 

0,4 

1,110 

1,113 

1,115 

1,118 

1,120 

1,123 

1,125 

1,126 

1,069 

— 

— 

0,5 

1,097 

1,099 

1,102 

1,104 

1,106 

1,109 

1,110 

1,106 

1,061 

— 

— 

0,6 

1,087 

1,089 

1,091 

1,093 

1,095 

1,097 

1,099 

1,079 

— 

— 

— 

0,7 

1,078 

1,080 

1,082 

1,084 

1,086 

1,088 

1,090 

1,055 

— 

— 

— 

0,8 

1,071 

1,073 

1,075 

1,077 

1,079 

1,081 

1,082 

1,044 

— 

— 

— 

0,9 

1,065 

1,067 

1,069 

1,071 

1,073 

1,074 

1,076 

1,036 

— 

— 

— 

1,0 

1,060 

1,062 

1,064 

1,066 

1,067 

1,069 

1,071 

1,031 

— 

— 

— 

2,0 

1,035 

1,036 

1,037 

1,038 

1,039 

1,040 

1,019 

— 

— 

— 

— 

3,0 

1,024 

1,025 

1,026 

1,027 

1,028 

1,029 

1,017 

— 

— 

— 

— 

4,0 

1,019 

1,019 

1,020 

1,021 

1,021 

1,022 

1,015 

— 

— 

— 

— 

5,0 

1,015 

1,015 

1,016 

1,017 

1,018 

1,018 

— 

— 

— 

— 

— 

ЕСКЕРТПЕ  1  Қорапты  қималар  үшін 

А

w

  ауданын  қабырғалардың  аудандарының  қосындысына 

тең деп қабылдау керек.

 

ЕСКЕРТПЕ 2   

A

f

,min

=0 ауданы тавр қималары үшін. 

 

n

W

 есептеу кезінде белдеудің 

ef

b

тиімді енін келесі формула бойынша анықтау керек 

 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

 

155 

,

ef

i

b

b







                                                       

 (155) 

мұндағы  



—   62-кесте  бойынша  қабылданатын

,

ef

b

  белдеуінің  барлық  тиімді  ені 

бойынша  шартты  біркелкі  таратылған  кернеулерге 

i

b

белдеу  учаскелерінің  еніндегі 

біркелкі тартылған кернеулерді келтіру коэффициенті; 

i

b

 —   максималды 

max



  (

i

b

  = 

)

b

  кернеулері  бар  екі  нүкте  арасындағы  немесе 

осындай  нүкте  және  (

i

k

b

b



),

белдеу  шеті  арасындағы  қарастырылып  отырған  қимада 

жасалған  белдеу  учаскесінің  ені,  бұл  жағдайда  мына  шарттар  орындалуы  тиіс: 

b

 



  0,04

l

 

және 

b

k

 



 0,02

l

 (олай болмаған жағдайда 

1);

 

 

l

  — кесілген  арқалықтың  аралық  ұзындығы  немесе  кесілмеген  арқалықтағы  нӛлдік 

момент нүктелері арасындағы арақашықтық. 

 

62-кесте – 

v

 коэффициентінің мәндері 

min

max





 



 коэффициенті 

1,0 

1 

0,7 

1 

0,5 

0,85 

0,33 

0,72 

0,25 

0,65 

0,20 

0,60 

0,10 

0,52 

0 

0,43 

ЕСКЕРТПЕ  1 

max

min

,





—  серпімді  кезеңде  кеңістік  конструкциясын  есептеумен  анықталатын  осы  белдеу 

учаскесіндегі ені 

,

i

b

 сәйкесінше максималды және минималды кернеу. 

ЕСКЕРТПЕ  2

  

Пилон  денесін  ӛткізу  үшін  ортотропты  плиталарда  кесіктер,  кӛп  секциялы  қорапты  қима 

бӛліктерінде  плиталардың  үзілулері  болғанда,  конструкцияның  басқа  бұзылулары  кезінде,  сонымен  қатар 
шоғырланған  күш  түскен  қималардағы 



  коэффициентінің  мәндерін  арнайы  әдістеме  бойынша  анықтау 

керек. 

 
8.4.2.2.2

 

Негізгі  екі

 

жазықтықта  иілетін  элементтердің  беріктігі  бойынша  есептеуді 

орындау керек: 

-  екі симметрия осі бар қос таврлы және қорапты қималары бар элементтер — келесі 

формула бойынша 

,

æ

æ

y

x

x

y

y

x

xn

y

yn

M

M

R m

W

W

 

 

                                                    (156) 

- басқа типті қималары бар элементтер — келесі формула бойынша 

æ

æ

,

y

x

y

x xn

y

yn

M x

M y

R m

I

I





                                                           (157) 

мұндағы  

æ , æ

x

y

  —   (153)  және  (154)  формулалары  бойынша 

x

  және 

y

  осьтеріне 

қатысты иілу жағдайлары үшін тәуелсіз шамалар ретінде анықталатын коэффициенттер; 

,

x

y

 

— келесілер үшін анықталатын коэффициенттер: 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013 

156 

- екі симметрия осі бар қос таврлы қималар үшін — келесі формулалар бойынша 

;

1,

æ

x

x

y

x

xn

y

M

W R m

 

 

    



 

y

 

= 1.                                                  (158) 

- екі симметрия осі бар қорапты қималар үшін — келесі формулалар бойынша: 





2

0, 7

;

3, 38

x

x

x

 

 



  

 





2

0, 7

.

3,38

y

y

y

 

 



                                     (159) 

мұндағы 

;

.

