содержание .. 1 2 3 ..
СП РК 5.03-107-2013 НЕСУЩИЕ И ОГРАЖДАЮЩИЕ КОНСТРУКЦИИ (ҚР ҚН 5.03-107-2013) - 2
4.2.7 Қышқылға және сілтіге төзімді бетондар
4.2.7.1 Қышқылға және сілтіге төзімді бетондар ГОСТ 25192 талаптарына сәйкес
болуға тиіс. Қышқылға төзімді бетондардың құрамдары және материалдарға қойылатын
талаптар 4-кестеде келтірілген.
4-кесте - Қышқылға төзімді бетондардың құрамдары және материалдарға
қойылатын талаптар
Материалы
Мөлшері
Материалдарға қойылатын талаптар
1 Тұтқырғыш - сұйық шыны:
280 кг/м3 кем емес
1,38-1,42 (үлес салмағы), кремнезем
(салмағы
бойынша
модулі 2,5-2,8;
натрий шынысы
9-11 %)
1,26-1,36 (үлес салмағы) кремнезем
калий шынысы
-
модулі 2,5-3,5.
2 Қатудың бастамашысы
-
25
кг/м3
бастап
Таза заттектің мөлшері 93 % кем
кремнийфтор натрийі:
40 кг/м3
дейін
емес, ылғалдығы 2 % артық емес,
(салмағы бойынша
№008 елеуішіндегі аспайтын
1,3 % - 2 %)
қалдыққа сәйкес келетін ұнтақтау
ұсақтығы
оның ішінде бетон үшін:
сұйық натрий шынысы
қышқылға төзімді (ҚБ)
салмағының
8
%
бастап 10 % дейін
қышқылсуға төзімді (ҚСТ)
сұйық натрий шынысы
салмағының
18
%
бастап
20
% дейін
немесе
сұйық калий
шынысы салмағының
15 %
3
Майда
ұнтақталған
сұйық
шыны
Қышқылға төзімділігі 96 % төмен
толтырғыштар
-
андезит,
шығынынан 1,3-1,5 есе
емес, ұнтақталу ұсақтығы № 0315
диабазалық немесе базальт
артық
(12 %
-
елеуішіндегі қалдықтың
10
%
ұны
16 %)
аспайтын
бөлігіне
сәйкес,
ылғалдығы 2 % артық емес
4 Майда толтырғыш -кварц
сұйық
шыны
Қышқылға төзімділігі 96 % төмен
құмы
шығынынан
2
есе
емес, ылғалдығы 1 % артық емес.
артық (24-26 %)
5 Ірі толтырғыш
- андезит,
сұйық
шыны
Жыныстардың қиыршықтас құмы
бештаунит, кварц, кварцит,
шығынынан
4
есе
үшін беріктік шегі 60 МПа төмен
артық (48-50 %)
фельзит, гранит, қышқылға
болмау
керек.
Карбонат
төзімді
керамика
жыныстарынан
жасалған
қиыршықтасы
толтырғыштарды
пайдалануға
тыйым
салынады,
толтырғыштардың
құрамында
металл қоспалары болмау керек.
17
4.2.7.2 Бетон қоспаларын сұйық шыны негізінде жасаудың тәртібі келесідей болуға
тиіс. Алдын ала жабылған араластырғышта
№ 03 елеуіш арқылы еленген қату
бастамашысын, толтырғышты және басқа да ұнтақ тәрізді құрамдауыштарды құрғақ күйде
араластырып алады. Сұйық шыныны түрлендірілген қоспалармен араластырады.
Алдымен араластырғышқа барлық фракциялардың қиыршықтастарын және құмды, содан
кейін - ұнтақ тәрізді материалдар қоспасын салып, 1 минут бойы, сосын сұйық шыны
қосып тағы да 1-2 минут бойы араластырады. Гравитациялық араластырғыштарда құрғақ
материалдарды араластыру уақытын
2 минутқа дейін көбейтеді, ал барлық
құрамдауыштарды салғаннан кейін - 3 минутқа дейін араластыру уақытын созады. Дайын
қоспаға сұйық шыны немесе су қосуға болмайды. Бетон қоспасы 20 °С температурасына
50 минуттан артық төзе алмайды, температура жоғарылаған сайын оның төзу уақыты
қысқара береді. Бетон қоспаларының жылжығыштығы қойылатын талаптар 5-кестеде
келтірілген.
5-кесте - Бетон қоспаларының жылжығыштығына қойылатын талаптар
Бақылау (әдісі, көлемі,
Параметрі
Параметрдің шамасы
тіркеу түрі)
Бетон қоспаларының қышқылға
төзімді
бетонның
қолданылу
саласына қарай төмендегілер үшін
жылжығыштығы:
едендер,
арматураланбаған
Конустың шөгуі
0
см
ҚР СТ EN 12350-2
конструкциялар, сыйымдылықтар
бастап 1 см дейін, қаттылығы
ҚР СТ EN 12350-3,
қорғанысы, аппараттар
30 с бастап 50 с дейін
ГОСТ 10181 бойынша
сирек арматураланған қалыңдығы
Конустың шөгуі
3
см
өлшеу бақылауы,
10 мм жоғары конструкциялар
бастап 5 см дейін, қаттылығы
жұмыстар журналы
20 с бастап 25 с дейін
қалың арматураланған қабырғасы
Конустың шөгуі 6 см бастап
жұқа конструкциялар
8 см дейін, қаттылығы
5 с
бастап 10 с дейін
4.2.7.3 Бетон қоспасын ауа температурасы 10 °С болған жағдайда, оның жарамдылық
мерзімінен аспайтын уақыттың ішінде тасымалдауға, төсеуге және тығыздауға болады. Оны
үздіксіз төсеу қажет. Жұмыс жігін жасау кезінде қатып қалған қышқылға берік бетонның беті
кертіледі, шаңсыздандырады және сұйық шынымен толтырылады.
