содержание .. 1 2 3 4 ..
СП РК 5.03-107-2013 НЕСУЩИЕ И ОГРАЖДАЮЩИЕ КОНСТРУКЦИИ (ҚР ҚН 5.03-107-2013) - 3
- қабырға жазықтығынан - орнатылып жатқан панельдің ішкі қырын төмен тұрған
панельдің қырымен қосарлау арқылы;
- тік жазықтықта - панельдің ішкі және шетжақ қырын тік сызыққа қатысты теңестіру
арқылы.
4.3.6 Желдету блоктарын, лифттер шахталарының көлемді блоктарын және
санитарлық-техникалық кабиналарды орнату
4.3.6.1 Желдету блоктарын орнатылып жатқан блоктардың өзара перпендикулярлы
қырларының төменгі қима деңгейіндегі осьтерін төмен тұрған блок осьтерінің кертпелерімен
қосарлау арқылы теңестіру қажет. Тік жазықтыққа қатысты блоктарды екі өзара
перпендикулярлы қырлар жазықтығын теңестіру арқылы орнату керек. Блоктардың желдету
арналарының түйіспелерін ерітіндіден мұқият тазартып отыру, сондай-ақ оның және басқа да
бөгде заттардың арналарға түсуіне жол бермеу қажет.
4.3.6.2 Лифттер шахталарының көлемді блоктарын монтаждау алдында олардың ішінде
бағыттайтын кабиналар мен қарсы салмақтарын бекіту үшін тіреуіш орнату керек. Көлемді
блоктардың астын аражабынға бөліктеу осьтерінен шығарылған және блоктың екі өзара
перпендикулярлы қабырғаларының (алдыңғы және бүйірлі қабырғалардың бірі) орналасуына
сәйкес келетін бағдар кертпелері бойынша орнату қажет. Тік жазықтыққа қатысты блоктарды
екі өзара перпендикулярлы блок қабырғаларының қырларын салыстыру арқылы орнату
керек.
4.3.6.3 Санитарлық-техникалық кабиналар аралық төсемдерге орнатылады.
Кабиналардың астын және тік сызықтығын 4.3.6.2 бойынша теңестіру қажет.
4.3.7 Ғимараттарды аражабындарды көтеру әдісімен салу
4.3.7.1 Ғимараттарды аражабындарды көтеру әдісімен салу кезінде қолданылатын
жабдықтар аражабындар плиталарының барлық ұстындар мен қаттылық ядроларына
қатысты біркелкі көтерілуін қамтамасыз ету керек.
4.3.7.2 Көтеру барысында ұстындардағы жекелеген тірек нүктелері белгілерінің
ауытқушылығы 0,003 аралықтан аспауы және егер жобада басқа мәндер қарастырылмаса,
20 мм аспауы тиіс.
4.3.7.3 Жұмыстарды жоба белгісіне дейін көтерілген конструкциялар бойынша орындау
кезінде тұрақты бекіткіштермен бекіту қажет; бұл жағдайда монтажбен аяқталған
конструкциялардың аралық қабылдау актілері рәсімделу керек.
4.3.8 Салма және байланыстыру элементтерін дәнекерлеу және олардың
тоттандырмайтын жабыны, түйіспелер мен жіктерді құйып бекіту
4.3.8.1 Салма және байланыстыру бұйымдарын
4.8-тарауға сәйкес дәнекерлеу
қажет.
4.3.8.2 Бетон қоспаларын дайындау үшін тез қататын портландцементтерді немесе
32,5 R, ПЦ 400 және одан жоғары класс портландцементтерін қолданады. Түйіспелердегі
42
бетон қоспаларының қатуын қарқындату үшін қатуды жылдамдататын химиялық
қоспаларды қолдану қажет.
4.3.8.3 Бетон қоспасындағы ірі толтырғыш дәндерінің ең үлкен көлемі түйіспе
қимасының ең төменгі өлшемінің 1/3 аспауға және арматура шыбықтарының арасындағы
аралықтағы ең төменгі ара қашықтықтың ¾ аспауға тиіс. Қалануын жеңілдету үшін
қоспаларға 4.2-тарауға сәйкес пластификациялайтын қоспаларды қосу қажет.
4.3.8.4 Түйіспелерді құйып бекіту үшін қолданылатын бетон қоспалары ГОСТ 7473
талаптарына сай болуға тиіс.
4.3.8.5 Монтаждалатын қабатқа байланысты ғимарат дайындығының әртүрлі сатысы
үшін құрама панельдердің көлбеу және тік түйістеріндегі ерітінді беріктігі жобада немесе
ЖАЖ көрсетілуі тиіс.
4.3.8.6 қаланған бетонның (ерітіндінің) беріктігін тексеру үшін сол ауысым бойында
бетондалатын түйістер тобына кемінде үш нұсқа дайындау керек.
4.3.8.7 Қалыптау кезіндегі түйістердегі бетонды немесе ерітіндіні қысу беріктігінің
шегі жобада көзделген нұсқауға сәйкес болуы тиіс, ал мұндай нұсқау болмаған кезде -
жобалық беріктіктің кемінде 50 % болуы тиіс.
4.3.8.8 Түйісетін үстіңгі бетті алдын-ала қыздыру және монолиттелген түйістер мен
жапсарларды қыздыру әдісі, бетонды
(ерітіндіні) бабына келтіру ұзақтығы мен
температуралық-ылғалдылық режим, жылыту әдісі, қалыптау және жұмыстарды қысқы
жағдайда, сондай-ақ ыстық және құрғақ ауа-райы жағдайында орындау ерекшеліктерін
ескере отырып, конструкцияларды жүктеу мерзімі мен тәртібі ЖАЖ көрсетілуі тиіс.
4.3.9 Толық жинақталған ғимараттардың сыртқы қабырғаларын судан, ауадан
және жылудан оқшаулау
4.3.9.1 Түйіспелерді ауаоқшаулау үшін желіммен бекітілетін немесе өзі желімделетін
ауадан қорғау ленталары қолданылады. Ауадан қорғау ленталары ұзындығының бойын
қапсырмалау орны (100-120) мм ұзындығымен қапсырмалай біріктіру керек. Ленталардың
тік түйіспелер құдықтарындағы біріккен жерлері тік және көлденең түйіспелердің
қиылысу орындарынан 0,3 м кем емес ара қашықтықта орналасу керек. Бұл жағдайда
төмен орналасқан лентаның ұшы монтаждалып жатқан қабаттың түйіспесінде
орнатылатын лентаның үстінен желімделеді.
4.3.9.2 Тығыздайтын аралық төсемдердің ұзындық бойын біріктіру кезінде біріккен
жерін тік және көлденең түйіспелердің қиылысқан жерінен
0,3 м кем емес ара
қашықтықта орналастыру қажет.
4.3.9.3 Түйістерге орнатылған төсемдерді орау олардың көлденең қимасының
кемінде 20 % диаметрін (енін) құрауы тиіс.
4.3.9.4 Терезе және есік блоктарының қабырға ойығына жанасу тораптарының
монтаждау жіктерінің конструкциялары ГОСТ 30971 талаптарына сай болуға тиіс.
4.3.9.5 Түйіспелерді мастикамен оқшаулау алдында тығыздайтын аралық төсемдерді
мастиканы түйіспе сағасында электртығыздағышпен, пневматикалық, қол шприцтерімен
және басқа да құралдармен айдау арқылы орнатып алу қажет.
43
4.3.9.6 Мастиканың салынған қабатының қалыңдығы жобалық мәліметтере сәйкес
болуы тиіс. Мастика қабаты қалыңдығының жобалық қалыңдықтан шекті ауытқушылығы
плюс 2 мм аспауы тиіс.
4.3.9.7 Сыртқы ауа температурасы оң болған жағдайда мастиканы қолдану кезіндегі
температурасы (15 - 20) С болу керек. Қысқы мезгілдерде мастика жағылатын кездегі
температура дайындаушы зауыттың техникалық шарттарында көрсетілген температураға
сай болуға тиіс. Техникалық шарттарда тиісті нұсқау жоқ болған жағдайда, мастиканың
жағылу кезіндегі температурасы: қатпайтын - (35 - 40) С, қататын - (15 - 20) °С болуға
тиіс.
4.3.9.8 Ашық түйіспелерде қатты субұру экрандарын ашық түйіспелердің тік
арналарына жоғарыдан төменге қарай су бұратын фартукке тірелгенге дейін енгізу
қажет.
Гофралық металл ленталар түріндегі қатты сутойтару экрандары қолданылған
жағдайда, оларды тік түйіспелерге шеткі гофра қасбеттерге қарай ашылатындай орнату
керек. Экран ойыққа еркін кіру керек. Панельдің тік түйіспесі 20 мм артық ашылса,
шеттері жабыстырылған екі лента орнату қажет.
Иілгіш субұру экрандары (ленталарын) тік түйіспелерге ғимараттың ішінен де,
сыртынан да орнатады.
4.3.9.9 Иілгіш материалдардан жасалған металл емес су бұратын фартуктерді
түйісетін панельдің үстіңгі қырларына тік түйіспенің осінен екі жаққа қарай 100 мм кем
емес ұзындыққа желімдеу керек.
4.3.9.10 Терезе
(балкон есіктері) блоктары мен қоршау конструкциялардың
ойықтарындағы ширектер арасындағы түйіспелерді қатпайтын мастиканы ширектің бетіне
блокті орнатар алдында жағу немесе блокты жобалық күйге бекіткеннен кейін терезе
блоктарының және қоршау конструкциялардың арасындағы саңылауға айдамалау арқылы
оқшаулайды. Металлдан жасалған терезе асты құйылыс тесіктерінің қорапқа жанасқан
жерлерін де қатпайтын мастикамен оқшаулау қажет.
