СП РК 5.03-107-2013 НЕСУЩИЕ И ОГРАЖДАЮЩИЕ КОНСТРУКЦИИ (ҚР ҚН 5.03-107-2013) - 6

 

  Главная      Книги - Разные     СП РК 5.03-107-2013 НЕСУЩИЕ И ОГРАЖДАЮЩИЕ КОНСТРУКЦИИ (ҚР ҚН 5.03-107-2013)

 

поиск по сайту            правообладателям  

 

   

 

   

 

содержание      ..     4      5      6      7     ..

 

 

 

СП РК 5.03-107-2013 НЕСУЩИЕ И ОГРАЖДАЮЩИЕ КОНСТРУКЦИИ (ҚР ҚН 5.03-107-2013) - 6

 

 

Ұңғымаларды қабырға қалыңдығының 1/2 бөлігінен аспайтындай (10 - 30) см
тереңдікке бұрғылау қажет.
4.7.14.7 Тас қабырғаларын алдын ала кернеленген болат тартпалармен нығайту
кезінде тартпалардың дәлме-дәл керілу күшін динамометриялық кілттің көмегімен немесе
өзгерістерді бөлік бағасы 0,001 мм сағат типті индикатормен өлшеу арқылы бақылап
отыру керек.
Тартпаларды қысқы уақытта жылытылмайтын үй-жайларда орнату кезінде оларды
жаз мезгілінде температуралардың айырмаларын ескере отырып тарту қажет.
4.7.14.8 Аралық қабырғалар мен ұстындарды жаңа қалауға ауыстыруды жұмыс
сызбаларына және ЖАЖ сәйкес уақытша бекіткіштерді орнатудан және терезе
толтырмаларын бөлшектеуден бастайды. Аралық қабырғаны жаңадан қалаған кезде жік
жұқа болу үшін кірпішті тығыздап шөктіру қажет.
Жаңа қалауды ескі қалауға (3 - 4) см дейін жеткізу қажет. Саңылауды М100 төмен
емес қатты ерітіндімен мұқият шекімелейді. Уақытша бекіткішті жаңа қалаудың беріктігі
жобалық беріктіктің 70 % кем емес мөлшеріне жеткеннен кейін алуға рұқсат етіледі.
4.7.14.9 Ұстындар қабырғаларын, аралық қабырғаларды болат немесе темірболат
құрсаулармен, сондай-ақ жұмыс сызбалары бойынша көмірпластиктерден жасалған
құрсаулармен нығайтуға болады.
4.7.14.10 Тас қалауын нығайту кезінде төмендегілер тексеріледі:
- тас қалауы бетінің дайындық сапасы;
- нығайту конструкцияларының жобаға сәйкестігі;
- конструкциялар элементтерін кернелегеннен кейін бекіткіш бөлшектердің
дәнекерлену сапасы;
- нығайту конструкцияларының тоттануға қарсы қорғауының бар болуы және
сапасы.
4.7.15 Тас конструкцияларын қабылдау
Тас конструкциялары өлшемдері мен орналасуларының жобалық шамалардан
ауытқуы 41-кестеде көрсетілген шамалардан артық болмауы керек.
41-кесте - Тас конструкциялардың өлшемдері мен орналасуындағы ауытқулар
Шекті ауытқулары, мм
Іргетас-
Қабырға-
Ұстын-
Тексерілетін
қабырғалардың
ұстындардың
тың
лардың
дардың
Бақылау (әдісі,
конструкциялар
кірпіштен, пішіні қисық
тіркеу түрі)
(бөлшектер)
кесек тастан және
керамикалық және табиғи
кесектасты бетоннан
тастардан, ірі блоктардан
Конструкциялард
± 15
± 10
± 30
± 20
± 20
Өлшеу, жұмыс
ың қалыңдығы
журналы
Тірек беттерінің
- 10
- 10
- 25
- 15
- 15
Жоғарыдағыдай
белгілері
117
4.1-кестенің жалғасы
Шекті ауытқулары, мм
Іргетас-
Қабырға-
Ұстын-
Тексерілетін
қабырғалардың
ұстындардың
тың
лардың
дардың
Бақылау (әдісі,
конструкциялар
кірпіштен, пішіні қисық
тіркеу түрі)
(бөлшектер)
кесек тастан және
керамикалық және табиғи
кесектасты бетоннан
тастардан, ірі блоктардан
Аралық
- 15
-
-
- 20
-
Жоғарыдағыдай
қабырғалардың ені
Ойықтардың ені
+ 15
-
-
+ 20
-
Жоғарыдағыдай
Терезе ойықтары
20
-
-
тік осьтерінің тік
сызықтан
жылжып кетуі
Конструкциялар
10 (10)
10
20
осьтерінің
бөліктеу
осьтерінен
жылжып кетуі
Қалау беттері мен
бұрыштарының тік
сызықтан ауытқуы:
бір қабатқа
10 (5)
10
-
20
15
Жоғарыдағыдай
биіктігі
екі
30 (30)
30
30
30
30
қабаттан жоғары
ғимаратқа
Қалау жіктерінің
Өлшеу,
қалыңдығы:
жұмыстар
көлденең
- 2; + 3
- 2; + 3
журналы
тік
- 2; + 2
- 2; + 2
Қалау
15 (15)
-
30
20
-
қатарларының
Техникалық
көлденең
байқау,
сызықтан қабырға
геодезиялық
ұзындығының
атқару сызбасы
10 м ауытқуы
Ұзындығы
2 м
10
5
-
15
15
тақтайшаны
Техникалық
бастыру кезінде
байқау,
қалаудың
тік
жұмыстар
бетінде
журналы
анықталған
тегіссіздіктер
118
4.1-кестенің жалғасы
Шекті ауытқулары, мм
Іргетас-
Қабырға-
Ұстын-
Тексерілетін
қабырғалардың
ұстындардың
тың
лардың
дардың
Бақылау (әдісі,
конструкциялар
кірпіштен, пішіні қисық
тіркеу түрі)
(бөлшектер)
кесек тастан және
керамикалық және табиғи
кесектасты бетоннан
тастардан, ірі блоктардан
Желдету арналары
± 5
-
-
-
-
Өлшеу,
қимасының
жұмыстар
өлшемдері
журналы
Ескертпе - Жақшада дірілдетілген кірпіш, керамика және тас блоктар мен тақталардан жасалған
конструкциялар үшін рұқсат етілген ауытқулар мөлшерлері келтірілген.
4.8 Құрылыс конструкцияларының монтаждалған қосылыстарын дәнекерлеу
4.8.1 Дәнекерлеу жұмыстарын жүргізу
4.8.1.1 Дәнекерлеу жұмыстарын ҚР ЕЖ 1.03-106 сәйкес жүргізу қажет.
4.8.1.2 Болат конструкцияларға арналған сынамалы үлгінің дәнекерленген түйіспе
қосылысын ГОСТ 6996, темірбетон конструкциялары арматурасының дәнекерленген
түйіспе қосылысын- ГОСТ 10922 талаптарын ескере отырып және 42-кестеде көрсетілген
көлемде механикалық сынау қажет.
42-кесте - Түйіспелі дәнекерленген қосылысты механикалық сынау
Сынақтың түрі
Үлгілер саны, дана
Нормаланатын көрсеткіш
Болат конструкциялар
1
Статикалық
2
Үзілуге уақытша қарсыласу
- негізгі металдың
созылу
уақытша қарсыласуының мемлекеттік стандартпен
регламенттелетін төменгі шегінен төмен емес
2 Статикалық иілу
2
Статикалық иілуі бұрышы, град, болаттардың
қалыңдығы, мм:
көміртекті
20 дейін - 10 кем емес
20 жоғары - 80 кем емес
қоспасы аз
20 дейін - 80 кем емес
20 жоғары - 60 кем емес
3 Жік металының
3
Соқпа тұтқырлығы - технологиялық құжаттамада
соғудан иілуі
осы конструкцияның монтаждық дәнекерленуіне
арнап көрсетілген шамадан кем емес
119
42-кестенің жалғасы
Сынақтың түрі
Үлгілер саны, дана
Нормаланатын көрсеткіш
Темірбетон конструкцияларының арматурасы
Бұзылғанға дейін
3
ҚР СТ EN 10080,
созылу
ГОСТ 10922 бойынша нәтижелерді бағалау
4.8.1.3 Дәнекерлеу жұмыстарын атқару жобасының
(ДЖАЖ) технологиялық
карталарында қалдықтық кернеулерді және олардың конструкциялар элементтерінің
беріктігіне әсерін, ыстық жарықтардың және басқа да ақаулардың пайда болу мүмкіндігін
азайту үшін мыналар қарастырылу керек:
- монтаждалған қосылыстарды дәнекерлеудің, іліндірулер мен жіктерді салудың
белгілі бір реттілігі мен жинақтау тәртібі;
- ерітіп дәнекерленген металдың көлемін шектейтін жобалық саңылауларды және
жақтаулардың қисаюын қамтамасыз ету;
- температуралық деформациялар үшін максималды еркіндікті қамтамасыз
ету;
- жіктерді дәнекерлеудің және суытудың температуралық режимлерін
сақтау;
- дәнекерлеуді үзіліссіз процесс аяқталғанға дейін, көп қабатты дәнекерлеу кезінде
- алдыңғы қабатты қождан тазартқаннан кейін жүргізу;
- дәнекерлеуді арматуралық шыбықтардан бастырмалары бар қосылыстарда бір
жақты созылған жіктермен шахматты түрде жүзеге асыру; дәнекерлеуді бастырмалар
шеттері мен айқасқан жерлерден және айқасқан қосылыстардан
(0,5-1,0)dн ара
қашықтықта бастау;
- көп өткелді дәнекерлеу кезінде түйіспенің бір көлденең қимасында ойықтардың
қосарлануына жол бермеу;
- ірілендірулерді тазартқаннан кейін ғана олардың үстінен жік салу;
- жіктерді беларқалардың ұстындарға бекітілу тораптарындағы диагональды
