СП РК 5.01–106–2013 ФУНДАМЕНТЫ МАШИН С ДИНАМИЧЕСКИМИ НАГРУЗКАМИ (ҚР ЕЖ 5.01–106–2013)

ҚР ЕЖ 5.01–106–2013*

9 МАШИНАЛАРДЫҢ ӘРТҤРЛІ ТҤРЛЕРІНІҢ ІРГЕТАСТАРЫН ЕСЕПТЕУ

МЕН ЖОБАЛАУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

9.1 Айналатын бӛлшектері бар машиналардың, қисық тиекті-шатундық
механизмі бар машиналардың және темір балғалардың іргетастары

9.1.1 Айналушы бӛліктері бар машиналардың іргетастарын жобалау ҥшін қажетті

бастапқы материалдар қҧрамына, келесілер кіруі керек:

- бу турбиналарының конденсаторларындағы вакуум тартылысынан және электрлік

машиналардағы  қысқа  тҧйықтау  сәтінен  болатын  салмақ  мәндері,  нҥкте  және  олардың
қосымшаларының  координаттары,  және  осы  салмақты  беру  аймақтарының  ӛлшемдері;
машинаның жылулық деформацияларында пайда болатын салмақ жайында мәліметтер;

- қосымша жабдықтың (май және ауа салқындатқыштар, май бактары, сорғылар,

турбоӛткізгіштер және т.б) және оның салмағының орналасу сҧлбасы;

- іргетасқа қойылатын аймақтар сҧлбалары және олардан келетін салмақтардың

нормативтік мәндері жайында деректер;

- жӛндеу салмақтарын анықтау ҥшін осы салмақты беретін аймақ ӛлшемдері.

Ескертпе - Қуаттылығы 25 мың кВт және одан да жоғары турбоагрегаттар іргетастарын жобалау

кезінде топырақтардың физико-механикалық қасиеттері аймақта тікелей немесе зертханалық жағдайда
сынаулар арқылы анықталуы керек.

9.1.2 Қуаттылығы 400 кВт-қа дейінгі іштей жану қозғалтқыштарымен немесе

электрқозғалтқыштары  бар  темір  бетонды  тіреу  тақталары  кӛмегімен  дайындаушы
зауытта агрегатталатын орталықтанған сорғыларды іргетассыз еденнің тӛселуші қабатына
орнатуға  рҧқсат  етіледі.  Қуаттылығы  50  кВт-қа  дейінгі  темір  бетонды  тіреу  тақталары
еденнің  тӛсеніш  қабатына  қалыңдығы  30-50  мм  қҧмды-цементті  ерітінділі  қҧймасына
арнайы бекітпесіз орнатылады. Қуаттылығы 50 кВт-тан жоғары қозғалтқыштар ҥшін темір
бетонды тіреу тақталарын тӛсенуші еденге іргетасты бҧрандалармен орнатады.

9.1.3 Жиекті іргетастардың тӛменші тақталарына (ростверктерге) машиналарға

қызмет кӛрсету аймақтарының бағандарын және қойма ҥстін жапқыштарды тіреп қоюға
болады.

Жалпы іргетасты тақтаның машина залының астында қондырғы болса осы тақтаға

машина іргетасын орнатуға рҧқсат беріледі.

Іргетастың жоғарғы қҧрылыс элементтерін ғимарат қҧрылымдарымен және

элементтерімен байланыстыруға тыйым салынады.

Ескертпе - Ерекшелік ретінде машина іргетастарының жоғарғы қҧрылысының элементтеріне жабу

аймақтарының  қосымшаларын  тіреу  рҧқсат  етіледі.      Бҧл  жағдайда  жабу  арқалықтарыныңтіреулерінің
астына  оқшауландырушы  тӛсеніш  қарастыру  керек,  мысалы  фторопласттан  немесе  ӛзге  осы  типті
материалдардан.    Мҧндай  тӛсеніштерді  машиналар  іргетастарының  тӛменгі  тақталарына  (ростверктерге)
тірелгенген қызмет кӛрсету аймақтарының және жапқыш тіреулерінің астына да қарастыруға болады.

ҚР ЕЖ 5.01–106–2013*

9.1.4 Айналушы бӛліктері бар машиналардан болатын нормативті динамикалық

салмақты (тік

n,v

және

кӛлденең

n,h

) жобалауға тапсырма деректері бойынша алады,

болмаған жағдайда келесіге тең деп қабылдауға рҧқсат етіледі:

(136)

мҧнда μ – 10 кесте бойынша тағайындалатын пропорционалдыдлық коэффициенті;

– ротор саны;

– машинаның әрбір роторының салмағы, кН.

10 - кесте – Пропорционалдылық μ коэффициенттерінің мәндері

Машиналар

μ пропорционалдылықтың

коэффициенті

Турбомашиналар

0,2

Айналу жиілігі бар электрлік машиналар

, айн/мин:

500-ден аз

0,1

500-ден 750-ге дейін

0,1 - 0,15

750-ден 1500-ге дейін

0,15 - 0,2

1500-ден жоғары

0,2

Центрифугалар (

– ротор диаметрі, м)

Орталықтанған сорғылар

0,15

Бу сорғыштар және желдеткіштер

бірақ 0,2 кем емес

9.1.5 Айналу бӛліктері бар машиналардың жиекті іргетастары салмақтардың ерекше

жиынтығына байланысты екі тҥрге бӛлінеді:

– біріншісі, жобалау тапсырмасында кӛрсетілетін электрлі машинаның қысқа

тҧйықталуында немесе ӛзге апаттық жҥктемеде

( технологиялық ҥрдісті кенеттен

ҥзгенде немесе жабдық бҧзылуына пайда болатын салмақтар) пайда болатын ерекше
салмақтар;

– екіншісі, сейсмикалық әсерден болады.
9.1.6 Машиналардан

пайда болатын және (49) формуламен анықталатын

динамикалық    салмақтар  сейсмикалық  әсерге  қатысты  ерекше  жағдайларға
жатқызылмайды,  бірақ  апаттық  салмағы  тағайындалмаған  апаттық  салмақты  ерекше
жағдайларға жатады.

9.1.7 Салмақтың ерекше жиынтығындағы іргетастарды есептегенде қысқа мерзімдік

іргетастардың есептік шамалары немесе оларға сәйкес кҥштер

= 0,8 жиынтық

ҚР ЕЖ 5.01–106–2013*

коэффициентіне  кӛбейтілуі  тиіс,  тек  сейсмикалық  аймақтардағы  ғимараттар  мен
қҧрылыстардың  жобалау  тапсырмасында  келісілген    нормаларда  бҧл  коэффициент
қабылданбайды.

