СП РК 3.03-112-2013 МОСТЫ И ТРУБЫ (ҚР ЕЖ 3.03-112-2013)

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

121

7.5.4.4

Кернелмеген арматурасы бар арқалықтардың майысуларын серпімді

материалдардың  формулалары  бойынша  есептеу  барысында  (егер  бетондағы
жарықшақтардың  ені  0,015  см  аспайтын  болса),  сонымен  қатар  тіректерді,  бағандарды,
қада-қабықшаларды  (соның  ішінде  бетонмен  толтырылған)  қима  жарықшақтарының
анықталған еніне тәуелсіз есептеу үшін қаттылықты  келесі формула бойынша анықтауға
жол беріледі

= 0,8

, (146)

мұндағы

– бетон қимасының инерция моменті.

Массивті бетон және темірбетон элементтерін (тіректерін) уақытша және тұрақты

жүктемелерден жылжытуды есептеуді бетонның жылжығыштығын және шӛгуін ескермей
элементтердің толық қималары бойынша белгіленген қаттылықтарды ескере отырып
жүргізуге жол беріледі.

7.6 Конструктивті талаптар

Бетон және темірбетон конструкциялары үшін оларды дайындау шарттарын,

талап етілген тӛзімділігін және арматура мен бетонның біріктірілген жұмыстарын
қамтамасыз ету кезінде осы бӛлімшеде мазмұндалған конструктивті талаптарды
орындау керек.

7.6.1 Элемент қималарының минималды ӛлшемдері

Темірбетон элементтердегі қабырғалардың, плиталардың, диафрагмалардың және

қырларының (реконструкцияланатын құрылыстардан басқа) қалыңдығын 43-кестеде
кӛрсетілгендерден кем емес қабылдау керек.

43-кесте – Қималардың минималды ӛлшемдері

Элементтер және олардың бӛліктері

Ең кіші қалыңдығы, см, кӛпірлер мен құбырлардың

конструкциялары үшін

темір жол

автожол

1 Арқалықтардың тік немесе кӛлбеу қабырғалары:

а) қырлы:

қабырғаларда арматура байламдары болмаған
жағдайда

12*

қабырғаларда арматура байламдары болған жағдайда

б) қорапты:

қабырғаларда арматура байламдары болмаған
жағдайда

қабырғаларда арматура байламдары болған жағдайда

2 Плиталар:

а) балластты астау:

- қабырғалар (қырлар) арасында

- консольдердің соңында

б) жүру бӛлігінде:

- қабырғалар (қырлар) арасында

- плитада арматура байламдары болмаған жағдайда

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

122

43-кесте – Қималардың минималды ӛлшемдері

(жалғасы)

Элементтер және олардың бӛліктері

Ең кіші қалыңдығы, см, кӛпірлер мен құбырлардың

конструкциялары үшін

темір жол

автожол

- плитада арматура байламдары болған жағдайда

- консольдердің соңында

в) қорап арқалықтардағы тӛменгі:

- плитада арматура байламдары болмаған жағдайда

- плитада арматура байламдары болған жағдайда

г) тротуарлар:

- монолитті (алынбайтын)

- жиылмалы (алынатын)

3 Аралық плита құрылыстарының қуыс блоктары **:

а) шыбықтардан, К-7 класты жеке арматура
арқандарынан жасалған арматурасы және параллель
жоғары тӛзімді сымдардан тұратын байламдары:

- қабырғалар және үстіңгі плиталар

- астыңғы плиталар

б) темірбетонды:

- қабырғалар және үстіңгі плиталар

- астыңғы плиталар

4 Аралық құрылыстардың диафрагмасы және
қатаңдық қыры

5 Үйінділер астындағы құбырлардың тізбектерінің
қабырғалары

10***

6 Қуысты және жиналмалы-монолитті тіректердің
қорапты және дӛңгелек қималы блоктарының
қабырғалары:

- ауыспалы су деңгейі аймағында

- ауыспалы су деңгейі аймағынан тыс

7 Темірбетонды қуыс қадалардың және қада-
қабышалардың қабырғалары, сыртқы диаметрі, м:

0,4

0,6 бастап 0,8 дейін

» 1,0 » 3,0

__________
* Екі арматура торын қолданған кезде қабырғалардың ең кіші қалыңдығы 15 см деп болып қабылданады.
** Қабырғалар арасындағы қуыстардың жоғарғы және тӛменгі учаскелерін қисық сызықты сызу арқылы
қуыс блоктарда қисық сызықты учаскелерде ең кіші қалыңдығы үшін қуыс енінде есептелген берілген
орташа шаманы қабылдауға жол беріледі.
*** Диаметрі 0,5 және 0,75 м құбырлар үшін 8 см тең қабырғалардың қалыңдығын қабылдауға жол беріледі.

7.6.2 Кернеуленбеген арматураның ең кіші диаметрі

Кернеуленбеген арматураның ең кіші диаметрін 44-кесте бойынша қабылдау керек.
Плиталардағы тарату арматурасында және диаметрі 28 мм және одан жоғары бойлық

арматура кезіндегі қадалардағы қамыттарда бойлық шыбықтардың кемінде тӛрттен бір
диаметрі болуы тиіс.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

123

44-кесте - Кернеуленбеген арматураның

минималды диаметрі

Арматура түрі

Арматураның ең кіші диаметрі,

мм

1 Кӛпір (тӛменде кӛрсетілген элементтерден басқа) және
тікбұрышты құбыр элементтеріндегі есептік бойлық
арматурасы

2 Автожол кӛпірлерінің жүру бӛлігінің (тротуарларды
қосқанда) есептік арматурасы

3 Дӛңгелек құбырлардың тізбектерінің есептік және
конструктивті

арматуралары;

кӛпір

элементтеріндегі

(плиталардан  басқа)  конструктивті  бойлық  және  кӛлденең;
Арқалық  қабырғаларының  қамыттары  және  белдіктерді
барлық ұзындығын ұлғайту

4 Еңістерді және қада арматурасының қамыттарын бекіту
плиталарына арналған Вр класты сымды диаметрі 5 мм
арматура (7.3.3 қараңыз).

5 Конструктивті (тарату) плиталар; қада қамыттары және
қада-қабықшалар; қуыс плиталардағы қамыттар

7.6.3 Бетонның қорғаныш қабаты

7.6.3.1 Бетонның сыртқы қабатынан арматура элементінің немесе арнаның бетіне

дейінгі қорғаныш қабатының қалыңдығы (реконструкцияланатын құрылыстардан басқа)
45-кесте кӛрсетілгеннен кем емес болуы тиіс.