æ

æ

y

x

x

y

x

xn

y

y

yn

y

M

M

W R m

W R m

 

 

                                                             (160) 

 

8.4.2.3 Иілу арқылы осьтік кҥштің әсеріне ҧшыраған элементтер  
 

8.4.2.3.1  Негізгі  жазықтықтардың  бірінде  ию  кезінде  орталықтан  тыс  сығылған, 

сығылып-иілген,  орталықтан  тыс  созылған  және  созылып-иілген  элементтерді  беріктігі 
бойынша есептеуді келесі формула бойынша орындау керек 

,

æ

y

n

n

M

N

R m

A

W

 



                                                         (161) 

мұндағы 

M

  — берілген иілу моменті, кН



м; 



 — коэффициент; 

æ —  (153) және (154) формулалары бойынша анықталатын коэффициент. 
Топсалы-тірелген  шыбықтың  екі  орташа  тӛрттен  бір  ұзындығы  шектерінде  тұрған 

қималар және ұштары қысылған шыбықтың барлық ұзындығы үшін 

60

 

 элементтердің 

иілгіштігі кезінде берілген иілу  моментін 

М

 келесі формула бойынша анықтау керек 

1

e

,

1

M

M

N

N





                                                                     (162) 

мұндағы  

1

M

 — тексерілетін қимадағы әрекет етуші момент; 

N

  — ӛзінің  («плюс»  —  созу)  белгісімен  тексерілетін  қимада  әрекет  етуші  бойлық 

күші, кН; 

e

N

 — моменттің  әрекет  ету  жазықтығындағы  эйлерова  критикалық  күш,  кН, 

шыбықтың  сәйкесінше  бекітпелері  үшін  есептелген; 

60

 

  кезінде  қабылдауға  жол 

беріледі 

1

.

M

M



 



 коэффициентін анықтау керек: 

- қос таврлы, қорапты және бір симметриялы осі бар тавр қима элементтері үшін 63-

кесте  бойынша — егер  кернеу  моменттен  және  ұқсас  белгілердің  бойлық  күшінен  кіші 
белдеуде  (ауданы

,min

)

f

A

  болған  жағдайда  және  64-кесте  бойынша — егер  кернеу 

моменттен және әртүрлі белгілердің бойлық күшінен кіші белдеуде болған жағдайда; 

- тұтас тікбұрышты және Н-тәрізді қима элементтер үшін — формула бойынша 

,

n

y

N

A R m

 

                                                                  (163) 

 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

 

157 

- сақина қималы элементтер үшін — формула бойынша 
 

1

1 cos

,

2







 









 



                                                      (164) 

мұндағы                                                     

,

n

y

N

A R m

 

                                                (165)  

 

63-кесте  - ψ коэффициентінің мәндері 

,min

,max

f

f

A

A

 

ω кезіндегі ψ коэффициентінің мәндері 

0,05 

0,2 

0,4 

0,6 

0,8 

0,95 

,max

f

w

A

A

 кезінде 

0,5 

1 

2 

0,5 

1 

2 

0,5 

1 

2 

0,5 

1 

2 

0,5 

1 

2 

0,5 

1 

2 

0 

1 

1 

1 

1 

1 

1 

1 

1 

1 

1 

1 

1 

1 

1 

1 

1 

1 

1 

0,5 

0,53  0,55  0,57  0,63  0,68  0,78  0,77  0,85  0,92  0,89  0,93  0,96  0,96  0,98  0,99  0,99  0,99  0,997 

1 

0,067  0,09  0,14  0,26  0,36  0,56  0,53  0,70  0,83  0,78  0,87  0,93  0,92  0,95  0,97  0,98  0,99  0,994 

ЕСКЕРТПЕ 1  

.

n

y

N

A R m

 

 

ЕСКЕРТПЕ 2  



 коэффициентінің аралық мәндерін сызықтық интерполяциямен анықтайды. 

ЕСКЕРТПЕ 3  

N

 күшін «минус» белгісімен қабылдау керек.

 

 

64-кесте  - ψ коэффициентінің мәндері 

,min

,max

f

f

A

A

 

ω кезіндегі ψ коэффициентінің мәндері 

–0,05 

–0,2 

–0,4 

–0,6 

–0,8 

–0,95 

,max

f

w

A

A

 кезінде 

0,5 

1 

2 

0,5 

1 

2 

0,5 

1 

2 

0,5 

1 

2 

0,5 

1 

2 

0,5 

1 

2 

0 

0,9  0,9  0,9  0,6  0,6  0,6  0,2  0,2  0,2  –0,2  –0,2  –0,2  –0,6  –0,6  –0,6  –0,9  –0,9  –0,9 

0,5  0,42  0,40  0,38  0,17  0,12  0,02  –0,17 –0,25 –0,32 –0,49 –0,53 –0,56 –0,76 –0,78 –0,79 –0,94 –0,94 –0,95 

1 

–0,07 –0,09 –0,14 –0,27 –0,36 –0,56 –0,53 –0,70 –0,83 –0,78 –0,87 –0,93 –0,92 –0,95 –0,97 –0,98 –0,99 –0,99 

ЕСКЕРТПЕ 1  

.

n

y

N

A R m

 

 

ЕСКЕРТПЕ 2  



 коэффициентінің аралық мәндерін сызықтық интерполяциямен анықтайды. 

ЕСКЕРТПЕ 3   

N

 күшін «минус» белгісімен қабылдау керек.