қарама-қарсы қосылыстар секторларында кезектестіріп салу. Жіктің ұзындығы 300 мм кем
болған жағдайда бір бағытта, 300 мм асқан жағдайда - ортасынан шеттеріне қарай екі
бағытта дәнекерлейді;
- монолитті темірбетонда арматура түйіспелерін қосылу тәсіліне қарамастан,
ал жиналмалы темірбетонда
- мүмкіндігінше
«бөлекª жасау керек. Бұл жағдайда
темірбетон конструкциясының бір қимасында 50 % артық емес түйіспе орналастырылу
керек, ал түйіспелер қосылысының ұзындық (биіктік) бойындағы басы мен соңының
арасындағы ара қашықтық қамыттардың қос қадамынан кем болмай 400 мм артық болуға
тиіс;
- қоставрлы ұстынның іргетас плитасымен ұштасуының болаттемірбетон
торабында алдымен тірек плитасы бар қабырғаны бір жағынан, содан кейін екінші
120
жағынан, ал сөрелердің ішкі жақтарын диагональды қарама-қарсы жақтардан, содан кейін
рет-ретімен - әр сөренің сыртқы жағын дәнекерлейді;
- термиялық және термомеханикалық түзету шаралары және т. б.
4.8.1.4 Аумалылық шегі
390 МПа артық болаттан жасалған конструкцияларды
дәнекерлеуге осы болаттарды дәнекерлеу бойынша жұмыстар құқығына куәлігі бар
дәнекерлеушілер жіберіледі.
4.8.1.5 Болат конструкцияларды минус 30 С төмен температура кезінд орындау
қажеттігі жағдайында дәнекерлеушілер алдын-ала көзделген температурадан аспайын
температура кезінде сынақтық жапсарлар үлгілерін дәнекерлеулері тиіс. Сынақтық
үлгілерді механикалық сынаудың қанағаттанарлық нәтижесі кезінде дәнекерлеуші
сынақтық үлгілерді дәнекерлеу температурасынан 10 С төмен ауа температурасы кезінде
жұмысқа жіберілуі мүмкін.
4.8.1.6 Конструкцияның дәнекерленген үстіңгі бетін және дәнекерлеушінің жұмыс
орнын жаңбырдан, қар мен желден қорғау керек. Қоршаған ауаның минус 10 С төмен
температурасы кезінде дәнекерлеушінің жұмыс орныа жақын қыздыру үшн құрал-
жабдықтық үй-жай болуы, минус 40 С температура кезінде - жылы үйшікті жабдықтау
керек.
4.8.1.7 Дәнекерлеу қондырғысы қосылған электрлік токтың қуаттандырушы желісі
кернеуінің ауытқушылығы номиналдық мәннің 5 % аспауы тиіс. Автоматтандырылған
және қолмен көп орынды дәнекерлеуге арналған қондырғыларды жеке фидерден
қуаттандыру керек.
4.8.1.8 Дәнекерлеу материлдарын ішкі бақылау кезінде жеткізуші-кәсіпорын
сертификаттары мен паспорттарының бар-жоқтығын белгілеу керек.
Дәнекерлеу материалдарына сертификаттар болмаған немесе оларды сақтаудың
кепілдік мерзімі аяқталған кезде осы материалдарды қолдану арқылы орындалған
түйіспелі дәнекерлеу қосылыстарының механикалық қасиетін анықтау қажет. Дәнекерлік
түйіспе үлгілерді нормативтік құжаттар талаптарына және 5.8.1.6 көзделген санға сәйкес
20 С температура кезінде статикалық созылуға, статикалық және екпінді иілуге сынау
керек.
4.8.1.9 Дәнекерлеу материалдарын
(электродтар, сымдар, флюстер) таңбалары,
диаметрі мен партиялары бойынша зауыттық ыдыста монтаждық ұйымның қоймасында
жеке сақтау қажет. Қойманың үй-жайы құрғақ, ауа температурасы 15 С төмен болмауы
тиіс.
4.8.1.10 Жабылған электродтарды, ұнтақты сымдар мен флюстерді қолданар
алдында техникалық шарттарда, паспорттарда, заттаңбаларда немесе даярлаушы-
зауыттың дәнекерлеу материалдарының биркаларында көзделген тәртіп бойынша
қыздыру керек.
Тұтас қиманың дәнекерленген сымдарын тоттан, май және басқа кірлерден тазарту
керек. Қыздырылған дәнекерлеу материалдарын (45-100) °С кезінде құрғату пештерінде
немесе 15 С төмен емес ауа температурасы кезінде және салыстырмалы ылғалдылығы
50% аспайтын сақтау-қоймаларында сақтау қажет.
4.8.1.11 Дәнекерлеуші ол орындаған дәнекерлік қосылыс жапсарының шегінен (40-
60) қашықтықта жеке клеймо қоюы тиіс: бір дәнекерлеуші
- бір жерге, бірнеше
121
дәнекерлеуші орындаған кезде
- жапсардың басына және аяғына. Клеймоны қоюды
ауыстыруда дәнекерлеушілер қолдарымен атқару схемасын құрастыруға жол
беріледі.
4.8.1.12 Дәнекерлеу жұмыстары үшін сапаны өндірістік бақылауды ГОСТ 16037
бойынша және қолданыстағы нормативтік-техникалық құжаттамаға сәйкес жүргізу
керек.
4.8.2 Болат конструкциялардың монтаждалған қосылыстарын құрастыру және
дәнекерлеу
4.8.2.1 Дәнекерленетін элементтер жиектерінің жіктер орналасқан жерлерін және
беттерін қолмен немесе механизациялап доғалы дәнекерлеу кезінде оған іргелес ені 20 мм
кем емес беттерді, және автоматтандырып дәнекерлеу кезінде ені 50 мм кем емес беттерді,
сондай-ақ бастапқы және шықпа жұқатақтайшалардың жанасқан жерлерін тоттан,
майлардан, бояудан, кірден, ылғалдын және т.б. тазартып отыру керек. Сонымен қатар
аққыштық шегі
390 МПа (40 кгс/мм2) асатын болат конструкциялардың дәнекерлеп
қосылған жерлері мен құрылғылардың жанасатын беттерін де тазалау қажет.
4.8.2.2 Дәнекерлеуді тұрақты режимде жүргізу қажет. Автоматтандырылған
дәнекерлеу кезінде дәнекерлеу тогі мен доғалыдағы кернеудің берілген шамаларының
шекті ауытқулары 5 % артық болмауы керек.
Конструкцияларды аққыштық шегі
390 МПа (40 кгс/мм2) асатын болаттардан
дәнекерлеу кезінде тікелей қыздыру немесе кептіру пешінен алынған электродтарды екі
сағат бойы пайдалану керек.
4.8.2.3 Конструкцияларды қолмен және механизацияланған доғалы дәнекерлеуді
қыздырмай,
43-кестеде келтірілген ауа температурасында жүргізуге рұқсат етіледі.
Температура төменірек болған жағдайларда дәнекерлеу кезінде болаттың 100 м енін
қосылыстың әр жағынан
120 С - 160 С дейін алдын ала қыздырады.
4.8.2.4 Монтаждық құрылғылардың аққыштық шегі 440 МПа (45 кгс/мм2) және одан
жоғары, қалыңдығы 25 мм жоғары болаттан жасалған конструкциялар элементтеріне
дәнекерленген жерлерін алдын ала 120 С - 160 С дейін қыздыру қажет.
4.8.2.5 Флюспен автоматтандырылған доғалы дәнекерлеуді жылытпай 44-кестеден
келтірілген ауа температурасында жүзеге асыруға рұқсат етіледі.
43-кестеде көрсетілген температурада флюспен автоматтандырып дәнекерлеу үшін
120 С - 160 °С алдын ала жергілікті жылыту қажет.
4.8.2.6 Коспасы аз немесе көміртекті болаттардан жасалған конструкцияларды
элементтерді қалыңдығына қарамастан минус 65 С дейінгі ауа температурасында алдын
ала жылытпай атоматтандырып электрқожды дәнекерлейді.
4.8.2.7 Есептік температурасы минус 40 С төмен аудандарда салынатын немесе
пайдаланылатын конструкцияларда механизацияланған әрлеуді, ақаулары бар
дәнекерленген жіктер орындарын оттегі және ауа-доғал үстірт кесу, сондай-ақ қалпына
келтірілетін жерді
43-кестеде көрсетілген температурада пісіру үшін дәнекерленген
қосылыс аймағын 120 С - 160 °С дейін алдын ала жылыту керек.
122
43-кесте - Қолмен дәнекерлеу кезінде қоршаған ауаның минималды ұйғарынды
температурасы
Қоршаған ауаның минималды ұйғарынды температурасы, °С, дәнекерленетін
конструкциялар
табақты
табақты
көлемді және
көлемді және
Дәнекерленетін
торлы
торлы
торлы және табақты
тұтас-
тұтас-
элементтердің
қабырғалы
қабырғалы
қалыңдығы, мм
болаттан жасалған
қоспасы аз, аққыштық шегі, МПа (кгс/мм2)
көміртекті
390 (40)
390 (40)
