СП РК 3.03-112-2013 МОСТЫ И ТРУБЫ (ҚР ЕЖ 3.03-112-2013)

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

137

в) қолмен – резеңкелі саңылау — кем емес:
- 0,65 —А300 класты арматура үшін;
- 0,75 — сол сияқты, А400;
г) доғалы – флангты жіктермен қиыстырып — арматураның барлық кластары үшін

0,3 кем емес.

7.6.14 Тіректерді конструкциялау

7.6.14.1 Мұз кету деңгейінің шектерінде тірек денесіне мұз кетудің әсер ету бағытын

ескере отырып пішін беру керек.

Тірек шеттерінің байланысуын 0,75 м цилиндрлік бет бойынша жасау керек. Тиісті

негіздеме кезінде бұл радиус 0,3 м дейін азаюы мүмкін.

7.6.14.2 Аса суық айдың сыртқы ауасының орташа айлық температурасы минус

20 °С және одан тӛмен аудандарда орналасқан ӛзендерде кӛпірлердің аралық тіректерді
(темірбетонды кӛпірлерді қосқанда) бетін арнайы қорғаусыз бетоннан орындауға жол
беріледі.

Ӛзен тұнбаларын қарқынды жылжыта отырып ӛзендердегі кӛпірлердің арна

тіректерін жобалау барысында (ӛлшенген тұнбалардың мӛлшері 1 м

ағынға 1 кг артық

және  ағыс  жылдамдығы  2,5  м/с  артық)  қада-бағандардан  немесе  қада-қабаттардан
дайындалған  тіреулері  бар  тіректерді  тұнбалардың  қозғалу  аймағында  арнайы
қорғанышпен  қолдану  керек  (металл  құрсау  қабаттар,  тозуға  тӛзімді  бетоннан  және
басқаларынан дайындалған). Массивті тіректер беттерін қосымша қорғаусыз қолданылуы
мүмкін.

Аса суық айдың сыртқы ауасының орташа айлық температурасы минус 20 °С және

одан  тӛмен  аудандарда  орналасқан  кӛпірлердің  аралық  бетон,  темірбетон  тіректердің
беттері,  сонымен  қатар  сыртқы  ауаның  орташа  тәуліктік  салқын  температурасы  кезінде
ашылатын  ӛзендердегі  тіректер  мұз  кетудің  ауыспалы  деңгей  аймағы  шектерінде
қапталуы тиіс. Бұл жағдайда қапталған блоктардың қалыңдығын, сонымен қатар биіктігін
кемінде 40 см қабылдау  керек. Қапталған блоктарды арматуралауды оларды тасымалдау
және  мұздың  үзілу  әсерін  анкерлеу  шарттары  бойынша  талап  етілген  жағдайда  қолдану
керек.

Ерітіндімен толтырылатын тік жіктердің енін 2,5



0,5 см, ал кӛлденең жіктердің енін

— 1



0,5 см қабылдау керек.

7.6.14.3 Тиісті

сападағы бетонды қапталған блоктар болмаған жағдайда

техникалық-экономикалық  негіздеме  кезінде  тіректер  үшін  сығылу  беріктігі  59  МПа
тӛмен емес, қатты мұз кетуде  98 МПа тӛмен емес табиғи суыққа тӛзімді тас қаптаманы
қолдануға  жол  беріледі.  Табиғи  тастан  қаптау  конструкциясы  оны  индустриалды
әдістермен дайындау мүмкіндігін қамтамасыз ететіндей болуы тиіс.

7.6.14.4 Темірбетон тіреулерін және тірек элементтерін беларқамен (қондырмамен)

жалғауды қуыстардағы немесе саңылаулардағы арматура жеңсырықтарын тұтас құюды
жүзеге асыруға жол беріледі. Бұл жағдайда стақан типті башмактардың қабырғалары
бойлық және кӛлденең күштерге әсер ету есебімен арматуралануы тиіс.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

138

Қуысқа немесе саңылауға кіргізілген арматура жеңсырықтарының ұзындығы

шыбықтардың 20 диаметрінен кем болмауы тиіс, ал тіреудің немесе қадалардың бетонын
ростверктерге немесе беларқаларға 5 см артық кіргізбеу керек.

7.6.14.5 Массивті тіректерде және ұстындарда қалыңдығы кемінде 0,4 м темірбетон

қалпақшалар құрылғысын қарастыру керек.

Элемент учаскелеріне (беларқалар, қондырмалар және т.с.с.) аралық құрылыстардан

қысым  берілетін  орындардағы  оларға  жергілікті  сығуды  (жапыруды)  есептеу  бойынша
талап  етілетін  қосымша  жанама  арматурамен  арматуралануы  тиіс.  Осы  учаскелерде,
сонымен  қатар  аралық  құрылыстардың  монолитті  түйісулері  астында  және  тіректердің
қалпақшаларында түскен судың іркілуі мүмкін орындар болмауы тиіс.

Деформациялық жіктерді орналастыру орындарында тіректердегі бетонның жоғарғы

қабатына су ағынын қамтамасыз ететін еңістерді (кемінде 1:10) беру керек.

Тіректердің қалпақшаларының және беларқалардың жоғарғы кӛлбеулігі оларды

бетондаумен бір уақытта орындалуы тиіс.

7.6.14.6 Аралық құрылыстардың тірек бӛліктерінен түсетін жүктеме массивті

тіректердің жоғарғы бетіндегі еңістер болған кезде, ал темір жол кӛпірлері үшін — барлық
жағдайларда темірбетонды фермаға арналған алаңдарға беру керек. Осы алаңдардың
биіктігін тірек үстінде олардың жоғарғы шектерін кемінде 15 см кӛтеруді қамтамасыз
ететіндей қабылдау керек.

Тірек бӛліктерінің тӛменгі плиталарынан бастап фермаға арналған алаңдардың бүйір

шеттеріне дейінгі немесе темірбетон элементтердің (беларқалар, қондырмалар және т.с.с.)
бүйір шеттеріне дейінгі арақашықтықты кемінде 15 см қабылдау керек.