45-кесте – Бетонның қорғаныш қабатының минималды қалыңдықтары

Арматураның түрі және оның орналасуы

Бетонның

қорғаныш

қабатының

ең аз

қалыңдығы,

см

1 Кернеуленбеген жұмыс арматурасы:
а) автожол және қала кӛпірлерінің жүру бӛлігі плитасындағы жоғарғы

б) қырлы және плита аралық құрылыстарда, сонымен қатар биіктігі 30 см және
одан жоғары плиталарда

в) биіктігі кемінде 30 см плиталарда

г) құбыр тізбектерінде және қуыс қада-қабықшаларда

д) монолитті тіректердің сыртқы беттеріндегі құрама тіректердің сыртқы
блоктарында:
1) тіректің мұз кескіш бӛлігінде

2) тіректердің қалған жерлерінде

3) қадаларда, құдықтарда және құрама іргетастардың блоктарында

е) монолитті темірбетоннан жасалған іргетастардың тірек плиталарында:
1) бетон дайындығы болған жағдайда

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

124

45-кесте – Бетонның қорғаныш қабатының минималды қалыңдықтары

(жалғасы)

Арматураның түрі және оның орналасуы

Бетонның

қорғаныш

қабатының

ең аз

қалыңдығы,

см

2) бетон дайындығы болмаған жағдайда

2 Кернеуленбеген қамыттар:
а) арқалықтардың қабырғаларында (қырларында)

б) тірек тіреулерінде:

1) ауыспалы су деңгейі аймағынан тыс

2) ауыспалы су деңгейі аймағында

3 Арқалықтардың қабырғаларындағы (қырларындағы) және плиталардағы
конструктивті (есепсіз) бойлық

1,5

4 Кернеуленген, кернеуленген арматураның құйып бекіту бетонына орнатылатын

5 Қиманың созу аймағындағы кернеуленбеген:
а) жоғары тӛзімді сымнан жасалған байламдар және К-7 класты арқандардан
жасалған байламдар түрінде

4**

б) тӛмендегі класты арматура болаттан:
- А600, Ат600
- А800, Ат800, Ат1000

4
5

в) диаметрі

> 40 мм ұштарында анкерлері бар (спираль, қосарлы есілген арқан және жабық)

болат арқандардан

6 Гидрооқшаулағышпен қорғалған жүру бӛлігінің плитасындағы барлық түрдегі
кернеуленген арматура

7 Қабырғалардағы (қырлардағы) кернеуленген қамыттар

8 Шеттегі темірбетон конструкциялардағы кернеуленген арматура:
- созылған қыры
- бүйір қырлары

3***

__________
* Диаметрі 3 м және одан жоғары құбырлар үшін ішкі жағы 3 см қорғаныш қабаты.
**  Жабық  арналарға  орналастырылған  кернеуленген  арматура  үшін  бетонның  қорғаныш  қабаты
арнаның бетіне қатысты қабылданады. Диаметрі 11 см арқан үшін қорғаныш қабатты 5 см тең деп
тағайындау  керек.  Диаметрі  11  см  жоғары  арналар  кезінде  қорғаныш  қабатының  қабылданатын
қалыңдығын  күштің  әсерлеріне  және  толтыру  кезінде  ерітіндінің  қысымына  есептеумен  тексеру
керек.
***  Қалыңдығы  кемінде  20  см  элементтер  үшін  қорғаныш  қабатын  2  см  дейін  азайтуға  жол
беріледі.

7.6.3.2 Алдын ала кернеуленген элементтердің күш беру аймағының ұзындығы

шеттеріндегі бетонның қорғаныш қабатының қалыңдығы 7.1.5 сәйкес арматураның
кемінде екі диаметрін құруы тиіс.

А800, Ат800 және Ат1000 класты шыбықты кернеуленген арматура болатын қолдану

кезінде 7.1.5 бойынша күш беру аймағының ұзындығына торларды, шыбықтың

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

125

диаметрінен 4 см асатын диаметрлі спиральды немесе 5 см аспайтын қадамы бар тұйық
қамыттарды қосымша орнату керек.

7.6.4 Арматура элементтері арасындағы минималды арақашықтықтар

7.6.4.1 Кернеуленбеген арматураның жеке бойлық жұмыс шыбықтары және

тіреулерге кернеуленген арматура байламдары арасындағы жарықтағы арақашықтығы
тӛмендегідей қабылданады:

а) егер бетондау кезінде шыбықтар кӛлденең немесе кӛлбеу қалыпта тұратын болса,

см, арматураның орналасуы кезінде кемінде:

- 4 — бір қатарға;
- 5 — екі қатарға;
- 6 — үш және одан кӛп қатарға;
б) егер бетондау кезінде шыбықтар тік қалыпта болса — 5 см.
Тығыз орналасқан жағдайларда арматураны орналастыру үшін кернеуленбеген

арматураның шыбықтарын топтарымен екі немесе үш шыбықтан (шыбықтар арасында саңылау
болмауы тиіс) орналастыруға жол беріледі. Топтар арасында жарықтағы ені бойынша
арақашықтығын тӛмендегілерден кем емес қабылдау керек, см:

- 5 — топта екі шыбық болғанда;
- 6 — топта үш шыбық болғанда.
7.6.4.2 Алдын ала кернеуленген конструкциялардағы арматура элементтері

арасындағы жарықта арақашықтықты белгілеу кезінде 46-кестеде кӛрсетілген талаптарды
сақтау керек.

Аралас арматуралау кезінде кернеуленбеген арматура шыбығы және арматура

байламы немесе жабық арна қабырғасы арасындағы минималды арақашықтықты кемінде
3 см қабылдау керек.

46-кесте – Тіреуіштерге және бетонға тартылған арматурасы бар

конструкциялардағы минималды параметрлер

Жарықтағы белгіленген арақашықтық

Арақашықтықтың ең кіші

ӛлшемдері

абсолюттік

мәні

бойынша, см

арматура

элементінің

диаметріне

немесе арнаның

диаметріне

байланысты

Тіреуіштерге тартылған арматурасы бар конструкцияларда

1 Параллель жоғары тӛзімді сымдардан дайындалған арматура
байламдары арасында

2 Арматура байламдары және олардың ішкі анкерлерінің
сыртқы беттері арасында

—

3 Арматура байламдарының ішкі анкерлерінің сыртқы беттері
арасында

—

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

126

46-кесте – Тіреуіштерге және бетонға тартылған арматурасы бар

конструкциялардағы минималды параметрлер

(жалғасы)

Жарықтағы белгіленген арақашықтық

Арақашықтықтың ең кіші

ӛлшемдері

абсолюттік

мәні

бойынша, см

арматура

элементінің

диаметріне

немесе арнаның

диаметріне

байланысты

4 К-7 класты жеке арматура арқандары арасында, оларды
келесідей орналастырған кезде:
- бір қатарға
- екі және одан кӛп қатарға