Ескертпе - Сейсмотҧрақтылық талаптар, іргетастың сейсикалық тербеліс параметрлері берілген

жауапкершілігі жоғары машиналардың іргетастарын жобалау кезінде машинаны туреу деңгейінде
акселограммалар кӛмегімен машинаның динамикалық есебі анықталады.

9.1.8

n,sc

кН



м, қысқа тҧйықталу сәтіне сәйкес келуші турбомашиналар

іргетастарының нормативтік жҥктемелері және

n,vac

конденсаторының иілген

қосылысындағы конденсатордағы вакуумның тартқышының нормативтік салмақтарын
жобалау тапсырмасымен немесе келесі формуламен анықтау керек:

(137)

n,vac

= 100

. (138)

(137), (138) формулаларында:

N –

электрлік машинаның номиналды қуаттылығы, кВт;

– машинаның айналу жиілігі, айн/мин;

–

жобалау тапсырмасы бойынша қысқа тҧйықталудағы айналу сәтінің қысқалық

коэффициенті, жобалау тапсырмасында бҧл мән берілмесе, 10-ға тең деп қабылдау рҧқсат
етіледі;

100 – қҧбыр ӛткізгіштің 1м

қимасындағы тарту кҥші, кН/м

;

а –

турбиналық конденсатордың жалғаушы мойыншасының кӛлденең қимасының

ауданы, м

9.1.9 Жӛндеу салмақтары тҧрақты сейсмикалық салмақпен бірге саналады.

Машинаның динамикалық жҥктемелері кіретін жиынтықтарда жӛндеу салмақтары есепке
алынбайды.

Жеке жағдайларда қолданыстағы кәсіпорындарды қайта жӛндеуде іргетастың

жоғарғы тақтасындағы жӛндеу салмағының мәнін жобалау тапсырмасы бойынша
қабылдауға кепілдеме беріледі, бірақ 10 кПа-дан аз емес, бҧл жағдай жҧмысшы
қҧжаттамада кӛрсетіліп іргетаста жазылған болуы керек.

9.1.10 Айналушы бӛліктері бар машиналардың барлық машиналарының тербеліс

есебі  жоғарғы  тақтаның  кӛлденең  тербелісінің  максималды  амплитудасының  немесе
іргетастың (массивтік және қабырғалы іргетастар) жоғарғы жиегін анықтауға алып келеді.
Әдетте,  есептеулерді  9.1  және  9.2  бӛлімшелеріндегі  нҧсқаулар  бойынша  жҥргізу  керек.
Техникалық  тапсырмалар  талаптары  болмаған  кезде  тік  тербелістер  амплитудаларын
есептеу жасалмайды.

9.1.11 Есептік динамикалық салмақтың есебін 5.2.9 негізінде анықтауға болады.
9.1.12 Айналу жиілігі 1000 айн/мин-тан жоғары жиілігі бар айналушы бӛліктері бар

машинаның массивтік және қабырғалы іргетастарыныңтербелістерін есептемеуге болады.

ҚР ЕЖ 5.01–106–2013*

9.1.13 Тербеліс амплитудаларының есептік мәндері жобалау тапсырмаларында

бекітілген максималды шекті рҧқсат етілген мәндерен аспауы керек, тапсырмада бҧл
мәлімет жоқ болса, 11 кесте бойынша анықтаймыз.

11 - кесте – Тербеліс амплитудаларының максималдық шекті рҧқсатты мәндері

u
adm

1 минуттағы машина айналымының саны

об

Тербелістің максималдық шекті рҧқсатты

амплитудалары

adm

, мм

500-ден кем

750-ден 500-ге дейін

1000-нан 750-ге дейін

0,2

0,15

0,1

Технологиялық талаптардан шыға отырып жобалау тапсырмасы тербеліс

амплитудаларының

шекті

рҧқсат

етілген

максималды

мәндері

11-кестеде

келтірілгендерден аз болуы мҥмкін.

Бҧл жағдайда іргетастың тербеліске есебін тік және кӛлденең бағытта іргетас пен

негізд қҧрылымында тербелісін жҧтуын есепке алып есептеуге кепілдеме беріледі.

9.1.14 Массивтік және қабырғалы іргетастар ҥшін мәжбҥрлі тербелістердің есебі

топырақ  негізінде  есептеледі.  Бҧл  жағдайда  тербелістегі  тығыздық  қасиеттерін  және
топырақ  негізін  демпфирлеу  сипаттамаларынӛрістік  сынау  деректері  бойынша
қабылдаймыз.

9.1.15 Жиекті іргетастар ҥшін кеңістікті жиектің мәжбҥрлі тербелістерін есептеуге

кепілдеме беріледі. Есептік сҧлба ҥлестірілген немесе кӛзделген ӛзекшелі жҥйені
қабылдайды.

9.1.16 Іргетасты жобалауда іргетастың орын алмастыруын және деформациясын

шектеуші  технологиялық  талаптар  болғанда  машина  және  онымен  байланысты
элементтердің  ӛзара  орналасу  жағдайынан  оларды  пайдаланудың  қалыпты  жағдайын
қамтамасыз  ету  ҥшін  іргетастың  тӛменгі  тақтасының  қалыңдығы  В  қосымшасындағы
нҧсқауларға  сәйкес  деформациялар  бойынша  есептелінеді.  Бҧл  жағдайда  іргетас
табанының  ауыртпалық  орталығының  эксцентриситеті  және  бірдей  әрекет  етуші
статистикалық  салмақтар  (5.2.8-тармақты  қараңыз)  әсері  келесі  қосымша  жағдайларда
нормаланбайды:

іргетастың орталықтанбаған батуы кезіндегі шеткі қысым шамасы

ҚР ҚНжЕ 5.01-01 оң жақ бӛліміндегі формуладан 25 %-ға аспаса;

- тербеліс эксцентриситетті қосып есепке алынса.
9.1.17 Машина іргетастарын жобалау ҥшін бастапқы деректер қҧрамына келесілер

кіреді:

- барлық бӛліктердің біріні және екінші ҥйлесімінің сәттерінің және бірдей әрекет

етуші салмақтандырылмаған (қозушы) кҥштердің және сәттердің мәні, қосымша
кҥштердің және сәттердің әсер ету орындары;

- машинаның басты білігінен іргетастың жоғарғы шегіне дейінгі арақашықтық;
- жетек сипаттамасы (синхронды, асинхронды электрқозғалтқыш және т. б.).