Фермаға арналған алаңдардың шеттерінен бастап қалпақшалардың шеттеріне дейінгі

арақашықтықты аралық құрылыстардың ұштарын кӛтеру үшін домкраттарды орнату
мүмкіндігін ескере отырып белгілеу және кемінде қабылдау керек, см:

а) кӛпірді бойлай:
- 15 бастап 30 м дейін аралықтар кезінде — 15;
- 30 бастап 100 м дейін аралықтар кезінде — 25;
- 100 м жоғары аралықтар кезінде — 35.
б) кӛпірге кӛлденең:
1) фермаға арналған алаңның бұрышынан бастап қалпақшаның жақын шетіне дейін

қалпақшаның дӛңгеленген пішіні кезінде — «а» кӛрсетілгеннен кем емес;

2) қалпақшаның тікбұрышты пішіні кезінде кем емес, см:
- плита аралық құрылыстар үшін — 20;
- тірек бӛліктері кезіндегі плиталардан басқа барлық аралық құрылыстар үшін:
- резеңке-болатты — 20;
- жазық және тангенциалды — 30;
- катокты және секторлы — 50.

7.6.15 Конструкцияларды гидрооқшаулау

7.6.15.1 Темір жол кӛпірлерінің және ұстындардың аралық құрылыстарының балласт

астауларының барлық ішкі беттері, автожол кӛпірлеріндегі аралық құрылыстардың
барлық ені (тротуарларды қосқанда), ӛтпелі плиталар, сонымен қатар ұстындардың, су

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

139

жүретін құбырлардың (науалардың) топырақ тӛгілетін беттері бетонның қорғалатын
беттеріне судың кіруінің алдын алатын оқшаулағышпен қорғалуы тиіс.

7.6.15.2 Гидрооқшаулағыш барлық оқшауланатын беті бойынша су ӛткізбейтін; су-,

био-, жылу-, суыққа- және химиялық тӛзімді; тегіс және бетонның оқшауланатын бетінде
жобалау  нормаларында  қабылданған  ашылатын  жарықшақтардың  түзілуі;  бетонның
тұрақты және уақытша жүктеме және ықтимал деформациялардың ұзақ әсерлері кезінде,
ал  құбырлар  үшін    -  үйінді  топырағының  қысымы  және  судың  гидростатикалық  қысым
болғанда берік болуы; жүк кӛтергіш арқан саңылауларының аражабын орындарында және
балласт  астауларының  борттарымен,  сонымен  қатар  су  бұру  және  қоршау
құрылғыларымен,  деформациялық  жік  конструкцияларымен,  тротуар  блоктарымен,
карниздермен, таяныштармен, бағандармен және т.с.с. қатар жүргенде герметикалы болуы
тиіс.

7.6.15.3 Гидрооқшаулау

конструкциясын

және

оның

құрылғылары

үшін

қолданылатын  материалдарды  абсолюттік  максималды  тәуліктерден  бастап  орташа  аса
салқын  тәуліктерге  дейін  құрылыс  ауданындағы  (ҚР  ҚНжЕ  2.04-01  бойынша)  сыртқы
ауаның  температура  интервалында  гидроқорғаныштың  пайдалану  сенімділігін
қамтамасыз ету талаптарына сүйене отырып қабылдау керек.

Балласт астауларының және кӛпірлердің, ұстындардың, су жіберу құбырларының

аралық құрылыстарының жүру бӛлігін тағайындаған кезде құрылыс ауданындағы
климаттық шарттардың басқа ерекшеліктерін ескеру керек.

Сәйкесінше негіздеме кезінде автожол кӛпірлерінің аралық құрылыстарына болат

тормен арматураланған, суыққа тӛзімді гидрофобты бетоннан жасалған гидрооқшаулауды,
темір жол кӛпірлеріне балласты емес жүру кезінде және агрессивті орта болмағанда
бояуы тұрақты жабын түрінде орнатуға жол беріледі.

7.6.15.4 Тегістеу және қорғаныш қабатты ұсақ толтырғышты бетоннан орындау

керек. Бетонның сығылу беріктігі бойынша класын В25 тӛмен емес кӛпірлер және В20
тӛмен емес құбырлар үшін қабылдау керек. Қорғаныш қабатты арматуралау керек.

Егер жүру тӛсемінің жол тӛсемесінің құрамында бетонды қорғаныш қабатын

орындау қарастырылса, оны арматуралау керек. Қорғаныш қабатын арматуралау үшін
тоқылған торларды қолдану ұсынылмайды.

7.6.15.5 7.6.15.2 және 7.6.15.3 талаптарына жауап беретін аралық құрылыстарды,

кӛпір ұстындарын және су жіберу құбырларын гидрооқшаулаудың басқа түрлерін
қолдануға жол беріледі.

8 БОЛАТ КОНСТРУКЦИЯЛАР

8.1 Жалпы талаптар

8.1.1 Болат аралық құрылыстарды, тіректерді және құбырларды есептік минималды

температураның мәндеріне байланысты орындау түрі,



С, белгілеу керек:

- минус 40 дейін қоса алғанда – қарапайым орындау;
- минус 40 тӛмен минус 50 дейін қоса алғанда – солтүстік орындау.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

140

8.1.2 Конструкцияның болат кӛпірлері элементтерінің қимасы олардың беріктігін,

орнықтылығын, тӛзімділігін және деформациялануын есептеу шартынан оңтайлы болуы
тиіс.

100 м астам аралықтармен болат кӛпірлерді жобалау барысында аралық

құрылыстардың кӛлденең қималарын және жел ағынымен ағуды қамтамасыз ететін
тосқауылды ұстап тұратын қоршау конструкцияларын қарастыру керек.

8.1.3 Болат кӛпір конструкциялардың элементтерінде қолданыстағы прокат

сортаментін  ескере  отырып  осы  ережелер  жинағының  талаптарын  қанағаттандыратын
минималды  қималар  болуы  тиіс.  Торлы  фермалардың  элементтерінің  құрама  қималарын
беріктігі және орнықтылығы бойынша есептеу барысында кернеу 5 % аспауы тиіс.

8.2 Материалдар мен жартылай дайын ӛнімдер

8.2.1 Қарапайым орындалудағы кӛпірлер және құбырлардың болат конструкцияларында

келесіні қабылдау керек:

а) прокатты металл элементтері үшін - 47-кестеге сәйкес болат;

ЕСКЕРТПЕ Бұрандамалар, сомындар және тығырықтар үшін, сонымен қатар дәнекерлеусіз

қосылыс элементтері үшін прокатты қоспағанда, қалың табақты, кең жолақты әмбебап, қалыпты, сұрыпты
прокат, құбырларды және иілген профильдерді дәнекерлеу талаптарымен болаттан қабылдау керек.