 

 
Басқа  қималар  үшін,  сол  сияқты  элементтердің  басқа  бекітілген  ұштары  кезінде 

беріктігі бойынша есептеуді келесі формула бойынша жүргізу керек  

,

æ

y

y

n

xn

M

N

R m

A

I





                                                              (166) 

 (163) – (166) формулаларындағы мәндер (161) формуласындағы мәндер сияқты. 
8.4.2.3.2 Негізгі  екі  жазықтықтағы  иілу  кезіндегі  орталықтан  тыс  сығылған, 

сығылған-иілген,  орталықтан  тыс  созылған  және  созылып-иілген  элементтердің  беріктігі 
бойынша есептеуді орындау керек: 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013 

158 

-  қос  таврлы,  қорапты  және  бір  симметрия  осі  бар  тавр  қималы  элементтер  үшін, 

сонымен  қатар  тұтас  тікбұрышты  және  сақиналы  қима  элементтері  үшін  — келесі 
формула бойынша 

1

,

æ

x

y

n

x

xn

M

N

R m

A

W





 







 



                                              (167) 

мұндағы                                             

1

,

æ

y

y

yn

y

M

W R m

  

                                               (168) 

,

x

y

M

M

 —  8.4.2.3.1-тармағы бойынша берілген иілу моменттері; 

, æ , æ

x

y



  — 8.4.2.3.1 

және 

8.4.2.2.1-тармақтары 

бойынша 

қабылданатын 

коэффициенттер, 

;

n

y

N

A R m

 



 

- басқа қималар үшін, сонымен қатар элементтердің ұштарын басқа бекітулер кезінде 

беріктік бойынша есептеуді келесі формула бойынша жүргізу керек  

,

æ

æ

y

x

y

n

x xn

y

yn

M

M

N

y

x

R m

A

I

I







                                        (169) 

Негізгі  жағдайларда,  æ

x

  және 

æ

y

  анықтау  үшін  берілген  мәліметтер  жеткіліксіз 

болғанда  беріктікті  есептеуді 

æ

æ

1.

x

y





  қабылдай  отырып,  (169)  формула  бойынша 

жүргізеді.  

8.4.2.3.3  Иілетін  элементтердің  қабырға  қималарында  жанасу  кернеулердің  η 

мәндері 

0

x

y

M

M

M







 кезінде тӛмендегі шартты қанағаттандыруы тиіс  

2

,

æ

s

QS

R m

It

 



                                                                (170) 

мұндағы                                       

min,

2

max,

æ

1, 25 0, 25

,

ef

ef









                                             (171) 

min,

max,

,

ef

ef





  — қабырға  қимасындағы  минималды  және  максималды  жанасу 

кернеулерінің серпімді жұмысының болжамында есептелген мәндері. 

Бұрандама  қосылыстарының  саңылауларымен  қабырғаны  әлсірету  орын  алған 

жағдайда (170) формуладағы 

t

 орнына 

,

ef

a d

t

t

a





 мәнін қою керек. 

мұндағы  

a

  — бұрандама қадамы, м;  

d

 — саңылау диаметрі, м. 

8.4.2.3.4  8.4.2.2.1  –  8.4.2.3.2-тармақтары  бойынша  есептелетін  арқалықтардың 

қабырғалары үшін келесі шартты сақтау керек  

2

2

2

3

,

,

x

x

y

y

xy

y

xy

s

R m

R m



       

 

 

                       (172) 

мұндағы  

x



  — арқалық  осіне  параллель  қабырғаның  ортаңғы  жазықтығының 

тексерілетін нүктесіндегі 





,

x y

 қалыпты (сығу кезіндегі оң) кернеу; 

 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

 

159 

y



  —   Т  қосымшасына  сәйкес  анықталатын  арқалықтың  осіне  перпендикуляр 

кернеулер. 

γ′ — 1,15 тең коэффициент —

0

x

 

 және 1,10 кезінде — 

0;

y

 

 кезінде; 

xy



  — арқалық қабырғасының тексерілетін нүктесіндегі жанасу кернеуі. 

8.4.2.3.5 Әртүрлі  белгілердің  күштерін  қабылдайтын  элементтер  шектелген 

пластикалық  формацияның  дамуына  жол  беруін  ескере  отырып 





æ

1



  сол  сияқты 

келесі шартпен тексеріледі  









2

2

max

min

1

2

3

1,8

,

y

R m



 

   



                              (173) 

мұндағы  

max

min

,





  — материалдың  серпімді  жұмысының  болжамымен  есептелген 

тексерілетін нүктедегі сәйкесінше есептік максималды және минималды (ӛз белгілері бар) 
қалыпты кернеулер, МПа; 

1

2

,

 

 — осы кернеулерге сәйкес есептелген тексерілетін нүктедегі жанасу кернеулері 

(олардың белгілерін ескеру арқылы), МПа, 

max



 және 

min



 сияқты.  

Аталған  шартты  орындамаған  жағдайда  беріктігі  бойынша  есептеуді  жұмыстың 

серпімді кезеңі үшін ең жоғары күштерді орындау керек.  

 

8.4.3 Болат арқандардың беріктігін және жылжығыштығын есептеу  
 

8.4.3.1 Кермелі  және  аспалы  кӛпірлердегі  иілмелі  кӛтергіш  элементтердің  болат 

арқандарының 

беріктігі 

бойынша, 

сонымен 

қатар 

алдын 

ала 

тартылған 

конструкциялардың  кернеуленген  элементтерін  есептеуді  келесі  шарт  бойынша  орындау 
керек  

1

,

dh

N

R mm

A



                                                            (174) 

мұндағы  

dh

R

  — арқандардың есептік кедергісі, МПа; 

m

 —  60-кесте бойынша қабылданатын жұмыс шартының коэффициенті; 

1

m

 — Р қосымшасына сәйкес анықталатын жұмыс шартының коэффициенті.  