4.2.7.4 Қышқылға берік бетонмен қорғалатын бетонның немесе кірпіштің ылғалдығы
10 мм дейінгі тереңдікте салмағы бойынша 5 % артық болмауы керек.
4.2.7.5
Портландцемент
негізіндегі
бетоннан
жасалған
темірбетон
конструкцияларының беті олардың үстіне қышқылға төзімді бетон салынғанға дейін жоба
нұсқауларына сәйкес дайындалуы немесе ыстық кремнийфтор магнийі (температурасы
60 °С құрайтын 3-5 %-дық ерітінді) немесе қымыздық қышқылы ерітіндісімен (5 % -10 %-
18
дық ерітінді), болмаса полиизоцианатпен немесе ацетондағы полиизоцианттың 50 %-дық
ерітіндісімен өңделуі керек.
4.2.7.6 Сұйық шыны негізінде жасалған бетон қоспасын қалыңдығы
200 мм
аспайтын әр қабатты (1-2) минут бойы дірілдету арқылы тығыздау қажет.
4.2.7.7 Бетон
28 тәулік бойы
15 °С төмен емес температурада қату керек. Ауа
жылуескіштерінің көмегімен бір тәулік бойы (60-80) С температурасында кептіруге рұқсат
етіледі. Температураның көтерілу жылдамдығы 20 С/сағ -30 С/сағ артық емес.
4.2.7.8 Қышқылға төзімді бетонның қышқылөткізбеушілігі бетонның құрамына
сұйық шыны салмағының
(3-5)
% құрайтын полимер қоспаларын: фурил спиртін,
фурфуролды, фуритолды, АЦФ-3М ацетонформальдегид шайырын, ортокремний
қышқылының тетрафурфурил эфирін ТФС, фурил спирті мен ФРВ-1 немесе ФРВ-4
фенолформальдегид шайырының компаундысын қосу арқылы қамтамасыз етіледі.
4.2.7.9 Қышқылға төзімді бетонның суға төзімділігі бетонның құрамына активті
кремнеземы бар ұсақ ұнтақталған қоспаларды (диатомит, трепел, аэросил, шақпақтасты,
халцедон және т.б.), сұйық шыны салмағының
(5-10)
%-ын немесе сұйық шыны
салмағының (10-12) % дейінгі бөлігін құрайтын полимер қоспаларын: полиизоцианатты,
КФЖ немесе КФМТ карбамид шайырын, кремнийорганикалық гидрофобиялайтын
ГКЖ-10 немесе ГКЖ-11 сұйықтықтарын, парафин майшыттарын қосу арқылы
қамтамасыз етіледі.
4.2.7.10 Қышқылға төзімді бетонның болат арматураға қатысты қорғау қасиеттері
бетонның құрамына сұйық шыны салмағының
(0,1-0,3)
% құрайтын коррозия
ингибиторларын: қорғасын оксидін, катапин мен сульфонолдың кешенді қоспасын,
натрий фенилантранилатын қосу арқылы қамтамасыз етіледі.
4.2.7.11 Конструкциялардың қалыбын шешуге және одан кейін өңдеуге бетон
беріктігі жоба беріктігінің 70 % жеткен кезде рұқсат етіледі.
4.2.7.12 Қышқылға төзімді бетоннан жасалған конструкциялардың химиялық
төзімділігін арттыру үшін үстіңгі бетін концентрациясы
(25-40)
% құрайтын күкірт
қышқылы ерітіндісімен екі рет өңдеу қажет.
4.2.7.13 Сілтілер ерітінділерімен
50 °С дейінгі температурада қосылатын сілтіге
төзімді бетондарға арналған материалдар ҚР СТ EN 197-1, ГОСТ 10178 талаптарына
сәйкес болу керек. Құрамында активті минерал қоспалары бар цементтерді пайдалануға
тыйым салынады. Түйіршіктелген немесе электртермофосфор қождарының мөлшері 10 %
кем және
20
% артық емес болуға тиіс. Портландцемент пен қожпортландцемент
құрамындағы С3А минералының мөлшері
8
% артық болмауы керек. Глиноземді
тұтқырғыштарды пйдалануға тыйым салынады.
4.2.7.14 30 °С дейінгі температурада қолданылатын сілтіге төзімді бетонға арналған
ұсақ толтырғышты (құмды) ҚР СТ EN 206-1, ГОСТ 26633 талаптарына сәйкес, ал 30 °С
жоғары температурада
- әк, доломит, магнезит және т.б. сияқты сілтіге төзімді
жыныстардан уатылған күйде пайдалану керек.
30
°С жоғары температурада
қолданылатын сілтіге төзімді бетондарға арналған ірі толтырғышты (қиыршықтасты)
тығыз жыныстардан - граниттен, диабаздан, базальттан және т.б. пайдалану қажет.
4.2.7.15
30 °С артық температурадан пайдаланылатын сілтіге төзімді бетондарға
арналған қиыршықтас тығыз шөгінді карбонат жыныстардан немесе метаморфтық
19
жыныстардан - әктан, доломиттен, магнезиттен және т.б. алыну керек. Қиыршықтастың
сумен қанығуы 5 % жоғары болмауға тиіс.