б) аспалы, кермелі және алдын ала кернеуленген аралық құрылыстар:
- белгіленген сәйкесінше нормативтердің немесе жалпы арқанның үзілу күшінің

техникалық шарттарының жартысына тең күшпен алдын ала керуге ұшыраған металл ӛзекшесі
бар есілген болат арқандар (нормаларда сәйкесінше мәндер болмаған кезде — есілген арқанның
агрегаттық беріктігінің жартысы): жабық спиральды диаметрі 30 бастап 70 мм дейін [3]
бойынша; МСТ 3064 бойынша дӛңгелек мырышталған сымнан жалаң есілген ЖС тобы бойынша
диаметрі 2,6 мм одан жоғары сымдар;

- [4] бойынша параллель тӛселген мырышталған сымдардан жасалған байламдар және

арқандар;

в) гофрленген металл құбырлар үшін — [5] бойынша 15сп маркалы болаттан дайындалған

табақты ирек профильдер;

г) құйылған бӛліктер үшін — 25Л, 30Л, 35Л, 20ГЛ, 20ФЛ, 35ГЛ маркалы МСТ 977

бойынша және 35ХН2МЛ маркалы [6] бойынша III топты құймалар;

д) топсалар, катоктар, бұрандама-топсалар, және каток астындағы тӛсеме табақтар –

шыңдалған темірлер үшін: Ст5сп2-III маркалы МСТ 535 және МСТ 14637 бойынша болаттан
дайындалған МСТ 8479 бойынша Гр. IV-КП 275; МСТ 1050 бойынша 35-а-Т маркалы болаттан
дайындалған МСТ 8479 бойынша Гр. IV-КП 315; МСТ 4543 бойынша 30Г-2-Т маркалы болаттан
дайындалған МСТ 8479 бойынша Гр. IV-КП 315; МСТ 4543 бойынша 35Г-2-Т маркалы болаттан
дайындалған МСТ 8479 бойынша Гр. IV-КП 345; МСТ 4543 бойынша 40ХН2МА-2-2-Т маркалы
болаттан дайындалған МСТ 8479 бойынша Гр. IV-КП 785; МСТ 5632 бойынша 40Х13 маркалы
болаттан дайындалған Гр. IV-КП 1200; қалтқысы бар МСТ 19281 бойынша 265-III-09Г2С
маркалы болаттан дайындалған МСТ 8479 бойынша Гр. IV-КП 245, МСТ 5632 бойынша 40Х13
маркалы болатқа қойылатын талаптарды қанағаттандырады;

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

141

47-кесте – Дәнекерлеу аралық қҧрылыстың, тіректердің және эксплутациялық жайластырудың кӛтергіш элементтер болаты

Орындау

түрі

Зауыт және монтаждау қосылыстарда қолдану кезінде дәнекерлеу аралық құрылыстың, тіректердің және эксплутациялық жайластырудың кӛтергіш элементтер болаты

табақ прокатынан дайындалған элементтердегі тік қалыпта автоматпен

орындалатын дәнекерленетін түйіспе жіктер

басқа дәнекерлеу жіктері және жоғары тӛзімді бұрандамалар

прокат

қалыңдығы, мм

болат маркасы

нормативтік құжат

прокат түрі

болат маркасы

нормативтік құжат

прокат

қалыңдығы, мм

атауы

қосымша талаптар

атауы

қосымша талаптар

Қарапайым

8-50

15ХСНД-2

МСТ 6713

1- кестеге берілген

3-ескертпе

бойынша*,

2.2.7, 2.2.9-тт

Кез келген

16Д

МСТ 6713

20 қоса алғанда

Табақ

15ХСНД

МСТ 6713

1-кестеге берілген 3-ескертпе

бойынша*,

2.2.7, 2.2.9-тт

8-15

15ХСНД-2

МСТ 6713

16-50

8-40

10ХСНД-2

МСТ 6713

10ХСНД

МСТ 6713

8-15

10ХСНД-2

МСТ 6713

16-40

15ХСНДА

[2]

8-50

10ХСНДА

[2]

8-50

4-50

390-14Г2АФД-14*

МСТ 19281

1.4-т. бойынша*

390-14Г2АФД-13

МСТ 19281

1.4-т. бойынша*

4-50

390-15Г2АФДпс-13

МСТ 19281

4-32

Қалыпты

15ХСНД

МСТ 6713

1-кестеге берілген 3-ескертпе

бойынша*,

2.2.7, 2.2.9-тт

8-32

4-32

390-15Г2АФДпс-14* МСТ 19281

10ХСНД

МСТ 6713

8-15

Сортты,

құбырлар

09Г2С-12

МСТ 19281

8-25

09Г2СД-12

МСТ 19281

8-25

Солтүстік

8-50

15ХСНД-3

МСТ 6713 1-кестеге берілген

3-ескертпе

бойынша*,

2.2.7, 2.2.9-тт

Табақ

15ХСНД-2

МСТ 6713

1-кестеге берілген 3-ескертпе

бойынша*,

2.2.7, 2.2.9-тт

8-50

10ХСНД-2

МСТ 6713

8-40

10ХСНД-3

МСТ 6713

390-14Г2АФД-14

МСТ 19281

1.4-т. бойынша*

4-50

390-15Г2АФДпс-14

МСТ 19281

4-32

4-50

390-14Г2АФД-15

МСТ 19281

1.4-т. бойынша*

Қалыпты

15ХСНД-2**

МСТ 6713

1-кестеге берілген 3-ескертпе

бойынша*,

2.2.7, 2.2.9-тт

8-32

10ХСНД-2**

МСТ 6713

8-15

4-32

390-15Г2АФДпс-15

МСТ 19281

Сортты,

құбырлар

09Г2С-14**

МСТ 19281

8-25

09Г2СД-14**

МСТ 19281

8-25

_________________
* МСТ 19281 бойынша 14Г2АФД және 15Г2АФДпс маркалы болаттарды тек автожол, қала және жаяу жүргінші кӛпірлерінде қолдануға жол беріледі.
** Кӛпірлерде МСТ 8509 және МСТ 8510 бойынша термоӛңдеуден ӛткізілмеген – I дәрежелі прокатты – МСТ 6713 бойынша бұрыштарды қолдануға жол беріледі.
Солтүстік орындалудағы автожол, қала және жаяу жүргінші кӛпірлерінің конструкцияларында сәйкесінше минус 60 °С және минус 70 °С температура кезінде соққы тұтқырлық бойынша талаптарды орындау
шарты кезінде термоӛңдеуден ӛткізілмеген қос таврды, таврларды және швеллерді қолдануға жол беріледі.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