Терезе блоктары мен ширегі жоқ ойықтары бар қоршау конструкциялар арасындағы
түйіспелерді оқшаулау кезінде мастикаларды жағар алдында тығыздайтын аралық төсем
орнату керек.
4.4 Болат конструкцияларын монтаждау
4.4.1 Конструкцияларды монтаждауға дайындау
4.4.1.1 Болат конструкцияларды монтаждау ғимараттың ерекшелігін ескере отырып
әзірленген, бекітілген жұмысты атқару жобасына
(ЖАЖ) сәйкес жүзеге асырылуы
тиіс.
4.4.1.2 ЖАЖ құрастыру кезінде атқарушылық жұмыс сызбаларында КМ және КМД
маркаларындағы сызбалар (тиісінше металл конструкциялар және бөлшектелген металл
конструкциялар) болуы тиіс.
ЖАЖ кіретін түбегейлі шешімді КМ маркасы сызбасының авторымен келісу
керек.
44
4.4.1.3 ЖАЖ құрастырған кезде КМ маркасындағы сызбаларда көзделген мынадай
талаптарды ескеру қажет:
- қабылданған монтаждық қосылыстар сипатамасы;
- дәнекерлік қосылыстарды орындау бойынша нұсқаулар;
- бұрандамаларда, бұрамаларда және басқа бекіту бөлшектерінде қосылыстарды
орындау бойынша нұсқаулар;
-
болат
құрылыс конструкцияларды тоттанудан қорғау бойынша
нұсқаулар;
- даярлау және монтаждау бойынша талаптар.
4.4.1.4 ЖАЖ талаптарымен қатар тиісті нормативтік құжаттар және КМ және КМД
маркаларындағы жұмыс сызбалары мыналарды қарастыруы тиіс: конструктивтік
элементтерді орнатудың реттілігін; талап етілетін орнату дәлдігін қамтамасыз ететін
шараларды; оларды ірілендіріп құрастыру және жобалық жағдайда орнатуды барысында
конструкциялардың кеңістіктік өзгермеушілігін; конструкциялар мен ғимараттар
(имараттар) бөлігінің салу барысындағы орнықтылығын; конструкцияны ірілендіру
дәрежесі мен қауіпсіз еңбек жағдайын.
4.4.1.5 Барлық технологиялық процестер мен ғимараттар мен құрылыстардың
барлық түрінің болат конструкцияларын монтаждау мен бөлшектеу операциялары ЖАЖ
әзірленуі, жетілдіруді, жылжытуды қоса алғанда, жұмыстарды кез-келген әдіспен
орындаған кезде тікұшақты монтаждау ҚР ҚЕ 5.01-102 сәйкес болуы тиіс.
4.4.1.6
Монтаждау жабдықтары: полиспасталар, итарқалар, траверстер,
стендтер, жиектегіштер және т.б. жұмысты атқарудың жобасында (ЖАЖ) қарастырылу
керек.
4.4.1.7 Ірі және бірегей объектілер үшін болат конструкцияларды монтаждау әдісі
ЖАЖ әзірленетін нұсқалардың негізінде және қолданыстағы нормативтік құжаттарға
сәйкес анықталады.
4.4.1.8 Объектіні пайдалануға тапсыру актісіне тізімі құрылыс жобасында және
ЖАЖ көрсетілетін құжаттама тіркеледі.
4.4.1.9 Түзету зақымдалған элементті қыздырмай
(суықтай түзету) немесе
техникалық не термомеханикалық әдіспен алдын ала қыздыру арқылы жүзеге асырылады.
Суықтай түзетуді бірқалыпты деформацияланған элементтер үшін ғана қолдануға жол
беріледі.
4.4.1.10 Монтаждау жұмыстарын өндіру кезінде төмендегідей болаттардан жасалған
дәнекерленген конструкцияларға соққымен әсер етуге тыйым салынады:
- ағу шегі
390 МПа
(40 кгс/мм2) және одан төмен
- минус
25
°С төмен
температурада;
- ағу шегі 390 МПа (40 кгс/мм2) жоғары - 0 С төмен температурада.
4.4.2 Ірілендіріп жинақтау
Жұмыс сызбаларында арнайы талап қойылмаған жағдайда конструкциялардың
жинақталатынын
(элементтердің ұзындығы, монтаждау саңылаулары топтарының
арасындағы ара қашықтық) анықтайтын өлшемдердің шекті ауытқулары жекелеген
45
конструктивті элементтер мен блоктарды жинақтау кезінде 13-кестеде және қосымша
ережелерде келтірілген мәндерден аспауға тиіс.
13-кесте - Өлшемдердің шекті ауытқулары
Шекті ауытқулары,
Номиналды өлшемдер аралықтары,
мм
Бақылау (әдісі, көлемі,
мм
сызықтық
диагональдар
тіркеу түрі)
өлшемдердің
теңдігінің
2500 бастап 4000 дейін
5
12
Өлшеу, әр конструктивтік
элемент және блок
4000
бастап
8000
дейінгі
6
15
аралықтан жоғары
8000 бастап
16
000 дейінгі
8
20
аралықтан жоғары
16
000 бастап
25
000 дейінгі
10
25
жұмыс журналы
аралықтан жоғары
25
000 бастап
40
000 дейінгі
12
30
аралықтан жоғары
4.4.3 Орнату, теңестіру және бекіту
4.4.3.1 Конструкцияларды орнату, теңестіру және бекіту кезінде жұмыс БМК
(бөлшектелген металл конструкциялары) сызбаларын
басшылыққа алу қажет.
Осы тараудың қосымша ережелерінде және ЖАЖ ескерілген жағдайларды қоспағанда,
жобаланған күйге орнатылған бұрамалармен монтаждалған қосылыстары бар
конструкцияларды
(жеке элементтер мен блоктарды) конструкциялардың орнатылу
дәлдігі тексерілгеннен және конструкциялар салыстырылып тексерілгеннен кейін
кідіріссіз жобаға сәйкес бекітіледі.
Конструкцияларды уақытша бекітуге қажетті бұрамалар мен тығындар санын
есептеу арқылы анықтау қажет; барлық жағдайларда барлық саңылаулардың
1/3
бұрамалармен және 1/10 тығындармен, бірақ екеуден аспайтындай толтырылу керек.
4.4.3.2 Монтаждалған дәнекерленген қосылыстары бар конструкцияларды екі
кезеңмен бекіту қажет - алдымен уақытша, содан кейін жоба бойынша. Уақытша бекіту
әдісі жобада көрсетіледі.
4.4.3.3 Аспалы көлік жолдарының арқалықтары және жабын конструкциясына
тірелетін басқа да элементтер
(шамдарды пайдалануға арналған шағын көпірлер,
арқалықтар және крандардың эксплуатациялық жөндеуіне арналған қызмет көрсету
алаңшалары бар монорельстер) блоктарды жинақтау кезінде орнатылады.
4.4.4 Созылуы бақыланбайтын бұрамалар негізіндегі монтаждық қосылыстар
4.4.4.1 Қосылыстарды жинақтау кезінде конструкциялар бөлшектеріндегі
саңылаулар қосарланған және бөлшектер жылжымау үшін жинақтау тығындарымен
46
(екеуден кем емес) бекітілген, ал пакеттер бұрамалармен тығыздап тартылған болуға тиіс.
Екі саңылауы бар қосылыстарда жинақтау тығынын олардың біріне орнатады.
4.4.4.2 Жинақталған пакетте жобада берілген диаметрдегі бұрамалар саңылаулардың
100 % өту керек. Саңылаулардың 20 % диаметрін сызбаларда көрсетілген саңылау
диаметріне тең бұрғымен тазалауға рұқсат етіледі. Бұл жағдайда бұрамалары қиылып
түсуіне және элементтері жапырылуына жұмыс істейтін қосылыстарда 50 % саңылауларда
- 1 мм дейін, 10 % саңылауларда - 1,5 мм дейін қара дақтардың (жинақталған пакеттің
іргелес бөлшектеріндегі саңылаулардың үйлеспеуі) болуына жол беріледі.
Бұл талап сақталмаған жағдайда, саңылауларды жобаны әзірлеуші ұйымның
рұқсатымен тиісті диаметрдегі бұраманы орната отырып, ең жақын орналасқан ең жоғары
диаметрге бұрғылап кеңейту қажет.
4.4.4.3 Кемінде екі дөңгелек тығырықты нормативтік құжаттар талаптарына сәйкес
бұрандамалар сомындарының астына орнату қажет.
4.4.4.4 Әрбір бұрамалар, сомындар және тығырықтар партиясы механикалық
қабылдау-тапсыру сынақтарының нәтижелері көрсетілген сапа сертификатымен
жабдықталуы керек.
Қосылыстарды созылуы бақыланбайтын бұрамаларды жасау кезінде бұрамаларды,
сомындарды және тығырықтарды қосылыстарға зауыттың консервілейтін майынан
тазартылмай орнатылады, ал ол болмаған жағдайда, бұрамалар мен сомындар
бұрандаларын ГОСТ 20799 бойынша минерал майымен майлайды.
4.4.4.5 Сомындар мен контрсомындарды соңына дейін қосылыстың ортасынан
бастап жиектері бойынша бұрау қажет.
Қажет болған жағдайларда ГОСТ 10906 бойынша қиғаш тығырықтар орнатылады.