4.2.8 Қызуға төзімді және ерекше ауыр және радиациялық қорғауға арналған
бетондар
4.2.8.1
200 °С температурасында пайдаланылатын бетонды және қызуға төзімді
бетон жасауға арналған материалдар А және Б қосымшаларына сәйкес қолданылады.
4.2.8.2 Қызуға төзімді бетон үшін материалдарды мөлшерлеу, бетон қоспаларын
дайындау және тасымалдау ГОСТ 7473 және ГОСТ 20910 талаптарына сай жүзеге
асырылуға тиіс.
4.2.8.3
200°С температурада қолданылатын қалыпты бетондарға арналған бетон
қоспаларының жылжығыштығын пластификаторлар мен суперпластификаторларды
пайдалану арқылы жоғарылатады.
4.2.8.4.
150
С дейінгі температура кезінде пайдаланылатын ыстыққа төзімді
бетондарға қатудың химиялық жылдамдатқыштарын қолдануға жол беріледі.
4.2.8.5 Бетон қоспаларды минус 15 С төмен емес температура кезінде қалау қажет.
4.2.8.6 Ерекше ауыр бетондар үшін және радиациялық қорғау үшін бетон
қоспаларын төсеу кезінде таспалы және дірілдік тасымалдауыштарды, дірілбункерлерді,
дірілтұмсықтарды пайдалануға тыйым салынады, ерекше ауыр бетон қоспасын
1 м
аспайтын биіктіктен тастауға рұқсат етіледі.
4.2.8.7 Ыстыққа төзімді бетонды құрғату мен қыздыруды технологиялық
құжаттамаға (ЖАЖ) сәйкес орындау керек.
4.2.8.8 Ерекше ауыр және радиациялық қорғауға арналған бетондар 4.2.5 сәйкес
сынақтан өткізіледі.
4.2.9 Бетон жұмыстарын ауа температурасы теріс болған жағдайларда жүргізу
4.2.9.1 Осы ережелер сыртқы ауаның орташа тәуліктік болжанған температурасы 5С
төмен және минималды тәуліктік температура
0 С төмен болған жағдайларда бетон
жұмыстарын өндіру кезінде орындалады.
4.2.9.2 Бетон қоспасын жылытылатын бетонараластырғыш қондырғыларда
жылытылған суды, нәтижесінде температурасы есеп бойынша талап етілетін деңгейден
төмен емес бетон қоспасына қол жеткізетін еріген немесе жылытылған толтырғыштарды
пайдалану арқылы дайындау қажет. Түйіршіктерінде қызылсу мұзы және мұзға айналған
кесектері жоқ жылытылмаған құрғақ толтырғыштарды пайдалануға рұқсат етіледі. Бетон
қоспасын араластыру ұзақтығы жазғы жағдайлармен салыстырғанда кем дегенде 25 %
созылу керек.
4.2.9.3 Конструкциядағы бетонды термос әдісімен, бетон қоспасын алдын ала
жылыту арқылы ұстау, сондай-ақ аязға қарсы қоспалары бар бетонды пайдалану кезінде,
егер есеп бойынша түйісу аймағында бетонды ұстаудың есептік мерзімінің ішінде қатып
қалмаса, қоспаны жылытылмаған ісінбейтін негізге немесе ескі бетонға төсеуге рұқсат
етіледі. Ауа температурасы минус
10
°С болған жағдайда диаметрі
24 мм жоғары
20
арматурасы, қатты жұқартылған профильден жасалған немесе ірі салмалы металл
бөлшектері бар арматурасы бар жиі арматураланған конструкциялар металды оң
температураға дейін алдын ала жылытып немесе арматура және қалып жанындағы
аймақтарда қоспаны жергілікті дірілдету арқылы бетондау қажет. Бұл тәсіл алдын ала
жылытылған бетон қоспаларын төсеу кезінде (қоспаның температурасы 45 С жоғары
болса) қолданылмайды. Бетон қоспасының дірілдеу ұзақтығы жазғы жағдайлармен
салыстырғанда 25 % кем емес уақытқа ұзартылу керек.
4.2.9.4 Бетондалған конструкциялардың арматура шығыңқылары 0,5 м кем емес
биіктікке (ұзындыққа) қалқалануы немесе жылуоқшаулануы тиіс.
4.2.9.5 Монолитті бұрғықадау қадаларын бетондауды және бұрғытүсіру қадаларын
құйып бекітуді жылдамдату үшін бетон қоспасына бетонның беріктігін төмендетпейтін
аязға қарсы қоспалар кешенін қосу қажет.
4.2.9.6 Монолитті конструкцияларды қыста бетондау кезінде бетонды бабына келтіру
тәсілі Г қосымшасына сәйкес таңдап алынады.
4.2.9.7 Суықта сақталатын үлгілерді сынамас бұрын
(15-20)
С температурада
(2-4) сағат бойы бабына келтіріп алу керек.
4.2.9.8 Құрамында аязға қарсы қоспалары бар бетоны бабына келтірілген
конструкцияларды құйып бекіту кезінде монолиттенетін конструкциялар бетонының
үстіңгі беттерін жылытпауға рұқсат етіледі, бірақ бетонның, арматураның және салма
бөлшектердің бетінен қызылсу мұзын, қар мен құрылыс қоқысын алып тастау қажет.
Аталған беттерді тұз ерітінділерімен жууға тыйым салынады.
4.2.9.9 Ауаның төмен температурасында жұмыс өндіруге қойылатын талаптар
6-кестеде белгіленген.