142

е) МСТ 22353 бойынша беріктігі жоғары бұрандамалар, МСТ 22354 бойынша

беріктігі жоғары сомындар, МСТ 22356 талаптарына сәйкес дайындалған МСТ 22355
бойынша беріктігі жоғары бұрандамалардың тығырықтары;

ж) конструкцияларды дәнекерлеу үшін — ҚР ЕЖ 5.04-01 қарастырылған дәнекерлеу

материалдары;

к) кӛпір тӛсемінің, таяныштардың және тексеру керек-жарақтардың элементтерін

қосу  үшін  —МСТ  1759.4  бойынша  4.6  беріктік  класы  МСТ  7798  бойынша  болат
бұрандамалар  және  МСТ  1759.5  бойынша  4 және  5  беріктік  класы    МСТ  5915  бойынша
сомындар (бұрандамалар және сомындар — тек қолайлы болаттан), сонымен қатар арнайы
техникалық  шарттар  бойынша  МСТ  535  бойынша  Ст3сп4  маркалы  бұрандамалар  және
сомындар;

л) тірек бӛліктерін аралық құрылыстарға және қалған тіректерге бекіту үшін —

МСТ 7798 бойынша болат бұрандамалар және МСТ 19281 бойынша 09Г2, 295-III 09Г2-4
және 295-III 09Г2С-4 маркалы болаттан дайындалған МСТ 5915 бойынша сомындар,
арнайы техникалық шарттар бойынша МСТ 4543 бойынша 40Х маркалы;

м) бетон тіректеріне және іргетастарына тірек бӛліктерін бекіту үшін — іргетасты

(анкерлі) бұрандамалар  МСТ 24379.0 және МСТ 24379 бойынша. МСТ 1050 бойынша 20-г-Т
маркалы және МСТ 19281 бойынша 295-III 09Г2С-4 маркалы болаттан дайындалған 1, сонымен
қатар  МСТ  4543  бойынша  40Х  маркалы  болат,  арнайы  техникалық  шарттар  бойынша
дайындалған;  МСТ 5915 бойынша бұрандамалардың диаметрі кемінде 48 мм  және МСТ 10605
бойынша — бұрандамалардың диаметрі 48 мм жоғары сомындар; МСТ 1759.5 бойынша 4 және
5  беріктік  класы  (тек  қолайлы  болат),  сонымен  қатар  болат  МСТ  1759.5  бойынша  20-г-Т
маркалы, беріктік класы 6 (тек қолайлы болат) — 295-III 09Г2С-4 маркалы болаттан жасалған
бұрандамалар  үшін,  МСТ  1759.5 бойынша беріктік класы 10 және  12  болат  —  40Х  маркалы
болаттан жасалған бұрандамалар;

н) анкерлердегі болат арқандардың ұштарын бітеу үшін — ЦАМ 9-1,5Л маркалы

МСТ 21437 бойынша қорытпа;

п) болат арқанды анкер бӛлшектері үшін — 295-III 09Г2С-4 маркалы МСТ 19281

бойынша болат, сонымен қатар қалыпты күйдегі 20-б-Т және 45-б-Т маркалы МСТ 1050
бойынша болат;

р) болат арқандар арасындағы, сонымен қатар арқандар және анкер бӛлшектері, қайтару

құрылғылары, қысқыштар, аспа қамыттары және басқа элементтер арасындағы аратӛсемдер
үшін — МСТ 21631 бойынша табақтар немесе МСТ 13726 бойынша қалыңдығы кемінде 1 мм
АД және АД1маркалы МСТ 4784 бойынша алюминийден жасалған баулар;

ЕСКЕРТПЕ 1 Тротуарлардың және қарау керек-жарақтарының кӛтергіш дәнекерлеу элементтері

(консольдер және тротуар арқалықтары, тіректер және таяныш тұтқыштары, баспалдақ арқалықтары, ӛтпелі
алаңдар, тексеру арбалары және кӛтеру бесіктері), сонымен қатар кӛпір тӛсемінің элементтері үшін Ст3сп5
маркалы болатты қолдануға жол беріледі, ал дәнекерлеусіз қосылыстардың аталған элементтері үшін —
Ст3сп4 маркалы МСТ 535 және МСТ 14637 бойынша болаттар. Прокаттың қалыңдығы 10 мм дейін осы
дәрежедегі жартылай қолайлы болатты қолдануға жол беріледі.

ЕСКЕРТПЕ 2 Таяныштарда және тексеру керек-жарақтарында 70 мм және одан кіші сӛресі бар

бұрыштарды Ст3пс2 маркалы МСТ 535 бойынша болаттан қолдануға жол беріледі.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

143

ЕСКЕРТПЕ 3 Тірек бӛліктердің қаптары (қаптамалары) үшін Ст0 маркалы МСТ 14637 бойынша болатты

қолдануға жол беріледі.

ЕСКЕРТПЕ 4 Жарамсыз аратӛсемдер және таяныштарды толтыру элементтері үшін Ст3кп2 маркалы

МСТ 535 және МСТ 14637 бойынша болаттарды, тексеру жүрістерінің тӛсемдері және керек-жарақтар үшін
Ст3пс2 маркалы МСТ 14637 бойынша болатты қолдануға жол беріледі.

8.2.2 Солтүстік орындалатын кӛпірлер мен құбырлардың болат конструкцияларында

келесілерді қолдану керек:

а) 8.2.1 а, б, г-ж, н-р кӛрсетілген материалдар және жартылай дайындалған ӛнімдер;
б) металл гофрленген құбырлар үшін – [5] бойынша 09Г2Д маркалы болаттан

дайындалған ирек табақты профильдер;

в) кӛпір тӛсемінің элементтерін, таяныштарды және тексеру керек-жарақтарын

біріктіру  үшін    –  МСТ  1759.4  бойынша  4,6  беріктік  класы  (6.2  және  6.6-тт.  сынаулар
бойынша) диаметрі кемінде 22 мм МСТ 7798 бойынша болат бұрандамалар және диаметрі
22  мм  және  одан  жоғары  арнайы  техникалық  шарттары  бойынша  [7]  бойынша  09Г2
маркалы  болаттан  дайындалған  бұрандамалар;  4  беріктік  класты    МСТ  5915  бойынша
және 5 беріктік класты МСТ 1759.5 бойынша сомындар (бұрандамалар және сомындар –
тек қолайлы болаттан жасалған);

г) аралық құрылыстарға және болат тіректерге жүргізілген тірек бӛліктерді бекіту

үшін  –  МСТ  7798  бойынша  болат  бұрандамалар  және  арнайы  техникалық  шарттар
бойынша  [7]  бойынша  09Г2  маркалы,  МСТ  19281  бойынша  295-III  09Г2-6  және
295-III  09Г2С-6  маркалы,  МСТ  4543  бойынша  40Х  маркалы  болаттардан  дайындалған
МСТ 5915 бойынша сомындар.