Параллель  орналасқан  жоғары  мықты  сымдардан  дайындалған  арқандар  мен 

байламдар үшін есептік кедергі 

dh

R

 (150) формула бойынша анықталады, жалаң қабатты 

есілген арқандар мен жабық кӛтергіш арқандар үшін — келесі формулалар бойынша 

un

dh

m

P

R

A















 немесе 

,

un

dh

m

P

R

k

A







                                  (175) 

мұндағы  

un

P











  — стандартта  немесе  техникалық  шарттарда  кӛрсетілген  жалпы 

арқандағы үзілу күшінің мәні; 

un

P



— арқандағы барлық сымдардың үзілу күштерінің қосындысы; 

γ

m

 — 8.3.11-тармағына сәйкес 1,6 тең болып қабылданатын сенімділік коэффициенті; 

k

  —   65-кесте  бойынша  анықталатын  есілген  арқанның  агрегаттық  беріктігінің 

коэффициенті. 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013 

160 

65-кесте  – Есілген арқандардың агрегаттық беріктік коэффициенттері 

 

Арқан 

Есу еселігі кезіндегі коэффициент 

k

 

6 

8 

10 

12 

14 

16 

Жалаң қабат есу 

0,89 

0,93 

0,96 

0,97 

0,98 

0,99 

Жабық кӛтергіш 

0,87 

0,91 

0,94 

0,95 

0,96 

0,97 

 
8.4.3.2

 

Металл  ӛзегі  бар  мырышталған  болат  есілген  арқандардың,  жалаң  қабат 

есілген  және  алдын  ала  керілген  жабық  кӛтергіш  арқандардың 

,

pl x



  бойлық 

жылжығыштығын келесі формула бойынша анықтау керек 

2,4

2

,

0, 001

,

Run

pl x

un

e

R





















                                                     (176) 

мұндағы  



— нормативті  тұрақты  жүктемелердің  және  1/3  нормативтік  уақытша 

жүктеменің әсерлерінен есептелген күштен түсетін арқандағы кернеу; 

un

un

P

R

A













  — арқанның нормативтік кедергісі; 

e

 — натурал логарифм негізі. 

8.4.3.3  8.4.3.2-тармағында  кӛрсетілген  арқандардың 



pl

,

y

  кӛлденең  жылжығыштығын 

келесі формула бойынша анықтау керек 

2,19

,

0, 003

,

un

R

pl y

un

e

R









                                                 (177) 

 

8.4.4  Орнықтылығы бойынша есептеу 
 

8.4.4.1 Орталықтан  сығылуға,  қысылып  майысуға  және  ең  жоғары  иілгіш 

жазықтығында  иілу  кезінде  орталықтан  тыс  сығылуға  ұшыраған  тұйық  және  ашық 
қималардың тұтас қабырғалы элементтерінің орнықтылығының жоғалуының тегіс пішіні 
кезінде есептеуді келесі формула бойынша орындау керек  

,

y

N

R m

A

 

                                                         (178) 

мұндағы  θ  — λ  элементінің  иілгіштігіне  және  берілген  салыстырмалы 

;

ef

e

 

эксцентриситетке  байланысты  С  қосымшасы  С.1-С.3  кестелері  бойынша  анықталатын 
бойлық иілу коэффициенті 

m

  — 60-кесте бойынша қабылданатын жұмыс шартының коэффициенті. 

λ элементтің иілгіштігін келесі формула бойынша анықтау керек 

,

ef

l

i

 

                                                             (179) 

мұндағы  

ef

l

  — есептік ұзындығы, м; 

i

  — ең  жоғары  иілгіштіктің  перпендикуляр  жазықтығы  (иілу  жазықтығы)  осіне 

қатысты қима инерциясының радиусы. 

 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

 

161 

Берілген  салыстырмалы  эксцентриситетті 

ef

e

  келесі  формула  бойынша  анықтау 

керек 

,

ef

rel

e

e

 

                                                        (180) 

мұндағы   



  —   С  қосымшасы  бойынша  анықталатын  қима  пішінінің  әсер  ету 

коэффициенті; 

rel

e

  — нӛлге  тең  орталықтан  сығу  кезінде  иілу  жазықтығының  салыстырмалы 

эксцентриситетін формула бойынша анықтайды 

,

rel

e

e

 

 мұндағы  

e

  — орталықтан тыс 

сығу  кезіндегі 

N

  күшінің  нақты  эксцентриситеті  және  қысылып  майыстыру  кезіндегі 

есептік эксцентриситет;  

ρ — нӛлге тең орталықтан сығу кезінде қабылданатын ядролық арақашықтық. 
Қысылып  майыстыру  кезінде  иілу  жазықтығындағы 

e

  есептік  эксцентриситетті 

келесі формула бойынша анықтау керек  

,

e

M N



                                                              (181) 

мұндағы   ,

N M

  — бойлық  күшке,  кН,  және  иілу  моментіне,  кН



м.  сәйкесінше 

есептік мәндер  

эксцентриситет  бағыты  бойынша  ядролық  арақашықтықты  ρ  келесі  формула 

бойынша анықтау керек  

,

c

W A

 

                                                             (182) 

мұндағы 

c

W

— аса  жоғары  сығылған  талшық  үшін  есептелетін  брутто  қимасының 

кедергі моменті. 

N

  бойлық  күштің  және  элементтегі 

M

  иілу  моментінің  есептік  мәндерін  болаттың 

серпімді  деформациялану  болжамдарындағы  деформацияланбаған  схемасы  бойынша 
жүйені есептеудегі жүктемелердің осы үйлесімдері үшін қабылдау керек. 