4.4.4.6 Статикалық жүктемелерді қабылдайтын конструкцияларда бұрама болаты
тығыздығының есептік шегінің жоғары күшке қатты бұралған бұрамалар сомындарын
қосымша бекітпеуге рұқсат етіледі. Іргетас бұрамалары ГОСТ
24379.0 бойынша
жиынтықталу керек.
4.4.4.7 Диаметрі (12-27) мм бұрамалар сомындары мен контрсомындары монтаждау
кілттерінің көмегімен (294-343) Н (3035 кгс) күшпен қосылыстың ортасынан бастап
шеттеріне қарай соңына дейін бұралады. Бұрамаларға арналған кілттің ұзындықтары
мынадай болуға тиіс: М12 (150-200) мм; М16 - (250-300) мм; М20 - (350-400) мм;
М22 - (400-450) мм; М24 - (500-550) мм; М27 - (550-600) мм немесе динамометрлік
кілттер қолданылады.
4.4.4.8 Бұрамалардың, оның ішінде іргетас бұрамаларының бастары мен сомындары
қатты бұралғаннан кейін тығырықтар немесе конструкциялар элементтерінің
жазықтықтарымен тығыз
(саңылаусыз) жанасып, болт шыбығының
3 мм кем емес
ұзындығы гайкадан шығып тұру керек.
4.4.4.9 Бұрандама нақышы саңылау тереңдігіне сомын жағынан пакеттің шеткі
элементі қалыңдығының жартысынан артығына кірмеуі тиіс.
4.4.4.10 Біріктірілетін элементтердің түйісетін беттері кірден, қабыршықтардан,
мұздан және олардың тығыз жанасуына кедергі болатын басқа да тегіссіздіктерден
тазартылуға тиіс.
47
Жинақталған пакеттің тартылу тығыздығын тығырықпен шектелген аймақтың
шегінде жинақталған бөлшектердің арасынан
20 мм асатын тереңдікке өтпеуі тиіс
қалыңдығы 0,3 мм қуыс бұрғымен тексеру керек.
4.4.4.11 Тұрақты бұрамалардың қатты бекітілу сапасын тексеру үшін оларды
салмағы 0,4 кг шағын балғамен бұрамалар жылжып кетпейтіндей қағып шығады.
Есептік қосылыстардағы тұрақты бұрамалардың қатты бұралу сапасы ұзындығы мен
күші 4.4.4.6 көрсетілген монтаждау кілттерімен тексеріледі.
Сомындардың өздігінен бұралып шығуының алдын алу бойынша шешімдер
-
серіппелі тығырықтың ГОСТ 6402 бойынша орнатылуы немесе контрсомындар жұмыс
сызбаларында көрсетіледі.
4.4.4.12 Серіппелі тығырықтарды ҚР СТ ISO 7089, ГОСТ 11371 бойынша шеңберлі
тығырықпен бірге орнату кезінде пайдалануға жол берілмейді.
4.4.5 Тартылуы бақыланатын беріктігі жоғары бұрамалар негізіндегі
монтаждау қосылыстары
4.4.5.1 Түйістірілетін бөлшектер беттерінің
0,5 жоғары және
3 мм дейін
айырмашылықтарының пайда болуына еңісі 1:10 аспайтын байсалды қисайту арқылы
механикалық өңдеу жолымен жол берілмеу керек.
4.4.5.2 Бөлшектерді саңылауды құрастыру кезінде тығындарды жылжытумен
қиыстырылуы және белгіленуі тиіс, оның саны монтаждық жүктеме әрекетінің есебі
бойынша анықталады және олар 20 саңылау санында кемінде 10 % және екі немесе одан
көп болғанда - саңылаудың аз санында болуы тиіс.
4.4.5.3 Диаметрі бұраманың номиналды диаметрінен
0,5 мм асатын калибр әр
қосылыс саңылауларының 100 % өтуге тиіс.
4.4.5.4 Болтты қатты бұрауға қажетті М есептік бұрау моменті мына формула
бойынша анықталады
М = К∙Р∙d, Hм (кгсм),
(1)
мұнда К - бұрау коэффициентінің дайындаушы кәсіпорынның сертификатында әр
бұрамалар партиясы үшін белгіленген немесе монтаждау алаңында бақылау
құралдарының көмегімен анықталатын орташа мәні;
Р - бұраманың жұмыс сызбаларында берілген есептік тартылуы, Н (кгс);
d - бұраманың номиналдық диаметрі, м.
4.4.5.5 Бұрамаларды гайканың бұрылу бұрышы бойынша тарту кезінде келесі
реттілік сақталу керек:
- қосылыстағы барлық бұрамаларды сабы 0,3 м монтаждау кілтімен тірелгенше
қолмен қатты бұрап тастау;
- бұрамалар сомындарын 180 30 бұрышына дейін бұрау.
Аталған әдіс пакеттің қалыңдығы 140 мм дейін және пакеттегі бөлшектер саны 7
дейін болған жағдайда, диаметрі 24 мм бұрамалар үшін қолданылады.
48
4.4.5.6 Бұраманың әрбір бүркеншігінің және гайканың астына қаттылығы HRC 35
бірлігінен кем емес бір беріктігі жоғары тығырықтан орнатылу керек. Саңылаулар мен
бұрамалардың номиналдық диаметрлерінің айырмасы 4 мм аспаған жағдайда тек қана
айналатын элементтің
(болт бүркеншігінің немесе гайканың) астына бір тығырық
орнатуға рұқсат етіледі.
4.4.5.7 Бүркеншікте уақытша кедергінің зауыттық таңбалануы, дайындаушы
зауыттың белгісі, балқыту нөмірінің шартты белгіленуі, ал ГОСТ 15150 бойынша ХЛ
климаттық орындаудағы бұрамаларда - «ХЛª әріптері жоқ бұрамаларды пайдалануға
тыйым салынады.
4.4.5.8 Беріктігі жоғары бұрамалар бүркеншіктерінің және беріктігі жоғары
гайканың астына ГОСТ 22355 бойынша бір тығырықтан орнатылу керек. Саңылау мен
болт диаметрлерінің арасындағы айырма 4 мм құраған жағдайда, айналуын бұраманың
тартылуы қамтамасыз ететін элементтің (сомынның немесе бұрама бүркеншігінің) астына
ғана бір тығырық орнатуға жол беріледі.
4.4.5.9 Бұрамалардың тартылуын келесідей бақылау қажет: қосылыстағы бұрамалар
саны 4 дейін болған жағдайда - барлық бұрамаларды, 5 бастап 9 дейін болған жағдайда -
үш бұрамадан кем емес, 10 және одан жоғары болған жағдайда - бұрамалардың
10 %,
бірақ әр қосылыстағы бұрамалар саны үшеуден аспауға тиіс.
Бұраудың нақты кезеңі (1) формула бойынша анықталған есептік кезеңнен төмен
болмау керек және одан 20 % артық болмауы тиіс. Сомынның бұрылу бұрышының 30 °
шегінде ауытқуына жол беріледі.
Нақты бұрау кезеңі
(1) формула бойынша анықталған есептік кезеңнен төмен
болмауға және одан 10 % артық болмауы тиіс.
4.4.5.10 Тарту және беріктілігі жоғары бұрандамаларды тартуды бақылау үшін
динамометрикалық кілттер механикалық зақымдаулар болмаған кезде, сондай-ақ бақылау
аспабын әрбір ауыстырғаннан немесе кілтті жөндегеннен кейін ауысымда кемінде бір рет
тарирлеу қажет.
4.4.5.11 Есептік айналдру кезіне немесе белгілі бұрышқа айналдырғанға дейін
тартылған сомындарды қосымша ештеңемен бекітпеу керек.
4.4.5.12 Барлық бұрандамаларды қосылыстарға тартқаннан кейін аға құрастырушы-
қызметкер (бригадир) қарастырылған жерге таңба (оған берілген нөмір немесе белгі)
қоюға міндетті.
4.4.5.13 Осы талаптарды қанағаттандырмайтын кемінде бір бұрандама анықталған
кезде бұрандамалардың еселенген саны бақылауға жатады. Екінші рет тексеру кезінде
айналдыру кезінің аз мәні бар немесе сомынды айналдырудың аз бұрышы бар бір
бұрандама анықталған жағдайда, барлық бұрандамалар айналдыру кезіне немесе сомынды
айналдыру бұрышының әрқайсысына талап етілген шамаға жеткізу арқылы бақылануы
тиіс.
4.4.5.14 Фрикциондық
(жылжу орынықтылығы), фрикциондық-қима және
ернемектік қосылыстар бөлшектерінің жапсарлас үстіңгі беттері КМ, КМД маркаларының
сызбаларында көзделген әдіспен өңделуі тиіс.
49
4.4.5.15
Бұрамалар орналасқан жерлердегі шентемірлердің жанасқан
жазықтықтарының арасында саңылаудың болуына жол берілмеу керек. Қалыңдығы 0,1 мм
қуыс бұрғы болт осінен радиусы 40 мм аймаққа кірмеу керек.
4.4.5.16 Жапсарлас үстіңгі беттерде кірдің, майдың, мұздың жиналуының және
бөлшектердің тығыз жапсыруға кедергі келтіретін немесе КМ, КМД маркаларының
сызбаларында көзделген үйкелу коэффициентінің есептік мөлшерін төмендетуге ықпал
ететін басқа да ластаулардың болуына жол берілмейді.