д) тірек бӛліктерді бетон тіректеріне және іргетастарға бекіту үшін – МСТ 19281

бойынша 295-III 09Г2-6 және 295-III 09Г2С-6 маркалы болаттардан дайындалған, сонымен
қатар  [7]  бойынша  09Г2  маркалы  және  арнайы  техникалық  шарттармен    МСТ  4543
бойынша  40Х  маркалы  болаттардан  дайындалған  МСТ  24379.0  және  МСТ  24379.1
бойынша  іргетасты  (анкерлі)  бұрандамалар;  бұрандамалар  диаметрі  кемінде  48  мм
МСТ  5915  бойынша  және  бұрандамалар  диаметрі  48  м  асатын  МСТ  10605  бойынша
сомындар  –  МСТ  1759.5  бойынша  беріктік  класы  6  (тек  қолайлы  болаттан)  –  09Г2-8,
09Г2С-8, 09Г2 маркалы болаттан дайындалған бұрандамалар үшін, МСТ 1759.5 бойынша
беріктік класы 10 және 12 –40Х маркалы болаттан дайындалған бұрандамалар.

ЕСКЕРТПЕ 1 8.2.1 берілген 3 және 4-ескертпелер солтүстікте орындалатын кӛпір конструкцияларына

таратылады;

ЕСКЕРТПЕ 2 Тротуарлардың, тексеру керек-жарақтарының кӛтергіш элементтер және кӛпір

тӛсемінің элементтері үшін МСТ 19281 бойынша 345-10Г2СIД-4, 345-10Г2СI-4, 325-09Г2СД-4, 325-09Г2С-
4, 295-09Г2Д-4, 295-09Г2-4 және 325-14Г2-4 маркалы болатты қолдануға жол беріледі. Бұл жағдайда
дӛңгелек құбырларды шектеусіз қолдануға, ал тікбұрышты құбырларды – динамикалық жүктемені
қабылдайтын тӛменгі легирленген болаттан жасалған конструкциялар үшін радиусқа иілгіш ҚР ҚНжЕ 5.04-
18 талаптарын сақтай отырып қолдануға жол беріледі.

Құбырлардың металының механикалық қасиеттері жобада кӛрсетілуі және конструкцияны

дайындаушы зауытпен қамтамасыз етілуі тиіс.

ЕСКЕРТПЕ 3 Тротуарлар және тексеру керек-жарақтарының қоршау элементтері үшін МСТ 535

бойынша Ст3пс2 маркалы болаттан дайындалған сӛресі 70 мм және одан тӛмен бұрыштарды қолдануға жол
беріледі.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

144

8.3

Материалдар мен қосылыстардың есептік сипаттамалары

8.3.1 Кернеулі күйдің әртүрлері үшін прокатың есептік кедергілерін 48-кестеде

берілген формулалар бойынша анықтау керек.

48-кесте - Прокаттың есептік кедергілері

Кернеулі күй

Прокаттың есептік кедергісін анықтауға арналған

формула

Созу, сығу және иілу:

аққыштық шегі бойынша





уақытша кедергі бойынша





Жылжыту

0,58





Шетжақ бетінің майысуы (дәлдеу болмаған
кезде)





Тығыз жанасқан кезде цилиндр
топсалардағы (цапфалар) жергілікті
майысуы

0,5





Катоктарды диаметрлі сығу (шектеулі
жылжығышы бар конструкцияларда еркін
жанасу кезінде)



600 МПа

кезінде

0,25



;

600 МПа кезінде

[0,042

· 10

–6

(

– 600)

+ 0,025]



Прокаттың қалыңдығы бағытына созу

кезінде 60 мм дейін

0,5





ЕСКЕРТПЕ Белгілеулер:



— прокат материалы бойынша сенімділік коэффициенті;

және

— аққыштық шегінің және болат стандартында белгіленген уақытша кедергінің

минималды мәндеріне тең прокаттың нормативтік кедергілері.

8.3.2 МСТ 6713 бойынша болаттардан, МСТ 19281, [2] бойынша 390-14Г2АФД,

390-15Г2АФДпс  маркалы  болаттардан  және    МСТ  5632  бойынша  40Х13  маркалы
болаттардан  дайындалған  прокаттың  нормативтік  және  есептік  кедергілерін  49-кесте
бойынша,  прокат  материалы  бойынша  сенімділік  коэффициентін  50-кесте  бойынша
қабылдау керек.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

145

49-кесте - Прокаттың нормативтік және есептік кедергілері

Болаттың

маркасы

Стандарт

атауы

Прокат

Прокат-

тың

қалыңды-

ғы*, мм

Нормативтік кедергі**,

МПа

Есептік кедергі***, МПа

аққыштық

шегі

бойынша

уақытша

кедергі

бойынша

аққыш-

тық шегі

бойынша

уақытша

кедергі

бойынша

16Д

МСТ 6713

Кез

келген

До 20

235

370

215

340

16Д

МСТ 6713

Кез

келген

21–40

225

370

205

340

16Д

МСТ 6713

Кез

келген

41–60

215

370

195

340

15ХСНД

МСТ 6713

Кез

келген

8–32

340

490

295

415

15ХСНД

МСТ 6713

Табақ

33–50

330

470

285

400

10ХСНД

МСТ 6713

Кез

келген

8–15

390

530

350

470

10ХСНД

МСТ 6713

Табақ

16–32

390

530

350

470

10ХСНД

МСТ 6713

33–40

390

510

350

450

15ХСНДА

[2]

До 32

345

490

295

415

15ХСНДА

[2]

33–50

335

470

290

400

10ХСНДА

[2]

8–32

390

530

350

470

10ХСНДА

[2]

33–50

390

510

350

450

390-

15Г2АФДпс

МСТ

19281

4–32

390

540

355

490

390-

14Г2АФД

МСТ

19281

4–50

390

540

355

490

09Г2С,

09Г2СД

МСТ

19281

Кез

келген

До 20

325

450

295

410

09Г2С,

09Г2СД

МСТ

19281

Кез

келген

20–60

265

430

240

390

40Х13

МСТ 5632 Дӛңгелек

До 250

1200

1540

1050

1365

_____________
*  Фасонды прокаттың қалыңдығы үшін сӛре қалыңдығын қабылдау керек.
**  Нормативтік кедергілер үшін МСТ 6713, МСТ 19281 және [2] берілген аққыштық шегінің және уақытша
кедергінің минималды мәндері қабылданды.
***  Есептік  кедергілердің  мәндері  нормативтік  кедергілерді  50-кесте  бойынша  анықталатын  материал
бойынша сенімділік коэффициентіне бӛлу арқылы алынды.