Бұл жағдайда 

M

 мәнін келесіге тең деп қабылдау керек: 

- жақтау  жүйелерінің  тұрақты  қима  элементтері  үшін  — элементтің  ұзындығы 

шектерінде ең жоғары момент; 

- бір ұшы қысылған, ал екінші ұшы бос элементтер үшін  — бітеудегі момент, бірақ 

элементтің 1/3 ұзындығын бітеуден сақтайтын қимадағы моменттен кем емес; 

- тораптан тыс жүктемені қабылдайтын фермалардың сығылған белдеулері үшін,  —

 белдеулерді  серпімді  кесілмеген  арқалықтар  сияқты  есептеуден  анықтайтын  белдеу 
панелінің ұзындығының орташа үштен бір бӛлігі шектерінде ең жоғары момент; 

- иілу  жазықтығына  сәйкес  келетін  симметрияның  бір  осі  бар  топсалы-тірелген 

ұштары  және  қималары  бар  сығылған  шыбықтар  үшін,  —  66-кестенің  формулалары 
бойынша анықталатын момент. 

Екі  симметрия  осі  бар  топсалы-тірелген  ұштары  және  қималары  бар  сығылған 

шыбықтар  үшін  берілген  салыстырмалы  эксцентриситеттердің 

ef

e

  есептік  мәндерін      

ҚР ҚНжЕ 5.04-23 бойынша анықтау керек, бұл кезде 

ef

m

  - 

ef

e

  тең  және 

1

ef

m

  - 

1

ef

e

  тең 

деп  қабылдай  отырып, 

1

1

,

ef

c

M

A

e

N W

 

  формула  бойынша  анықталады,  мұндағы  

М

1

  —

аталған  типті  топсалы-тірелген     сығылған  шыбықтың  ұштарына  түскен  иілу 
моменттерінің жоғарғысы. 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013 

162 

8.4.4.2 Тұйық  қиманың  саңылау  элементтерінің  орнықтылығының  жоғалуының 

жазық  пішіні  кезінде  есептеу,  олардың  тармақтары  тақтайшалармен  немесе 
перфорацияланған табақтармен жалғанған, орталықтан сығу, қысылып майыстыру  және 
орталықтан тыс сығу кезінде келесіні орындау керек: 

- жалпы  иілу  моментінің  немесе  болжамды  иілудегі  (орталықтан  сығу  кезінде) 

әрекет  еу  жазықтығындағы  тақтайшалардың  немесе  перфорацияланған  табақтардың 
перпендикуляр жазықтығындағы элемент, — (178) формула бойынша;  

 

66-кесте – Иілу моменттерінің есептік мәндері 

 

max

M

 сәйкес келетін 

салыстырмалы эксцентриситет 

Шыбықтың шартты иілуі кезіндегі 

M

 есептік мәндері 

4



 

4

 

 

3

rel

e



 





2

max

max

1

4

M

M

M

M

M











 

1

M

M



 

3

20

rel

e





 





2

max

2

3

17

rel

e

M

M

M

M









 





1

max

1

3

17

rel

e

M

M

M

M









 

ЕСКЕРТПЕ 1  Белгілері: 

max

M

  — шыбық ұзындығының шектеріндегі ең жоғары иілу моменті; 

1

M

 — шыбық ұзындығының үштен бір бӛлігі шектеріндегі, бірақ кем емес 

max

0,5

;

M

 

rel

e

 — формула бойынша анықталатын салыстырмалы эксцентриситет

max

;

rel

c

M

A

e

NW



 



 — формула бойынша анықталатын шартты иілгіштігі 

,

R

  

 

мұндағы  

R



—  С қосымшасы, С.4-кестесі бойынша қабылданатын коэффициент. 

ЕСКЕРТПЕ 2  Барлық жағдайларда қабылдау керек 

max

0,5

.

M

M



 

 
- жалпы иілу моментінің немесе болжамды (орталықтан сығу кезінде) июдің әрекет 

ету жазықтығындағы, тақтайшалардың немесе перфорацияланған табақтардың элементі  -
берілген  иілгіштігіне  λ

ef 

байланысты  С  қосымшасы  С.1-С.3  кестелері  бойынша  бойлық 

иілу θ коэффициентін анықтау арқылы (178) формуласы бойынша; 

- жеке  тармақтар  — тармақтың  иілгіштігіне 





 

байланысты  (178)  формуласы 

бойынша. 

Тармақтың  иілгіштігін  λ



  (179)  формуласы  бойынша  анықтау  керек,  есептік 

ұзындық  үшін 

ef

l

  дәнкерленген  тақтайшалар  арасындағы  арақашықтықты  (жарықтағы) 

немесе  кӛршілес  тақтайшалардың  шеткі  бұрандамаларының  орталықтары  арасындағы 
немесе  перфорацияланған  табақтағы  саңылаудың  0,8  ұзындығына  тең  арақашықтықты 
және 

i

  үшін  —  тақтайшалардың  немесе  перфорацияланған  табақтардың  жазықтығына 

перпендикуляр жеке осіне қатысты тармақ қимасының инерция радиусы қабылданады.

 

 

Жалғайтын тақтайшалардың және перфорацияланған табақтардың жазықтығындағы 

қуыс элементтің λ

ef 

 берілген иілгіштігін келесі формула бойынша анықтау керек  

2

2

,

ef



    

                                                        (183) 

 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

 

163 

мұндағы  λ  — (179)  формула  бойынша  анықталатын  жалғайтын  тақтайшалардың 

немесе перфорацияланған табақтардың жазықтығындағы элементтің иілгіштігі; 





  — тармақтың иілгіштігі. 

Қима  ауданын,  инерция  моментін  және  элемент  инерциясының  радиусын  есептеу 

барысында 

ef

t

 баламалы қалыңдықты: 

-   ені 

b

,  ұзындығы 

l

  және  қалыңдығы 

t

  перфорацияланған  табақтар  үшін  — келесі 

формула бойынша анықтау керек 





1

,

ef

t A

A

t

A







                                                     (184) 

мұндағы  

A

bl



  — перфорация түзілгенге дейінгі табақтың ауданы, м

2

; 

1

A



— табақ бетіндегі барлық перфорациялардың жалпы ауданы, м

2

; 

- қалыңдығы 

t

 жалғаушы тақтайшалар үшін — келесі формула бойынша  

1

,

ef

t

l

t

l





                                                             

 (185) 

мұндағы 

1

l



 — элементтің барлық тақтайшаларының ұзындықтарының қосындысы 

(элемент бойындағы), м; 

l

 — элементтің ұзындығы, м. 