16 дейін
-30
-30
-20
-20
-15
16 жоғары 25 дейін
-
-
-
-
0
16 жоғары 30 дейін
-30
-20
-10
0
Қалыңдығы 25 мм жоғары болған
жағдайда
қоршаған
ауа
30 жоғары 40 дейін
-10
-10
0
5
температурасына
қарамастан
40 жоғары
0
0
5
10
алдын ала жергілікті жылыту
4.8.2.8 Қалыңдығы
20 мм асатын табақты көлемді және тұтас қабырғалы
конструкциялар қосылыстарының жіктерін дәнекерленген қосылыстың салқындау
жылдамдығының төмендеуін қамтамасыз ететін тәсілдермен қолмен доғалы дәнекерлеу
қажет (секциялық кері сатылы, секциялық қос қабатты, қаңқалы, секциялық қаңқа тәрізді).
4.8.2.9 Түйіспе, таврлы және бұрыштық қосылыстарды толығымен балқыту арқылы
екі жақтан қолмен немесе механизацияланған доғалы дәнекерлеу кезінде кері жағынан жік
салмас бұрын оның тамырын металл таза ақаусыз болғанға дейін алып тастау керек.
44-кесте - Автоматтандырылған дәнекерлеу кезіндегі қоршаған ауа температурасы
Қоршаған ауаның минималды ұйғарынды температурасы, °С,
Дәнекерленетін элементтердің
конструкцияларды жасау кезінде қолданылған болат
қалыңдығы, мм
көміртекті
қоспасы аз
30 дейін
-30
-20
30 жоғары
-20
-10
4.8.2.10 Жұмыс барасында мәжбүрлі үзіліс жасалған жағдайда флюспен
механизацияланған доғалы немесе автоматтандырылған доғалы дәнекерлеуді ойықты
және жіктің оған іргелес ұзындығы 50 бастап 80 мм дейін соңғы орындарын қождан
тазартқаннан кейін қайта жаңғыртуға болады. Бұл орындарды және ойықты толығымен
жікпен жабу қажет.
4.8.2.11 Бұрыштық жіктерді ойыс профильге келтіру және негізгі металға байсалды
көшу, сондай-ақ түйіспе жіктерді күш салмай жасау
(егер бұл БМК сызбаларында
ескерілмесе) үшін конструкциялардың дәнекерленетін элементтерінің кеңіс тікте
123
орналасуына сәйкес келетін дәнекерлеу режимдері (ірілендіру кезінде) немесе абразивті
құралмен механизацияланған тазарту қамтамасыз етілуге тиіс.
4.8.2.12 Автоматтандырылған дәнекерлеу түрлерімен жүзеге асырылатын түйіспелік,
бұрыштық және таврлық қосылыстар жігінің басы мен соңын дәнекерленетін
элементтердің сыртына бастапқы және шықпа жұқатақтайшаларға шығару керек.
Дәнекерлеу аяқталғаннан кейін жұқатақтайшаларды оттегімен кесу арқылы алып тастау
қажет. Жұқа тақтайшалар орнатылған жерлер абразивті құралмен тазартылуға тиіс.
Қолмен дәнекерлеу және механизацяланған доғалы дәнекерлеу кезінде бастапқы
және шықпа жұқатақтайшалардың қолданылуы БМК сызбаларында қарастырылу керек.
Доғаны қозғауға және ойықты негізгі металға жіктің сыртына шығаруға рұқсат
етілмейді.
4.8.2.13 Дәнекерленген қосылыстың көп қабатты жігінің әрбір келесі білікшесін
(қабатын) алдыңғы білікшені (қабатты) қоздан және металл шашырандыларынан мұқият
тазартқаннан кейін жасайды. Жіктің жарықтары бар жерлерін келесі қабаттарды салғанға
дейін алып тастау қажет.
4.8.2.14 Дәнекерленген конструкциялардың және дәнекерленген қосылыстардың
жасалған жіктерінің беттерін дәнекерлеу аяқталғаннан кейін қождан, балқытылған
металдың шашырандылары мен қатпарларынан тазарту керек.
Дәнекерлеп қосылған құрастырмалы және монтаждау құралдарын негізгі металды
бұзбай және соққы әсерлерін пайдаланып алып тастау керек. Олардың дәнекерлеп
қосылған жерлерін негізгі металмен бірдей тазартып, жосықсық ақауларды түзету қажет.
Дәнекерлеу аяқталғаннан кейін монтаждық дәнекерленген қосылыстардағы
жинақтау бұрамаларын алып тастау қажеттігін монтаждау ұйымы анықтайды.
4.8.2.15
Құрастырмалы және монтаждау құрылғылары бекіткіштерінің
дәнекерленген қосылыстарының, іліндірулерінің сырттан байқау арқылы анықталатын
сапасы негізгі дәнекерленген қосылыстардың сапасынан төмен болмау керек.
4.8.2.16 Дәнекерленген қосылыстардың жиектері мен монтаждау кезінде жасалған
жіктерінің конструктивтік элементтерінің өлшемдері, және дәнекерленген қосылыстар
жіктері қималарының өлшемдерінің шекті ауытқулары ГОСТ
5264, ГОСТ
11533,
ГОСТ 11534, ГОСТ 8713, ГОСТ 14771, ГОСТ 15164, ГОСТ 23518 көрсетілген шекті
ауытқуларға сай болуға тиіс.
4.8.3 Темірбетон конструкцияларының монтаждық қосылыстарын құрастыру
және дәнекерлеу
4.8.3.1 Механизацияланған дәнекерлеу тәсілдерінде әмбебап немесе 500 А дейін
қатты сипаттамалы тұрақты дәнекерлеу тогінің көздерін, ал қолмен доғары дәнекерлеу
кезінде -әмбебап немесе сипаттамасы құламалы тұрақты дәнекерлеу тогінің көздерін және
500 А токтарына дейінгі дәнекерлеу трансформаторларын пайдалану қажет (45 және 46-
кестелер).
4.8.3.2 Конструкцияларды құрастырмас бұрын шыбықты арматура кластарының,
жалпақ салма бұйымдар мен байланыстыратын бөлшектер болаттары маркаларының, ал
дәнекерлеу алдында - байланыстыратын элементтер өлшемдері мен ұштасу дәлдігінің ТК
124
(темiрбетон конструкциялары) сызбаларына сәйкестігін анықтау қажет. Арматуралық
шыбықтар шықпаларын құрастырудың дәлдігі ГОСТ 14098 талаптарына сәйкес болуға
тиіс.
45-кесте - Дәнекерлеу түрлері
Дәнекерлейтін
Дәнекерлейтін
Арматуралық болат класы
Дәнекерлеу тәсілі
сымның
сымның
А-I
А-II
А-III
сипаттамасы
маркасы
Түгендеу қалпында
Тұтас қиылған
Св-08А
Ұсыныла
Жол
Жол берілмейді
немесе
болат
Св-08АА
ды
беріледі
қапсырма-
Св-08ГА
Ұсынылады
Жол беріледі
бастырмада флюс
Св-08Г2С
Жол
Ұсынылады
негізінде
Св-08Гс
беріледі
механизацияланған
Св-10Г2
ванналық
Св-10ГА
дәнекерлеу
Болат қапсырма-
Қосымша
Св-20ГСТЮА
Ұсыныла
Жол
Болат қапсырма-
бастырмада доғалы
қорғалмаған
(ЭП-245)
ды
беріледі
бастырмада доғалы
Св-15ГСТЮЦА
механизацияланған
тұтас қиылған
механизацияланған
(ЭП-439)
АДЖСД
АДЖСД
Түгендеу
Ұнтақты
(өзін
ПП-АН3
Ұсынылады
қалпындағы немесе
қорғайтын) сым
ПП-АН3С
болат
қапсырма-
ПП-АН11
бастырмадағы
СП-9
жоғалы
ППТ-9
механизацияланған
Созылған
ПП-АН7
жіктермен доғалы
ПП-АН19С
механизацияланған
Ескертпе - А-I және A-II (10ГТ маркалы) болатты минус 40 С температурасында флюспен ванналық
механизацияланған дәнекерлеу кезінде Св-08А, Св-08АА немесе Св-08ГА сымдарын пайдаланған жөн.
4.8.3.3 Дәнекерлеп құрастырғаннан кейін түйісетін арматуралық шыбықтар
осьтерінің сәйкессіздігі, олардың осьтерінің сынуы, дәнекерленген қосылыстар
элементтері өлшемдерінің жылжып кетулері мен ауытқулары ГОСТ 10922 талаптарына
сай болуға тиіс. Осьтердің сәйкестігін қамтамасыз ету үшін шыбықтарды суық күйде
қайырады.
(600-800) оС температураға дейін арнайы технологиялық карта бойынша
жылытуға рұқсат етіледі.
4.8.3.3 Несоосность стыкуемых арматурных стержней, переломы их осей, смещения
и отклонения размеров элементов сварных соединений после сборки под сварку должны
соответствовать требованиям ГОСТ 10922. Отгиб стержней для обеспечения их соосности
следует осуществлять в холодном состоянии. Допускается осуществлять нагрев до
температуры (600-800) оС по специальной технологической карте.
125
Жылыту тәсіліне, жабдықтарға және температураны бақылауға қойылатын талаптар
дәнекерлеу жұмыстарын атқару жобасының
(ДЖАЖ) технологиялық регламентінде
(карталарында) келтірілу керек.
46-кесте -Арматура класы
Дәнекерлеуге арналған электродтардың ұсынылатын типтері