4.4.5.17 Тартуды бақылағаннан және қосылыстарды қабылдағаннан кейін
бұранадама басын, сомындарды және оларға қатысты бұрандамалар нақыштарының
бөліктерін қоса алғанда, түйістердің барлық үстіңгі беттері тазартылуы, тегістеп сылануы,
боялуы, ал түйістердегі қалыңдық пен саңылау түсетін орындардағы тесіктер бекітілуі
тиіс.
4.4.5.18 Тарту және тартуды бақылау бойынша барлық жұмыстарды бақыланатын
тарту арқылы бұрандамаларға қосылыстарды орындау журналына тіркеу қажет.
4.4.5.19 Ернемелік қосылыстардағы бұрандамалар жұмыс сызбаларында көзделген
күшпен сомынды айналдырудың есептік кезіне дейін айналдырумен тартылуы тиіс.
Тартуды бақылауға барлық бұрандамалар жатады.
4.4.6 Беріктігі жоғары дюбельдер негізіндегі монтаждалған қосылыстар
4.4.6.1 Дюбельдердегі қосылыстарды орындау мен жұмыстарды басқаруға тиісті
куәлікпен айғақталған, оқудан өткен тұлғалар жіберілуі мүмкін.
4.4.6.2 Жұмысты орындаған кезде оларды пайдалануға енгізу тәртібін, пайдалану,
техникалық қызмет көрсету тәртібін, қауіпсіздік, пистолетер мен оларға монтаждық
патрондарды сақтау, есепке алу мен бақылау талабын реттейтін оқ-дәрі монтаждық
құралдарды пайдалану жөніндегі нұсқаулықты сақтау қажет.
4.4.6.3 Жұмысты бастар алдында сыртқы тексеру және ату күшін (патрон нөмірін)
нақтылау үшін қосылыстың сапасын бағалау арқылы бақылаулық атып байқауды орындау
қажет.
4.4.6.4 Дюбель осінен тірек элементінің шетіне дейінгі ара қашықтық кез-келген
бағытта 10 мм төмен болмау керек.
4.4.6.5 Екі дюбельді қатар орнату қажет болған жағдайда олардың арасындағы ең
төмені ара қашықтық болат тығырықтардың бір-біріне жақын орналасу шартымен
анықталады.
4.4.6.6 Орнатылған дюбель тығырықты бекітілетін бөлшекке, ал бекітілетін
бөлшекті - тірек элементіне тығыз жабыстырып тұру керек. Дюбель шыбығының
цилиндрлі бөлігі болат тығырықтың бетінен шығын тұрмау керек.
4.4.6.7 Жабысу тығыздығын дюбельдерді операциялық (100 %) және қабылдау
кезіндегі бақылау (іріктеп 5 % кем емес) барысында көзбен шолу арқылы тексереді.
4.4.7 Арнайы монтаждалған қосылыстар
4.4.7.1 Арнайы монтаждалған қосылыстарға (АМҚ) төмендегілер жатады:
- беріктігі жоғары дюбельдермен атып байқау;
50
- өзі қиятын және өзі бұрғылайтын бұрандаларды қою;
- құрама тойтармаларды қою;
- жиектерді бірлестіріп пластикалық деформациялау;
- түйіспелі нүктелі дәнекерлеу;
- электр тойтармалар;
- бойлық жиектерді бүктеу.
4.4.7.2 Жұмыстарды басқаруға және АМҚ негізінде қосылыстарды жасауға
оқығанын растайтын тиісті куәлігі бар адамдарға рұқсат етіледі.
4.4.7.3 Жұмысты бастар алдында ату қуаттылығын (патронның нөмірін) айқындау
үшін қосылысты сырттай байқау және сапасын бағалау арқылы бақылап ату қажет.
4.4.7.4 Орнатылған дюбель тығырықты орнатылатын бөлшекке, ал орнатылатын
бөлшекті - тірек элементіне тығыз жабыстыру керек. Дюбель шыбығының цилиндрлі
бөлігі болат тығырықтың бетінен шығып тұрмауға тиіс.
Жабысу тығыздығын көзбен шолу арқылы орнатылған дюбельдерді операциялық
(100 %) және қабылдау кезіндегі іріктеме бақылау (5 % кем емес) кезінде тексереді.
4.4.7.5 Белгілі бір АМҚ типінің қолданылуы және элементтер осьтерінің арасындағы
және АМҚ элементі осінен қосылатын элементтің шетіне дейінгі арақашықтық жұмыс
сызбаларының нұсқауларына сай болуға тиіс.
АМҚ типтері 14-кестеде келтірілген.
4.4.7.6 АМҚ қолданудың негізгі саласы ғимараттар мен имараттардың қоршау
конструкцияларын бекіту болып табылады. Жекелеген жағдайда АМҚ қоршау және
көтергіш функцияларды (қаттылық диафрамасы, мембранды-қаңқалық конструкциялар)
қиыстыратын конструкцияларды бекіту үшін қолдануға жол беріледі.
14-кесте - Арнайы монтаждалған қосылыстар типтері
Тіректегі тораптар ішіндегі АМҚ
Жиектері бойлай қосылған АМҚ
Технологиялық
метиздер
процесс
метизсіз
метиздер негізінде
метизсіз
негізінде
Түйіспелі
Беріктігі
жоғары
нүктелі
дюбельдер, өзі
қиятын
Құрама
Дербес (қолмен)
-
дәнекерлеу
бұрандалар,
құрама
тойтармалар
Қолмен
тотармалар
бүктелген
Нүктелі
Энергетикалық
дәнекерлеу,
Өзі қиятын бұрандалар,
Механикалық
коммуникациялар
-
электртойтарма
құрама тотармалар
бүктеу
бар
лар
4.4.7.7 Өзі қиятын және өзі бұрғыланатын бұрандаларда тірек элементі болатының
уақытша кедергісі 450 Н/мм2 артық болмауы керек.
51
4.4.8 Монтаждалған дәнекерленген қосылыстар
Болат конструкциялардың монтаждалған дәнекерленген қосылыстары бойынша
жұмыстар 4.8-тараудың талаптарына сәйкес жүргізіледі.
4.4.9 Конструкцияларды алдын ала кернеу
4.4.9.1 Кернелейтін элементтер ретінде қолданылатын болат арқандар элементтерді
дайындамас бұрын тиісті стандартта көрсетілген арқанның жалпы үзілу күшінің жалпы
0,6 тең күшпен созылуға және осы жүктемеде 20 минут бойы ұсталуға тиіс.
4.4.9.2 Иілгіш элементтерді алдын ала кернелеуді төмендегі кезеңдермен жүзеге
асыру қажет:
- байқау және бақылау өлшемдерін жүргізу үшін 10 минут бойы ұстай отырып,
кернеленуі жобалық кернелеудің 50 % дейін;
- кернеленуі жобалық кернелеудің 100 % дейін.
Екі кезеңде де кернеулердің шекті ауытқулары 5 %.
Жобада қарастырылған жағдайларда кернеу кезеңдерді көбейту арқылы жобалық
мөлшерге дейін орындалуы мүмкін.
4.4.9.3 Күш түсу мен деформациялар шамасы, сондай-ақ иілгіш элементтермен
кернеленетін конструкциялардың шекті ауытқулары қосымша ережелер талаптарына сай
болуға немесе жобада келтірілуге тиіс.
4.4.9.4 Конструкцияны алдын-ала кернеу шамасын және оны бақылау нәтижесін
монтаждық жұмыстар журналына тіркеу қажет.
4.4.9.5 Алдын-ала кернелгн конструкцияларда жұмыс сызбаларында көзделмеген
орындарда бөлшектерді дәнекерлеу, оның ішінде кернеулік элементтер (болат қанат,
сымдар түйіндері) тиетін орындар маңайында дәнекерлеу жүргізуге тыйым салынады.
4.4.9.6 Икемді элементтерге арналған тарту құралдарында даярлаушы-кәсіпорынның
оларды баламалау туралы мәліметтер бар паспорты болуы тиіс.
4.4.9.7 Алдын-ала ию әдісімен
(көтеру, тірек жағдайын өзгерту және т.б.)
орындалған конструкцияларды тартуды бақылауды тірек жағдайын және конструкцияның
геометриялық пішінін нивелирлеумен жүзеге асыру қажет.
Шекті ауытқушылықтар жобалық құжаттамада көрсетілуі тиіс.
4.4.10 Конструкциялар мен құрылыстарды сынау
4.4.10.1 Конструкциялар мен имараттарды сынау жобада келтірілген әдістер,
схемалар мен сынақты өткізу бағдарламалары бойынша, өткізу ал сынауды өткізу тәртібі
арнайы әзірленген ЖАЖ немесе осы жобаның бөлімінде келтірілген.
Сынауға ЖАЖ салған немесе тұрғызатын кәсіпорынның және бас мердігерші
дирекциясымен келісуге жатады.
4.4.10.2 Сынауға жататын ғимараттар мен имараттар конструкциясының
номенклатурасы қосымша ережелерде келтірілген және жобада нақтылануы мүмкін.
52
4.4.11 Бір қабатты ғимараттар конструкцияларын монтаждаудың қосымша
ережелері
4.4.11.1 Монтаждауға қойылатын талаптар
4.4.11.1.1 Ғимарат ұстындарының шеткі және ортаңғы қатарларының бойындағы
аралығы 12 м кранасты арқалықтарды, егер оларды дайындаушы кәсіпорын блоктармен
қойған болмаса, тежегіш конструкциялармен және кран рельстерімен бірге блоктарға
ірілету қажет.