Тығыз  немесе  аратӛсемдер  арқылы  жалғанған  бӛлшектерден  тұратын  саңылау 

элементтерді  тұтас  сияқты  есептеу  керек,  тақтайшалармен  дәнекерленген  (жарықта) 
бұрандамалар  арасындағы  немесе  кӛршілес  тақтайшалардың  шеткі  бұрандамаларының 
орталары арасындағы ең кӛп арақашықтықтар тӛменділерден аспауы тиіс: 

- 

40

i

 — сығылған элементтер үшін; 

- 

80

i

— созылған элементтер үшін. 

Мұндағы  бұрыштың  немесе  швеллердің  инерция  радиусын 

i

  құрама  таврлы  немесе 

қос  таврлы  қималар  үшін  аратӛсемдерді  орналастырудың  параллель  жазықтықтың  осіне 
қатысты,  айқыш  қималар  үшін  –  минималды  қабылдау  керек.  Бұл  жағдайда  сығылған 
элементтің ұзындығы шектерінде кемінде екі аратӛсемі болуы тиіс. 

8.4.4.3  Иілу-бұру  пішіні  кезінде 

N 

күшімен  орталықтан  сығуға  ұшыраған 

I

x 

> 

I

y 

инерция  моменттерімен  ашық  қималы  тұтас  қабырғалы  элементтердің  орнықтылығының 
жоғалуын келесі формула бойынша орындау керек  

,

c

y

N

R m

A

 

                                                             (186) 

мұндағы  

c



 —  С  қосымшасы  С.1-С.3-кестелері  бойынша  анықталатын  бойлық  иілу 

коэффициент, 

0

ef

e



 и 

.

y

cr

EA

N

  

 

m

  —  60-кесте бойынша қабылданатын жұмыс шартының коэффициенті. 

8.4.4.4  Симметрия  жазықтығымен  және 

y

  осімен  сәйкес  келетін  иілгіштігі  аз 

жазықтықта  қысылып  майысуға  және  орталықтан  сығуға  ұшыраған 

I

x

  >  I

y

  инерция 

моменттері  бар  тұйық  және  ашық  қималы  тұтас  қабырғалы  элементтердің  иілу-бұру 
орнықтылығын есептеуді келесі формула бойынша орындау керек  

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013 

164 

,

c

y

c

N

Ne

R m

A

W



 

                                                  (187) 

мұндағы  

e

 — орталықтан тыс сығу кезіндегі 

N

 күшінің нақты эксцентриситеті және  

қысылып майысу кезіндегі 

e

M N



 есептік эксцентриситет; 

W

c

  — аса сығылған талшық үшін есептелетін брутто қимасының кедергі моменті; 

θ

c

  — С  қосымшасы  С.1-С.3-кестелері  бойынша  анықталатын  бойлық  иілу 

коэффициенті 

0

ef

e



 и 

.

1

y

cr

c

EA

eA

N

W

  















 

8.4.4.5 Екі жазықтықта қысылып майысуға және орталықтан сығуға ұшыраған тұйық 

және  ашық  қималы  тұтас  қабырғалы  элементтердің  орнықтылығын  иілу-бұру  пішінінде 
есептеуді келесі формула бойынша орындау керек  

,

y

x

c

c

c

y

x

y

Ne

Ne

N

y

x

R m

A

I

I





 

                                    (188) 

мұндағы  

,

y

x

e e

  — орталықтан  тыс  сығу  кезінде 

y

  және 

x

  осьтерінің  бағыты 

бойынша  нақты  эксцентриситеттері  және  қысып  майыстыру  кезіндегі  есептік 
эксцентриситеттері; 

y

c

,

 x

c

  — бірлесіп  әрекет  етудегі 

M

x

,

  M

y

 

және 

N

  қиманың  ең  сығылған  нүктесінің 

координаттары; 

θ

c

  — С  қосымшасы  С.1-С.3-кестелері  бойынша  анықталатын  бойлық  иілудің 

коэффициенті 

0

ef

e



 и 

.

1

y

y

x

cr

c

c

x

y

EA

e A

e A

N

y

x

I

I

  





















 

Сонымен  қатар, 

y

e

  эксцентриситетпен    (

0)

x

e



y

  осінің  жазықтығында  және 

x

e

 

эксцентриситетпен  (

0).

y

e



х

  осінің  жазықтығында  орнықтылықты  жоғалтудың  тегіс 

пішіні болжамында (178) формула бойынша есептеу орындалуы тиіс. 