ҚР ЕЖ 5.01–106–2013*

9.1.18 Қисық тиекті-шатундық механизмі бар кӛп цилиндрлік машиналардың

іргетастарына  әсер  етуші  салмақтар  әрбір  цилиндрмен  және  іргетаста  машинаның
орналасуына  байланысты  сәттерден  дамитын  мәжбҥрлі  кҥштердің  геометриялық
суммасымен анықталады.

9.1.19 Дайындаушы зауытта электр қозғалтқышты компрессорларды агрегаттау

кезінде  осы  мақсатта  қолданылатын  жинақтық  темірбетонды  тіреу  тақталары  іргетастың
жоғарғы бӛлігі ретінде есептелуі керек. Мҧндай компрессорлық агрегаттарды ӛнеркәсіптік
ғимараттар  ішіне  орналастырған  жағдайда  есептеуі  болса  оларды  еденнің  тӛсеніш
қабатына  орнатуға  рҧқсат  беріледі.  Бҧл  жағдайда  тербеліс  амплитудаларын  есептегенде
тіреу  тақтасының  астындағы  еденнің  тӛсеніш  қабатының  салмағы    және  тақтаның
жиегінен 0,5 м қашықтықтағы аймақтың да массасы есептелуі керек.

9.1.20 Темірбетонды тіреу тақтасының тӛсенуші еденге бекітпесі бетонға бҧранда

(конустық бҧрандалар, эпоксидті желімдегі бҧрандалар және т.б.) диаметрінен 15-тен аз
тереңдігін рҧқсат етуші іргетасты бҧрандалармен бекітілуі керек.

Агрегатталған жабдықтың темір бетонды тіреу тақтасының жиекті іргетасына

орнатқаннан кейін есептеуде іргетасттың байланыстырушы тақтасы ретінде қарастыру
кере.

9.1.21 Қабырғалы іргетастарды келесі элементтерден жобалауға кепілдеме беріледі:

машина бекітілетін тӛменгі іргетасты тақтадан, жоғарғы кӛлденең темір бетонды тақтадан
(және жиектен), жоғарғы кӛлденең тақтадан тҧрады. Іргетастың жоғарғы темір бетон
тақтасының қҧрылымы қабырғаларымен тығыз байланысқан және кӛлденең жазықтықтың
ортақ қаттылығын қамтамасыз етуі керек. Қабырғалы іргетастың қҧрылымдық
элементтерінің ӛлшемдерін жобалау тапсырмасындағы талаптарға сәйкес және 12 кестеде
келтірілген деректерге сәйкес тағайындайды.

9.1.22 Қисық тиекті-шатундық механизмді машиналар кӛп жағдайда тӛстӛменгі

сапалы  болып  саналады,  сондықтан  олар  ҥшін,  әдетте,  ӛздерінің  тербелістері  қозушы
кҥштердің  ең  жоғарғы  тербелістерінен  асып  кетеді.  Іргетастардың  қҧрылымдық
элементтерін  таңдау  кезінде  іргетастың  тербелісінің  ӛзіндік  жиілігі  табан  ауданын
ҥлкейтумен және іргетас массасын азайтумен ҥлкейтілуі мҥмкін.

9.1.23 Кӛлемі 20 м

-тан кӛп массивтік іргетастарды, сонымен қатар іргетастың

сыртқы бҥйірлік жиектері бойынша арматуралау керек. Арматуралауды іргетас ӛлшеміне
байланысты 12-16 мм ӛзекшелерлен сәйкесінше 300-ден 400 мм-ге дейінгі торлармен
жасайды.

9.1.24 Тақталық типтегі массивтік іргетастарды олардың кӛлемдерінен тәуелсіз

іргетас табанымен және жоғарғы жиегімен 20 м

іргетастар ҥшін сияқты қҧрылымдық

армирленуі болуы керек.

9.1.25 Қисық

тиекті-шатундық

тӛменгі

жиілікті

іргетас

тербелістерінің

ампитудаларын азайту ҥшін механизмдермен келесі іс-шаралар орындалуы мҥмкін:

– кӛлденең салмақ әрекеті бағытындағы іргетас ӛлшемдерін ҥлкейту жолымен

іргетас қаттылығын арттыру, бағанды іргетас қонлырғысы (тік жҥктемеде), қатты
топырақтан жастықша қондырғысы;

– бірнеше машина астындағы іргетас қондырғысы, іргетаспен тығыз әрі қатты

байланысып жалғастырылған тақта қондырғысы және т.б.

ҚР ЕЖ 5.01–106–2013*

12 - кесте – Қабырғалық іргетастардың элементтерінің ӛлшемдері

Іргетас элементтерінің мӛлшерленетін ӛлшемі

Қабырғалық

іргетастардағы

элементтердің тҧспалы ӛлшемдері,
м

Қабырғалар қалыңдығы,

ст

Тӛменгі іргетас тақтасының қалыңдығы

пл

Тӛменгі іргетасты тақтаның тіреме аймақтары
Жоғарғы тақта іргетастарының тіреме аймақтары
Жоғарғы  тақталардың  тіреме  аймақтарынң
шығуы
Жоғарғы іргетас тақтасының қалыңдығы

0,6 және одан жоғары

ст

және одан жоғары

2,5

пл

және одан аз

2 және одан аз
0,1 және одан жоғары

9.1.26 Қажет жағдайда, темір бетонды тіреу тақтасына жӛнделген компрессорлық

агрегаттан тербелістердің таралуын шектеу қажеттілігіндеол орналасқан еденнің
тӛсенуші қабатында еденнің барлық қанатында тіреу тақтасынан 1 м қашықтықтағы
қалыңдыққа 2-3 енінде деформациялық тігіс орнатылады.

9.1.27 Ҧсталық балта іргетастарын жобалауға қажетті келесі материалдар кіруі

керек:

балға (баспақты, ҧсталық) типі және маркасы кӛрсетілген балға ӛлшемдерінің;

тҥсуші бӛліктердің нақты және номиналды және нақты ( баспақтың жоғарғы

жартысының массасын есепке алып) мәні, олардың қҧлау биіктігі;

шабот және табан массасы;

шабот табанының және оның цех еденіне қатысты белігісінің және табанның тіреу

тақтасының ӛлшемдері;

тҥрлі тҥсті материалдардан және олардың балқымаларынан бҧйым қалыптаудағы

соққы жылдамдығын қалпына келтіру коэффициентінің мәні;

цилиндрдің ішкі диаметрі және бу мен ауаның жҧмысшы қысымы (немесе соққы

энергиясы).