4
5

—
—

5 Ішкі анкер шетжағынан бастап бетонның шетжағына дейінгі
арақашықтық

Бетонға тартылған арматурасы бар конструкцияларда

6 Дӛңгелек жабық арналардың қабырғалары арасында,
арналарының диаметрлері, см:
- 9 және одан аз
- 9-дан жоғары 11дейін
- 11-ден жоғары

— 1

—

Есеп бойынша

7 Параллель жоғары тӛзімді сымдардан дайындалған байламдар,
К-7 класты арматура арқандарының байламдары, сонымен қатар
болат арқандар (спираль, қосарлы есілген арқан және жабық
арқандар) арасында, оларды тӛмендегідей ашық арналарға
орналастырған кезде:
- бір қатарға
- екі қатарға

3
4

—
—

8 Электр термиялық тәсілмен тартылған жалғыз шыбықтары бар
арна қабырғалары арасында, арналар:
- жабық
- ашық

10
13

—
—

7.6.5 Кернеуленбеген арматураны анкерлеу

7.6.5.1 Мерзімдік кескінді арматура шыбықтарын, сонымен қатар дәнекерлеу

торлардағы және қаңқалардағы тегіс кескінді шыбықтарды ұштарында ілмектерсіз
қолдануға жол беріледі.

Тегіс кескінді созылған жұмыс шыбықтарында, сонымен қатар тоқылған торлардағы

және қаңқалардағы тегіс жұмыс шыбықтарының ұштарында ішкі диаметрі шыбықтың
диаметрінен 2,5 кем емес жартылай дӛңгелекті ілмектер және игеннен кейінгі тік сызықты
учаскенің ұзындығы шыбықтың диаметрінен үштен кем емес болуы тиіс.

7.6.5.2 Иілетін қима арқалықтарда және қалыңдығы 30 см артық плита

конструкцияларында созылған шыбықтардың ұштары оларды моменттердің эпюрасы

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

127

бойынша үзген жағдайда әдеттегідей жарықшақтану тӛзімділігін есептеулерде
анықталатын бетонның сығылған аймағында анкерлеу керек.

Сығу аймағына ию арқылы кіргізілген тегіс шыбықтарды игеннен кейін ұзындығы

кемінде арматураның үш диаметрінен кем емес түзу учаскелері бар түзу ілмектермен
аяқтау керек.

Мерзімдік кескінді арматура үшін және дәнекерлеп жалғау кезінде автожол және

қала кӛпірлері үшін бетонның созылған аймағында шыбықтарды иілетін және орталықтан
тыс сығылған элементтердің кемінде 30 диаметр шыбықтардың ұзындығында олардың
негізгі үзілген жерінен асырып бітеу. Сонымен қатар, аралық құрылыстарда анкерленген
шыбықтардың ұштары қалыңдығы кемінде 4 мм жікпен кемінде 4

ұзындықта іргелес

шыбықтарға дәнекерленуі тиіс.

7.6.5.3 Мерзімдік кескінді арматураның бойлық созылған шыбықтардың иілетіні

элементтердегі иілу басын немесе орталықтан тыс сығылған элементтердегі осындай
шыбықтардың үзілуін шыбықтар толық есептік кедергімен ескерілетін қимадан тыс
орналастыру керек.

А300 және Ас300 класты арматура болаттары үшін шыбықтарды қимадан тыс

(

бітеу ұзындығы) жүргізу ұзындығы кем емес болуы тиіс :

- 22

– бетон класы В30 және одан жоғары болғанда;

- 25

– бетонның класы В20 – В27,5 (

– шыбықтың диаметрі).

А400 класты арматура болаттары үшін

бітеу ұзындығын сәйкесінше 5

ұлғайту

керек. Шыбықтардың байламы кезінде

байламды түзетін шыбықтардың жалпы

ауданына тең ауданымен шыбықтың шартты диаметрі ретінде анықталады.

7.6.5.4 Кесілетін арқалықтарда және тірек бӛлігінің осінен тыс жүргізілетін

кесілмейтін арқалықтардың шеткі учаскелерінде бойлық арматураның созылған
шыбықтарында ұзындығы шыбықтың кемінде 8 диаметрлі түзу учаскелер болуы тиіс.
Сонымен қатар, арқалықтың бүйір беттеріне жанасатын шеткі шыбықтардың шетжағы 90°
бұрышпен иілуі және арқалықтың биіктігінің жартысына дейін жалғасуы тиіс.

Кемінде 30 см тең арқалықтың шетжағынан бастап тірелу осіне дейінгі және тірек

плитаның шетіне дейінгі – кемінде 15 см арақашықтықты қамтамасыз ету керек.

7.6.5.5 Бойлық арматураның созылған шыбықтарының майысуларына элемент

бетінің  сынуы  кезінде  пайда  болатын  кіріс  бұрыштарының  кескіндері  бойынша      жол
берілмейді.  Сыну  бұрышын  түзетін  жазықтықтарды  бойлай  орналасқан  бойлық
арматураның  шыбықтары  олар  қиып  ӛткен  нүктеден  арматураның  кемінде  20  диаметр
ұзындығына жүргізілуі тиіс.

7.6.6 Кернелетін арматураны анкерлеу

7.6.6.1 Тіреуіштерге тартылған диаметрі 36 мм дейінгі мерзімдік кескінді

шыбықтардан тұратын арматура конструкцияларында қолдану кезінде анкерлерді
шыбықтарға орнату талап етілмейді.

Тӛзімділікке есептелген арматурасы бар элементтердегі барлық арматурада

(жоғарыда кӛрсетілгеннен басқа) ішкі немесе сыртқы (соңғы) анкерлері болуы тиіс.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

128

Тіреуіштерге тартылған тӛзімділікке есептелген арматурасы бар элементтерде К-7

класты жеке арматура арқандарын және мерзімдік кескінді жеке жоғары тӛзімді сымдарды
анкерлерді орнатпай-ақ (ішкі және сыртқы) қолдануға болады.

Конструкцияларда бетонға керу арқылы қолданылатын анкерлеудің беріктігі

анкерлермен бекітілетін арматура элементтерінің беріктігінен кем болмауы тиіс.

7.6.6.2 Иілетін элементтерде негізгі созу және сығу кернеулері осы кернеулер үшін

белгіленген 90 % жоғары шектік мәндерді құрайтын бетон аймақтарындағы арматура
анкерлерінің орналасуынан аулақ болу керек.

7.6.6.3 Арқалықтардың шетжақ бетіндегі сыртқы (шеткі) анкерлерді мүмкіндігінше

біркелкі орналастыру керек. Бұл жағдайда шетжаққа анкерлерді орналастыру аймағын
бетонмен жабатын тегіс болат табақтарды орналастыруды қарастыру керек. Табақтардың
шеткі учаскелерін бетонға анкерлеу керек.