МСТ 535, МСТ 14637 және МСТ 19281 бойынша прокаттың есептік кедергілерін

50-кесте бойынша



материалының сенімділік коэффициентіне бӛлінген осы

стандарттарда кӛрсетілген аққыштық шегіне тең деп қабылдау керек.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

146

50-кесте - Прокат материалы бойынша сенімділік коэффициенті

Нормативтің атауы

Болаттың маркасы



материалы бойынша

сенімділік коэффициенті

МСТ 6713

16Д

15ХСНД
10ХСНД

1,09

1,165
1,125

[2]

15ХСНДА
10ХСНДА

1,165
1,125

МСТ 19281

09Г2Д, 09Г2СД, 15ХСНД, 10ХСНД,

09Г2С, 14Г2АФД, 15Г2АФДпс

1,10

МСТ 535 және МСТ 14637

Ст3сп, Ст3пс, Ст3кп

1,05

8.3.3 Кӛміртекті және легирленген болаттан дайындалған құймалардың есептік

кедергілерін 51-кесте бойынша, ал кӛміртекті және легирленген болаттан дайындалған
шыңдалған темірлерді 52-кесте бойынша қабылдау керек.

8.3.4 Әртүрлі қосылыс түрлері

және кенеуленген күйлер үшін дәнекерлеу

қосылыстарының есептік кедергілерін 53-кестеде берілген формулалар бойынша анықтау
керек.

51-кесте – Қҧймалардың есептік кедергілері

Кернеуленген күйі

Белгіленуі

Құймалардың есептік кедергілері, МПа, маркалы болаттар

25Л

30Л

35Л 20ГЛ 20ФЛ 35ХН2МЛ

35ГЛ

Созу, сығу және иілу

175

190

205

220

400

220

Жылжыту

105

115

125

130

240

130

Шетжақ бетінің
майысуы (дәлдеу
болмаған кезде)

265

300

315

345

315

440

345

Тығыз жанасқан
кезде цилиндр
топсалардағы
(цапфалар) жергілікті
майысуы

125

145

155

170

155

222

170

Катоктарды
диаметрлі сығу
(шектеулі
жылжығышы бар
конструкцияларда
еркін жанасу кезінде)

7,5

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

147

52-кесте – Шыңдалған темірлердің есептік кедергілері

Кернеулі күйі

ел

гіл

ен

уі

Шыңдалған темірдің есептік кедергісі, МПа, IV топ

беріктік дәрежесі (болат маркасы) кезінде

П2

(С

т5

сп

П2

-а

-Т)

П3

-а

-Т)

П3

-а

-Т)

П3

0Г

-2

-Т)

П3

5Г

-2

-Т)

П7

0ХН2

МА

-2

-Т)

П1

0Х1

Созу, сығу және иілу

215

205

260

290

260

280

605

1050

Жылжыту

120

115

145

165

145

160

350

610

Шетжақ бетінің
майысуы (дәлдеу
болмаған кезде)

325

310

395

435

395

420

905

1365

Тығыз жанасқан
кезде цилиндр
топсалардағы
(цапфалар) жергілікті
майысуы

160

150

195

215

195

205

450

685

Катоктарды
диаметрлі сығу
(шектеулі
жылжығышы бар
конструкцияларда
еркін жанасу кезінде)

7,5

53-кесте - Дәнекерлеу қосылыстарының есептік кедергілері

Дәнекерлеу

қосылысы

Кернеулі күйі

Дәнекерлеу қосылысының

есептік кедергісін анықтауға

арналған формула

Түйіспелі

Жіктердің сапасын физикалық бақылау
арқылы автоматты немесе қолмен
дәнекерлеу кезіндегі сығу, созу және иілу:
- аққыштық шегі бойынша
- уақытша кедергі бойынша
Жылжыту

= R

Бұрыштық

жіктерімен

Кесу (шартты):

- металл жігі бойынша

0,55

wun





- металды қорыту шегі бойынша

0,45

ЕСКЕРТПЕ 1 Қолмен дәнекерлеумен орындайтын жіктер үшін

wun

мәнін МСТ 9467 кӛрсетілген

металл жігінің үзілуінің уақытша кедергісінің тең мәндерімен қабылдау керек.
ЕСКЕРТПЕ 2 Автоматты немесе жартылай автоматты дәнекерлеумен орындалатын жіктер үшін

wun

мәнін ҚР ҚНжЕ 5.04-23 бойынша қабылдау керек.

ЕСКЕРТПЕ 3



жік материалы бойынша сенімділік коэффициентінің мәндерін 1,25 тең деп

қабылдау керек.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

148

Бұл жағдайда әртүрлі есептік кедергілері бар элементтердің түйіспелі

қосылыстарының есептік кедергілерін есептік кедергілердің ең кіші мәні бар болаттан
жасалған түйіспелі қосылыстарға арналған сияқты қабылдау керек.

Бұрыштық жіктері бар металдың дәнекерлеу қосылыстардың есептік кедергілерін ҚР

ҚНжЕ 5.04-23 бойынша қабылдау керек.

8.3.5 Бір бұрандамалы қосылыстардың есептік кедергілерін 54-кестеде берілген

формулалар бойынша анықтау керек.

54-кесте - Бір бҧрандамалы қосылыстардың есептік кедергілері

Кернеулі күйі

Бір бұрандамалы қосылыстардың есептік кедергілері

беріктік класы немесе болаттың маркасы

кезінде бұрандамаларды кесу және созу

440 Мпа дейінгі

аққыштықтың

нормативтік шегімен

болаттан дайындалған

жалғанатын элементтерді

майыстыру

4.6, Ст3сп4, 09Г2,

295-09Г2-4, 295-09Г2-6,

325-09Г2С-4, 325-09Г2С-6

40Х

Кесу

0,38

bun

0,4

bun

—

Созу

0,42

bun

0,5

bun

—

Майыстыру:

а) А дәлдік класты
бұрандамалар

—

0,6

410

















б) В және С дәлдік
класты бұрандамалар

—

0,6 340

















Бұрандамаларды кесу және созудың есептік кедергілерін 55-кесте бойынша

қабылдау керек. Бұрандамалармен жалғанатын элементтерді майыстырудың есептік
кедергілерін ҚР ҚНжЕ 5.04-23 бойынша анықтау керек.