6-кесте - Кері температурада жұмыс өндіруге қойылатын талаптар
Бақылау (әдісі, көлемі
Параметрі
Параметрдің шамасы
және тіркеу түрі)
1 Монолитті және жинақталған монолитті
конструкциялар бетонының қату сәтіндегі
беріктігі:
аязға қарсы қоспалары жоқ бетон үшін:
ГОСТ 18105 бойынша
өлшеу бақылауы,
Ғимараттар
ішінде
пайдаланылатын
жұмыстар журналы
конструкциялардың,
динамикалық
5 МПа төмен емес
әсерлерге жасалмайтын жабдық асты
іргетастардың, жерасты конструкциялардың
Пайдалану барысында атмосфералық
жобалық беріктіктен,
әсерлерге ұшырайтын конструкциялардың:
%, төмен емес,
В7,5-В10 класы үшін
50
В12,5-В25 класы үшін
40
21
6-кестенің жалғасы
Бақылау (әдісі, көлемі
Параметрі
Параметрдің шамасы
және тіркеу түрі)
бабына келтірілгеннен кейін сумен қаныққан
күйде айнымалы мұздайтын және еритін
немесе бетонның құрамына ауатартатын не
70
газқұрайтын ҮБЗ енгізілген жағдайда
мәңгіқатқан топырақтардың маусымды еру
аймағында орналасқан конструкциялардың
В30 және одан жоғары
30
-
кернелеуалды конструкцияларда
80
Бетон қоспалар мөлшері
шамаланған температураға
аязға қарсы қоспалары бар бетон үшін
дейін салқындаған кезде,
жобалық беріктіктің 20 %
кем емес
2 Конструкцияларға бетон беріктігіне жеткеннен
Жобалық мөлшерден
кейін есептік жүктеме түсіруге рұқсат етіледі
100 % кем емес
3 Араластырғыштың ауызындағы су мен
Өлшеу бақылау, бір
төмендегілердің негізінде дайындалған бетон
ауысымда
2
рет,
қоспасының температурасы:
жұмыстар журналы
М600 төмен маркалы портландцементтің,
Суы 70 С артық емес,
қожпортландцементтің,
пуццолан
қоспасы 35 С артық емес
портландцементінің
Тез қататын портландцементтің және М600 және
Суы 60 С артық емес,
одан жоғары маркалы портландцементтің
қоспасы 30 С артық емес
Суы 40 С артық емес,
Глинозем цементінің
қоспасы 25 С артық емес
4 Бабына келтіру немесе термоөңдеу алдындағы
Өлшеу бақылауы, ЖАЖ
қалыпқа
төселген
бетон
қоспасының
анықталған жерлерде,
температурасы:
жұмыстар журналы
Есептеу арқылы
термос әдісінде
белгіленеді, бірақ 5 С
төмен болмайды
Тығындау ерітіндісінің
қату температурасынан 5
аязға қарсы қоспалары бар
С кем емес мөлшерге
жоғары
жылумен өңдеу кезінде
0 С төмен емес
22
6-кестенің жалғасы
Бақылау (әдісі, көлемі
Параметрі
Параметрдің шамасы
және тіркеу түрі)
Термоөңдеу кезінде
-
температура көтерілген
кезде немесе алғашқы
тәулікте әр 2 сағат сайын.
Есептеу
арқылы
5 Бабына келтіру және жылумен өңдеу
Келесі 3 тәуліктің ішінде
анықталады, бірақ
С
барысындағы температурасы:
және термоөңдеусіз - бір
жоғары емес:
ауысымда 2 реттен сирек
емес. Бабына келтірудің
қалған уақытында
-
тәулігіне бір рет
портландцемент негізіндегі бетонның
80
қожопортландцемент негізіндегі бетонның
90
6
Бетонды жылумен өңдеу кезіндегі
температураның көтерілу жылдамдығы:
Үстіңгі
бетінің
модулі
төмендегідей
артық емес, С/сағ:
конструкциялар үшін:
Өлшеу бақылау, әр
2
сағат сайын, жұмыстар
4 дейін
5
журналы
5 бастап 10 дейін
10
10 жоғары
15
7 Жылумен өңдеу аяқталғаннан кейін үстіңгі
Өлшеу
бақылауы,
бетінің модулі төмендегідей конструкциялар
жұмыстар журналы
үшін бетонның салқындау жылдамдығы:
Есептеу арқылы
4 дейін
анықталады
5 бастап 10 дейін
5 С/сағ артық емес
10 жоғары
10 С/сағ артық емес
8 Арматуралау коэффициенті 1 % дейін, 3 %
дейін және 3 % жоғары қалыптан шешу кезінде
бетонның сыртқы қабаттары мен ауа
температураларының айырмасы үстіңгі бетінің
модулі төмендегідей конструкциялар үшін
жоғарыдағыдай
сәйкесінше болуға тиіс:
2 бастап 5 дейін
20, 30, 40 С артық емес
5 жоғары
30, 40, 50 С артық емес
23
4.2.10 Бетон жұмыстарын 25° С жоғары температурада жүргізу
4.2.10.1 Бетон жұмыстарын ауа температурасы 25 °С жоғары және салыстырмалы
ылғалдық 50 % төмен жағдайларда өндіру кезінде маркасы бетонның марка беріктігінен
кем дегенде 1,5 есе артық болуға тиіс тез қататын портландцементтер қолданылу керек.