Шетжақ табақтардың қалыңдығын кернеуленетін арматура элементтерін тарту

күшіне байланысты есептеу бойынша тағайындап және келесідей қабылдау керек, мм, кем
емес:

- 10 — тарту күші кезінде, 590 кН;
- 20 —  сол сияқты, 1180 кН;
- 40 —  сол сияқты, 2750 кН.
Кӛрсетілгендерден  ӛзгеше  күштер  кезінде  жуық  үлкен  мәнге  сәйкес  келетін

табақтардың қалыңдығын қабылдау керек.

7.6.6.4 Арматураны бетонға тартатын элементтерде сыртқы анкерлерді бетондау

аймағын 10 см ×10 см аспайтын ұяшықтары бар диаметрі кемінде 10 мм мерзімдік кескін
шыбықтарынан тұратын кӛлденең торлармен арматуралау керек. Торлар арасындағы
арақашықтық 10 см аспауы тиіс. Бетонды тұтас құю және негізгі конструкция бетонының
байланысын қамтамасыз ету бойынша шараларды қабылдау керек.

7.6.7 Элементтерді бойлық арматуралау

7.6.7.1 Дәнкерленетін арматура қаңқаларында арматура әрқайсысында үш шыбықтан

аспайтын  топтармен  орналасады.  Топтағы  шыбықтар  дәнекерленетін  бір  жақты
тұтастырушы  жіктермен  ӛзара  біріктіріледі.  Шыбықтар  арасындағы  тұтастырушы
жіктердің  ұзындығы  кемінде  4  диаметр,  ал  олардың  қалыңдығы  —  4  мм  аспауы  тиіс.
Шыбық топтарының арасындағы саңылаулар диаметрі кемінде 25 мм бойлық тапалдарды
орналастыру арқылы пайда болады түзіледі. Тапалдар бүгілген жерлердің алдында, 2,5 м
аспайтын  ұзындығы  бойынша  бір-біріне  қатысты  қиыстырып  орналастырады.  Олар
жұмыс  арматурасына  қалыңдығы  4  мм  артық  емес  және  ұзындығы  жұмыс  арматураның
екі диаметрінен кем емес бір жақты тұтастырушы жіктермен дәнекерленеді.

Топтағы шыбықтар арасындағы тұтастырушы дәнекерлеу жіктер тапалдарға және

іргелес  тұтастырушы  жіктерге  қатысты  қиыстырып  орналастырады,  егер  іргелес  жіктер
жалпы  бойлық  ӛзекке  тартылған  болса,  жіктер  арасындағы  жарықтағы  арақашықтық
кемінде 40 см, егер тұтастырушы жіктер қаңқаның әртүрлі бойлық шыбықтарына жататын
болса,  10  см  болады.  Сонымен  қатар,  шыбық  топтарының  кез  келген  кӛлденең  қимасы
бірден артық емес дәнекерлеу жігін қиып ӛту талабын сақтау керек.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

129

Сәйкесінше негіздеме кезінде қабырғалардағы дәнекерлеу торларының тік

шыбықтарын түйіспелі нүктелі дәнкерлеумен арматураға және шыбық топтарының
арасында орналасқан бойлық тапалдарға дәнекерлеуге жол беріледі. Қамыттарды доғалы
электр дәнекерлеумен негізгі арматураға дәнекерлеуге жол берілмейді.

Қаңқалардың негізгі жұмыс арматурасы үшін 10ГТ маркалы Ас300 класты

арматураны қолдану ұсынылады.

Жұмыс арматурасына бекітетін жіктер бойынша нұсқаулар 7.6.9.5 берілген.
7.6.7.2 Кесілетін арқалықтарда және плиталарда аралық ортасына орнатылатын

кемінде үш жұмыс арматураның тіректеріне дейін жеткізу керек. Бұл жағдайда
арқалықтарда тіректерге дейін кемінде екі шыбықты, плиткаларда плитаның 1 еніне
кемінде үш шыбықты жеткізу керек.

Плиталардың тарату арматурасын 25 аспайтын қадаммен орнату керек.
Шыбықтарды аралас арматуралау кезінде кернеуленбеген арматураны жұптастырып

орнатуға жол беріледі, бұл жағдайда қорғаныш қабатының қалыңдығы 7.6.3.1, ал
шыбықтар мен байламдар арасындағы арақашықтық 7.6.4.1 және 7.6.4.2 сәйкес келуі тиіс.

7.6.7.3 Кесілмеген арқалықтар мен кӛп аралықты жақтау конструкцияларының

беларқаларында жоғарғы және тӛменгі жұмыс арматурасының бӛлігі ұзындығы бойынша
үзіліссіз болуы немесе арматуралау үзіктерін жауып тұратын түйістері болуы тиіс.

Үзіліссіз арматура элементтерінің саны:
а) кернеуленбеген арматурасы бар конструкцияларда — тӛменгі жұмыс

арматурасында кемінде 20 % және жоғарғы жұмыс арматурасында 15 %;

б) кернеуленген арматурасы бар конструкцияларда — тӛменгі жұмыс арматурасында

кемінде 10 % және жоғарғы жұмыс арматурасында 5 %.

7.6.7.4 Аралық ортасындағы және оның тіректері үстіндегі плитаның жұмыс

арматурасының қадамы (осьтер арасындағы арақашықтық) аспауы тиіс, см:

- 15 — темір жол кӛпірлерінің балласт астау плиталарында;
- 20 — автожол кӛпірлерінің жүру бӛлігі плиталарында.

7.6.8 Элементтерді кӛлденең арматуралау

7.6.8.1 Кернеуленбеген

арқалықтардың

қабырғаларын

кӛлденең

күштерді

қабылдауға арматуралауды Арқалық осіне кӛлбеу және қалыпты шыбықтармен
(қамыттармен) жүзеге асыру және бойлық арматурасы бар соңғы қабырғаларды
қаңқаларға біріктіру керек.

7.6.8.2 Кернеуленбеген

арқалықтарда есеп бойынша орнатылатын кӛлбеу

шыбықтарды  иілу  элементінің  бойлық  осіне  қатысты  симметриялы  орналастыру  керек.
Әдеттегідей шыбықтарда элементтің бойлық осіне қатысты 45° жуық (60° аспайтын және
кемінде  30°)  кӛлбеу  бұрышы  болуы  тиіс.  Бұл  жағдайда  есептеу  бойынша  кӛлбеу
шыбықтарды  орнату  талап  етілетін  арқалық  учаскесіндегі  арқалықтың  бойлық  осіне
перпендикуляр кез келген қима кӛлбеу арматураның кемінде бір шыбығын қиып ӛтуі тиіс.