55-кесте - Бҧрандамалардың есептік кедергілері

Кернеулі күйі

Белгіленуі

Беріктік класы немесе болат маркасы кезінде бұрандамалардың

есептік кедергісі, МПа

4.6

Ст3сп4

09Г2; 295-09Г2-4;

295-09Г2-6

325-09Г2С-4;

325-09Г2С-6

40Х

Кесу

145

140

165

175

395

Созу

160

155

185

195

495

8.3.6 Іргетас (анкерлі)

бұрандамаларын созудың есептік кедергісін келесі

формула бойынша анықтау керек

0,4

(148)

Іргетас (анкерлі)

бұрандамаларын созудың есептік кедергісін 56-кесте бойынша

қабылдау керек.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

149

56-кесте - Іргетас (анкерлі) бҧрандамаларын созудың есептік кедергісі

Бұрандамалардың

диаметрі

, мм

Маркалы болаттан дайындалған іргетас (анкерлі) бұрандамаларын

созудың есептік кедергісі, МПа

09Г2; 295-09Г2-6

325-09Г2С-6

40Х

12–20

160

175

185

—

16–27

—

430

21–32

160

175

180

—

370

—

295

33–60

160

—

180

—

255

—

235

61–80

160

—

175

—

81–100

160

—

170

—

101–160

160

—

170

—

161–250

160

—

8.3.7 ЦАМ 9-1,5Л қорытпа үшін кесудің есептік кедергісін 50 МПа тең деп қабылдау

керек.

8.3.8 МСТ 22353 және МСТ 22356 бойынша жоғары тӛзімді бұрандамаларды

созудың есептік кедергісін

келесі формула бойынша анықтау керек

0,7

bun

(149)

мұндағы

bun

— МСТ 22356 бойынша жоғары тӛзімді бұрандамалардың үзілуге ең

кіші уақытша кедергісі.

8.3.9 Жоғары

тӛзімді

бұрандамалардың

фрикциялық

қосылыстарындағы

бӛлшектердің жанасу беттері бойынша үйкеліс μ коэффициентінің мәнін 57-кесте
бойынша қабылдау керек.

Түйіспелі беттерді ӛңдеу тәсілі КМ сызбаларында кӛрсетілуі тиіс.

57-кесте –

Фрикциялық қосылыстардағы ҥйкеліс коэффициенттердің мәні

Фрикциялық қосылыстардағы түйіспелі бетті ӛңдеу тәсілі

Үйкеліс

коэффициенті



1 Құм шашырату немесе ұсақтау арқылы екі бетін кварцты құммен немесе кейінгі
консервациясыз ұнтақтау

0,58

2 Бір бетін полимерлі желіммен конверциялау арқылы кварцты құммен немесе
ұнтақтау және екінші бетін консервациясыз болат щеткалармен карборундты
ұнтақты себу арқылы ӛңдеу

0,50

3 Консервациясыз екі бетін газ жалынымен

0,42

4 Консервациясыз екі бетін болат щеткалармен

0,35

5 Кейінгі консервациясыз екі бетін ұнтақтағыш бӛлшектермен

0,38

6 Екі бетін шайбаның ауданынан кем емес ауданды саңылауға жақын сақина
аймақтарында газ жалынды қыздыру арқылы (250–300 °С температураға дейін)
ұнтақтағыш бӛлшектермен

0,61

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

150

8.3.10 Параллель тӛселген сымдардан дайындалған байламдарда және арқандарда

қолданылатын жоғары тӛзімді болат сымды созудың есептік кедергісін

, МПа, келесі

формула бойынша анықтау керек

0,63

(150)

мұндағы

— үзілу сымдарының ең аз уақытша кедергісі, МПа, (сандарттар

немесе техникалық шарттар бойынша).

8.3.11 Металл ӛзекшесі бар есілген болат арқанның есептік кедергісін анықтау

барысында арқанның жалпы үзілу күшінің стандартпен немесе арқанның техникалық
шарттарымен белгіленген мәндері (ал қолданыстағы нормативтерде ол болмаған жағдайда
— есілген арқанның агрегаттық беріктігінің мәні) және 1,6 тең сенімділік



коэффициенті

ескеріледі.

8.3.12 Прокат болаттың, болат табақтың, параллель жүргізілген сымдардан

дайындалған байламдар мен арқандардың серпімділік модулін немесе жылжыту модулін
58-кесте бойынша қабылдау керек.

58-кесте – Серпімділік және жылжыту модульдері

Жартылай дайын ӛнімдер

серпімділік модулі немесе

жылжыту

модулі, МПа

Прокатты болат және болат құйма

= 2,06 ·10

Прокатты болат және болат құйма

= 0,78 ·10

Параллель салынған мырышталған сымдардан
дайындалған байламдар және арқандар

= 2,01 ·10

Жалпы арқанның үзілу күшінің жартысына тең күшпен алдын ала тартылуға

ұшыраған металл ӛзекшесі бар мырышталған есілген болат арқандардың серпімділік
модулін 59-кесте бойынша қабылдау керек.

59-кесте - Металл ӛзекшесі бар мырышталған есілген болат арқандардың

серпімділік модулі

Арқан

Есу еселігі

серпімділік модулі, МПа

МСТ 3064 бойынша жалаң есілген

арқан және [3] бойынша жабық

кӛтергіштер

1,18 · 10

1,45 · 10

1,61 · 10

1,65 · 10

1,70 · 10

1,75 · 10

1,77 · 10

8.3.13 Болат конструкцияларды және кӛпірлердің қосылыстарын есептеу барысында

келесілерді ескеру керек:



=1,0 тең болып қабылданатын



арналуы бойынша сенімділік коэффициенті;

- есептік кедергілерді

қолдану арқылы беріктігі бойынша есептелетін конструкция

элементтері үшін



= 1,3 сенімділік коэффициенті;

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

151

- 60 және 81-кестелері бойынша қабылданатын, ал бұру құрылғыларындағы,

қамыттардағы, тартпаларда, сыққыштардағы және анкерлердегі иілу аймағындағы
арқандар үшін — Р қосымшасына сәйкес жұмыс шартының

коэффициенті.