Арматура
ванналық, ванналық-жікті және түйіспе
түйіспе және айқаспа
доғалы қолмен
класы
қосылыстарына көп қабатты жік салу
қосылыстардың созылған
іліндірмелі
арқылы доғалы
жіктерімен
А-I
Э42, Э46, Э42А, Э46А
А-II
Э50А, Э55
Э42А, Э46А, Э50А
Э50А, Э55
A-III;
Э55, Э60
Ат-IIIС
Ат-IVС
Э50А, Э55, Э60
Ескертпе
-Э55 және Э60 типті электродтар жоқ болған жағдайда А-III, Ат-IIIС және Ат-IVС класс
болатын ванналық-жікті және көп қабатты жіктермен доғалы дәнекерлеуді Э50 А электродтарымен жүргізуге
рұқсат етіледі
4.8.3.4 Дәнекерлеу (ванналық, көп қабатты немесе созылған жіктермен) алдында
арматуралық шыбықтардың қосылған жерлерін дәнекерленген жіктен немесе түйіспеден
10 мм - 15 мм асатын ұзындығы бойынша тазарту қажет.
4.8.3.5 Ендірмелерді түйісетін шыбықтар класы мен диаметрімен бірдей кластағы
және диаметрдегі арматурадан жасайды. Шыбықтарды бастырмалармен түйістіріп
дәнекерлеу кезінде саңылаудың жеңсырықтарын бастырма ұзындықтарын сәйкесінше
ұзарту арқылы теңестіру қажет.
4.8.3.6 Түйісетін арматуралық өзектер арасындағы регламенттелген саңылаулар
артқан кезде ұзындығы кемінде 80 мм бір аралық ендірмені қолдануға жол беріледі.
4.8.3.7 Арматуралық шыбықтардың конструкция бетонынан шығу ұзындығы
нормативтік құжаттарда регламенттелген саңылаулар бар болған жағдайда 150 мм төмен,
және ендірмені пайдаланған жағдайда 100 мм төмен болмау керек.
4.8.3.8 Құрастырмалы темірбетон конструкцияларының элементтерін олардың
жобалық орналасуын бекітетін құрылғылар мен құралдарды пайдаланып құрастыру қажет.
Салмалы тірелу бұйымдары бар конструкцияларды негізгі жіктерде қолданылатын
дәнекерлеу материалдарын қолдану арқылы іліндірмелермен қосымша құрастыру керек.
Іліндірмелерді келесі жік салынатын жерлерге орналастырады.
4.8.3.9 Қоршаған ауа температурасы минус 30 С болған жағдайда қолмен немесе
механизацияланған дәнекерлеу үшін:
- ауа температурасын әр 3 °С төмендеген сайын (0 °С бастап) дәнекерлеу тогін 1 %
арттырып отыру;
- арматура шыбықтарын түйіспеден
(90
-
150) мм ұзындыққа газ жалынымен
(200 - 250) С дейін алдын ала жылыту; шыбықтарды оларға түгендеу қалыптары, болат
126
қапсырма шегелер немесе дөңгелек бастырмалар монтаждалатын конструкцияларды
уақытша бекіту үшін қолданылатын кондукторларды бөлшектемей бекіткеннен кейін
жылыту керек;
- ванналық тәсілдермен дәнекерленген шыбықтар қосылыстарының салқындау
жылдамдығын асбестпен орау арқылы төмендету; қалыптайтын түгендеу элементтері бар
болған жағдайда аталған элементтерді дәнекерленген қосылыс 100 °С дейін және одан
төмен суығаннан кейін шешіп алу керек.
Жалпақ элементтерді, салма және байланыстыратын бұйымдарды қолмен және
механизацияланған дәнекерлеу кезінде 4.8.2.3 талаптары сақталады.
4.8.3.10 Шыбықты арматураны минус 50˚С дейінгі қоршаған орта температурасы
кезінде дәнекерлеуге ДЖАЖ келтірілген арнайы әзірленген технология бойынша жол
беріледі.
4.8.3.11 Шыбықтардың теріс температурада дәнекерленген бастырмалары немесе
қапсырмалары және салма бұйымдар элементтері бар қосылыстарындағы жіктердің
ақауларын дәнекерленген қосылыстың іргелес жерлерін (200-250) °С дейін жылытқаннан
кейін жояды. Қалпына келтірілетін жерді де жылытқаннан кейін дәнекерлеп бітеу қажет.
4.8.3.12 Арматура, арматуралық және салма бұйымдар объектіге ҚР СТ EN 10080,
ГОСТ 10922 бойынша дайындаушы зауыттың сапасы жөніндегі құжатпен (төлқұжатпен,
сертификатпен) және сәйкестік сертификатымен бірге жеткізіледі.
4.8.3.13 Жобада талап етілетін арматуралау параметрлерін қамтамасыз ету үшін
арматураны төсер алдында және темірбетон конструкциялары элементтерін құрастырар
алдында шыбықты арматура кластары мен диаметрлерінің, болат маркаларының және
салма бұйымдардың жалпақ элементтері мен байланыстыратын бөлшектер
қалыңдықтарының, ұштастыратын элементтер өлшемдері мен құрастыру дәлдіктерінің, ал
дәнекерлеу алдында - ұштастырылатын шыбықтар өлшемлері мен дайындау дәлдіктерінің
жобаның ТК маркалы сызбаларына және ГОСТ 14098, ҚР СТ EN 10080, ГОСТ 10922
талаптарына сәйкестігін анықтау қажет.
Дәнекерлеу аяқталғаннан кейін дәнекерленген қосылыстарды қож бен металл
шашырандыларынан тазарту керек.
4.8.3.14 Қабылдау кезінде дәнекерленген қосылыстар сапасы ГОСТ 10922 және
ГОСТ 23858 бойынша бақылаудан өткен соң ДЖАЖ сәйкес конструкциялардың жасалған
арматуралық және салма бұйымдар партиялары бетондауға рұқсат беретін жасырын
жұмыстар актілерімен рәсімделеді. Оларға көзбен шолып, аспаптық және
ультрадыбыстық бақылау жөніндегі хаттамалар тіркеледі.
4.8.3.15 Ақаулары табылған дәнекерленген қосылыстарды түзетіп, қабылдау
бақылауының оң нәтижелеріне қол жеткізілгеннен кейін тоттануға және оттан қорғау
шаралары қабылданады.
127
4.8.4 Монтаждық дәнекерленген қосылыстардың сапасын бақылау
4.8.4.1 Болат конструкциялардың дәнекерленген қосылыстарын қабылдау
кезінде бақылау
4.8.4.1.1 Болат конструкциялардың монтаждық дәнекерленген қосылыстарының
жасалу сапасын өндірістік бақылау жобаның, ГОСТ
3242, ГОСТ
6996,
ҚР СТ ТҚС EN 1713, ГОСТ 14782, ГОСТ 23518, ГОСТ 7512, ГОСТ 14771, ГОСТ 11534,
ГОСТ 18442 және ДЖАЖ талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
4.8.4.1.2 Конструкциялардың дәнекерленген қосылыстарының сапасын 47-кестеде
көрсетілген әдістермен бақыланады, сапаға қойылатын талаптар 48, 49 және 50-кестелерде
келтірілген.
47-кесте - Конструкциялардың дәнекерленген қосылыстар сапасын бақылау
Бақылау әдістері
Конструкциялар типі, бақылау көлемі
1 Жіктердің геометриялық өлшемдері мен
Барлық конструкциялар типтері
100
%
пішіндерін тексеру арқылы сыртқы байқау
көлемінде
2 Жіктерді ГОСТ 3242 сәйкес бұзбайтын
Жіктер ұзындығының
0,5
% кем емес
(радиографиялық, ультрадыбыстық немесе
көлеміндегі барлық конструкциялар типтері,
т. б.) әдістермен бақылау
сондай-ақ бақылау әдістері мен көлемдері
қосымша
ережелерде
немесе
МК
сызбаларында қарастырлған конструкциялар
3 Өткізбеушілігі мен саңылаусыздығын
Бақылау әдістепрі мен көлемдері 4.4 тараудың
сынау
қосымша
ережелерінде
немесе
МК
сызбаларында қарастырылған конструкциялар
(сұйыққойма және т. б.)
4
Бақылау үлгілерін
механикалық
Дәнекерленген қосылыстарының механикалық
сынақтардан өткізу
қасиеттеріне қойылатын талаптары МК
сызбаларында қарастырылған конструкциялар
5
Бақылау
үлгілері
жіктерінің
Жоғарыдағыдай
шетжақтарындағы
немесе дәнекерленген
қосылыстардың
түйіспе
жіктерінің
шетжақтарындағы
макротілімтастарды
металлографиялық зерттеу
128
48-кесте - Дәнекерленген қосылыстар сапасына қойылатын талаптар, сыртқы
ақаулар
Дәнекерленген қосылыстар
Сапасына қойылатын талаптар, ақаулардың жол
элементтері, сыртқы ақаулар
берілген көлемі
Жіктің беті
Біркелкі қабыршақталған, күйген, қатпарланған,
тарылған және үзілген жерлері жоқ. Негізгі металға
бірқалыпты көшкен (МК және БМК сызбаларына
ескерілу керек)
Күзеулер
Тереңдігі - дәнекерленетін илемделген темір бұйым