7.6.8.3 Арқалықтарды есептеу бойынша талап етілетін қосымша кӛлбеу шыбықтар

негізгі бойлық жұмыс арматурасына бекітілуі тиіс. Егер арматура А240, А300, Ас300 және
А400 класты болаттардан дайындалған болса, онда қосымша кӛлбеу шыбықтарды бекітуді
дәнекерлеу жіктері арқылы орындау керек.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

130

7.6.8.4 Арқалықтардағы арматураның кӛлбеу шыбықтарын дӛңгелек доғасы

бойынша арматураның кемінде 10 диаметр радиусымен қайыру керек.

Арқалықтың шетжақтарында (тірек бӛлігінің осінен) бойлық арматураны қайыруды

доға бойынша арматураның кемінде үш диаметр радиусымен орындауға жол беріледі.

7.6.8.5 Кернеуленбеген арқалықтардың қабырғаларындағы бойлық арматураны

келесідей орналастыру керек:

- арқалықтың созылған шетінен санай отырып, қабырғаның үштен бір бӛлігі

шектерінде — қолданылатын арматураның 12 диаметрінен артық емес (

= 8 – 12 мм)

қадаммен;

- қабырғаның қалған биіктік бӛлігі шектерінде — арматураның 12 диаметрінен

артық емес (

= 8 –10 мм) қадаммен.

7.6.8.6 Қамыттар арасындағы қима бойынша есептеуді қоса отырып, кӛлденең күшті

қабылдайтын  элементтердегі  қамыттар  есеп  бойынша  орнатылады.  Қалыңдығы  50  см
дейінгі  қабырғаларда,  ұзындығы  1/4  аралыққа  тең  тірек  жанындағы  учаскелердің
шектерінде,  тірек  осьтерінен  санай  отырып  қамыттардың  қадамын  15  см  артық  емес
қабылдайды.

Ұзындығы 1/2 аралыққа тең арқалықтың ортаңғы учаскесінде қамыттардың қадамы

20 см артық емес қабылданады.

Қабырғалардың 50 см артық қалыңдығы кезінде аралық ортасында қамыттардың

максималды қадамын 5 см ұлғайтуға жол беріледі.

Бір класты және диаметрлі арматурадан дайындалған қабатталған қамыттарды

қолдануға жол беріледі.

7.6.8.7 Кесілген аралық плита құрылыстарындағы қамыттарды келесілерден

аспайтын қадаммен орнату керек, см:

- 15 — тірек бӛліктеріне іргелес және ұзындығы 1/4 аралыққа тең;
- 25 — ортаңғы учаскеге, ұзындығы 1/2 аралыққа тең.
Темір жол кӛпірлерінің және автожол кӛпірлерінің жүру бӛлігінде балласт

астауының биіктігі 30 см және одан аз тұтас плиталарындағы қамыттарды сығылған
есептік арматура болмаған кезде орнатуға жол берілмейді.

ЕСКЕРТПЕ Автожол және қала кӛпірлерінің плита аралық құрылыстарына қалыңдығы 40 см

дейінгі плиталарға кӛлденең арматураны салмауға жол беріледі, егер бетондағы жанасу кернеуі 0,25

b,sh

аспайтын болса (мұндағы

b,sh

— 24-кесте бойынша иілу кезіндегі бетонның уатылуының есептік кедергісі).

7.6.8.8 Кернеуленбеген элементтердің белдеулеріндегі қамыттармен 50 см аспайтын

белдеу енін қамту керек және шеткі кӛлденең қатарларда орналасқан бестен аспайтын
созылған және үштен аспайтын бойлық арматураның сығылған шыбықтарын біріктіру
керек.

7.6.8.9 Кернеуленген арқалықтардың сығылатын белдеулерінің дәнекерлеу

торларындағы тұйық қамыттардың немесе кӛлденең шыбықтардың ең жоғары қадамын
темір жол кӛпірлерінде 15 см артық емес және автожол кӛпірлерінде 20 см деп қабылдау
керек. Сығылатын белдеулердегі қамыттардың қадамы Арқалық қабырғаларындағы
қамыттардың қадамынан астам қабылданбайды.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

131

7.6.8.10 Айналдыруға, иілумен, сығумен немесе созумен бірге айналдыруға

есептелген элементтердегі қамыттар шеттерін қайта іске қосу арқылы тұйық болып
қабылданады:

- тегіс арматура болаттан дайындалған қамыттарда — 30 диаметр;
- сол сияқты, мерзімдік кескіннің арматура болаты — 20 диаметр.
7.6.8.11 Кернеуленген арматура элементтерінің анкерлерін орналастыру аймағында

7.6.6.3-тармағы бойынша тірек плиталарының астына жергілікті кернеулерге есептеу
бойынша қосымша кӛлденең (жанама) арматураны орнату керек.

Қосымша арматураны мерзімдік кескінде шыбықтардан олардың арасында

келесілерден аспайтын қадаммен орындайды, см:

- 10 — торларда;
- 6 —спиральдарда.
7.6.8.12 Бойлық

жұмыс

арматураны

және

конструкцияның

сығылған

элементтеріндегі қамыттарды қаңқаларға біріктіру керек. Бойлық арматураның
шыбықтарының диаметріне

байланысты қамыттардың қадамын келесілерден

аспайтындай қабылдау керек:

- 15

— дәнекерлеу қаңқаларында;

- 12

— тоқылған қаңқаларда.

Барлық жағдайларда қамыттардың қадамын келесілерден аспайтындай белгілеу

керек, см:

- қиманы кемінде 3 % бойлық арматурамен толтыру кезінде — 40;
- сол сияқты, 3 % және одан артық ӛлшемде — 30.
Бойлық арматураның қимасын елеулі толтыру кезінде жеке қамыттардың орнына

элементтің кӛлденең қимасын қайталайтын орамдармен үздіксіз кӛлденең арматуралауды
қабылдау ұсынылады.

7.6.8.13 Кӛлденең қималардың шаршы немесе тікбұрышты пішінді сығылған тірек

элементтерінің  конструкциясы  бойлық  шыбықтар  қамыттарды  майыстыру  орындарына
орналастыратындай,  ал  элементтердің  шеттерін  бойлай  орнатылатын  қамыттардың
тармақтары  бойлық  арматураның  ең  кӛп  дегенде  тӛрт  шыбығын  ұстап  тұратындай  және
ұзындығы 40 см артық емес болатындай етіп қабылданады.

Берілген нұсқаулар шеттері 80 см артқы емес ӛлшемдері бар тіректерге жатады.