ҚР СТ EN 206-1 бойынша С18/22,5 класы және ГОСТ 26633 бойынша В22,5 және одан
жоғары класс бетондары үшін маркасы бетонның маркалық беріктігінен кем дегенде
1,5 есе жоғары цементтерді платификацияланған портландцементтер қолданылған немесе
пластификациялайтын қоспалар енгізілген жағдайда пайдалануға рұқсат етіледі.
Ескертпе - Бетон арақатынасының санаты ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізумен анықталады.
32,5 беріктік класынан төмен пуццолан портландцементі мен қожпортландцементті
(ППЦ 400, ҚПЦ 400), глинозем цементті, жобада қарастырылған жағдайларды қоспағанда,
жерүсті конструкцияларын бетондау үшін пайдалануға рұқсат етілмейді. Цементтер
жалған ұстасқан, температурасы 50 °С жоғары болмау керек, цемент қамырының қалыпты
қоюлығы 27 % аспауға тиіс.
4.2.10.2 Бетінің модулі
3 жоғары конструкцияларды бетондау кезінде бетон
қоспасының температурасы (30-35) °С, ал бетінің модулі 3 төмен көлемді конструкциялар
үшін (3-20) °С артық болмауы керек.
4.2.10.3 Төселген бетонның бетінде пластикалық шөгудің салдарынан жарықтар
пайда болған жағдайда оның бетін төселу аяқталғаннан кейін
(0,5-1) сағ кем емес
уақыттан кейін қайта дірілдетуге рұқсат етіледі.
4.2.10.4 Жаңа төселген бетонды күтіп-баптауды бетон қоспасын төсеп бола
салысымен бастап, жобалық беріктіктің 70 %, ал сәйкесінше негізді дәлелдеген жағдайда -
50 % жеткенге дейін жалғастыру керек.
Жаңа төселген бетон қоспасы күтіп-баптаудың бастапқы кезеңінде сорғытудан
қорғалған болу керек.
Бетон беріктігі
0,5 МПа жеткеннен кейін оның күтіп-баптау мақсатында
ылғалсыйымды жабын құру және оны ылғалдандыру, бетонның ашық беттерін су астында
ұстау, конструкциялар бетіне үздіксіз ылғал шашу арқылы үстіңгі беттің ылғалды күйін
қамтамасыз етіп отыру қажет. Қатып жатқан бетон және темірбетон конструкцияларының
ашық беттеріне мерзім сайын су құйып тұруға тыйым салынады.
4.2.10.5 Бетонның қатуын қарқындату үшін конструкцияларды орамды немесе
табақты жарық көрінетін ылғал өтпейтін материалмен, үлдірқұрайтын құрамдармен жабу
арқылы күн радиациясын пайдалану немесе бетон қоспасын (50-60) °С температурасымен
төсеу қажет.
4.2.10.6 Күн сәулесі тікелей әсер еткен жағдайда монолитті конструкциялардың
термокернелену ықтималдығы бар болғандықтан жаңа төселген бетонды өздігінен
бұзылатын полимер көбіктермен, инвентарлық жылуылғалоқшаулағыш жабындармен,
көріну коэффициенті
50
% астам полимер үлдірімен немесе басқа да кез-келген
жылуоқшаулағыш материалмен қорғау керек.
24
4.2.11 Арнайы бетондау әдістері
4.2.11.1 Нақты инженерлік-геологиялық және өндірістік шарттарға негізделе
отырып, жобаға сәйкес келесі арнайы бетондау әдістерін пайдалануға рұқсат етіледі:
- тігінен жылжытылатын құбыр (ТЖҚ);
- өршімелі ерітіндіні (ӨЕ);
- инъекциялық;
- дірілайдауыш;
- бетон қоспасын бункермен төсеу;
- бетон қоспасын нығыздау;
- тегеурінді бетондау;
- бетон қоспаларын таптап тегістеу;
- бұрғыараластырғыш тәсілмен цементтеу.
4.2.11.2 ТЖҚ әдісін тереңдігі 1,5 м және одан жоғары терең конструкцияларды салу
кезінде қолдану керек; бұл жағдайда ҚР СТ EN 206-1 бойынша С20/25 (ГОСТ 26633
бойынша В25) дейін жобалық класс бетоны пайдаланылады.
Апаттық үзілістен кейін құбырлардың орнын ауыстыруды тек беріктіктің 2,0 МПа
бастап 2,5 МПа дейінгі қабығындағы бетонға жеткен кезде ғана жаңартуға жол беріледі.
4.2.11.3 Ірі тастан алынған нобайға цемент-құм ерітіндісін құю арқылы ӨЕ әдісімен
бетондау тәсілі бетонның беріктігін кесектасты қалау беріктігіне сәйкестендіру үшін су
астында бетонды 20 м тереңдікке дейін төсеу кезінде қолданылады.
Қиыршықтастан алынған нобайға цемент-құм ерітіндісін құйылатын ӨЕ әдісін
конструкцияларды ҚР СТ EN 206-1 бойынша С20/25 (ГОСТ 26633 бойынша В25) класқа
дейінгі бетондардан салу үшін 20 м дейін тереңдікте қолдануға рұқсат етіледі.
Бетондау тереңдігі 20 м бастап 50 м дейін болған жағдайда, сондай-ақ жөндеу
жұмыстары барысында конструкцияларды және қалпына келтіру құрылысын күшейту
үшін қиыршықтас толтырғышына құмсыз цемент ерітіндісін құю қажет.