9.1.28 Ағаш шабот асты тӛсеніштерді емен ағаштардан жасау керек; 1 т-ға дейін

қҧлаушы бӛліктері бар балғалар ҥшін шабот асты тӛсеніштерді теректен

және қайыңнан

жасалады.

Ағаш тӛсеніштерді МЕМСТ 2695 және МЕМСТ 8488-86Е бойынша 1-сҧрыпты

кесілген ағаш материалдардан жасауға кепілдеме беріледі.

Есептеуге негіз болса және дайындаушы-зауытпен келісіп ағаш шабот асты

тӛсеніштерді резина материалға ауыстыруға кепілдеме беріледі.

Бірнеше балға астына ортақ тақта қондырғысында және цехтағы бірнеше жеке

тҧрған іргетастардың тік тербеліс амплитудаларын 8.1.9 бӛлімдегі нҧсқаулар бойынша
анықтау керек.

9.1.29 Іргетастың шабот асты бӛлігінің қалыңдығы 13-кестеде кӛрсетілген мәндерден

аз болмауы керек.

ҚР ЕЖ 5.01–106–2013*

13- кесте – Іргетастың шабот астылық бӛлігінің қалыңдығы

Балғаның қҧлайтын

бӛліктерінің номиналдық

массасы

, т

Іргетастың шабот астылық

бӛлігінің қалыңдығы, м,

кӛрсетілгеннен кем емес

Іргетастың жоғарғы бӛлігіндегі

арматуралық торлардың саны



1 <



1,25

2 <



1,75

4 <



2,25

6 <



2,6

3 аса

5 аса

9.1.30 Шеберлік балға іргетастары 5.2.15 талаптарына сәйкес қҧрылымдық

арматуралауға ие болуы керек.

Шабот асты тӛсенішке енетін іргетастың жоғарғы бӛлігін 10-12 мм диаметрлі

ӛзекшеден тҧратын 100х100 мм ӛлшемді шаршы ҧяшықты кӛлденең тормен арматуралау
керек; торларды 13-кестеде және балғаның соғушы бӛлік массасына

байланысты

тігінен 100-120 мм аралықтағы қатармен орналастыру керек.

Балға табанының астында орналасқан соғу балғаларының іргетастары бӛлігін 200-

300  мм  кӛлденең  12-16  мм  ӛзекшелі  шаршы  ҧяшықты  кӛлденең  торлармен  арматуралау
керек.  Аналогты  арматуралы  торларды  ҧсталық  балғалардың  барлық  тҥрлеріндегі
шаботтар  ҥшін  ойықтар  жиектерінде  орнату  керек,  және  бҧл  торлардың  тік  ӛзекшелерін
іргетас табанына дейін жеткізу керек.

9.1.31 Ағаш шаботты тӛсеніштерді емен ағаштардан; тҥсуші бӛліктері 1 т-дан асатын

балғалар ҥшін шабот асты тӛсенішті

теректен немесе қайыңнан жасауға кепілдеме

беріледі.

Ағаш тӛсеніштерді 1-сҧрыпты араматериалдардан араматериалдар бойынша

нормативтік қҧжаттарға сәйкес қарастыру керек.

Есептеуге негіз болса және дайындаушы-зауытпен келісіп, ағаш шабот асты

тӛсеніштерді резина материалға ауыстыруға кепілдеме беріледі.

9.1.32 Балға

іргетастарының тік тербелістерінің амплитудаларын орталық

қондырғысында

м, (97) формуласымен анықтау керек, мҧнда тік кҥш импульсы

кН



с, тӛмендегі формуламен анықталады:

Jz = m

(139)

мҧнда

–

тҥсуші бӛліктер массасы, т;

– соққы басындағы тҥсуші бӛліктер жылдамдығы, м/с, жобалау тапсырмасы

бойынша қабылданады немсе мҧндай деректер болмаса, тӛменгі формуламен анықталады:

еркін тҥсу балғалар ҥшін (фрикционды және бір жақты әрекетті):

(140)

ҚР ЕЖ 5.01–106–2013*

екі жақты әрекет тақталары ҥшін:

(141)

немесе

(.142)

(140) - (142) формулаларында:

– балғаның соғылушы бӛліктерінің қҧлауының жҧмысшы биіктігі, м;

– цилиндрдегі серіппе ауданы, м

;

–

будың немесе ауаның орта қысымы, кПа;

– соққы энергиясы, кДж;

g –

еркін тҥсу ҥдеуі g = 9,81м/с

Соққы жылдамдығын қайта қалпына келтіру коэффициентін (97) формуласымен

қабылдау керек: қалыптау балғалары ҥшін болат бҧйымдарды қалыптауда ε = 0,5; соғу
балғалары ҥшін ε=0,25; тҥсті металлдар мен олардың балқымаларын қалыптауда ε
жобалау тапсырмаларымен қабылдау керек.

9.1.33 Эксцентриситетпен балғаны орнату кезінде іргетастың тік тербеліс

амплитудасын (98) - (100) формулаларымен анықтайды, мҧнда ε - 68-дағы мән, ал

импульс сәтінің мәні тӛмендегі формуламен анықталады:

, (143)

мҧнда

– соққы эксцентриситеті, м.

Бірнеше балғаның астына ортақ тақтайшада орналастыру кезінде және цехтағы

бірнеше жеке іргетастан тҧрса, іргетастың тік тербеліс амплитудалары 8.1.7 нҧсқауларына
сәйкес анықталады.

9.1.34 Шабот асты тӛсеніштердің статикалық және динамикалық қысымдарының

қосындысы талшықтарға кӛлденең қысқандағы ағаштың есептік кедерісінен аспауы тиіс.

Шабот асты тӛсенішке есептік динамикалық қысым ζ, кПа, формуласымен

есептелінеді:

(144)

мҧнда

–

шабот асты тӛсеніш материалының тығыздық модулі, кПа;

т'

–

қалыптау балғасының табаны мен шаботының қосынды массасы, т;

– шаботтың тірек ауданы, м

;

t –

тӛсеніш қалыңдығы, м.