Тірек  шеттерінің  ӛлшемдері  үлкен  болғанда  қарама-қарсы  шеттеріне  орналасқан
тіректердің жұмыс бойлық шыбықтарын тірек қимасын қиып ӛтетін қамыттардың арасына
біріктірмеуге,  әрбір  ұзындығы  40  см-ден  П-тәрізді  пішінді  конструктивті  қамыттардың
тізбектері  периметрі  бойынша  орналасқан  осындай  қамыттарды  бетон  қимасының  ішкі
бағыты  бойынша  қамыттың  негізгі  бойлық  тармағына  перпендикуляр  орналасқан
ұзындығы  кемінде  20  см  бүйірлік  анкерлеуші  тармақтарымен  ауыстыруға  жол  беріледі.
Жартылай  дӛңгелекті  ілмектермен  аяқталатын  қысқа  тармақтардың  ұштары  тіректің
биіктігіне  түгел  орнатылатын  тік  монтаждау  шыбықтарына  бекітіледі.  Қамыттар  ӛзара
майысу орындарында айқасталады. Периметр бойынша тіректерді қамтитын қамыттардың
тізбектері 40 см жиі емес биіктік бойынша орналастырылады.

Қамыттар және монтаждалатын тік шыбықтар үшін диаметрі кемінде 10 мм

арматураны қолдану керек. Қамыттардың тізбектерінен басқа тіректердің сығылған
жұмыс шыбықтарының орнықтылығын арттыру үшін тіректің кӛлденең шеттеріндегі

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

132

бойлық тік шыбықтарды жалғайтын монтаждау байланыстарын орнатуды қарастыру
керек. Байланыстар диаметрі кемінде 16 мм үш шыбықтан тұруы тиіс және жоспарда және
1,6 м жиі емес биіктік бойынша орнатылады.

Бетондау кезіндегі қиындықтарды болдырмау үшін қиманы қиып ӛтетін шыбықтардың

болуына байланысты әрбір деңгейдегі байланыстарды әрбір кейінгі бетон қабатын тӛсеу
алдында тікелей кезектесіп орнатуға және бекітуге жол беріледі.

7.6.8.14 Бойлық арматураның шыбықтарын шығармай-ақ шетжақ арқылы жүктемені

беретін  сығылған  элементтердің  шеткі  учаскелеріне  кемінде  тӛрт  (қадаларда  –  бес)
мӛлшерінде  кӛлденең  дәнекерлеу  торларын  орнату  керек.  Торлармен  арматураланған
шеткі  учаскелердің  ұзындығын  бойлық  арматураның  кемінде  20  диаметр  шыбықтарын
қабылдау, ал торлардың арасындағы арақашықтықты 10 см артық емес белгілеу керек.

7.6.8.15 Сығылған элементтерді кернеуленбеген арматурамен жанама арматуралау

кезінде (7.4.5.4 қараңыз) қолданылатын дәнекерленетін кӛлденең торлар және спиральдар
А300, Ас300 және А400 класты (диаметрі 14 мм артық емес) арматура болаттан жасалады.

Кӛлденең торлардың шыбықтары және спираль орамдары элементтің барлық жұмыс

бойлық арматурасын қамтуы тиіс.

Кӛлденең торлардың ұяшықтарының ӛлшемдерін 5,5 см кем емес және элемент

қимасының аз жағының 1/4 артық емес немесе 10 см қабылдау керек. Элементтің
ұзындығы бойынша кӛлденең торлардың қадамын кемінде 6 см және элемент қимасының
аз жағының 1/3 артық емес немесе 10 см белгілеу керек.

Спиральдарда кемінде 20 см есу диаметрі болуы тиіс. Спиральдардың орамдарының

қадамын кемінде 4 см және элемент қимасы диаметрінің 1/5 артық емес немесе 10 см
белгілеу керек.

7.6.9 Арматураны дәнекерлеп жалғау

7.6.9.1 Арматураның дәнекерлеу қосылыстары

МСТ 14098 және МСТ 10922

талаптарына жауап беруі тиіс. Қолданылатын түйісулер үшін жауапкершілік дәрежесі
және оларға сәйкес келетін дәнекерлеу қосылыстардың сапа бақылауына қойылатын
талаптарының дәрежесі кӛрсетіледі.

Кӛтергіш қабілеттігі бірінші шекті күйі бойынша есептеумен анықталатын

дәнекерлеу қосылыстары І дәрежеге, ал екінші шекті күйі бойынша – ІІ дәрежеге, ал
қалған қосылыс жағдайларында – жауапкершіліктің ІІІ дәрежесіне және сәйкесінше
түйіспелердің сапасының ІІІ дәрежесіне жатады.

Дәнекерлеу қосылыстары үшін бақылау кӛлемін ҚР ЕЖ 5.03-107 нұсқауларына

сәйкес анықтау керек.

7.6.9.2 Кластары және маркалары 30-кестеде кӛрсетілген ыстықтай жаймаланған

шыбықты арматура болаты түйіспелік түйістіре дәнекерлеу арқылы жалғануы тиіс.
Диаметрі 10 мм және одан кем шыбықтар үшін түйіспелік түйістіре дәнекерлеуді арнайы
жабдық болғанда тек зауыт жағдайларында орындауға жол беріледі.

Арматураны түйіспелік дәнекерлеумен түйістіруге түйістіретін шыбықтардың

аудандарының қатынасы 1,15 артық емес кезінде жол беріледі. Тӛзімділікке есептелген
арматура элементтерінде әдеттегідей, дәнекерлеу нәтижесінде түйістіру аймағында

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

133

туындаған кернеу концентраторларын сәйкесінше механикалық бойлық тазалау арқылы
жою керек.

Осы

түйісулердің

шектелген

тӛзімділік

шегі

дәнекерленетін

арматура

шыбықтарының тӛзімділігі нормативтік шектен кем емес болғанда дәнекерлеу
түйісулерінің басқа тиімді конструктивті шешімдерін қабылдауға жол беріледі.

7.6.9.3 А240, А300, Ас300 және А400 класты арматура болаттан 30-кесте

нұсқауларына  сәйкес  торларды  және  қаңқаларды  дайындау  кезінде  тоқылған  нұсқада
орындалуы  тиіс,  негізгі  арматура  үшін  дәнекерлеу  қосылыстарын  қолдану  арматура
шыбықтарындағы  кернеу  белгіленген  есептік  кедергілердің  50  %  аспайтын  орындарда
ғана рұқсат етілуі мүмкін.

7.6.9.4 Элементтің бір есептік қимасындағы түйісулер саны (ұзындығы түйісетін

шыбықтардың 15 диаметріне тең учаске шектерінде) арматураның тӛзімділігі есептелетін
элементтерде, 25 % аспауы тиіс, арматураның тӛзімділігі есептелетін элементтерде, —
қиманың созылған аймағындағы жұмыс арматураның жалпы саны 40 % аспауы тиіс.

Арматураның

дәнекерлеу

түйісулерін

құрама

элементтердің

монтаждау

түйіспелеріне (арматураның есептік кедергісін тӛмендетпей), сонымен қатар арматура 50
% аспайтындай қолданылатын конструкция учаскелерінде екпіндетпей орналастыруға
жол беріледі.