4.2.11.4 Инъекциялық және дірілайдауыш әдістер көбінесе фракциясы максималды
(10-20) мм толтырғыштың негізіндегі ҚР СТ EN 206-1 бойынша С20/25, (ГОСТ 26633
бойынша В25) класс бетонынан салынған қабырғасы жұқа жерасты конструкцияларын
бетондау үшін қолданылады.
4.2.11.5 Бетон қоспасын бункерлермен төсеу әдісі ҚР СТ EN 206-1 бойынша С16/20,
(ГОСТ 26633 бойынша В20) класс бетонынан салынған конструкцияларды 20 м астам
тереңдікте бетондау кезінде қолданылады.
4.2.11.6 Нығыздау әдісімен бетондау тәсілін су деңгейінен жоғары орналасқан
белгіге дейін бетондалатын ауданы үлкен, бетонының класы ҚР СТ EN 206-1 бойынша
С20/25, (ГОСТ 26633 бойынша В25) дейін конструкциялар үшін қолданылады.
4.2.11.7 Бетон қоспасын артық қысымда үздіксіз айдау арқылы тегеурінді бетондау
тәсілін
жерасты конструкцияларын суланған топырақтарда және суасты
конструкцияларын
10 м тереңдікте салу кезінде күрделі гидрогеологиялық жағдайларда
салу, жауапты қатты арматураланған конструкцияларды салу кезінде, сондай-ақ бетон
сапасына жоғары талап қойылған кезде қолдану қажет.
25
4.2.11.8 Цементі аз қатты бетон қоспасын таптап тегістеу арқылы бетондау әдісі
С16/20, В20 классқа дейінгі бетондардан жазық созылған конструкцияларды салу үшін
қолданылады. Таптап тегістелетін қабаттың қалыңдығы (20-50) см шегінен артық болмауы
керек.
4.2.11.9 Қалау тереңдігі
0,5 м дейінгі цемент-топырақты нөлдік цикл
конструкцияларын салу үшін цементтің, топырақтың және судың есептік мөлшерін
бұрғылау жабдықтарының көмегімен ұңғымада араластыру арқылы бетондаудың
бұрғыараластырғыш технологиясын пайдалануға рұқсат етіледі.
4.2.11.10 Аралдарда бетон қоспасын нығыздау әдісімен бетондау кезінде жаңа келіп
жатқан бетон қоспаның еңістің үстімен суға ағып кетуіне жол бермей, су кемерінен кем
дегенде (200-300) мм қашықтықта нығыздау қажет.
4.2.11.11 Саз-балшық ерітіндісінің астында бетондау кезінде бетон қоспасын қамту
мерзімінен артық үзіліс жасауға тыйым салынады. Аталған шектеуден асып кеткен жағдайда
конструкция ақаулы және ТЖҚ әдісін қолдану арқылы жөндеуге келмейтін конструкция
болып есептеледі.
4.2.11.12
«Топырақтағы қабырғаª типті конструкцияларды салу кезінде
траншеяларды құрал-саймандық секцияаралық бөлгіштерді пайдаланып ұзындығы 6 м
аспайтын секциялар түрінде бетондау қажет.
4.2.11.13 Траншеяда саз-балшықты ерітінді бар болған жағдайда секциялар
траншеяға ерітінді құйылғаннан кейін 6 сағат өтпей бетондалады; олай болмаған жағдайда
саз-балшықты ерітіндіні траншеяның түбіне шөккен қожды шығара отырып, ауыстыру
қажет.
4.2.11.14 Арматура қаңқасын саз-балшық ерітіндісіне батырмас бұрын сулау керек.
Арматура қаңқасын саз-балшық ерітіндісіне батыру сәтінен бастап бетондау басталған
сәтке дейінгі уақыт аралығы 4 сағаттан аспауға тиіс.
4.2.11.15 Бетоннан жасалған құбырдан секцияаралық бөлгішке дейінгі ара қашықтық
қабырға қалыңдығы 40 см дейін болған жағдайда 1,5 м артық болмауы, ал қабырға
қалыңдығы 40 см жоғары жағдайда - 3 м артық болмауы керек.
4.2.11.16 Бетондау әдісін таңдау ЖАЖ анықталуы тиіс.
4.2.11.17 Бетон қоспаларын арнайы әдістермен төсеу кезінде оларға қойылатын
талаптар 7-кестеде келтірілген.
7-кесте - Бетон қоспаларын арнайы әдістермен төсеу кезінде оларға қойылатын
талаптар
Параметрі
Параметрдің шамасы
Бақылау (әдісі, көлемі және тіркеу түрі)
1
Бетон
ҚР СТ EN 12350-2
қоспаларының
(ГОСТ
10181) бойынша өлшеу әдісі
төмендегі
(партиялап), жұмыста журналы
әдістермен бетондау
кезіндегі
жылжығыштығы:
дірілсіз ТЖҚ
16 см бастап 20 см дейін
26
7-кестенің жалғасы
Параметрі
Параметрдің шамасы
Бақылау (әдісі, көлемі және тіркеу түрі)
дірілі бар ТЖҚ
6 см бастап 10 см дейін
тегеурінді
14 см бастап 24 см дейін
Бункерлермен төсеу
1 см бастап 5 см дейін
нығыздау
5 см бастап 7 см дейін
2
ӨЕ әдісімен
жоғарыдағыдай, ГОСТ
5802 бойынша
бетондау кезіндегі
(партиялап), жұмыстар журналы
ерітінділер:
жылжығыштығы
эталон конусының бойымен 12
см бастап 15 см дейін
су бөлгіштігі
2,5 % артық емес
3 Құбыр желісінің
Өлшеу, тұрақты
бетондау
әдісі
кезіндегі
бетон
қоспасына үңілуі:
0,8 м кем емес және 2 м артық
тегеурінді
әдісті
емес
қоспағанда, барлық
0,8 м кем емес. Ең жоғарғы
су асты бетондау
батыру мөлшері айдауыш
әдістерінде
жабдықтың қысу мөлшеріне
тегеурінді
байланысты болады
4.2.12 Деформациялық жіктерді, технологиялық жырықтарды, ойықтарды,
саңылауларды ойып кесу және монолит конструкцияларының бетін өңдеу
4.2.12.1 Механикалық өңдеу құралын өңделетін бетонның және темірбетонның
физикалық-механикалық қасиеттеріне қарай өңдеу сапасына қолданыстағы алмас
құралына қатысты стандарт және Д қосымшасына қойылатын талаптарды ескере отырып
таңдау керек.