ҚР ЕЖ 5.01–106–2013*

9.2 Қҧю ӛндірісінің қалыптық машиналарының іргетастары мен жиналмалы

темірбетон ӛндірісіне арналған қалыптық машиналардың іргетастары

9.2.1 Қҧю ӛндірісінің қалыптық іргетастары ҥшін жобалаудың бастапқы деректері

қҧрамдары ҥшін келесілер кіруі керек:

іргетасқа негізгі механизммен (сілкитін, бҧрылысты, қабылдаушы және басқа),

берілетін нормативтік статикалық салмақтар, және осы салмақтардың қосымшаларының
орындары;

машиналардың жҥк кӛтергіштігі (қалыптау қоспасының қосынды массасы),

сілкитін механизмнің табаны және қҧлаушы бӛліктерінің қосынды массасы;

машинаның сілкитін (қҧлаушы) бӛліктерінің жҧмысшы биіктігі;

жосардағы ӛлшемдер, іргетас ҥсті тығыз тӛсеніштерінің қалыңдығы және

материалы.

9.2.2 Қҧлаушы бӛліктердің салмағы жайында деректер болмаса, қҧлаушы

бӛліктердің қосынды суммасын

, кН, тӛмендегі формуламен анықталады:



(145)

мҧнда

– сілкитін механизмнің поршень диаметрі, м;

– сығылған ауның жҧмысшы қысымы, кПа.

9.2.3 Іргетас ҥсті тығыз тӛсеніш қондырғысы ҥшін еменнен және парақтық

резеңкеден тӛсем қарастыру керек. Сілкитін қалыптау машиналары ҥшін 5 т-дан кем жҥк
кӛтергіштігі  бар  машиналар  ҥшін  тӛсемдерді  терекке  немесе  қайыңға  алмастыруға
болады.  Ағаш  тӛсемдерді  нормативтік  нҧсқауға  сәйкес  талаптарды  қанағаттандыратын
ағаштан жасау керек.

9.2.4 Сілкитін механизмнің астындағы іргетас биіктігі және арна тҥбінен

арақашықтығы, іргетас табанынан ойықтарға дейінгі арақашықтық 14-кестеде келтірілген
мәндерден аз болмауы тиіс.

9.2.5 Қалыптық машиналарының іргетастарын және олардың жеке элементтерін

арматуралау 5.2.15 нҧсқауларына сәйкес келесі қосымша нҧсқауларды қосып жҥргізу
керек.

Іргетастың жоғарғы бӛлігін сілкитін механизмнің табан астында тікелей орналасқан

жоғарғы бӛлігін саны механизмнің жҥк кӛтергіштігіне байланысты болатын кӛлденең
торлармен арматуралау керек, т:

5-ке дейін

1 - 2 тор

5-тен 15-ке дейін

2 - 3 тор

15-тен жоғары

3 - 4 тор

9.2.6 Қалыптау машиналарын қоршаушы сыртқы темір бетонды қабырғаларды 15 т

жҥк кӛтергіштігі бар машиналарда диаметрі 12-14 мм, ҥлкен жҥк кӛтергіштікте 16-20 мм
ӛзекшенің  тік  арматурасы  ретінде  қолданып  екі  қабатты  тормен  арматуралау  керек.
Кӛлденең арматура ретінде 10-12 мм диаметрлі сәйкесінше қадамы 300-400 мм ӛзекшелер
қарастыру  керек.  Торларды  бір-бірімен  кӛлденең  және  тік  бағытта  600-800  мм  диаметрі
10-12 мм кӛлденең ӛзекшелермен жалғау керек.

ҚР ЕЖ 5.01–106–2013*

Іргетастың сыртқы бҥйірлік жиектерін 80 м

кӛлемді іргетастарға арналған және

200м қадамды 12-14 мм тік ӛзекшелі арматуралы тормен армирлеп, ал кӛлемі 80 м

–дан

кӛп іргетастар ҥшін 16-20 мм диаметрлі ӛзекшелерден тҧратын торлармен армирлейді.

14 - кесте – Іргетастың қағылатын механизм астындағы биіктігі мен арна,

туннельдер мен шҧңқырлардың тҥсінен іргетас табанына дейінгі қашықтық

Машинаның жҥк кӛтергіштігі

Іргетастың қағылатын

механизм астындағы биіктігі,

м, кӛрсетілгеннен кем емес

Арна, туннельдер мен

шҧңқырлардың тҥсінен

іргетас табанына дейінгі

қашықтық, м,

кӛрсетілгеннен кем емес



1,5

0,2

1,5 <



2,5

1,25

0,3

2,5 <



1,5

0,4

5 <



1,8

0,5

10 <



0,7

> 20

2,25

0,9

9.2.7 Қалыптау машиналарының тік тербелістерінің амплитудалары бҧрыштық

жиілік ω, с

-1

пен іргетас ҥсті тӛсеніштегі машиналардың еркін тік тербеліс жиілігі

топырақтарғы қондырғы бойымен еркін тік тербелістердің бҧрыштық жиілігінің λ'

-1

қатынасынан анықталады, жиіліктер келесі формулалармен анықталады:

(146)

(147)

мҧнда

k –

іргетас ҥсті тӛсеніштің тығыз қаттылығының қосынды коэффициенті,

кН/м, ол келесі формуламен анықталады:

(148)

мҧнда

– сілкитін механизмнің табан ауданы, м

;

– ағаш тӛсеніштің тығыздық модулі, кПа;

– қаттылыққа байланысты қабылданатын ресеңке тӛсеніштің тығыздық модулі

–

резеңке тӛсеніш қалыңдығы, м;

– ағаш тӛсеніш қалыңдығы, м;

т' –

қондырғы массасы, т, келесідей формуламен анықталады:

ҚР ЕЖ 5.01–106–2013*

т'

+ т

+ m

; (149)

– қҧлаушы бӛліктердің тіреу масассы мен қалыптау қоспаның массасын қоса

есепке алушы қосынды массасы, т;

– сілкитін механизм табанының массасы, т;

m –

іргетас кесінділерінің ҥстіндегі топырақтың және машинаның жылжымайтын

бӛліктерінің қосынды массасы, т.

9.2.8 ω > 0,7λ'

шартында қалыптау машиналарының тік тербелістерінің

амплитудалары

және

(97) - (100) формулаларымен анықтайды, мҧнда ε –соққы

жылдамдығын қайта қалпына келтіру коэффициенті, ол нӛлге тең;

– тік кҥш импульсы,

кН



с, ол келесі формуламен анықталады (139);

– кӛлденең оське қатысты кҥш сәтінің

импульсы, кН



м, ол келесі формуламен анықталады (143);

– қалыптау машинасының

қҧлаушы бӛліктерінің жылдамдығы, м/с, (140) формуласымен анықталады, мҧнда

–

машинаның сілкитін бӛілктерінің қҧлауының жҧмысшы биіктігі, м.