4.4.11.1.2 Ғимараттар қаңқасын салу кезінде конструкцияларды орнатудың келесі
кезектілігі мен ережелерін сақтау қажет:
- температуралық жіктерінің арасындағы орын арасында тік байланыстар орналасқан
ұстындарды бірінші қатарға орнату, оларды іргетас бұрамаларымен, сондай-ақ егер ЖАЖ
қарастырылған болса, бір жағдайда ұстағыштармен бекіту;
- алғашқы ұстындар жұбын байланыстармен және кранасты арқалықтармен
(кранасты арқалықтары жоқ ғимарттарда - байланыстармен және кергіштермен) ажырату;
- бұл кезектілікті орындауға мүмкіндік жоқ болған жағдайларда монтаждалатын
ұстындардың алғашқы жұбын ЖАЖ сәйкес ажырату керек;
- әрбір кезекті ұстыннан кейін кранасты арқалықты немесе кергішті, ал байланыс
тақтасында - алдын ала байланыстарды орнату;
- аралығы
12 м жарма кранасты арқалықтарды блоктармен, ал жарма емес
арқалықтарды - ЖАЖ сәйкес ірілетілген элементтермен орнату қажет;
- жабын конструкцияларын итарқа фермаларының арасында көлденең байланыстар
орналасқан панельден бастап орнату, ал олар жоқ болған жағдайда - орнату кезектілігі
ЖАЖ көрсетілу керек;
- жабын конструкцияларын көбінесе блоктармен орнату;
- элементтер бойынша орнату әдісінде итарқа фермаларының алғашқы жұбын, одан
кейін әрбір кезекті ферманы темір арқандармен уақытша ажырату;
- ЖАЖ бойынша темір арқандармен немесе монтаждау кергіштерімен;
- темір арқандар мен монтаждау кергіштерін итарқа фермаларын бекіткеннен және
салыстырып тексергеннен, байланыс тақталарында тік және көлденең байланыстарды
орнатқаннан кейін, қатардағы тақталарда - итарқа фермаларының үстіңгі және астыңғы
белдеулер бойындағы кергіштерді орнатқаннан және салыстырып тексергеннен кейін, ал
байланыстар жоқ болған жағдайда - болат төсемді бекіткеннен кейін алып тастауға
болады.
4.4.11.1.3 Монтаждалған конструкциялардың беріктігі мен орнықтылығын
қамтамасыз ету кезінде монолиттік аражабынды бетондауды конструкцияларды
орнатудан және жобалық бекітуден бастап кемінде 5 ярус (10 қабат) қалдыруға жол
беріледі.
4.4.11.1.4 Болат төсемді орнату жұмыстары қабылдағаннан, конструкцияның барлық
элементтері төсеммен жабылған жабын орындарында жобаға сәйкес бекітілгеннен және
төсем жанасатын беттер боялғаннан кейін жүргізіледі.
53
4.4.11.1.5 Профильді төсем табақтарын цинк жабынын зақымдамай және пішінін
бұзбай қалау және бастықтыру
(қапсырмаланған жерлерде) қажет. Металл құралды
қорғаныш жабынын бұзбау үшін тек қана ағаш төсемдерге қою керек.
4.4.11.1.6 Әрбір элемент бойынша монтаждау әдісінде аспалы көлік жолдарының
арқалықтарын, сондай-ақ көпір крандарын көтеруге арналған монтаждау арқалықтарын
олар беткітілуге тиіс конструкциялардан кейін төсем немесе жабын плиталары төселгенге
дейін орнату қажет.
4.4.11.1.7 Әрбір аралықтың кран
(көпір және аспалы крандар) жолдарын жоба
бойынша әрбір аралық қаңқаның көтергіш конструкцияларын бекіткеннен кейін бүкіл
ұзындық бойымен немесе температуралық жіктер арасындағы орында теңестіру және
бекіту қажет.
4.4.11.1.8 Монтаждалған конструкцияларды түпкілікті қабылдау кезінде
4.1.50
көзделген құжаттар тапсырылуы тиіс.
4.4.11.2 Қабылдау кезіндегі бақылауға қойылатын талаптар
4.4.11.2.1 Монтаждалған конструкциялардың нақты орналасуының шекті
ауытқулары қабылдау кезінде 15-кестеде келтірілген шамалардан артық болмауы керек.
15-кесте - Монтаждалған конструкциялардың нақты орналасуының шекті
ауытқулары
Шекті ауытқулар,
Бақылау (әдісі, көлемі және
Параметрі
мм
тіркеу түрі)
Ұстындар мен тіректер
1 Ұстындар мен тіректердің тіреуіш беттері
5
Өлшеу, әр ұстын және тірек,
белгілерінің жоба бойынша белгілерден
геодезиялық атқару сызбасы
ауытқуы
2 Көршілес ұстындардың тіреуіш беттер және
3
Жоғарыдағыдай
қатар бойы мен аралықтағы тіректер
белгілерінің айырмасы
3 Ұстындар мен тіректер осьтерінің тірек
5
Жоғарыдағыдай
қимасындағы бөліктеу осьтеріне қатысты
жылжып кетуі
4 Ұстындар осьтерінің үстіңгі қимадағы тік
Жоғарыдағыдай
сызықтан ауытқуы, ұстындар ұзындығы, мм:
4000 бастап 8000 дейін
10
8000 бастап 16 000 дейін
12
16 000 бастап 25 000 дейін
15
25 000 бастап 40 000 дейін
20
54
15-кестенің жалғасы
Шекті ауытқулар,
Бақылау (әдісі, көлемі және
Параметрі
мм
тіркеу түрі)
5 Ұстынның, тіректің және ұстындар
Бекітілу
Өлшеу, әрбір элемент,
бойындағы байланыстардың майысу (қисаю)
нүктелерінің
жұмыстар журналы
жебесі
арасындағы ара
қашықтықтың
0,0013, бірақ 15
артық емес
6 Ұстындар түйіспелеріндегі фрезерленген
Ұстын
Жоғарыдағыдай
бетер арасындағы бір жақты саңылау
қимасының
көлденең
өлшемінің 0,0007;
түйісу ауданы
көлденең қима
ауданының 65 %
кем емес болу
керек
Фермалар, беларқалар, арқалықтар, белағаштар
7 Тірек тораптарының белгілері
10
Өлшеу, әрбір торап, жұмыс
журналы
8 Фермалардың, беларқалардың, арқалықтардың
15
Өлшеу, әрбір элемент,
ұстындар басындағы осьтерден жақтау
геодезиялық атқару сызбасы
жазықтығынан жылжып кетуі
9 Ферма белдеуінің сығылған орындарының
Бекітілген орын
Өлшеу, әрбір элемент, жұмыс
бекітілу нүктелері мен ригель арқалығының
ұзындығының
журналы
арасындағы майысу (қисаю) жебесі
0,0013, бірақ 15
артық емес
10 Бекітілу нүктелерінің арасындағы үстіңгі
15
Жоғарыдағыдай
белдеулер бойындағы фермалар, арқалықтар,
беларқалар
осьтерінің
арасындағы
ара
қашықтық
11 Фермалардың астыңғы және үстіңгі
ферма биіктігінің
Өлшеу, әрбір элемент, жұмыс
белдеулер осьтерінің бір-біріне қатысты
0,004
журналы
қосарлануы (жоспарда)
12 Шам тіректері мен шам тақталарының тік
8
Жоғарыдағыдай
сызықтан ауытқуы
13 Белағаштар арасындағы ара қашықтық
5
Жоғарыдағыдай
Кранасты арқалықтар
14 Кранасты арқалық осінің бойлық бөліктеу
5
Өлшеу, әрбір тіректе, жұмыс
осінен жылжып кетуі
журналы
15 Арқалықтың тірек қырының ұстын осінен
20
Жоғарыдағыдай
жылжып кетуі
55
15-кестенің жалғасы
Шекті ауытқулар,
Бақылау (әдісі, көлемі және
Параметрі
мм
тіркеу түрі)
16 Дәнекерленген түйіспедегі қабырғаның
5
Жоғарыдағыдай
бүгілуі
(ұзындығы
200 мм үлгінің және
қабырғаның имекті жағының арасындағы
аралықты өлшейді)
Кран жолдары
а) көпір крандары
17 Бір аралық рельстері осьтерінің арасындағы
10
Өлшеу,
әрбір
тіректе,
ара қашықтық (ұстындар осьтерінің бойында,
геодезиялық атқару сызбасы
бірақ 6 м кем емес аралықпен)
18 Рельс осінің кранасты арқалық осінен
15
Жоғарыдағыдай
жылжып кетуі
19 Рельс осінің
40 м ұзындықтағы түзуден
15
Жоғарыдағыдай
ауытқуы
20
Ғимарат аралығының бір көлденең
Жоғарыдағыдай
қимасындағы рельстер бастары белгілерінің
айырмасы:
тіректерде
15
аралықта
20
21 Көршілес ұстындардағы кранасты рельстер
Жоғарыдағыдай
белгілерінің айырмасы
(ұстындар арасындағы
ара қашықтық L):
L болған жағдайда, 10 м төмен
10
L болған жағдайда, 10 м және одан жоғары
0,001 L, бірақ 15
жоғары емес
22 Жоспардағы және биіктіктің бойындағы
2
Өлшеу, әрбір түйіспе, жұмыстар
түйісетін рельстер шетжақтарының өзара
журналы
жылжып кетуі
23
Рельстер
түйіспелеріндегі
саңылау
4
Жоғарыдағыдай
(температура 0 °С және рельстік ұзындығы 12,5
м болған жағдайда); температура 10 С өзгерген
жағдайда саңылау 1,5 мм өзгереді
б) аспалы крандарда
24 Іргелес тіректердегі
(жолдың бойындағы)
0,0007 L
Өлшеу,
әрбір
тіректе,
төменгі жегетін белдеу белгілерінің кран типіне
геодезиялық атқару сызбасы
қарамастан айырмасы (тіректер арасындағы ара
қашықтық L)
25 Екі және көптіректі аспалы крандардың бір
Өлшеу,
әрбір
арқалық,
көлденең қимасындағы аралықтардың көршілес
геодезиялық атқару сызбасы
арқалықтарының төменгі жегетін белдеулер
белгілерінің айырмасы:
тіректерде
6
аралықта
10
56
15-кестенің жалғасы
Шекті ауытқулар,
Бақылау (әдісі, көлемі және
Параметрі
мм
тіркеу түрі)
26 Жоғарыдағыдай, бірақ тіректер мен аралықта
2
Жоғарыдағыдай
түйіспе құлыптары бар
27 Арқалық осінің жолдың бойлық бөліктеу
3
Жоғарыдағыдай
осінен жылжып кетуі (қол және электр тальдары
үшін шектеу қойылмаған)
Мырышпен қапталған пішінделген болат төсемі
28 Төсемнің көлденең түйіспелер жерлеріндегі
0; -5
Өлшеу, әрбір түйіспе, жұмыстар
белағаштарға тірелу ұзындығының ауытқуы
журналы
29 Беріктігі жоғары дюбельдер, өзі қиятын
5
Жоғарыдағыдай, іріктемелік
бұрамалар мен бұрандалар орталықтарының
5 % көлемде, жұмыс журналы
орналасқан жерлерінің ауытқуы
5 % көлемде, жұмыс журналы
төсем бойындағы құрама тойтармалар
20
орталықтарының орналасқан жерлерінен
ауытқуы
төсем көлденеңіндегі құрама тойтармалар
5
орталықтарының орналасқан жерлерінен
ауытқуы
Ескертпе - Ферманың, арқалықтың, ригельдің, аражабын және жабын қалқанының орнатылу
симметриялығының ауытқуы (тірелу тереңдігі 50 мм және одан жоғары) - 10 мм.