4.2.12.2 Құралды
(0,15-0,2) МПа қысыммен су астында, ал өңдеудің энергия
сыйымдылығын азайту үшін -концентрациясы (0,01-1) % құрайтын үстірт-белсенді заттар
ерітінділерімен суытады.
4.2.12.3 Бетон мен темірбетонды механикалық өңдеу тәртібіне қойылатын талаптар
8-кестеде келтірілген.
27
8-кесте - Бетон мен темірбетонды механикалық өңдеу тәртібіне қойылатын
талаптар
Бақылау (әдісі, көлемі және
Параметрі
Параметрдің шамасы
тіркеу түрі)
1 Өңдеу кезінде бетон мен темірбетонның
жобалық параметрдің
ГОСТ 18105 бойынша өлшеу
беріктігі
50 % кем емес
әдісі
2 бетон мен темірбетонды өңдеу кезінде
кесетін құралдың айналма жылдамдығы, м/с:
кесу арқылы
40 бастап 80 дейін
Өлшеу әдісі, бір ауысымда 2
бұрғылау арқылы
1 бастап 7 дейін
рет
фрезерлеу арқылы
35 бастап 80 дейін
егеу арқылы
25 бастап 45 дейін
3 құралдың кесетін бетінің 1 см2 ауданына
Өлшеу әдісі, бір ауысымда 2
жұмсалатын сұйықтықтың мөлшері,м3/с:
рет
кесу кезінде
0,5 бастап 1,2 дейін
бұрғылау кезінде
0,3 бастап 0,8 дейін
фрезерлеу кезінде
1 бастап 1,5 дейін
егеу кезінде
1 бастап 2,0 дейін
4.2.13 Жіктерді цементтеу. Торкретирлеу және бетонды-шашып салу бойынша
жұмыстар
4.2.13.1 Механикалық өңдеу құралын өңделетін бетонның физика-химиялық
қасиетіне байланысты таңдау керек.
4.2.13.2 Шөгінді, температуралық, деформациялық және конструкциялық жіктерді
цементтеу үшін ПЦ 400 төмен емес портландцементті пайдалану қажет. 0,5 мм кем емес
ашылған жіктерді цементтеу кезінде пластификацияланған цемент ерітінділері қолданылады.
Цементтеу жұмыстарын бастамас бұрын жіктің өткізу қабілетін және картаның (жіктің)
саңылаусыздығын анықтау үшін оны жуады және гидравликалық сынап көреді.
Торкретирлеу және бетонды-шашып салуға арналған толтырғыштар
ҚР СТ EN 206-1, ГОСТ 26633 талаптарына сәйкес болуы тиіс.
4.2.13.3 Жіктерді цементтеудің сапасы: бетонды бақылау ұңғымаларын бұрғылау,
сондай-ақ оларды және жіктердің қиылысқан жерлерінен алынған керндерді
гидравликалық сынау арқылы; судың жіктер арқылы сүзілуін өлшеу арқылы;
ультрадыбыстық сынақтар арқылы тексеріледі.
4.2.13.4 Торкретирлеуге арналған бет тазартылған, қысылған ауамен үрленген және
қысым астында ағыс сумен жуылған болу керек. Ағындыларға торкретирленген қабат
қалыңдығының ½ бөлігінен асатын биіктіктен артық болмауы керек. Орнатылатын
арматура тазартылған және жылжымау және қозғалмау үшін бекітілген болуға тиіс.
4.2.13.5 Торкретирлеу жобаға сәйкес арматураланған немесе арматураланбаған
беттің бойымен қалыңдығы (3-5) мм бір немесе бірнеше қабат түрінде жүзеге асырылады.
4.2.13.6 Жауапты конструкцияларды салу кезінде бақылау үлгілерін арнайы
торкретирлеу әдісімен алынған плиталардан өлшемі 50 см 50 см кем емес бөліктер
28
түрінде немесе конструкциялардан кесіп алу керек. Басқа конструкциялардың сапасы
бұзбайтын әдістермен бақыланады және бағаланады.
4.2.14 Арматуралық жұмыстар
4.2.14.1 Монолитті темірбетон конструкцияларын салу, олардың байланысты
тораптары конструкцияларын құру кезінде арматурамен жасалатын негізгі жұмыстарға
мыналар жатады: кесу, түзеу, бүгу, дәнекерлеу, байлау, баспақталған немесе бұранда
жалғастырғыштарымен дәнекерлеусіз түйіспелерді жасау және талаптары қолданыстағы
нормативік-техникалық құжаттамада келтірілген басқа да процестер.
4.2.14.2 Арматура болатын тасымалдау және сақтау кезінде ГОСТ 7566 талаптары
басшылыққа алынады.