қалыңдығының 5 % дейін, бірақ 1 мм артық емес
Ұзартылған және сфералы жеке
Тереңдігі - дәнекерленетін илемделген темір бұйым
ақаулар
қалыңдығының 10 % дейін, бірақ 3 мм артық емес
Ұзындығы
- бағалау орын ұзындығының
20
%
дейін*
Тізбек немесе топталу түріндегі
Тереңдігі - дәнекерленетін илемделген темір бұйым
ұзартылған сфералы ақаулар
қалыңдығының 5 % дейін, бірақ 1 мм артық емес
Ұзындығы - бағалау орын ұзындығының 20 % дейін
Тізбектің немесе топталудың ұзындығы - бағалау
орындарының екі еселенген ұзындығынан артық
емес
Жік бойындағы көршілес ақаулар
Жақын орналасқан ұштарының арасындағы
(толық дәнекерленбеген жерлер,
арақашықтық - 200 мм кем емес
тізбектер және кеуектердің топталуы)
Жік ұзындығының бойындағы
Жақын орналасқан ұштарының арасындағы
көршілес
ақаулар
(толық
арақашықтық - 200 мм кем емес
дәнекерленбеген жерлер, тізбектер
және кеуектердің топталуы)
Есептік температурасы минус 40 С
бастап минус 65 С қоса алғандағы
аудандарда
салынатын
немесе
пайдаланылатын конструкциялардың
дәнекерленген қосылыстар жіктері
Толық
дәнекерленбеген,
еріп
Жол берілмейді
қосылмаған жерлер, тізбектер және
сыртқы ақаулардың топталулары
Күзеулер:
күштің бойымен
Тереңдігі - дәнекерленетін илемделген темір бұйым
қалыңдығы 20 мм дейін болған жағдайда - 0,5 мм
артық емес және қалыңдығы бұдан жоғары болған
жағдайда - 1 мм артық емес
күштің
кесе-көлденеңіндегі
Ұзындығы - бағалау орындарының екі еселенген
жергілікті
ұзындығынан артық емес
129
48-кестенің жалғасы
Ескертпе - Осы жерде және бұдан әрі қарай бағалау орындарының ұзындығын 50-кесте бойынша
пайдалану керек.
49-кесте - Дәнекерленген қосылыстар сапасына қойылатын талаптар, ішкі ақаулар
Дәнекерленген қосылыстар
Сапасына қойылатын талаптар, ақаулардың жол берілген
элементтері, сыртқы ақаулар
көлемі
Екі жағынан дәнекерлеу үшін қол
Биіктігі
- дәнекерленетін илемделген темір бұйым
жетімді қосылыстар, төсемдердегі
қалыңдығының 5 % дейін, бірақ 2 мм артық емес
қосылыстар
Жік
түбіндегі
толық
Ұзындығы
- бағалау орындарының екі еселенген
дәнекерленбеген жерлер
ұзындығынан артық емес
Бір жағынан дәнекерлеуге қол
Биіктігі
- дәнекерленетін илемделген темір бұйым
жетімді төсемсіз қосылыстар
қалыңдығының 15 % дейін, бірақ 3 мм артық емес
Жік
түбіндегі
толық
Биіктігі - h* мәндерінен артық емес
дәнекерленбеген жерлер
Ұзартылған және сфералы ақаулар:
жеке
Биіктігі - 0,5h* артық емес
тізбек
құрайтын
немесе
Ұзындығы
- бағалау орындарының ұзындығынан
топталған
артық емес
ұзартылған
Ұзақтығы - S * қатынасынан артық емес
h
жіктің бойлық қимасындағы
Бағалау орындарындағы жиынтық аудан - S* артық
жиынтық
емес
Есептік температурасы минус 40 С
Жол берілмейді
бастап минус 65 С қоса алғандағы
аудандарда салынатын немесе
пайдаланылатын
конструкциялардың,
сондай-ақ
төзімді
болып
есептелетін
конструкциялардың дәнекерленген
қосылыстар жіктері
Толық дәнекерленбеген,
еріп
Биіктігі - 0,5h* артық емес
қосылмаған жерлер, ұзартылған
ақаулар, тізбектер және ақаулардың
топталуы
Жеке сфералы ақаулар
Көршілес ақаулардың арасындағы ара қашықтық
-
бағалау орындарының екі еселенген ұзындығынан кем
емес
130
49-кестенің жалғасы
_____________
* h және S мәндерін 51-кесте бойынша қабылдау керек.
50-кесте -Дәнекерленген қосылыстар жіктерін бақылау параметрлері
Дәнекерленген
Жеке ақаудың
Бағалау
қосылыстағы
белгіленетін
Бағалау
орындарындағы
Дәнекерленген
конструкция
эквиваленттік ауданы,
орындарының
жеке ақаулардың
қосылыстар
элементінің ең
мм2
ұзындығы, мм
жол берілген саны,
төменгі қалыңдығы,
ең аз
рұқсатты
дана
мм
ізденуші
бағалаушы
Түйіспелік,
6 бастап 10 дейін
20
5
7
1
бұрыштық
10 бастап 20 дейін
25
5
7
2
таврлық,
20 бастап 30 дейін
30
5
7
3
айқаспа
30 бастап 60 дейін
30
7
10
3
4.8.4.1.3 Ультрадыбыстық бақылау нәтижелері бойынша конструкциялардың
дәнекерленген қосылыстарының жіктері 51-кесте талаптарын қанағаттандыру керек.
4.8.4.1.4 Есептік температурасы минус 40 С бастап минус 65 С дейін қоса алғанда
аудандарда салынатын немесе пайдаланылатын конструкциялардың, сондай-ақ төзімді
болып есептелетін конструкциялардың дәнекерленген қосылыстыраның жіктерінде
эквиваленттік ауданы жол берілген бағалау ауданы мәндерінің жартысынан аспайтын ішкі
ақаулардың болуына жол беріледі (51-кестені қараңыз). Бұл жағдайда ең төменгі іздестіру
ауданын екі есе азайту керек. Ақаулардың арасындағы ара қашықтық бағалау
орындарының екі еселенген ұзындығынан кем болмауға тиіс.
51-кесте - Ақаулардың жол берілген көлемдері
Дәнекерленген қосылыстағы
Бағалау
Жеке ақаулардың жол берілген көлемі
конструкция элементінің ең төменгі
орындарындағы
h, мм
S, мм2
қалыңдығы, мм
ұзындығы, мм
4 бастап 6 дейін
15
0,8
3
6 бастап 8 дейін
20
1,2
6
8 бастап 10 дейін
20
1,6
8
10 бастап 12 дейін
25
2,0
10
12 бастап 14 дейін
25
2,4
12
14 бастап 16 дейін
25
2,8
14
16 бастап 18 дейін
25
3,2
16
18 бастап 20 дейін
25
3,6
18
20 бастап 60 дейін
30
4,0
18
131
51-кестенің жалғасы
______________
h - сфералы немесе ұзартылған жеке ақаудың жол берілген биіктігі;
S - бағалау орындарындағы жіктің бойлық қимасындағы ақаулардың жиынтық ауданы.
Ескертпе - Бақылаудың сезгіштігі ГОСТ 7512 сәйкес үшінші класс бойынша белгіленеді.
4.8.4.1.5 Екі жағынан дәнекерлеуге болатын қосылыстарда, сондай-ақ төсемдердегі
қосылыстарда бағалау орындарындағы ақаулардың (сыртқы, ішкі немесе екеуі бірден)
жиынтық ауданы осы орындағы дәнекерленген жіктің бойлық жігі ауданының 5 % артық
болмауы керек.
Бір жағынан ғана дәнекерлеуге болатын төсемсіз қосылыстарда бағалау
орындарындағы барлық ақаулардың жиынтық ауданы осы жердегі дәнекерленген жіктің
бойлық қимасының 10 % артық болмауы керек.
4.8.4.1.6 Қоршаған ортаның теріс температураларында бақыланатын дәнекерленген
қосылыстарды жылыту арқылы мұздаған су толығымен жойылғанға дейін кептіру қажет.
4.8.4.1.7 Бақылау үлгілерін механикалық сынақтан МК сызбаларында жік
металының және дәнекерленген қосылыстың термиялық әсер ету аймағының беріктік,
иілімділік және тұтқырлық көрсеткіштеріне талап қойылған жағдайда өткізеді.
Бақылау үлгілерін және олардың дәнекерленуіне қойылатын талаптар 4.8.1 бөлімі
сынамалық үлгілеріне қойылатын талаптармен бірдей.
Механикалық сынақтарды өткізу кезіндегі бақылау үлгілерінің саны мыналардан
төмен болмауға тиіс:
- түйіспе қосылысының статикалық созылуына - 2;
- түйіспе, бұрыштық және таврлы қосылыстар жіктері металының статикалық
созылуына - әрқайсысына 3;
- түйіспе қосылысының статикалық иілуіне - 2;
- жік металының және түйіспе қосылысының термиялық әсер ету аймағының
соққыдан иілуіне - 3; үлгінің типі және күзейтін жерлер МК сызбаларында көрсетілу
керек;
- металл жігінің және қоспасы аз болаттың дәнекерленген қосылысының (төрт нүктеден
кем емес жерлерде) термиялық әсер ету аймағының қаттылығына (НВ) - 1.
4.8.4.1.8
Дәнекерленген
қосылыстар
жіктерінің
макротілімтастарын
металлографиялық зерттеуден ГОСТ 10243 сәйкес өткізу керек.