8.4.4.6  Бір  жазықтықта  иілетін  тұтас  қабырғалы  арқалықтардың  орнықтылығын 

жоғалтудың иілу-бұру пішіні кезінде есептеуді келесі формула бойынша орындау керек  

,

b

y

c

M

R m

W

 

                                                                 (189) 

мұндағы  

M

  — арқалықтың  сығылған  белдеуінің 

l

ef

  есептік  ұзындығы  шектеріндегі 

ең жоғары есептік иілу моменті; 

W

c

  — сығылған  белдеудің  ең  шеткі  талшығы  үшін  арқалықтың  қимасының  кедергі 

моменті; 



 — келесі формулалар бойынша анықталатын коэффициент: 

-  

85

y

 

 





1

æ 1 1

;

85

y







  













 

-  

85

y

 

 

1, 0;

 

 

мұндағы  æ  — (153)  және  (154)  формулалар  бойынша 

анықталатын коэффициент; 

 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

 

165 

b



— С  қосымшасы  С.1-С.3-кестелері  бойынша  анықталатын  бойлық  иілу 

коэффициенті, 

0

ef

e



 кезінде қабырға жазықтығының иілгіштігі 

.

c

y

cr

EW

M

  

 

8.4.4.7  Екі  жазықтықта  иілетін  тұтас  қабырғалы  арқалықтардың  орнықтылығын 

жоғалтудың иілу-бұру пішіні кезінде есептеуді (189) формуласы бойынша орындау керек, 
бұл  жағдайда 

b



  коэффициентті 

ef

rel

e

e

 

  кезінде  С  қосымшасы  С.1-С.3-кестелері 

бойынша  анықтау  керек  (мұндағы ε — С  қосымшасы  бойынша  қабылданатын 
коэффициент;  

rel

e

 — салыстырмалы эксцентриситет).  

Салыстырмалы эксцентриситетті 

rel

e

 келесі формула бойынша анықтайды 

,

fh

rel

fv

e







                                                                         (190) 

мұндағы  

fh



— арқалықтың  сығылған  белдеуінің  бекітілмеген  ұзындығының 

ортаңғы  үштен  бір  бӛлігі  шектерінде  тұрған  қимадағы  кӛлденең  жазықтықтағы  иілу 
моментінен сығылған белдеудің бүйір шетіндегі нүктедегі ең жоғары кернеуі, МПа; 

fv



 — осы  қимадағы  тік  жүктемеден  түсетін  арқалықтың  сығылған  белдеуіндегі 

кернеу. 

8.4.4.8

 

Кесу  арқалығының  және  кесілмеген  арқалықтың  белдеуінің  сығылған 

аймағының  жалпы  орнықтылығын  тексеру  сығылған  белдеу  темірбетон  немесе  болат 
плитамен біріктірілген жағдайда орындалмайды. 

 

8.4.5 Қатаңдық қырымен бекітілмеген элементтердің сӛрелері мен 
        қабырғаларының орнықтылығы бойынша есептеу 
 

8.4.5.1 Қатаңдық  қырымен  (11-сурет)  бекітілмеген,  кӛлденең  қимасы  тұрақты 

поркатты  және  құрастырылып  дәнекерленген  орталық  және  орталықты  емес  сығылған, 
сығылып-майысатын  және  майысатын  элементтердің  сӛрелері  мен  қабырғаларының 
орнықтылығын призамалы қатпарлы қабыршақ теориясы бойынша есептеу қажет.  

 

b

b =2b

b

b

b

h

h

h

h

h

h

t

t

t

t

t

t

t

t

w

t

t

t

w

w

w

w

w

f

f

h

h

h

h

h

h

h

h

h

a)

б)

в)

г)

д)

е)

t

f

b =2b

f

h

 

11-сурет — Қатаңдық қырымен бекітілмеген элементтердің есептік қималарының 

сызбалары 

 

8.4.5.2  0, 2

,

x



аспайтын  орташа  жанасы  кернеуі  кезінде қатаңдық  қырымен 

бекітілмеген  элементтердің  сӛрелері  мен  қабырғаларының  орнықтылығын  қабырғаның 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013 

166 

биіктігінің 





,

w

h h

немесе  сӛренің  енінің 





,

f

h

b b

 

қалыңдыққа 





,

,

,

w

f

h

t t

t

t

ара-қатынасын 

,

,

0,951

x cr ef

E

 

аспайтындай  тағайындап  қамтамасыз  етуге  рұқсат  беріледі  (мұнда 



 

— коэффициент; 

,

,

x cr ef



 — келтірілген сындарлы кернеу, МПа). 

Коэффициентті 



 келесідей анықтау қажет: 

-  бір жағынан сүйеніп тұрған ені 

, ,

h

b h

 пластиналар үшін (11 б - е суретті қараңыз), —

 мына формула бойынша  

2

3,10

1

0, 405 0, 085

,

3

4





  















                                   (191) 

- екі жағынан сүйеніп тұрған ені 

,

,

w

f

h b

 пластиналар үшін   

 (11 а, б, г суретті қараңыз), — мына формула бойынша 

2,33

0,96

1

4 3,85

,

10

3





  















                                       (192) 

 (191) және (192) формулаларында:  



  —  67-кестенің  формулалары  бойынша  анықталатын  пластинканың  қысылу 

коэффициенті; 

ξ  — 

1

,

x

x



  



  формуласы  бойынша  анықталатын  коэффициент  (брутто  қималар 

үшін) 

мұнда  

,

x

x

 

  —  пластина  жүктелу  үшін  орнықты  болу  үшін  қолайсыз  болғанда 

қысу  кезінде  оң,  (151)  –  (169)  Формулалары  бойынша  анықталатын,    пластинаның 
ұзыннан шекарасымен тиісінше ең үлкен және ең шағын қалыпты қысы, бұл ретте æ, æ

х

, 

æ

y

, 

,

,

x

y

  

 коэффициенттерін 1,0 тең деп алу қажет.  