және

мәндерінің орнына (9.60) формуласында сәйкесінше (147) және (148)

формулаларымен есептелген λ'

және т',

мәндерін аламыз, ал λ

φ және

φ0

орнына (100)

формуласында – λ'

және θ'

φ0

; λ'

мәні тӛмендегі формуламен анықталады:

(150)

мҧнда θ'

φ0

іргетас табанының ауыртпалық орталығы арқылы ӛтетін тербеліс

жазықтығына перпендикулярлы оське қатысты қозғалмалы бӛліктердегі қондырғының
барлық массасының инерция сәті, т



9.2.9 ω



0,7λ

шартында қалыптық іргетасының тік тербелісінің амплитудасын

(9.52) формуласымен анықтайды, мҧнда

–

іргетастың және жылжымалы бӛліктерінің

ортақ ауыртпалық орталығы арқылы ӛтетін тік тербелісінің амплитудасын (90)
формуласымен анықтайды;

а'

іргетастың және жылжымалы бӛліктерінің ортақ

ауыртпалық  орталығы  арқылы  ӛтетін  тербеліс  жазықтығына  перпендикулярлы  оське
қатысты  айналушы  тербелісін  қҧраушы  тік  тербелісінің  амплитудасы.  Динамикалық
салмақпен орталық қосымшалы машина іргетастары ҥшін  (серпуші столдар және штифті
қалыптау  машиналары)

0. Эксцентриситетті (бҧрылу-лақтырмалы механизмді

қалыптау машиналары) динамикалық салмақты қосымша жағдайында

тӛмендегі

формуламен анықталады: (92).

9.2.10 (90) және (92) формулаларында қалыптау машиналарының іргетасына

динамикалық салмақты

кН, тӛмендегі формуламен есептейді:

(151)

ал тығыз іргетасты тӛсеніш ҥстіндегі машинаның айналу жиілігі ҥшін ω машинаның

қозғалушы бӛліктерінің еркін тік тербелістерін (146) формуласымен анықтайды.

ҚР ЕЖ 5.01–106–2013*

9.2.11 Бҧрылу механизмдері бар қалыптау машиналарының іргетастарының айналу

тербелістерін азайту ҥшін динамикалық салмақ қосымшасының эксцентритетін іргетас
табанынан соққы салмағына нҥктенің ығысу бағытына қатысты 5 - 10 % -ға шектеу керек.

9.2.12 Қалыптау машиналарының іргетасының тік тербелісінің амплитудасының

есептік мәні 9.2.7 шартын қанағаттаныдруы керек.

Бҧрылу-лақтыру механизмі бар қалыптау машиналарының іргетастарыынң тік

тербелістерінің іргетастың бҥйірлік жиектері ҥшін анықталған амплитудаларын 20 %-ға
арттыруға кеілдеме беріледі.

9.2.13 Майда немесе шаңды сумен қаныққан қҧммен жинақталған негізде жҥк

кӛтергіштігі 10 т және одан жоғары машиналар ҥшін әдетте іргетастардың дірілден
оқшаулануын қарастыру керек.

9.2.14 Жинақтық темірбетон ӛндірісі ҥшін бастапқы деректер қҧрамына, 9.2.1

бӛлімінде кӛрсетілгендерден ӛзге келесілер болуы керек:

аймақтың жылжымалы бӛліктерінің массасы;

тығыз тіреулер қаттылығы және типі, орналасу сҧлбасы;

бір минуттағы айналым саны және дірілдеткіштің қоздыру кҥштерінің

амплитудасы, дірілдегіш эксцентрик сәттері;

инерциясыз салмақты мәні;

аймақтың соққы бӛлігінің биіктігі;

ӛндірістік технологиялық ҥрдісімен қалыптау машинасын қашықтықтан басқару

қарастырылмаса, жҧмысшы орындардың орналасуы және ӛлшемдері.

9.2.15 Жиинақтық темір бетон ӛндірісі ҥшін қалыптау машиналарының іргетастарын

тақталар  мен  блоктар  тҥрінде  жобалауға  кепілдеме  беріледі.    Іргетастарды  арматуралау
5.2.15-5.2.18 талаптарына сәйкес жҥргізілуі керек. Бҧл жағдайда  арматуралауды диаметрі
12-16  мм  А-ІІІ(А400)  класындағы  екі  жақ  бағытта  да  сәйкесінше  200-300  мм  ӛзекшелі
тордан жасау керек.

9.2.16 Діріл аймағының тығыз тіреулері ретінде бҧрандалық болат серіппелерді және

қажетті дір оқшаулауды қамтамасыз етуші ӛзге тығыз элементтерді ; резина қабаттарынан
орындалатын дірілмен соққылау тіреулерін қолдану керек.

9.2.17 Қалыптық

машиналарының

іргетастары

мен

ғимараттың

қҧрылыс

қҧрылымының  немесе  жабдықтың  аралық  іргетастары  арасында  ӛтпелі  саңылау
қарастырады.  Цехтың бетондық едені мен қалыптау машиналарының іргетастары барлық
периметр  бойынша  қабырғаға  (бетон  еден  қҧрылымынң  қалыңдығына  тақта  ені  сәйкес
келуі керек) орнатылған қалыңдығы 25 мм-ден аз емес қалыңдықтағы тӛсенішке орнатылу
керек.

9.2.18 Жҧмысшы орындарды тікелей машина іргетастарына орнатуды мҥмкіндігінше

болдырмау  керек.    Іргетасты  есептеу  бойынша    діріл  санитарлық  нормаларда  бекітілген
шектерден  аспай,  жҧмысшы  орындар  діріл  оқшаулағыштарсыз  иілген  элементтерден
тӛсеніштері  жоқ  қатты  бекеттер  тҥрінде  орнатылады.  Кері  жағдайда,  жҧмысшы
орындарды пассивтік дірілмен оқшаулау міндетті болып есептелінеді.

9.2.19 Биік қалыпты (мысалы, кассеталық) бҧйымдарды қалыптастыруда қалыптар

айналасындағы аудандарды қалыптау машиналарының іргетастарына тіреу және олармен
байланыстыру рҧқсат етілмейді.