4.4.11.2.2 Сапасы жобаға сәйкес физикалық әдістермен монтаждау кезінде тексеру
тексерілуге жататын дәнекерленген қосылыстарды келесі әдістердің бірімен бақылау
қажет: қолмен немесе механизацияланған дәнекерлеуде
- радиографиялық немесе
ультрадыбыстық әдіспен 5 % көлемде және автоматтандырылған дәнекерлеуде - 2 %
көлемде.
4.4.11.2.3 Міндетті бақылау орындары жобада көрсетілу керек. Қалған
дәнекерленген қосылыстарды 4.8-тарауда көрсетілген көлемде бақылау қажет.
4.4.12 Көп қабатты ғимараттар конструкцияларын монтаждаудың қосымша
ережелері
4.4.12.1 Конструкцияларды ірілендіріп жинақтау, конструкцияларды көтеру
және орнату
4.4.12.1.1 Жинақталған блоктар өлшемдерінің және блоктың құрамына кіретін
жекелеген элементтердің орналасуының шекті ауытқулары
16-кестеде келтірілген
шамалардан аспауы тиіс.
4.4.12.1.2 Конструкцияларды көтеру жұмыстарын орындау кезінде оларды ярустап
орнату керек. Келесі ярустағы жұмыстарды одан кейінгі ярустың барлық
конструкциялары жобада бекітілгеннен кейін ғана бастауға болады.
57
4.4.12.1.3
Монолитті аражабындардың бетондалуы конструкциялардың
орнатылуынан және жобада бекітілуінен 5 ярустан (10 қабат) артық емес ярусқа кейін
жүргізілуі мүмкін. Бұл жағдайда монтаждалған конструкциялардың беріктігі мен
тұрақтылығы қамтамасыз етілуге тиіс.
4.4.12.2 Монтаждау процессінде негізгі конструктивті элементтердің
орнықтылығын қамтамасыз ету
4.4.12.2.1 Ғимараттар мен кұрылыстардың монтаждалатын конструкциялары
тұрақты және геометриясы бір қалыпты болу үшін конструктивті элементтер мен
блоктардың орнатылу реттілігін сақтау қажет. Ол үшін ғимараттар жоспары мен биіктігі
жекелеген тұрақты секцияларға
(аралықтарға, қабаттарға, ярустарға, температуралық
жіктер арасындағы қаңқа бөліктеріне) бөлінеді, олардың монтаждалу реттілігі бір
секцияда монтаждалған конструкциялардың орнықтылығы мен бір қалыптылығын
қамтамасыз етеді.
4.4.12.2.2 Бір қабатты конструктивті ғимараттарда конструктивті элементтер келесі
ретпен орнатылады:
- секциядағы ұстындарды байланыстық тақтадан бастап монтаждайды. Егер қандай
да бір шарттар бойынша бұл талапты орындау мүмкін емес болса, онда алғашқы
орнатылған ұстындар қатарынан, кранасты арқалықтан немесе кергіштен және олардың
арасындағы кранасты арқалық
(кергіш) деңгейінен төмен орнатылатын уақытша тік
байланыстардан уақытша байланыстық тақта жасау қажет;
- аражабындар конструкцияларын байланыстық тақтадан бастап монтаждау керек, ал
егер бұл мүмкін емес болса, көршілес фермалардың арасына көлденең және тік
байланыстар орнату керек. Келесі орнатылған ферманы байланыстық тақтаға кергішпен
ажырату керек.
4.4.12.2.3 Көп қабатты ғимараттар конструкцияларын монтаждау кезінде
ұстындарды секциядағы осьтің бойымен монтаждау кезінде жасалған жақтаудың
көлденең бағыттағы орнықтылығын қамтамасыз ететін беларқаларды монтаждап алу
қажет.
Егер ғимараттың бойлық бағыттағы орнықтылығын қабырға конструкциялары
қамтамасыз етіп отырса (бұл туралы жұмыс құжаттамасында көрсетілу керек), онда олар
қаңқамен және аражабындармен бір уақытта салыну керек.
4.4.12.2.4 Барлық жағдайларда ғимараттарды салу кезіндегі міндетті шарт
секциядағы монтаждалған болат конструкциялардың көршілес секциялардағы
конструкциялардың монтаждалу жағдайына қарамастан келесі жұмыстар
(жалпы
құрылыстық, электр және механикалық-монтаждық және т.б.) өндірісіне толық
дайындығы болып табылады
4.4.12.3 Кіріктірме конструкцияларды монтаждау
4.4.12.3.1 Кіріктірме болат конструкцияларын жеке ағынмен немесе ғимарат
қаңқасының күш түсетін және қоршау конструкцияларын монтаждау кезінде, болмаса
58
оларды монтаждау аяқталғаннан кейін монтаждау керек. Қаңқаны монтаждау
аяқталғаннан кейін монтаждалатын кіріктірме конструкциялар үшін қаңқаның
конструкцияларын пайдалана отырып, шағын механизация құралдарын қолдану қажет.
4.4.12.3.2 Монтаждалып алынған конструкцияларды ақырғы қабылдау кезінде 4.1.15
көрсетілген құжаттар тапсырылу керек.
4.4.12.3.3 Кіріктірме конструкциялардың монтаждалған элементтерінің нақты
орналасуының жобалық орналасудан шекті ауытқулары 16-кестеде келтірілген мәндерден
артық болмауы керек.
16-кесте - Кіріктірме конструкциялардың монтаждалған элементтерінің нақты
орналасудағы шекті ауытқулары
Шекті ауытқулар,
Бақылау (әдісі, көлемі,
Көрсеткіштің аталуы
±мм
тіркеу түрі)
1 Ұстындардың тірек беттері
5
Өлшеу, әрбір ұстын, тірек,
(тіректер) белгілерінің жобалық
геодезиялық атқару сызбасы
белгілерден ауытқуы
2 Көршілес ұстындардың тірек
3
Жоғарыдағыдай
беттерінің (тіректерінің) екі
бағыттағы белгілерінің айырмасы
3Ұстындар (тіректер) осьтарының
8
Жоғарыдағыдай
тірек қимасындағы бөліктеу
осьтеріне қатысты жылжып кетуі
4 Ұстындар (тіректер) осьтарының
үстіңгі қимадағы тік сызықтан
ауытқуы, ұзындығы, мм:
10
2000 бастап 4000 дейінгіні қоса
Жоғарыдағыдай
12
алғанда
15
4000 жоғары 8000 дейінгіні қоса
Жоғарыдағыдай
алғанда
8000 жоғары 12000 дейінгіні қоса
Жоғарыдағыдай
алғанда
Бекіту нүктелерінің
5 Ұстынның (тіректің), ұстында
арасындағы ара
Өлшеу, әрбір элемент, жұмыс
бойындағы байланыстардың
қашықтықтың 0,0015
журналы
майысу (қисаю) жебесі
артық емес, бірақ 20
жоғары емес
6 Арқалықтар, беларқалар
Өлшеу, әрбір элемент,
тіректерінің ұстындар (тіректер)
18
геодезиялық атқару сызбасы
осьтерінен жылжып кетуі
7 Өтпе, отырғызу, жөндеу
Өлшеу, әрбір тірек,
алаңдары мен сатылардың
10
геодезиялық атқару сызбасы
жобалық белгілерден ауытқуы
59
4.4.12.4 Құрылымдық жабындар конструкцияларын монтаждау
4.4.12.4.1 Даярлаушы-зауыт конструкциялар құрылымын паспорт пен монтаждық
схемалар қоса тіркелген жиынтықты буып-түйілген жекелеген элементтермен жеткізеді.