Дәнекерленген жіктердің ақаулы жерлерін төмендегі әдістердің бірімен жою қажет:
- механизацияланған тазарту (абразивті құралмен) немесе механизацияланған шабу.
Дәнекерленген қосылыстар ақауларын қолмен оттегінің көмегімен кесіп немесе
үстіңгі бетін ауа-доғалы кесіп жоюға рұқсат етіледі. Кесілген жердің бетін міндетті түрде
шығыңқы және қатпарлы жерлерді алып тастай отырып, 1-2 мм тереңдікке абразивті
құралмен тазарту керек.
4.8.4.1.9 Негізгі металл бетінің дәнекерлеу доғасынан күйген жерлерінің барлығын
абразивті құралмен 0,5 бастап 0,7 мм дейінгі тереңдікке тазарту қажет.
132
4.8.4.1.10 Механизацияланған тазарту арқылы (абразивті құралмен) дәнекерленген
қосылыстар, жік түбі және іліндірмелер ақауларын жою кезінде металл бетіндегі
кертіктерді дәнекерленген қосылысты бойлай бағыттау керек:
- бастапқы және шықпа жұқатақтайшалары орнатылатын жерлерді тазарту кезінде -
конструкциялардың дәнекерленетін элементтерінің шетжақ жиектерін бойлай;
- жіктің күшін жою кезінде - жік осіне 40 - 50 еңіс бұрышымен.
Дәнекерленген қосылыстарды өңдеу кезіндегі қиманың босатылуы (негізгі металға
тереңдеуі) дәнекерленетін элемент қалыңдығының 3 % аспауы, бірақ 1 мм артық болмауы
керек.
4.8.4.1.11 Жік шетжағы бетіндегі ақауларды кейіннен қосымша дәнекерлемей
абразивті құралмен жою кезінде қосақталатын элемент енінің
0,02 бос жиекте 0,05 кем
емес еңіспен металл ішіне тереңдеуге рұқсат етіледі. Бұл жағдайда қиманың жиынтық
босауы (қалыңдығының бойымен жол берілген босауды ескере отырып) 5 % артық
болмауы керек. Жіктер шетжақтарын өңдегеннен кейін үшкір қырларды жапыру қажет.
4.8.4.1.12
Конструкцияның монтаждық дәнекерлеуден кейін
қалған
деформацияларын 4.4.1.2.1 талаптарына сәйкес термиялық немесе термомеханикалық әсер
ету арқылы жою қажет.
4.8.4.1.13 Құрастырылатын конструкциялар элементтерін бұзбай бақылау әдістері
мен көлемдері 4.4 тараудың қосымша ережелерінде келтірілген.
4.8.4.1.14 Әсіресе ақаулық белгілері бар жерлерді және жапсар қиыстарының
айналасын тексеру қажет. Тексеру көлемінің ұзындығы кемінде 100 мм болуы тиіс.
4.8.4.1.15 Дәнекерлік қосылыстар жапсарының өкізбеушілігіне тексеру жүргізу
кезінде көбіршікті әдіс кезіндегі сирету кемінде 2500 Па, капиллярлық әдіспен бақылау
ұзақтығы қоршаған ауаның оң температурасы кезінде кемінде
4 сағ. және кері
температурас кезінде кемінде 8 сағ. болуы тиіс.
4.8.4.2 Темірбетон конструкцияларының дәнекерленген қосылыстарын
қабылдау кезінде бақылау
4.8.4.2.1 Арматураның дәнекерленген түйіспе қосылыстарын қабылдау кезінде
бақылауға сыртқы байқау және ГОСТ 10922 және ГОСТ 23858 сәйкес жүргізілетін
сынақтар кешені жатады.
Арматураның шығыңқы жерлерінің дәнекерленген қосылыстар партиясының көлемі
де сол стандарттармен белгіленеді. Конструкцияны дәнекерленген қосылыстар сапасын
бағалау нәтижелері шыққанға дейін бетондауға жол берілмейді.
4.8.4.2.2 Белгіленген талаптарды қанағаттандырмайтын дәнекерленген түйіспе
қосылыстарының арматурасын бақылау нәтижесі бойынша қашықтатылған түйісті
ауыстыруды ұзындығы кемінде 80 мм аралық ендірмемен дәнекерлеу керек. Орындалған
дәнекерлік қосылыстарды ультрадыбыстық бақылаумен тексеру қажет.
4.8.4.2.3 Түзетуге рұқсат етілетін ақауларды ақауланған жерді абразивті құралмен
тазартқаннан кейін және түйіспені (200-250) °С дейін алдын ала жылытқаннан кейін
диаметрі 4 мм электродтармен қосымша дәнекерлейді.
133
4.8.4.2.4 Сапасын бұзбайтын әдістермен бақылау кезінде жол берілмейтін ақаумен ең
болмағанда бір қосылыс анықталған жағдайда дәнекерлен қосылыстардың екі еселенген
саны қайта сұрыпталады. Егер қайта сұрыптау кезінде осыған ұқсас жағдай орын алса,
тапсырылатын өнім партиясының 100 % бақылаудан өткізіледі.
4.8.4.2.5 Бақылау нәтижелері тізімі 52-кестеде келтірілген Сынақтар хаттамаларымен
(актілерімен) рәсімделуге тиіс, олар жасырын жұмыстар актісін толтыруға негіз болып
табылады, объекті бойынша атқару құжаттамасы жиынтығына кіреді және белгіленген
тәртіппен сақталуға тиіс.
52-кесте - Сынақтар хаттамаларының тізімі
Сапаны бақылау жөніндегі
Мазмұны
құжаттар
Жобада дәнекерлеушінің біліктілігін және өндірістің нақты
Хаттамалар, актілер,
объектіде құрастыру-дәнекерлеу жұмыстарын орындауға
қорытындылар
дайындығын тексеру үшін қарастырылған барлық
дәнекерленген қосылыстар типтерінің бақылау
(рұқсат
етілген) үлгілерін механикалық талқандау сынақтарынан
өткізу нәтижелері
Негізгі металдың және дәнекерленген қосылыстардың
Жоғарыдағыдай
механикалық қасиеттерін тексеру үшін механикалық
талқандау сынақтарынан өткізу нәтижелері
Көзбен шолу-өлшеу әдісімен монтаждық байланыстарды
кейіннен
дәнекерлеу
үшін
салма
бұйымдар
пластиналарының құрастырылатындығын және сәйкестігін,
Жоғарыдағыдай
дәнекерленген жіктердің геометриялық параметрлерін және
сапаның сыртқы ақауларын анықтау үшін үстіңгі бетінің
сапасын тексерудің нәтижелері
Ішкі ақауларды анықтау үшін ультрадыбыстық
Хаттамалар, актілер,
дефектоскопиямен және басқа да әдістермен талқандамай
қорытындылар
сынау нәтижелері
Арматуралау параметрлерін көзбен шолу-өлшеу әдісімен
Жоғарыдағыдай
тексерудің нәтижелері
4.8.4.2.6 Сынақтар хаттамаларында нәтижелермен қатар мыналар көрсетілу керек:
сынақ зертханасының аталуы, аккредиттеу аттестатының нөмірі және оның саласы;
зертханашының, бақылаушының, бақылаудың бұзбай жүргізу әдістері жөніндегі
оператор-дефектоскопистің аты-жөні мен тегі, аттестациялау деңгейі, соңғы қайта
аттестаттау күні көрсетілген біліктілік куәлігінің нөмірі; сынау жабдығының маркасы
(типі), зауыттық нөмірі, жыл сайынғы метрологиялық тексеру
(калибрлеу) туралы
куәліктің нөмірі; сынамаларды бақылау немесе іріктеу орны; бақылау операцияларын
жүргізу күні; жобада және дәнекерлеу жұмыстарын атқару жобасында
(ДЖАЖ)
қарастырылған құрастыру және дәнекерлеу туралы мәліметтер.
134
4.8.4.2.7 Бақылаудың нәтижелері де дәнекерлеу жұмыстары журналының (ДЖЖ)
тиісті бағандарында белгілену керек.
5 ӨНДІРІС ҚАУІПСІЗДІГІНІҢ ТАЛАПТАРЫ, ЕҢБЕКТІ ЖӘНЕ ҚОРШАҒАН
ОРТАНЫ ҚОРҒАУ
5.1 Көтергіш және қоршау конструкцияларды салу және монтаждау жұмыстарын
жұмыстарды ұйымдастыру жобасы бар болған жағдайда және қолданыстағы қауіпсіздік
техникасы жөніндегі ережелерді сақтай отырып ҚР ЕЖ 1.03-106, ГОСТ 26887 сәйкес
өндіру қажет.
5.2 Монтаждау жұмыстарын жүргізу кезінде жекелеген операцияларды орындау
қауіпсіздігін қамтамасыз ететін құрылғыларды пайдаланады.
5.3 Құрастырмалы-монолитті, ірі тақталы және көп қабатты конструкцияларды
жұмыстарды өндіру жобасы бойынша монтаждайды.
5.4 Көтергіш конструкцияларды олардың үстіне аспалы ағаштардың, сақтандыру
белдіктерінің және жұмысшылардың кейінгі монтаждау жұмыстарын жасау барысында
қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін қажетті басқа да құралдардың көмегімен қорғайтын
қоршаулар (сүйеніштер, жұмыс алаңдары) орнатылған жағдайда көтеріге болады.