ҚР ЕЖ 5.01–106–2013*

9.2.20 Дірілдегіштің қоздырушы кҥштеріне тең әсер беруші эксцентриситет немесе

іргетастың  табан  ауданының  ауыртпалық  орталығына  қатысты  соққының  әрекет
сызығына  қатысты  келесі  мәндерден  аспауы  керек:  діріл  аудандары  мен  стационарлы
діріл  қалыптарына  қатысты  3%,  ал  дірілмен  соққылаушы  және  соққылаушы  аудандар
ҥшін іргетас табаны жағынан бірдей әрекет етуші әсер ететін бағытта 1 %-нан аспау керек.

9.2.21 Діріл аудандарының астындағы тығыз тіреулердегі тік тербелістер

амплитудалары

(89) - (92) формулаларымен алуға кепілдеме беріледі, мҧнда

кН

динамикалық салмағы, тӛмендегі формуламен есептейді:

(152)

мҧнда

ехс

–

діріл эксцентриктер сәті, кН



м, жобалау тапысрмасы бойынша

қабылданады;

– қалыптасушы бҧйыммен бірге жылжымалы бӛліктер массасы

т, бірақ барлық

қондырғысының массасын анықтауда есепке алынбайды (8.2.5);

К –

жобалау тапсырмасымен қабылданатын тіреу қаттылығының қосынды

коэффициенті, кН/м.

9.2.22 Дірілмен соққыланушы және соққылы аймақтар ҥшін әдетте діріл

оқшаулағыш қарастырылады.

Дірілмен оқшауланбаған іргетастардың тік тербелістерінің амплитудалары есептеу

(97) формуласымен есептеледі, мҧнда

= т

, соққының жылдамдығын қалпына

келтіруші коэффициентті ε = 0,5; соққы жылдамдығын

, м/с, соққы аудандары ҥшін

(140) формуласына сәйкес қабылданады, ал дірілмен оқшауланатындар ҥшін:

(153)

формуласымен табылады.
мҧнда

– дірілдегіштердің қоздырушы кҥштерінің есептік мәні, кН;

–

бетонды қалып массасымен қоса қозғалмалы бӛліктер массалары, т;

ω – айналудың бҧрыштық жиілігі, с

-1

9.2.23 Діріл қалыптық іргетастарының тік тербелістерінің амплитудаларын

(89)

формуласымен анықтаймыз, мҧнда

және

м, мәндерін келесі формулалармен

есептейді:

(154)

(155)

мҧнда

– машинаның қоздырушы кҥштерінің тік қҧраушыларының есептік мәні,

кН;

ҚР ЕЖ 5.01–106–2013*

е –

стационарлық діріл қалаптар ҥшін нӛлге тең деп қабылданатын эксцентриситет

және оның қосымшасы;

т –

іргетас, оның ойықтарындағы, машинаның қозғалмайтын бӛліктеріндегі және

қалыптастырушы бӛліктердегі себінділердің жалпы массасы, т;

- іргетас, оның ойықтарындағы, машинаның қозғалмайтын бӛліктеріндегі және

қалыптастырушы

бӛліктердегі

себінділердің

және

тербеліс

жазықтығына

перпендикулярлық ауыртпалық орталығынан ӛтуші оське қатысты қалыптасушы
бҧйымның жалпы массасының инерция сәті, т



;

– іргетастың айналу тербелісінің бҧрыштық жиілігі с

-1

, (83) формуласымен

анықталады, мҧнда θ

φ0

– іргетас массасының және оның кесінділеріндегі, машинаның

қозғалмайтын бӛлігіндегі себінділердің массасының және тебеліс жазықтығына
перпендикуляр оське қатысты іргетас табанының ауыртралық орталығы арқылы ӛтетін
оське қатысты қалыптасушы бҧйымның массасының инерция сәті, т



;

ω, λ

, l – 8

.2 тармақшасының формулаларындағы сияқты.

9.3 Коперлік

соққылық алаң жабдығының және ҧнтақтағыштардың

іргетастары

9.3.1 Коперлі ойық аймақтарының жабдықтарының іргетастары ҥшін бастақы

деректер қҧрамына 5.1 бӛлімшесінде кӛрсетілген материалдардан басқа келесілер кіруі
керек:

копердың соққы бӛлігінің массалары, т, және оның қҧлау биіктігі, м;

скрап ӛңдеуі жҥргізілетін аймақ жоспарындағы ӛлшемдер; қолданыстағы

ғимараттар мен қҧрылыстарға қатысты копердің орналасуы жайындағы деректері.

9.3.2 Ойық аймақтарының металл сынықтарын пеш ӛлшемдеріне бӛлшектеуге

арналған параметрлері 15-кесте бойынша қабылданады.

15 - кесте – Металлоломды ваграндық габаритке бӛлуге арналған соққылық

алаңдарының праметрлері

Шикізат тҥрі

Копердің

соққылық бӛлігінің

массасы, тс

Қҧлау биіктігі, м

Соққылық

алаңының

ауданы, м

Машина сынығы, скрап
Ақаулықты

қҧймақалыптар,

тӛсемдер, сандал және т.б. массасы
10 тс
Тура осылар, бірақ массасы 10 тс кӛп

1–8

8–12
10–15

7–20

20–25
25–35

5–20

12–30
20–50

Сынықты мартенді ӛлшемге ӛңдеуде ойық аймағының ауданыны 15-кестеде

кӛрсетілген мәліметтермен салыстырғанда 2-3 есеге арттыру керек.

9.3.3 Леген тәрізді іргетастарда шабот асты тӛсеніштерін ҥш қабаттан орындау

мақсатқа лайықты.

ҚР ЕЖ 5.01–106–2013*

Қорғаныс қабаты іргетас ойығындағы беттің бҧзылуын болдырмауға арналған. Ол

жалпы қалыңдығы 80см емен кесектен жасалған темір бетонның тӛменгі жағында
орналасқан бірнеше қалқан тҥрінде орындалады.

Қорғаныс қабатының бетінде орналасатын амортизирлеуші қабат ӛз кезегінде

шойын жоңқаларының ӛз кезегінде кезектесуші қабатынан тҧратын кӛп қабатты
қҧрылымды сипаттайды. Әрбір қабат қалыңдығы 20 мм.