4.4.12.4.2 Көтеру орнына немесе салынатын объектіге жақын жердегі уақытша
тіректерге жабын блоктарының ірілендірілген құрастырмасы жүргізіледі. Уақытша
тірекетрді орнатудың шеткі ауытқулары 17-кестенің 1 поз. сәйкес болуы тиіс. Әрбір
жинақталған блокқа геодезиялық атқару сызбасы құрастырылады.
4.4.12.4.3 Блоктарды ірілендірілетін жинақтау кезінде элементтердің монтаждау
сызбасына сәйкес орнатылуы қатаң бақылану керек, себебі жобадан тіпті үлкенірек
қиманың элементке ауыстырылуы ғимаратты пайдалану кезінде апаттық жағдайға әкеліп
соғуы мүмкін.
4.4.12.4.4 Блоктарды көтерер алдында тірек конструкциялары орнатылғаннан кейін
олар жоба бойынша теңестіріледі және бекітіледі.
4.4.12.4.5 Блоктарды монтаждау механизмдерінің көмегімен жобаға сәйкес күйге
көтерген жағдайда оның көлденең күйде болуын, блоктың қисайып кетпеуін қамтамасыз
ету керек.
4.4.12.4.6 Құрылымдық конструкциялардың нақты өлшемдерінің жобалық
өлшемдерден шекті ауытқулары 17-кестеде келтірілген ауытқулардан артық болмауы тиіс.
17-кесте - Құрылымдық конструкциялардың нақты өлшемдерінің жобалық
өлшемдерден шекті ауытқулары
Шекті
Параметрі
ауытқулары,
Бақылау (әдісі, көлемі, тіркеу түрі)
± мм
1 Блоктардың тірек беттері белгілерінің
10
Өлшеу, әрбір тірек, геодезиялық
жобалық белгілерден ауытқулары, мм
атқару сызбасы
2 Блоктың ені бойынша ар қашықтық, мм
5
Өлшеу, әрбір блок, жұмыс журналы
3 Блоктың ұзындығы бойынша ара
7
Жоғарыдағыдай
қашықтық, мм
4 Блоктың диагоналі бойынша ара
10
Жоғарыдағыдай
қашықтық, мм
4.4.12.4.7 Жабын төсемесін блок элементтері тіректерде толығымен жобаға сәйкес
бекітілгеннен кейін төсейді.
4.4.12.5 Аспалы кермелік жабындар конструкцияларын монтаждау
4.4.12.5.1 Көтергіш және тұрақтандырғыш кермелер мен болат арқандардан
жасалған керме фермалар элементтері, әдеттегідей, зауытта дайындалады және монтаждау
алаңына орамалармен немесе атанақтарда жеткізіледі.
Орамалардың диаметрі төмендегідей болуы ұсынылады:
- арқанның диаметрі 42 мм дейін болған жағдайда - 2 м кем емес;
60
- арқанның диаметрі 42 мм жоғары болған жағдайда - 3,5 м кем емес.
Аталған элементтердің әрбір партиясы дайындаушы зауыттың төлқұжатымен
қамтамасыз етілу керек.
4.4.12.5.2 Болат қанаттарды даярлаушы-зауыттың паспортында көзделген көтергіш
және тұрақтандырғыш ванта мен ванталық фермалар элементтерін монтаждық алаңда
дайындаған кезде баптауы 20 мин. бойындағы күшке алдын-ала тарту қажет.
4.4.12.5.3 Монтаждау жағдайларында дайындалған арқан элементтері монтаждау
кранының әрекет ету аймағына ашылған күйде беріледі.
4.4.12.5.4 Дөңгелек арматура шыбықтарынан жасалған кермелер, әдетте, монтаждау
алаңында жасалады және созылғаннан кейін монтаждау кранының әрекет ету аймағына
жеткізіледі.
4.4.12.5.5 Керме жабындар элементтері крандармен арнайы, уақытша тіректерді
және сызбалары ЖАЖ әзірленетін басқа да құралдарды пайдалану арқылы монтаждалады.
4.4.12.5.6 Керме жабынын монтаждау толығымен аяқталғаннан кейін оның
элементтері белгіленген әдіспен созылады (алдын-ала кернеу), содан кейін жабын пішіні
геодезиялық тексеруден өткізіледі. Бақылау орындары және шекті ауытқулар жұмыс
құжаттамасында белгіленуге тиіс.
4.4.12.5.7 Жабын теңестірілгеннен кейін жабын элементтері - темірбетон плиталары,
панелдер, профильденген төсем монтаждалады.
4.4.12.5.8 Монтаждалып болған конструкцияларды ақырғы қабылдау кезінде 4.1.50
көрсетілген құжаттар тапсырылу керек.
4.4.12.6 Мембраналық жабындар конструкцияларын монтаждау
4.4.12.6.1 Мембраналық жабындар көбінесе ұстындарға тірелетін тұйық металл
немесе темірбетон сұлбасымен жанасатын жұқа металл табағынан жобаланады.
4.4.12.6.2 Мембраналық жабындар конструкцияларын дайындаушы зауыт орамдарға
бүктелген жаймалар түрінде жеткізеді. Жаймалардың ұзындығы бүкіл аралық өлшеміне
(жоспары дөңгелек және сопақша жабындар үшін) немесе аралықтың жартысына тең
болады. Тасымалдауға қолайлылығы шартына сәйкес жаймалардың ені 12 м жоғары
болмауға тиіс, салмағы жүк көтергіш монтаждау механизмімен шектеледі.
4.4.12.6.3 Мембраналық жабыны бар объектіні салуды мобильді кранмен
ұстындарды және олардың арасындағы байланыстарды орнатудан бастау керек.
Теңестірілген және бекітілген ұстындар бойынша аталған кранмен құрылыстың
периметрі бойынша ретімен тірек сұлбасы монтаждалады.
Тірек сұлбасы мен салма бөлшектерді теңестіргеннен және жобалық бекітуден кейін
жабын конструкцияларын монтаждауға кіріседі.
4.4.12.6.4 Жабындар конструкцияларын монтаждауды тікелей жобалық белгіде,
«төсемдердеª жасау керек, сонымен бірге орамдарды арнайы құралдарды пайдалана
отырып, тартқыштардың көмегімен жазу қажет.
4.4.12.6.5
«Төсемª бағыттайтын және көлденең байланыстардан құралады және
жабынның бастапқы бетін анықтайды. «Төсемª жаппай немесе жартылай төсеніштерге
61
жайғастырылады. «Төсемдіª түзету үшін оны тірек сұлбасына бекітілген тіреуіштерге
қарай тартады.
4.4.12.6.6 Тік төртбұрышты жабындарды монтаждау кезінде орамдар төменде
жоспарланған алаңда тірек сұлбасының ішінде жазылады. Жиналған жабынды
жобаланған күйге көтеру үшін тірек сұлбасының бұрыштарында орнатылатын
көтергіштер қолданылады.
4.4.12.6.7 Жайғастырылған жайманы желдің күшімен шығып кетпеуі үшін уақытша
бекіту қажет.
4.4.12.6.8 Дөңгелек және сопақша жабындар конструкцияларын монтаждау үшін
жоспарда орталық тірек орнатылады.
4.4.12.6.9 Жабындарды геодезиялық бақылаудан кейін құрылыс жобасында
көрсетілген ретпен созады және жобаға сәйкес бекітеді. Монтаждалған
конструкциялардың нақты орналасуының шекті ауытқулары да осы жерде келтіріледі.
4.4.12.6.10 Жаймаларды бір-бірімен жобаға сәйкес бекіту үшін флюспен
дәнекерлейді немесе электртойтармаларды не болмаса беріктігі жоғары бұрамаларды
пайдаланады.
4.4.12.7 Қабылдау кезінде бақылауға қойылатын талаптар
4.4.12.7.1 Конструкциялар элементтері мен блоктардың орналасуының шекті
ауытқулары 18-кестеде келтірілген шамалардан артық болмауы керек.
18-кесте - Конструкциялар элементтері мен блоктардың орналасуының шекті
ауытқулары
Шекті ауытқулары,
Бақылау (әдісі, көлемі, тіркеу
Параметрі
мм
түрі)
1 Ұстындардың тірек беті белгілерінің
5
Өлшеу,
әрбір
элемент,
жобалық белгілерден ауытқуы
геодезиялық атқару сызбасы
2 Көршілес ұстындардың тірек беттері
3
Жоғарыдағыдай
белгілерінің айырмасы
3 Төменгі қимадағы ұстындар осьтерінің
5
Жоғарыдағыдай
іргетасқа сүйенген кезде бөліктеу
осьтерінен жылжып кетуі
4 Үстіңгі қимадағы ұстындардың
Жоғарыдағыдай
геометриялық осьтер кертіктерінің
бөліктеу осьтері кертіктерімен
қосарланудан ауытқу, ұстындардың
ұзындығы, мм:
4000 дейін
12
4000 бастап 8000 дейін
15
8000 бастап 16 000 дейін
20
16 000 бастап 25 000 дейін
25
62
18-кестенің жалғасы
Шекті ауытқулары,
Бақылау (әдісі, көлемі, тіркеу
Параметрі
мм
түрі)
5 Әрбір ярус ұстындары үстінің
Өлшеу, әрбір ұстын,
0,5n + 9
белгілерінің айырмасы
геодезиялық атқару сызбасы
6 Беларқа осінің, арқалықтың ұстын
8
Жоғарыдағыдай
осінен жылжып кетуі
7 Аралық ортасындағы беларқа осьтері
Өлшеу, әрбір беларқа және
мен арқалықтар арасындағы ара
10
арқалық, жұмыс журналы
қашықтықтың ауытқуы
Жоғарыдағыдай, әрбір
8 Екі іргелес беларқа үсті белгілерінің
15
беларқа, геодезиялық атқару
айырмасы
сызбасы
9 Беларқа үстінің оның ұштары
0,001L, бірақ 15
Жоғарыдағыдай
бойындағы белгілерінің айырмасы
артық емес
10 Ұстындар түйіспесіндегі фрезерленген
Өлшеу, әрбір ұстынның
15-кесте бойынша
беттер арасындағы бір жақты саңылау
түйіспесі, жұмыс журналы
Ескертпе - 22-кестеде қолданылған белгілер: n - ұстын ярусының реттік нөмірі; L - беларқаның
ұзындығы.