 

67-кесте - Пластинаның қысылу коэффициенттері

 

Элемент қимасының типі 

Пластинаның қысылу коэффициенті 



 

қабырғалар 

сӛрелер —  

h

b

h

 болғанда бұрышты қима 

үшін 

1 

0,667 

0,5 

Қорапты (11 а суреті) 

3

1

1

2

2

1

1

0,38

1

  

 

 

2

3

1

2

2

1

1

1

0, 38

1

1

 

 

 

 

Екі таврлік (11 б суреті) 

2

3

2

3

2

2

2

2

2

1

0,16 0, 0056

1 9, 4





  



 

 

4

3
2

2

2

2

2

2

1

2

1

1 0,106

 

 



 

 

Таврлік (11 в суреті) 

3

5

3

2

2

3

3

1

1

  

 

 

6

3
3

3

2

2

3

3

1

2

1

1

 

  

 

 

Швеллерлі (11 г суреті) 

7

3

2

  

 

8

4

1

2

  

 

 

 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

 

167 

67-кесте - Пластинаның қысылу коэффициенттері 

(жалғасы)

 

Элемент қимасының типі 

Пластинаның қысылу коэффициенті 



 

қабырғалар 

сӛрелер —  

h

b

h

 болғанда бұрышты қима 

үшін 

1 

0,667 

0,5 

Биіктігі 

h

 

сӛрелер 

үшін 

бұрышты (11 д суреті)  

— 

9

  

 

9

10

 

 

9

5, 2

 

 

Айқаспа (11 е суреті)  

10

  

 

10

  

 

ЕСКЕРТПЕ 1 

1

1

2

2

3

3

,

,

,

,

,

.

f

w

w

h

h

f

w

h

w

h

b

t

t

b

b

t

t

h

t

h

t

h

 

 

 

 

 

 

 

ЕСКЕРТПЕ 2 67-кестедегі формулаларда бӛлгіштің мәні теріс болғанда, сондай-ақ нӛлге тең болған уақытта 

.

  

 деп алу қажет. 

ЕСКЕРТПЕ 3 67-кестеде кӛрсетілмеген 

,

h

b

h

 ара-қатынасы  бұрышты қима үшін 

9



  мәндерін интерполяция 

бойынша анықтау қажет, 

1

h

b

h



 үшін 

9



 мәнін 100-ге тең деп алу керек.  

 

Пластина үшін келтірілген сындарлы кернеуді іс жүзіндегі кернеуді 

x

m



 

(мұнда 

m

 — 

60-кесте  бойынша  қабылданатын  жұмыс  жасай  шарттарының коэффициенті)  алу  қажет 
болатын   

,

,

x cr ef



  сындарлы  кернеулерге 

,

,

x cr



 

байланысты  68-кестедегі  формулалар 

бойынша анықтау қажет.  

 

68-кесте – Келтірілген сындарлы кернеулер 

 

Болат маркасы 

Мәні 

,

,

x cr



 МПа 

,

,

x cr ef



 немесе оның мәндерін, МПа анықтауға 

арналған формула 

16Д, Ст3 

176 дейін 

1,111

,

x cr



 

176 артық 205 дейін 

,

3

3

1,868 10

2, 420 10

1 1000

x cr

E

E































 

205 артық 

385 

15ХСНД 

186 дейін 

1,111

,

x cr



 

186 артық 284 дейін 

,

3

3

2,544 10

2,620 10

1 724

x cr

E

E































 

284 артық 

524 

10ХСНД,  

390-14Г2АФД, 

390-15Г2АФДпс 

206 дейін 

1,111

,

x cr



 

 

206 артық 343 дейін 

,

3

3

2,868 10

2,778 10

1 600

x cr

E

E































 

343 артық 

591 

 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013 

168 

8.4.6 

Қатаңдық 

қырымен 

бекітілген 

элементтердің 

сӛрелері 

мен 

қабырғаларының орнықтылығы бойынша есептеу  

 

8.4.6.1  Қатаңдық  қырымен  бекітілген  элементтердің  сӛрелері  мен  қабырғаларының 

орнықтылығы  бойынша  кӛлденең  диафрагмалармен  бекітілген  призмалы  қатпарлы 
қабыршақтар теориясы бойынша есептеу қажет.  

Кӛрсетілген 

элементтердің 

сӛрелері 

мен 

қабырғалары, 

пластиналардың 

орнықтылығы бойынша есептеуді Т қосымшасына сәйкес жүргізуге болады. 

8.4.6.2  Ортотропты  плиталардың  пластиналарының  орнықтылығын  8.4.5.2  сәйкес 

олардың  қалыңдығының  еніне  келетін  ара-қатынасты  тағайындап  қамтамасыз  етуге 
болады. Бұл ретте: 

- жолақты ұзыннан қырлар үшін 



 коэффициентін қысу  коэффициенті 

s



 мен тавр 

h

b

 сӛресінің салбырауы (12 а суреті)  0,5

w

h

 —

2

h

w

t

h





 болғанда немесе 

1

h

t



 —

2

;

h

w

t

h





 

болғанда (191) формула бойынша анықтау қажет;  

- қасында тұрған ұзыннан жолақты қырлар арасындағы ортотропты плита табағының 

учаскесі  үшін  коэффициентті  қысу  коэффициенті 

7

,



 

қабырғаның  биіктігі 

h

w

  ұзыннан 

қырлар  арасында  аралыққа  тең  болғанда  және  сӛренің  салбырауы 

b

h

  ұзыннан  қырдың 

биіктігіне  (12  б  суреті)  тең,  бірақ 

1

;

h

t



аспағанда  болғанда  α  (192)  Формуласы  бойынша 

анықтау керек; мұндағы 

2



 және 

1



 — 8.4.7.8 бойынша анықталатын коэффициенттер. 

 

b

t

t

t

t

b

h

h

w

w

h

h

h

h

a)

б)

b

h

b

h

b

h

w

h

w

h

t

h

b

h

 

 

12-сурет — Ортотропты плиталар пластиналарының есептелген қималарының 

сызбалары 

 
8.4.7 Есептеу ҧзындықтары  

 
8.4.7.1 Айқаспа 

тордың 

элементтерін 

санамағанда, 

басты 

фермалардың 

элементтерінің есептелген ұзындығын 

ef

l

 69-кесте бойынша қабылдау қажет.