60-кесте – Болат конструкциялардың және олардың қосылыстарының

коэффициенттері

Қолдану саласы

Жұмыс шартының

коэффициенті

1 Пайдалану жүктемесін есептеу кезіндегі темір жол және жаяу жүргінші
кӛпірлерінің аралық құрылыстарындағы және тіректеріндегі элементтер және
олардың қосылыстары

0,9

2 Дайындау, тасымалдау және монтаждау барысында туындайтын
жүктемелерді есептеу кезіндегі темір жол және жаяу жүргінші кӛпірлерінің
аралық құрылыстарындағы және тіректеріндегі элементтер және олардың
қосылыстары

1,0

3 Пайдалану жүктемесін, сонымен қатар дайындау, тасымалдау және
монтаждау барысында туындайтын жүктемелерді есептеу кезіндегі автожол
және қала кӛпірлерінің аралық құрылыстарындағы және тіректеріндегі
элементтер және олардың қосылыстары

1,0

4 Кермелі және аспалы кӛпірлердегі кӛтергіш элементтердің иілгіш арқандары

0,8

5 Алдын ала тартылған конструкциялардың кернеуленген элементтерінің
арқандары

0,9

6 Бір сӛреге (немесе қабырғаға) бекітілген жеке профильдерден тұратын
созылған және сығылған элементтер:

- кіші сӛреге бекітілген тең сӛрелі емес бұрыш

0,7

- сол сияқты, үлкен сӛреге бекітілген

0,8

- тең сӛрелі бұрыш

0,75

- қабырғаға бекітілген прокатты немесе құрама швеллер, немесе сӛреге
бекітілген тавр

0,9

ЕСКЕРТПЕ 1  Сәйкесінше жағдайларда 1–3 поз. бойынша жұмыс шартының коэффициент мәндері
4–6 поз. бойынша коэффициентпен бірге қолданылады.
ЕСКЕРТПЕ 2  Осы бӛлімшеде айтылмаған жағдайларда формулаларда

= 1,0 қабылдау керек.

8.4 Болат конструкцияларды есептеу

8.4.1 Жалпы ережелер

8.4.1.1 Конструкцияның есептік схемасын оның жобалық геометриялық схемасына

сәйкес қабылдау керек, бұл жағдайда құрылыс кӛтерілімі және жүктемедегі деформация
әдеттегідей ескерілмейді.

Элементтердегі күш және болат кӛпір конструкцияларын жылжыту брутто

қималарымен олардың жұмыс істеу шарттарында анықталады.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

152

Конструкция элементтерінің жылжуымен туындаған геометриялық сызықтық еместі

жүйелерді есептеу кезінде ескеру керек, олардағы оны есепке алу күштердің ӛзгеруін және 5 %
астам жылжуын тудырады.

Геометриялық сызықтық еместі ескере отырып есептеулерді орындау барысында

жүйенің жалпы деформацияларына (әсерді қадағалайтын) байланысты күштердің әрекет
ету бағытындағы ӛзгертулерді анықтау керек.

Конструкция элементтеріндегі күштерді анықтау барысында жоғары тӛзімді

бұрандамалардағы дәнекерлеу және фрикциялық қосылыстарды бейімді емес ретінде
қарастыру керек.

Металл ӛзекшелері бар есілген арқандардан дайындалған иілгіш кӛтергіш

элементтері бар кермелі және аспалы кӛпірлерді есептеу кезінде — 8.2.1 сәйкес алдын ала
керілген жалаң қабатты есілген және жабық кӛтергіштер, — 8.4.3.2 және 8.4.3.3
талаптарына сәйкес олардың бойлық және кӛлденең жылжығыштығын ескеру керек.

8.4.1.2 Торлы фермалардың тораптарындағы элементтердің қатты қосылыстарын

топсалы деп есептеу кезінде қабылдауға жол беріледі, мұндай жол берулер кезінде
конструкция ӛзінің ӛзгермеуін сақтайды, бұл жағдайда негізгі фермалар үшін қиманың
биіктігінің элементтердің ұзындығына қатынасы әдеттегідей 1:15 аспауы тиіс.

Фермалардың белдеуіндегі аспалардың деформациясынан түсетін қосымша

кернеулерді қиманың биіктігінің белдеу элементінің ұзындығына қатынасына тәуелсіз
ескеру керек.

Торлы фермалардағы тораптардың қаттылығын есепке алуды жуық әдістермен

жүзеге асыруға жол беріледі, бұл кезде топсалы есептік схема бойынша осьтік күштерді
анықтауға жол беріледі.

8.4.1.3 Аралық құрылыстардың элементінің осі үшін оның қимасының ауырлық

ортасын  жалғайтын  сызықтар  қабылданады.  Қиманың  ауырлық  ортасының  орнын
анықтау кезінде оны бұрандама қосылыстарының саңылауларымен әлсірету ескерілмейді,
ал  перфорацияны  әлсірету  ескеріледі  және  элементтің  барлық  ұзындығы  бойынша
қабылданады.  Элемент  осьтерін  жылжыту  кезінде  тораптардың  ортасын  жалғап  тұрған
сызыққа қатысты ӛтпелі фермаларда эксцентриситетті ескеру керек, егер ол келесілерден
асатын болса:

- 1,5 % қима биіктігі — П-тәрізді, қорапты, екі швеллерлі және қос тавр элементтер

үшін;

- 0,7 % қима биіктігі — тавр және Н-тәрізді элементтер үшін.
Элементтердің осьтерінен жылжитын иілу моменттері тораптағы барлық түйісетін

элементтер арасында олардың қаттылығына пропорционалды және ұзындығына кері
пропорционалды таратылады. Бұл жағдайда әрбір иілу моментін негізгі есептік схемадағы
осы элементтегі максималды күш мәніне эксцентриситет туындысын тең деп қабылдау
керек.

Уатқышқа

жақын

тәуекелдер

бойынша

орталықтандырылған

бұрандама

қосылыстары бар бұрыштардан жасалған байланыс элементтерінде туындаған
эксцентриситетті ескермеуге жол беріледі.

8.4.1.4 Аралық ұзындығының 4 астам еніне қатынасы кезінде қатты кӛлденең

байланыстармен біріктірілген тұтас негізгі арқалықтары бар кӛп блокты аралық
құрылыстардың элементтеріндегі уақытша жүктемені таратуды жұқа қабырғалы

СП РК 3.03-112-2013 МОСТЫ И ТРУБЫ (ҚР ЕЖ 3.03-112-2013) - часть 10