4.4.12.7.2 Сапасын жобаға сәйкес физикалық әдістермен монтаждау кезінде тексеру
талап етілетін дәнекерленген қосылыстарды келесі әдістердің бірімен тексеру қажет:
қолмен немесе механизацияланған тәсілмен дәнекерлеу кезінде
-
5
% көлемде
радиографиялық немесе ультрадыбыстық әдіспен немесе автоматтандырып дәнекерлеу
кезінде - 2 %.
4.4.12.7.3 Міндетті бақылау орындары жобада көрсетілуге тиіс.
4.4.12.7.4 Қалған дәнекерленген қосылыстарды
4.8-тарауда көрсетілген көлемде
бақылау қажет.
4.4.13 Тасымалдағыш галерея конструкцияларын монтаждаудың қосымша
ережелері
4.4.13.1 Жинақталған блоктар өлшемдерінің шекті ауытқулары
13-кестеде
келтірілген мәндерден артық болмауы керек. Сыртқы диаметрі D құрайтын цилиндрлі
қабықтардың (құбырлардың) эллипстілігі 0,005D артық болмауы керек.
4.4.13.2 Тасымалдағыш галереялардың аралық құрылыстарын мүмкін болған
жағдайда құрамына тасылдағыштарға арналған конструкциялар мен жақтаулар кіретін
блоктармен көтеру қажет.
4.4.13.3 Көп аралықты тасымалдағыш галереяларды анкерлік
(қозғалмайтын)
тіректен тербелетін (қозғалатын) тірекке қарай орнату керек.
63
4.4.13.4 Галереялар блоктарын жақындату әдісімен
(көбінесе еңісті аралық
құрылыстарда) немесе тіректер конструкцияларына тиісті жолмен ажыратылып бекітілген
полиспасталармен монтаждалуы мүмкін.
4.4.13.5 Монтаждалған конструкцияларды соңғы рет қабылдау кезінде
4.1.15
көрсетілген құжаттар тапсырылу керек.
4.4.13.6 Қабылдау кезіндегі бақылауда ұстындар мен аралық құрылыстар
орналасуында анықталатын шекті ауытқулар 19-кестеде келтірілген мәндерден артық
болмауы керек.
19-кесте - Ұстындар мен аралық құрылыстар орналасуының шекті ауытқулары
Шекті
Бақылау (әдісі, көлемі,
Параметрі
ауытқулары,
тіркеу түрі)
мм
Құрал-саймандық, әрбір
1 Ұстындардың тірек беттері белгілерінің
5
ұстын, геодезиялық атқару
жобалық белгілерден ауытқулары
сызбасы
2 Төменгі қимадағы ұстындар осьтерінің
5
Жоғарыдағыдай
іргетастағы бөліктеу осьтерінен жылжып кетуі
3 Аралық құрылыстардың тірек плиталары
15
Жоғарыдағыдай
белгілерінің ауытқулары
4 Аралық құрылыс осінің ұстындар осьтерінен
жылжып кетуі:
Жоғарыдағыдай
жазықтықта
20
жазықтықтан
8
4.4.13.7 Сапасын жобаға сәйкес физикалық әдістермен монтаждау кезінде тексеру
талап етілетін дәнекерленген қосылыстарды келесі әдістердің бірімен тексеру қажет:
қолмен немесе механизацияланған тәсілмен дәнекерлеу кезінде
-
10
% көлемде
радиографиялық немесе ультрадыбыстық әдіспен немесе автоматтандырып дәнекерлеу
кезінде - 5 %.
Қалған дәнекерленген қосылыстарды
4.8-тарауда көрсетілген көлемде бақылау
қажет.
4.4.14 Сұйықтық сақтайтын қойма конструкцияларын монтаждаудың
қосымша ережелері
Осы қосымша ережелер төмендегі конструкцияларды монтаждау және қабылдау
кезінде қолданылады:
- қабырғасының биіктігі 18 м дейін көлемі 50 000 м3 мұнай және мұнай өнімдеріне
арналған тік дәнекерленген цилиндрлі сұйықтық сақтайтын қоймаларды;
- тік бағыттауышы бар көлемі 30 000 м3 дейін дымқыл газгольдерлерді;
- бактарының көлемі 3600 м3 дейін сукернеуіш мұнараларды.
64
4.4.14.1 Негіздер мен іргетастарды дайындау
4.4.14.1.1 Сұйықтық сақтайтын қоймалар мен газгольдерлер конструкцияларын
монтаждауды бастамас бұрын төмендегілер тексерілген және қабылданған болуы тиіс:
- осьтерді негіз ортасын белгілей отырып бөліктеу;
- негіз бен іргетас беттерінің белгілерін, гидрооқшаулау қабатының технологиялық
құрамының жобаға сәйкестігін, сондай-ақ оның тығыздалу дәрежесін;
- үстіңгі сулардың негізден әкетілуінің қамтамасыз етілуін;
- шахта сатысының іргетасын.
4.4.14.1.2 Сұйықтық сақтайтын қоймалар, газгольдерлер және сумұнаралар негіздері
мен іргетастарының нақты өлшемдерінің жобалық өлшемдерден шекті ауытқулары
20-кестеде келтірілген шамалардан артық болмауы керек.
20-кесте - Нақты өлшемдердің шекті ауытқулары
Шекті ауытқулары, мм:
Сұйықтық сақтайтын қоймалар мен
газгольдердің, көлемі, м3
су
Бақылау (әдісі, көлемі,
Параметрі
10 000 -
айдауыш
тіркеу түрі)
1000-
50 000 және
мұнаралар
100-700
5000
барлық
дың
газгольдердің
1 Негіз орталығы
Өлшеу, әрбір сұйықтық
белгісінің:
сақтайтын қойма және
газгольдер, геодезиялық
негіз жалпақ болған
0; +20
0; +30
0; +50
-
атқару сызбасы
жағдайдағы ауытқуы
ортасына қарай
0; +40
0; +50
0; +60
-
көтерілген
жағдайдағы ауытқуы
ортасына қарай
0; -40
0; -50
0; -60
-
еңістелген
жағдайдағы ауытқуы
2 Негіз периметрі
± 10
± 15
-
-
Өлшеу (әрбір 6 м кейін,
бетінің шеттердің
бірақ
8-ден кем емес
орналасу аймағында
нүктеде), әрбір сұйықтық
анықталатын
сақтайтын
қойма,
белгілерінің ауытқуы
геодезиялық
атқару
сызбасы
3 Негіздің кез-келген
20
25
-
-
Өлшеу, әрбір сұйықтық
іргелес емес нүктелері
сақтайтын
қойма,
белгілерінің айырмасы
геодезиялық
атқару
сызбасы
65
20-кестенің жалғасы
Шекті ауытқулары, мм:
Сұйықтық сақтайтын қоймалар мен
газгольдердің, көлемі, м3
су
Бақылау (әдісі, көлемі,
Параметрі
10 000 -
айдауыш
тіркеу түрі)
50 000 және
мұнаралар
100-700
барлық
дың
газгольдердің
4 Сақиналы іргетас беті
-
-
± 8
-
Өлшеу (әрбір 6 м кейін,
белгілерінің ауытқуы
бірақ
8-ден кем емес
нүктеде), әрбір сұйықтық
сақтайтын қойма және
газгольдер, геодезиялық
атқару сызбасы
5 Сақиналы іргетастың
-
-
15
-
Өлшеу, әрбір сұйықтық
кез-келген іргелес емес
сақтайтын қойма және
нүктелер белгілерінің
газгольдер, геодезиялық
айырмасы
атқару сызбасы
6 Сақиналы іргетас
-
-
+50; 0
-
Жоғарыдағыдай
енінің ауытқуы (үстінің
бойымен)
7 Сақиналы іргетастың
-
-
+60; -40
Жоғарыдағыдай
сыртқы диаметрінің
ауытқуы
8 Бетон сақинасында
-
-
±5
Өлшеу, әрбір сұйықтық
сұйықтық сақтйтын
сақтайтын қойма және
қоймалар
газгольдер, геодезиялық
қабырғасының
атқару сызбасы
орналасқан жеріндегі
гидрооқшаулау қабаты
қалыңдығының
ауытқуы
9 Іргетастардың
Құрал-саймандық, әрбір
бөліктеу осьтерінің
су айдауыш мұнара,
арасындағы ара
геодезиялық
атқару
қашықтықтардың
сызбасы
тіректер тарауларының
астына ауытқуы:
іргелес
-
-
-
±3
кез-келген басқа
-
-
-
±5
66
содержание .. 1 2 3 4 ..