9.3.4 Амортизаторлайтын қабат бетіне қалыңдығы 80-100 мм қалыңдықтағы брон

тақталарды орнатады және оларға шаботтың келтірілген массасын ҥлкейтетін және оған
тҥскен қысымды ҥлестіретін болат блюмсалар орналасады.

Шаботтың тӛменгі беті мен блюмсалардың жоғарғы қабатын тҥйістіру ҥшін шойын

жоңқаның битуммен араласқан жҧқа қабаты орналасады.

9.3.5 Шойын жоңқа қабатының қалыңдығына байланысты іргетастың темір бетонды

бӛлігіне шабот соққысында берілетін кҥш кезіндегі динамикалық салмақ мәні
байланысты. Шойын жоңқасының барлық қабатының қалыңдығы

, м, тӛмендегі

формуламен анықталады:

nр





(156)

мҧнда

– копердің соққылық бӛлігінің салмағы, кН ;

h –

копердің соққылы бӛлігінің қҧлау биіктгі, м;

– шойын жоңқасының тығыздық млдулі 25 МПа-ға тең қабылданады.

nр

– шабот пен шойын жоңқа арасындағы орналасқан блюмсаның салмағымен қоса

шабот салмағының ҧзындығы кПа;

– аймақ ауданы, м

;



– талшықтарға кӛлденең емен арқалықтарының сығулуға есептік кедергісі, кПа.

9.3.6 Темірбетонды қоршаулардың бҥйірлік қабырғаларын барлық бет бойынша

ішінен және бетінен ағаш арқалықтарға орналастыралған қимасы 150х150 мм-ден аз емес
қалыңдығы 50 мм-ден аз емес болат тақталармен қорғау керек.

Сынатын сынық ҧшқындарының ҧшуын азайту ҥшін шабот деңгейінен биік

темірбетонды қоршау қабырғаларын ішке 7



–10º-с еңкейтілген етіп қабылдау керек.

9.3.7 Коперлік сындыру аймақтарының негізін кҥшейту ҥшін іс-шаралар ретінде

топырақты ауыр тығыздалумен, дірілмен нығыздауға және бағанды негізді қолдану
ҧсынылады.

9.3.8

(

83)

формуласы бойынша қҧрылыс қҧрылымдарының іргетастарынң

табанындағы орта статикалық қысымды

ср

7 кестесіне сәйкес негіз топырағының жҧмыс

шарты коэффицентінен



сумен қаныққан майда және шаңды топырақтар ҥшін қабылдау

керек,



= 0,8, басқа барлық топырақ тҥрлері мен кҥйлері ҥшін –



= 1.

9.3.9 Коперлік ойық аймақтарының қондырғыларының қҧрылыс және ғимарат

қҧрылымының іргетастарына дейінгі минималды арақашықтықты 16 кесте бойынша
қабылдау керек.

16 - кесте – Коперлік соққылық қҧрылғыларынан қҧрылыс

конструкцияларының іргетастарына дейінгі минималдық қашықтық

ҚР ЕЖ 5.01–106–2013*

Негіздеме топырақтары

Копердің кӛрсетілген соққылық бӛлігінің

, т массасы кезіндегі коперлік соққылық

қҧрылғылардан қҧрылыс конструкциялары-

ның іргетастарына дейінгі қашықтық, м (кем

емес)



3 <

< 7



Тасты және жартылай тасты

Ірі кесекті және қҧмды қҧрғақ,

< 0 аққыштық

деңгейілі сазды (соның ішінде орманды)

Қҧмды, ылғалды, 0



1 аққыштық

кӛрсеткішті сазды

Қҧмды, сумен қаныққан және аққыштық шегі

1 сазды

100

Ескертпе - Коперлік қондырғыларды сумен қаныққан қҧмды және аққышты косистенциялы
топырақтарға тҧрғызғанда 12-кестеде берілген арақашықтан аз ӛлшемде орналасқан қҧрылыс қҧрылымының
(копрлы цехтар және скрап бӛлу базалары) іргетасын жасанды жолмен бекіту керек.

9.3.10 Ҧсақтағыштар іргетастарын жобалауға қажетті басқы деректерге:

бірдей әсер етуші динамикалық кҥштердің

кӛлденең және тік қҧраушылары

және сәйкесінше олардың ҧсақтауыштың ауыртпалық орталығы арқылы тетін тік оське
жәе ҧсақтауыш іргетасына қатысты қосымша орындары;

конусты ҧсақтағыштар ҥшін эксцентрик білігінің және ӛзге ҧсақтағы біліктерінің

айналу жиілігі;

айналушы бӛліктер массасы; балғалы ҧсақтағыштар ҥшін айналу осьінен

балғаның ауырлық кҥшіне дейінгі арақашықтық, баға массасы;

ҧсақтағыштар тҧрғысының массасы, толтыру массасы.

9.3.11 9.3.10 бойынша деректер

ҥйлесімді салмағының мәндері іргетастарды

жобалау тапсырмасының қҧрамына кірмеген жағдайда аналитикалық анықтау ҥшін
қажетті. Кейбір конусты және беттік ҧсақтағыштың типтер ҥшін ҥйлесімді динамикалық

салмақ

қҧраушыларының мәндері 17 және 18-кестелерде берілген.

Ҧсақтауыштың екі ярусты орналасуындағы қоздырушы кҥштері 30 кН-нан аз

кӛлденең қҧраушыларын жоғарғы яруста орнатуда топтық іргетастарды жиекті етіп
жобалауға кепілдеме беріледі.

9.3.12 Қҧрылымдық сҧлбалар және ҧсақтағыш іргетастарының негізгі қҧрылымдық

сҧлбаларын келесі талаптарды ескере оырып, тағайындауға кепілдеме беріледі:

– конусты ҧсақтағыштардың жеке іргетастарының табандарында әдетте шаршы

қалыпты орнатуға кепілдеме беріледі, ал ӛзге тҥрлі ҧсақтағыштар іргетастарына –
динамикалық салмақ бағытында созылған тік бҧрышты етіп орындау ҧсынылады;

– жобалау кезінде тӛменгі тақта қалыңдығын жиекті іргетастар ҥшін жиектер

бағандарының қимасының ең кіші ӛлшемінен аз емес және қабырғалы іргетастар ҥшін
қабырға қалыңдығынан 0,7-ден аз емес қабылдауға кепілдеме беріледі.

СП РК 5.01–106–2013 ФУНДАМЕНТЫ МАШИН С ДИНАМИЧЕСКИМИ НАГРУЗКАМИ (ҚР ЕЖ 5.01–106–2013) - 4