5.5 Жұмысшылар олардың көтергіш конструкцияларды монтаждау кезінде көтерілуі
мен төменге түсуін басқаруға арналған құрылғылармен қамтамасыз етілуге және оларды
пайдалануға міндетті.
5.6 Көп қабатты ғимараттың үстіңгі қабатының
(ярусының) конструкцияларын
астыңғы қабаттың көтергіш элементтерінің барлық белгіленген монтаждау элементтері
жобада бекітілгеннен кейін монтаждайды.
5.7 Бетонды беру, қалау және күтіп-баптау, арматураны дайындау және орнату,
сондай-ақ қалыпты орнату және бөлшектеу кезінде жұмысшыларға жұмыстың сипатымен
байланысты келесі қауіпті және зиянды өндірістік факторлардың әсер етуіне жол бермеу
шараларын қарастыру қажет.
5.8 Дәнекерлеу жұмыстарын жүргізу кезінде жұмысшылар мен қоршаған ортаны
электр тогымен зақымданудан, доғаның жарықтық радиациясының әсерінен, доғал жанған
және дәнекерлеу материалдары еріген кезде улы заттардың шығуынан, газ-оттегі
қоспаларының жарылыс қауіптілігінен, қыздырылған металмен жанасу кезіндегі
күйіктерден, өрт шығу қауіпінен, механикалық жарақат алудан қорғалуын қамтамасыз ету
керек.
5.9 Таспен жасалатын жұмыстардың қауіпсіздігін ұйымдастыру-технологиялық
құжаттамадағы келесі еңбекті қорғау жөніндегі шешімдерді орындаудың негізінде
қамтамасыз етеді.
Қауіпті аймақтарда қалау кезінде қалаушылар сақтандыру белдіктерін пайдаланып,
олардың көмегімен ғимараттың немесе құрылыстың тұрақты бөліктеріне бекітіледі.
Биіктігі екі қабаттан асатын қабырғаларды қалау кезінде міндетті түрде беріктігі мен
қаттылығы сәйкесінше аражабындар немесе уақытша төсемдер, сондай-ақ саты марштары
мен қоршалған алаңшалар орнатылады.
5.10 Ағаш конструкцияларды орнату кезінде төмендегілерге жол берілмеу керек:
135
а) айнала тегістемелерде немесе салынған конструкциялардың үстінде бөлшектер
мен кесілмелі материалдарды шабуға, жонуға және басқа да жолдармен өңдеуге, немесе
конструкциялар бөлшектерін дайындауға (бөлшектерді орны бойынша қиюластыруды
қоспағанда);
б) ағаштар мен төсеніштер тіректерін тақта кесінділерімен, кірпіштермен және басқа
да штаттан тыс құрылғылармен және материалдармен сыналауға;
в) төсеніштерді, жалғамалы сатыларды, басқыштарды астарға немесе төбенің
тікпесіне қоюға;
г) төсеме төбелер мен төбе жапсарында жүруге және тұруға. Қызметкерлердің
көзделген жерлерден өтуі үшін арқалықтарға ені кемінде 0,7 м уақытша төсемдер төсеу
қажет;
д) ағаштарды, төсеніштерді және төсемдерді құлату және аудару тәсілімен
бөлшектеуге;
е) төсеніштердің астына кесетін материалдар, бөренелер, өңделген бөлшектер
тастауға және т. б.
5.11 Көтергіш және қоршау конструкцияларды салу және монтаждау жұмыстарын
жүргізу кезінде өрт қауіпсіздігі ережелерін сақтау керек.
Бетонмен жасалатын жұмыстарды жүргізу кезінде санитарлық және өрт қауіпсіздігі,
өндірістік орындарындағы жарылыс қауіпсіздігі, оның ішінде пішіндерді майлау үшін
қолданылатын заттектерді, химиялық қоспаларды пайдаланумен, олардың су ерітінділерін
және химиялық қоспалары бар бетондарды дайындаумен байланысты қауіпсіздік
талаптарын сақтау қажет.
5.12 Жоба құжаттамасында көтергіш және қоршау конструкцияларды салу және
монтаждау жұмыстарын орындау барысында қабылданған шаралар бойынша
қарастырылған қоршаған ортаны қорғау шаралары қалдықтардың шығарылуын азайту,
шуыл деңгейін төмендету және басқа да жағымсыз әсерлерді азайту арқылы қоршаған
ортаға жағымсыз әсерлердің барынша азайтылуын қамтамасыз ету керек.
5.13 Атмосфераға шығарылатын фракциялары әртүрлі шаң түйіршіктерінің
мөлшерін азайту үшін шаң ұстайтын және шаңнан тазартатын қондырғыларды орнату
қажет.
5.14 Конструкцияларды салу және монтаждау кезінде топырақ пен топырақ
суларының ластану деңгейін төмендету мақсатында ағын суларды тазарту жұмыстарын
ұйымдастыру керек.
5.15 Қоршаған ортаны қорғау үшін айналымға өнеркәсіптік қалдықтардың мейлінше
салынуына жағдай жасайтын шараларды қарастыру қажет.
6 ЭНЕРГИЯ ҮНЕМДЕУ ЖӘНЕ ТАБИҒИ РЕСУРСТАРДЫ ҰТЫМДЫ
ПАЙДАЛАНУ
6.1 Бетондық жұмыстарды орындау кезінде энергия үнемдеу үшін бетонға арналған
материалдардың дұрыс таңдап алынуын қамтамасыз ету, бетонның ұтымды құрамын
анықтау, оның өндірісін тиімді ұйымдастыру, цементті бетонның беріктігіне және оны
пайдалану жағдайларына қарай дұрыс таңдап алу, қоспаларды енгізу, таза
136
толтырғыштарды, ұтымды түйіршіктер құрамын пайдалану, микротолтырғыштарды, оның
ішінде құрғақ күлді пайдалану, бетон класын дұрыс белгілеу қажет. Бетонның берілген
қасиеттерін ресурстарды мейлінше аз пайдаланып қамтамасыз ету керек.
6.2 Энергияны көтергіш және қоршау конструкцияларды теріс температурада отын-
энергетикалық ресурстарды барынша аз жұмсау, жобаларды қыс мезгілінде құрылыс-
монтаждау жұмыстарын жүргізу кезінде пайдалануға болатын жылыту жүйелерін
пайдалану, құрылыс алаңындағы дәнекерлеу жұмыстары көлемдерін азайту арқылы
жүргізуге жол берілетін жоспарлау шешімдерін таңдау арқылы үнемдеу қажет.
6.3 Жекелеген қызмет түрлерін орындау кестелерін әзірлеу кезінде теріс температура
жағдайларында отын-энергетикалық ресурстардың көп мөлшерде жұмсалуын талап ететін
жұмыстарды жылдың жылы мезгілінде жоспарлау керек.
6.4 Отын-энергетикалық ресурстардың үнемделуін қамтамасыз ету үшін құрылыс-
монтаждау жұмыстарын жүргізу кезінде жаңа технологияларды енгізу шараларын
қарастыру қажет. Оларға жаңа конструкцияларды құру, тиімді химиялық қоспаларды,
құрылыс-монтаж жұмыстарының жаңа өндіріс технологияларын пайдалану жатады.
6.5 Бетон жұмыстарын жүргізу кезінде табиғи ресурстардың үнемделуін қамтамасыз
ету үшін материалдардың жұмсалуын басқаратын автоматтандырылған жүйені
пайдаланады. Бұл материалдардың жоғары дәлдікпен мөлшерленуін қамтамасыз етеді
және шикізат шығындарын барынша азайтады.
6.6 Көтергіш және қоршау конструкцияларды салу және монтаждау жұмыстарын
жүргізу кезінде қолданылатын шикізаттар мен дайын конструкциялардың сапасы қатаң
түрде бақылану керек. Осы арқылы бұйымдар мен конструкциялардың берілген
қасиеттері мен сапа көрсеткіштеріне қол жеткізу кезінде ресурстардың барынша аз
жұмсалуы қамтамасыз етіледі.
6.7 Шикізаттар мен табиғи материалдар шығындарын азайту үшін шикізаттарды
және әртүрлі конструкцияларды тасымалдаудың және сақтаудың техникалық құралдарын
жақсарту қажет.
6.8 Бетон және таспен жасалатын жұмыстарға арналған бұйымдарды өндіру кезінде
жылу қорғау сипаттамаларын арттыра отырып табиғи шикізатты үнемдеу мақсатында
өнеркәсіп қалдықтарын, оның ішінде күлді, қождарды, байыту қалдықтарын және т. б.
кеңінен пайдалану қажет.
6.9 Көтергіш және қоршау конструкцияларды салу және монтаждау кезінде
материалдарды ұтымды пайдалану мақсатында пайда болатын қалдықтарды қайта өңдеуді
және қайта пайдалануды (рециклинг) ұйымдастыру қажет.
6.10 Су тұтынуды азайту үшін:
а) бетон жұмыстарын жүргізу кезінде суды азайтатын химиялық қоспаларды, қатты
және жылжымалылығы аз қоспаларды пайдалану;