7.6.9.5 А240, А300, Ас300 және А400 класты болаттан жасалған шыбықты ыстықтай

жаймаланған  арматуранының  түйісулері  үшін  конструкцияны  монтаждау  кезінде
ұзындығы шыбықтардың кемінде 5 диаметр ұзартылған болат қаптамаларға (тӛсемдерге)
ванналы  дәнекерлеуді  қолдануға,  сонымен  қатар  жалпы  ұзындығы  түйісетін
шыбықтардың  кемінде  10  диаметр  бір  жақты  немесе  екі  жақты  жіктермен  дәнкерленген
аралас буланған қаптамалары бар жіктерді қолдануға жол беріледі. Ванналы дәнекерлеуді
шыбықтардың кемінде 20 мм диаметрі кезінде қолдану керек.

Тӛзімділік есептелмеген сығылған шыбықтардың жіктері үшін МСТ 14098 сәйкес

қысқа болат қаптамалардағы (тӛсемдердегі) ванналы дәнекерлеуді қолдануға жол беріледі.

Арматураның кӛлбеу шыбықтарын бекітетін біржақты дәнекерлеу жіктердің

ұзындығы жіктердің қалыңдығы кемінде 0,25

және кемінде 4 мм болғанда кемінде 12

диаметр қабылданады; екі жақты жіктердің ұзындығын екі есе кем етіп қабылдауға жол
беріледі.

7.6.9.6 Түйісулердегі арматураның монтаждау жеңсырықтары бойлық дәнекерлеу

жіктерін түйісетін шыбықтарға біркелкі шығару арқылы ұзартылған қаптамалардағы
ванналы-жікті дәнекерлеу монтажында сапалы орындау үшін жағдайларды қамтамасыз
етуі тиіс.

Автожол және қала кӛпірлерінің тоқылған арматура қаңқалы конструкцияларында

монтаждау,  тасымалдау  және  бетондау  кезінде  арматураны  жобалық  күйде  бекіту  үшін
конструктивті  арматура  шыбықтары  бар  жұмыс  арматурасының  шыбықтарының
қиылыстарына  келесі  жағдайларды  сақтаған  жағдайда  қосымша  дәнекерлеу
қосылыстарын  орнатуға  жол  беріледі:  жұмыс  арматураның  беріктігі  50  %  аспайтындай
қолданылатын,  сонымен  қатар  арматура  тек  сығылып  жұмыс  істейтін  орындарда
жүргізілуі мүмкін.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

134

7.6.10 Кернелмейтін арматураның айқасқан (дәнекерсіз) тҥйісулері

7.6.10.1 Орталықтан тыс сығылған және орталықтан тыс созылған элементтерде

мерзімдік кескінді арматура болаттың диаметрі 36 мм дейін және жартылай дӛңгелекті
ілмектері бар тегіс шыбықтарды қиыстырып түйістіруге жол беріледі.

Иілетін және орталықтан созылатын элементтерде созылған арматура шыбықтарын

қиыстырып түйістіруге жол берілмейді.

7.6.10.2 Қиыстырылған арматураның түйісулеріндегі А300 және Ас300 класты

арматура болаттан жасалған шыбықтарды қиыстыру (әлсірету) ұзындығын

келесілерден

кем емес қабылдау керек:

- 30

— бетонның В20 — В27,5 кластарында;

- 25

— бетонның В30 және одан жоғары класы, мұндағы

— түйісетін

шыбықтардың диаметрі.

А400 класты болат арматура үшін қиыстыру ұзындығы

сәйкесінше 4

ұлғайтылуы

тиіс.

А240 класты болат арматура үшін қиыстыру ұзындығын

(жартылай дӛңгелекті

ілмектердің ішкі беттері арасында ме) А400 класты болат арматура сияқты қабылдау
керек.

Сығылған қима аймағында орналасқан түйісулер үшін қиыстыру ұзындығын

жоғарыда белгіленгеннен 5

кем қабылдауға жол беріледі.

Жеке дәнекерлеуді және тоқылған торларды бойлық шыбықтардың кемінде 30

диаметр және кемінде 25 см ұзындығына қиыстыра отырып түйістіру керек.

Шыбықтардағы кернеу есептік кедергінің 75 % асатын созылған қима аймағында

жұмыс  арматурасының  шыбықтарының  түйісулерін  қиыстырып  орналастыру  кезінде
түйісу  аймағына  спираль  арматураны  орнату  талап  етіледі.  Егер  спираль  арматураны
орнату  талап  етілмесе  (шыбықтардағы  кернеу  есептік  кедергінің  кемінде  75  %
құрайды),  онда  созылған  жұмыс  арматураны  қиыстырып  түйістіру  орындарындағы
қамыттар  арасындағы  арақашықтықты  6  см  аспайтындай,  ал  бұрғылап  толтырмалы
бағандарда – 12 см белгілеу керек.

Арматураның қиыстырылған түйісулерін шашыратып орналастыру керек. Бұл

жағдайда талап етілген қиысу ұзындығында түйістірілген жұмыс шыбықтарының қима
ауданы мерзімдік кескін шыбықтары кезінде созылған жұмыс арматурасының жалпы қима
ауданының 50 % артық емес, тегіс шыбықтар кезінде 25 % артқы емес құруы тиіс.

7.6.11 Қҧрама темірбетон конструкция элементтерінің тҥйісулері

7.6.11.1 Құрама конструкцияларда әдеттегідей түйісулерді қабылдау керек:
- біріктірілген элементтердің шетжақтарының арасындағы 10 см және одан жоғары

арақашықтығымен, жұмыс арматурасы шыбықтарының немесе болат бекіткіш бӛлшектер
элементтерінен шығарылған бетондалатын кең (сығылмаған);

- түйіспе саңылауы цемент немесе полимер цементті ерітіндімен толтырылған

арматура элементтерінен шығарылмайтын ені 3 см артық емес бетондалатын тар
(сығылатын);

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

135

- эпоксидті шайыр немесе басқа берік (тәжірибемен тексерілген) полимер

композициялары негізінде қалыңдығы 0,3 см аспайтын желімді қабаты бар желімделген
тығыз (сығылатын).

Аралық құрылыста екі түйісуді қолдануға (блоктар арасындағы жіктерді желімді

құраммен, цемент немесе полимер ерітіндісімен толтырмай) жол берілмейді.

7.6.11.2 Арматураның жеңсырықтарынсыз түйісулерді қолданған кезде аралық

құрылыс ұзындығы бойынша құрама блоктардың шетжақтарын диаметрі кемінде 6 мм
шыбықтардан  дайындалған  қосымша  кӛлденең  торлармен  арматуралау  керек.  Тісті
түйіспені  немесе  ойықтары  бар  түйіспені  орналастыру  кезінде  тістің  және  ойықтың
есептік арматурасында  кемінде 10 мм диаметрі болуы тиіс.