б) суды қайта пайдаланылу тәсілін барынша көп қолдану, оны әрі қарай пайдалану
үшін тазарту, айналымдық сумен қамту жүйелерін құру қажет.
137
А қосымшасы
(ақпараттық)
Құрылыста цементтердің қолданылу саласы
А.1-кесте - Құрылыста цементтердің қолданылу саласы
Пайдалануға жол
Цементтің түрі және маркасы
Негізгі мақсаты
Пайдалануға жол берілмейді
беріледі
CEM II/A-M 32,5N-CEM II/A-
В40 және одан жоғары класс
Апаттық-қайта
Осы цементтердің қасиеттері
M42,5R (ПЦ600 және ПЦ550)
бетондары, оның ішінде
құралымдау
(тез қату, беріктік)
маркалар портландцементі
ыстыққа төзімді бетон үшін
жұмыстары үшін
қолданылатын монолитті
Өнеркәсіптік
бетон және темірбетон
кәсіпорындарды,
конструкциялары үшін
ғимараттар мен
құрылыстарды қайта
құралымдау кезінде
Жоғарыдағыдай, CEM II/A-M
В25-В35 класс бетондары үшін
Жоғарыдағыдай
Минералдану дәрежесі су-
42,5N (ПЦ500)
ортаның жеміргіштік
нормасынан асатын
Жоғарыдағыдай, CEM II/A-M
В15-В25 класс бетондары және
Жоғарыдағыдай
минералданған сулардың
32,5N (ПЦ400)
ыстыққа төзімді бетондар үшін
әсерлеріне ұшырайтын
конструкциялар үшін
Жоғарыдағыдай, ПЦ 300
В10 және одан төмен класс
-
Жоғарыдағыдай
бетондары және ыстыққа
төзімді бетондар үшін
ПЛ ПЦ 300-Д0-ПЛ, CEM II/A-M
Жүйелі түрде кезек-кезек
Құрғақ және ыстық
Жоғарыдағыдай
32,5N-CEM II/A-M 32,5R (ПЦ
мұздауға және еруге немесе
ауа-райы
400-Д0-ПЛ, ПЦ 500-Д0-ПЛ, ПЦ
ылғалдануға және кебуге (тұщы
жағдайларында
550-Д0-ПЛ) маркалы
суда) ұшырайтын
бетондау кезінде
илемдендіруші портландцемент
конструкциялар үшін
Кәдімгі конструкциялар үшін
ПЦ300-Д0-ГФ және ПЦ400-Д0-
Жүйелі түрде кезек-кезек
-
Жоғарыдағыдай
ГФ маркалы гидрофобты
мұздауға және еруге немесе
портландцемент
ылғалдануға және кебуге (тұщы
суда) ұшырайтын
конструкциялар үшін.
Цементті ұзақ уақыт
тасымалдаған және сақтаған
жағдайда
CEM II/B-S 32,5N (ССПЦ400-
Айнымалы су жиегі
Жүйелі түрде кезек-
Жеміргіш орталардың әсеріне
Д20-ПЛ) маркалы сульфатқа
жағдайларында, жүйелі түрде
кезек мұздауға және
ұшырамайтын бетон және
төзімді портландцемент
кезек-кезек мұздау және еру
еруге немесе
темірбетон конструкциялары
немесе ылғалдану және кебу
ылғалдануға және
үшін
жағдайларында сульфат
кебуге (тұщы суда)
суларының әсеріне ұшырайтын
ұшырайтын
конструкциялар үшін
конструкциялар үшін
Тығындаушы портландцемент
Мұнай және газ ұңғымаларын
Кәдімгі
Минералдану дәрежесі су-
тығындау үшін
конструкциялар үшін
ортаның жеміргіштік
нормасынан асатын
минералданған сулардың
әсерлеріне ұшырайтын
конструкциялар үшін
ШПЦ 200-Д20, ШПЦ 300-Д20,
Тұщы және минералданған
Конструкцияларды
Жүйелі түрде кезек-кезек
CEM II/A-S 32,5N- CEM II/A-S
сулардың әсеріне ұшырайтын жер
құрғақ және ыстық
мұздауға және еруге немесе
42,5N (ШПЦ 400-Д20, ШПЦ 500-
үсті, жер асты және су асты
ауа -райы
ылғалдануға және кебуге
Д20, ШПЦ 550-Д20) маркалы
конструкциялар үшін
жағдайларында
ұшырайтын конструкциялар
қожпортландцемент
Гидротехникалық құрылыстардың
ылғалдықтың
үшін
сілем іші бетондары үшін
тұрақтылығын
Бетінің модулі 3 кем емес термос
әдісі бойынша ұсталатын
қамтамасыз ете
сілемдерді қоспағанда, жасанды
отырып салу кезінде
138
А.1-кестенің жалғасы
Цементтің түрі және
Негізгі мақсаты
Пайдалануға жол беріледі
Пайдалануға жол берілмейді
маркасы
Ыстыққа төзімді
жылытусыз төмен температураларда (10
конструкциялар үшін
С төмен)
СЕМ II42.5R-CEM II
Бастапқы беріктігі жоғары және
Минералданған сулардың
Айнымалы су жиегінде орналасқан
52.5 (ШПЦ 400-Д20-Б,
В15 және одан жоғары класс
әсеріне ұшырайтын жер
және жүйелі түрде кезек-кезек
ШПЦ500-Д20-Б)
бетондары және ыстыққа төзімді
үсті, жер асты және су
мұздауға және еруге немесе
маркалы тез қататын
бетондар үшін
асты конструкциялар
ылғалдануға және кебуге
қожпортландцемент
үшін. 10 С төмен
ұшырайтын гидротехникалық
температурада
құрылыстар аймақтары үшін
салынатын
конструкциялар үшін.
Ыстыққа төзімді
бетоннан жасалған
конструкциялар үшін
ПЦ200, ПЦ300, CEM
Тұщы сулардың әсеріне
Ылғалдығы жоғары
Жүйелі түрде кезек-кезек мұздауға
II/B-O 32,5N
ұшырайтын жер асты және су
жағдайларда орналасқан,
және еруге немесе ылғалдануға және
(ПЦ400)маркалы
асты конструкциялар үшін
ылғалда ұсталатын жер
кебуге ұшырайтын конструкциялар
пуццолан
үсті конструкциялар
үшін. Қыс мезгілінде, егер
портландцементі
үшін.
қолданылуы жобада
Минералданған сулардың
қарастырылмаса. Термос әдісі
әсеріне ұшырайтын су
бойынша жылытылатындарды
асты және жер асты
қоспағанда, жасанды жылытусыз 10
конструкциялар үшін
С төмен температурада
CEM II/A-D 32,5R-
Бетонның беріктігін қысқа
-
Бетонының температурасы 30 С
CEM I/A-D 52,5R
уақыттың ішінден 20 С төмен
жоғарылауы мүмкін жер үсті, жер
(ГЦ I 400, ГЦ500,
қоршаған орта
асты және су асты конструкциялар
ГЦ550, ГЦ600)
температурасында жоғарылату
үшін
маркалы сазбалшықты
қажет болған жағдайда. Жүйелі
цемент
түрде кезек-кезек мұздату және
еріту немесе ылғалдау және
кептіру, сондай-ақ қыс
уақытында бетондау кезінде.
Ыстыққа төзімді және кейбір
химиялық төзімді бетондар үшін
CEM II/A-M 32,5R-
25 С аспайтын температурада
-
-
CEM II/A-M 42,5R
сульфат суларының немесе
(ВГЦ I 400, ВГЦ I 500,
күкіртті газдың әсеріне
ВГЦ I 550, ВГЦ I 600)
ұшырайтын бетон және
маркалы жоғары
темірбетон конструкциялары
сазбалшықты цемент
үшін. Ыстыққа төзімді
конструкциялар үшін
CEM II/A-M 32,5R-
Шөкпейтін және ұлғаятын су
Жапсырмалаған сәттен
Құрылыс жұмыстарын жылытусыз 0
CEM II/A-M 42,5R
өткізбейтін цемент,
кейін 24 сағ бойы 1 МПа
С төмен температурада жүргізу
(ГГЦ400, ГГЦ500)
гидрооқшаулағыш сылақ жасау
дейін жұмыс қысымда
үшін, өнеркәсіптік кәсіпорындарды
маркалы
үшін
жіктер мен жалғауларды
қайта құралымдау кезінде.
гипссазбалшықты
жапсырмалау үшін
Конструкциялар пайдалану
ұлғаятын цемент
жағдайларында 80 °С жоғары
температурада жұмыс істеген
жағдайда
Маркасы НЦ400 және
Ұлғаятын кернейтін
Конструкцияларды
-
одан жоғары
бетондарды, гидрооқшаулағыш
күшейту, түйіспелерді
кернелетінтін цемент
сылақтарды жасау, түйіспелерді,
монолиттеу, өзі
конструкцияларды монолиттеу
тығыздалатын
қуыстарын, іргетас бұрамаларын
жабындардың анкерлерін
бекіту үшін
орнату кезінде
139
А.1-кестенің жалғасы
Цементтің түрі және
Негізгі мақсаты
Пайдалануға жол беріледі
Пайдалануға жол берілмейді
маркасы
Төмен термиялық
Экзотермиясы төмен цемент
Конфигурациясы күрделі
-
цемент
жасау үшін
сілемді конструкциялар
үшін, бетонның жоғары
тығыздығын қамтамасыз
ету үшін
140
Б қосымшасы
(ақпараттық)
Бетондарға арналған материалдар
Б.1-кесте - Бетондарға арналған материалдар
Материалдар
Нормативтік құжат
Цемент
ГОСТ 30515, ҚР СТ EN 197-1, ГОСТ 10178, ГОСТ
969,
ГОСТ 22266
Бетондарға арналған
толтырғыштар:
- ауыр:
ГОСТ 23735, ГОСТ 8267
ірі
ГОСТ 8267
ұсақ
ГОСТ 8736
- жеңіл
ГОСТ 32496, ГОСТ 22263
- ыстыққа төзімді
ГОСТ 20910
Су
ҚР СТ ISO 12439, ГОСТ 23732
Химиялық қоспалар
ҚР СТ EN 934-2, ГОСТ 24211
141

 

 

 

 

 

 

 

содержание      ..     4      5      6      7     ..