7.6.11.3 Автожол, қала және жылжымалы темір жол жүктемесінің әсеріне

ұшырамайтын  біріктірілген  кӛпірлердің  жоғарғы  арқалық  плиталарында  плитаның  түгел
қалыңдығында  түзу  ілмектері  бар  мерзімдік  кескін  арматурасының  плиталарының
жеңсырықтары бар және шыбықтардың ұзындығы кемінде 15 диаметр және кемінде 25 см
арматураны қиыстыра отырып ӛзара әлсірету арқылы бетондалған түйісулерді қолдануға,
сонымен  қатар  ілмектерді  бірінен  кейін  бірін  әлсіретудің  кӛрсетілген  ұзындығымен
қиыстырылған  жартылай  дӛңгелек  ілмекті  қолдануға  жол  беріледі.  Сонымен  қатар,  сол
жартылай  дӛңгелек  ілмекті  бітеу  ұзындығымен,  бірақ  арматураны  ұзындығы  ілмектің
кемінде  диаметріне  тең  ілмектер  арасына  түзу  салу  арқылы  қолдануға  жол  беріледі.
Жартылай дӛңгелекті ілмектердің диаметрін арматураның кемінде 10 диаметрін қабылдау
керек.

7.6.11.4 Блоктардың түйісетін беттерін дәл орналастыруды қамтамасыз ету үшін

желімделген тығыз түйісулері бар құрама конструкциялардың ұзындығы (биіктігі)
бойынша бекіткіштерді орнату керек.

7.6.12 Алдын ала кернелген темірбетон элементтерді конструкциялау бойынша

қосымша нҧсқаулар

7.6.12.1 Бетонға

тартылатын

конструкциялардағы

кернелетін

арматураны

әдеттегідей кӛбінесе арна құрауыштармен шығарылатын полимер материалдардан
түзілген жабық арналарға орналастыру керек.

Арна

құрауыштармен

шығарылмайтын

арналарды

орналастыру

кезінде

мырышталмаған  иілгіш  болат  жеңдерді  және  гофрленген  құбырларды  қолдану
ұсынылады.  Бұл  жағдайда  арналарды  толтыру  материалы  қату  кезінде  кӛлемін
ұлғайтпауы  тиіс,  ал  бетонның  қорғаныш  қабатының  қалыңдығы  45-кестеде
кӛрсетілгеннен 1 см үлкен болуы тиіс.

Тұтастай тартылған болат немесе полимер құбырлардан шығарылмайтын арна

құрауыштарды құрама конструкциялардың ұзындығы бойынша құрастырушы блоктар
арасындағы тек қысқа түйісу учаскелерінде және кернеуленген арматураны қайыру және
анкерлеу орындарында қолдануға жол беріледі.

7.6.12.2 Ашық арналардағы тұтас құйылған бетонның алдын ала кернеуленген

элемент бетонымен ұстасуын қамтамасыз ету үшін келесілерді қарастыру ұсынылады:

- бетон денесінен алдын ала кернеуленген арматура элементтерін немесе 10 см

аспайтын қадаммен қамыттардың ұштарынан шығару;

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

136

- тұтас құйылған бетонға жанасып жатқан бетонның тазартылған бетінің және

цементті коллоидті немесе полимер цементті желімді кернеуленген арматураның жабыны;

- 0,4 аспайтын су-цементті қатынасы бар бетонды тұтас құю үшін қолдану;
- бетонды тұтас құюдың сыртқы бетінің шӛгуге қарсы бу оқшаулағыш құрамды

жабыны.

7.6.13 Бекіткіш бҧйымдар

7.6.13.1 Жеке табақтардан немесе диаметрі 25 мм артық емес, А300, Ас300 немесе

А400  класты  арматура  болаттан  жасалған  анкерлік  шыбықтар  тавр  немесе  қиыстырып
дәнекерленген  фасонды  профильдерден  тұратын  салмалы  бұйымдар  МСТ  14098
талаптарына  сәйкес  жобалануы  тиіс.  Дәнекерлеу  қосылыстары    МСТ  14098  және
МСТ 10922 талаптарына сәйкес орындалуы тиіс.

7.6.13.2 Салмалы бұйымдар бетонды кеспеуі тиіс. Бетонға салынған созылған

анкерленген шыбықтардың ұзындығын бетонның кернеулі күйінен перпендикуляр анкерлі
шыбықтардың бағытына қарай қабылдау керек.

Егер анкерлі шыбықтар аймағында тұрақты әрекет етуші жүктемелерден (1 тең

жүктеме бойынша сенімділік коэффициенті кезінде) сығылатын кернеу



туындайды,

олардың ең үлкен мәндері







, шартына жауап беретін болса, онда

шыбықтарды бітеудің талап етілген ұзындығы келесіні құрайды, кемінде:

- мерзімдік кескінді арматура шыбықтары кезінде — 12

(

— шыбықтың диаметрі);

- тегіс арматура шыбықтары кезінде — 20

, бірақ 25 см кем емес.

Егер бітеу аймағындағы



бетондағы кернеу жоғарыда берілген шартқа жауап

бермесе немесе кернеу сипаты белгіленбесе, онда созылған арматура шыбықтарының
бітеу ұзындығы келесідей қабылдануы тиіс, кем емес:

- болат арматураның А300 және Ас300 класы кезінде — 25

;

- сол сияқты, А400 — 30

Созылған арматура шыбықтарының бітеу ұзындығы тегіс металл элементтердің

шыбықтарының ұштарын дәнекерлеу арқылы немесе ыстық тәсілмен отырғызылған
бастиектер шыбықтарының ұштарында құрылғымен азайтылуы мүмкін. Бұл жағдайда
бастиектердің диаметрі келесідей қабылданады, кем емес:

- болат арматураның А300 және Ас300 класы кезінде — 2

;

- сол сияқты, А400 — 3

Бұл жағдайларда анкерленетін шыбықтың бітелу ұзындығы бетонды қыздыру және

сығу есебімен анықталады және 10

кем емес қабылданады.

7.6.13.3 Бітеу бӛлшегінің тегіс болат элементінің қалыңдығының



осы бӛлшектің

анкерлік шыбығының диаметріне

қатынасын (



) дәнекерлеу кезінде тең деп қабылдау

керек:

а) автоматты - флюс арқылы тавр кем емес:
- 0,55 - 0,65 —А300 класты арматура үшін;
- 0,65 - 0,75 — сол сияқты, А400;
б) қолмен - флюс арқылы тавр — арматураның барлық кластары үшін 0,75 кем емес;

СП РК 3.03-112-2013 МОСТЫ И ТРУБЫ (ҚР ЕЖ 3.03-112-2013) - часть 9