Беріктігі жоғары сым арматурасын, арматуралық және болат арқандарын жабық үй-
жайларда немесе арнайы сыйымдылықтарда сақтаудың ұзақтығы - бір жылдан аспауға
тиіс. Ауаның ылғалдығы 65 % артық болмауы керек.
4.2.14.3 Прокаттық профильдегі диаметрі
32 мм аспайтын өзектен жасалатын
көтергіш арматуралық қаңқаларды дайындаужы 4.8 бөлім талаптарына сәйкес орындау
қажет.
4.2.14.4 Арматура конструкцияларын ірі көлемді блоктардан немесе 9-кестеге сәйкес
қорғау қабатының бекітілуі қамтамасыз етілген, зауытта жасалған сәйкестендірілген
торлардан монтаждау керек.
4.2.14.5 Шыбықтардың дәнекерленбеген қосылыстары келесідей жасалады:
- түйіспелі
- түйіспе беріктіктерінің бірдей болуын қамтамасыз ете отырып,
қапсырмалай немесе қысатын қауыздармен және бұрама жалғастырғыштармен қысу;
- айқаспалы
- тұтқыр жасытылған сыммен қысу. Арнайы байланыстыру
элементтерін (пластмасса және сым бекіткіштерін) пайдалануға рұқсат етіледі.
9-кесте - Арматура конструкцияларын салу кезіндегі талаптар
Параметрдің
Бақылау (әдісі, көлемі және тіркеу
Параметрі
шамасы
түрі)
1 Бөлек орнатылған жұмыс шыбықтарының
Барлық элементтерді техникалық
арасындағы ара қашықтықтағы ауытқушылық:
тексеру, жұмыстар журналы
ұстындар мен арқалықтарда
± 10
іргетастар плиталары мен қабырғаларында
± 20
көлемді конструкцияларда
± 30
2 Ара қашықтықтарындағы ауытқушылық:
Жоғарыдағыдай
қалыңдығы
1 м дейін плиталар мен
± 10
арқалықтарға
арналған
арматуралар
қатарларының арасындағы
қалыңдығы
1 м асатын конструкцияларға
± 20
арналған
арматуралар
қатарларының
арасындағы
29
9-кестенің жалғасы
Параметрдің
Бақылау (әдісі, көлемі және тіркеу
Параметрі
шамасы
түрі)
3 Бетонның қорғау бетінің
жобалық
Барлық элементтерді техникалық
қалыңдығынан ауытқуы мыналардан артық
тексеру, жұмыстар журналы
болмауы керек:
қорғау қабатының қалыңдығы
15 мм дейін
және конструкциянық көлденең қималарының
сызықтық өлшемдері, мм:
100 дейін
+ 4
101 бастап 200 дейін
+ 5
қорғау қабаты 16 бастап 20 мм қоса алғанда
және конструкциялардың көлденең қимасының
сызықтық өлшемдері, мм:
100 дейін
+ 4; - 3
101 бастап 200 дейін
+ 8; - 3
201 бастап 300 дейін
+ 10; - 3
300 жоғары
+ 15; - 5
қорғау қабатының қалыңдығы 200 мм жоғары
және конструциялардың көлденең қимасының
сызықтық өлшемдері, мм:
100 дейін
+ 4; - 5
101 бастап 200 дейін
+ 8; - 5
201 бастап 300 дейін
+ 10; - 5
300 жоғары
+ 15; - 5
Түйіспе және айқаспа дәнекерленген
қосылыстарын
жоба
бойынша ГОСТ 14098
сәйкес жасау қажет.
4.2.14.6 Арматуралық конструкцияларды жасау кезінде ҚР ЕЖ 2.01-101 және 9-кесте
талаптарын сақтау қажет.
4.2.14.7 Арматуралық конструкцияларға жаяу жүретін жолдарды, көлік немесе
монтаждық құрылғыларды орнатуды жобалық ұйыммен келісу бойынша ЖАЖ сәйкес
орындау керек.
4.2.14.8 Арматураның дәнекерленген қосылыстарын қабылдау кезінде жобаның,
ГОСТ 10922, ГОСТ 14098 және осы ережелердің 4.8.4 тарауының талаптарына сәйкес
аккредитацияланған сынақ зертханасы тексереді.
4.2.14.9 Арматураның (жалғастырғыштың, бұранда қосылыстардың) механикалық
қосылыстары арнайы әзірленген регламенттер бойынша бақыланады.
30
4.2.15 Қалыптау жұмыстары
4.2.15.1 Бетон және темірбетон конструкцияларын жасау кезінде қалыпты таңдап алу
үшін:
- қалыптың дайындалу және монтаждалу дәлдігі;
- қалыпты шешкеннен кейінгі бетон бетінің және монолитті конструкцияның сапасы;
- қалыптың айналымдылығы қарастырылады.
4.2.15.2 Қалыптың жиынтықтылығы тұтынушы тапсырысымен анықталады.
4.2.15.3 Қалыптауды есептеуге арналған мәліметтер мен жүктелерді Е қосымшасы
бойынша қабылдау қажет.
4.2.15.4 Қалыпты орнату және қабылдау, монолитті конструкциялардың қалыптарын
шешу, тазалау және майлау кезінде әрекеттегі нормативтік техникалық құжаттардың
талаптарына сәйкес және ЖАЖ талаптары сақталуға тиіс.
4.2.15.5 Қалыпты сынау қалыпты әзірлеуші-кәсіпорын әзірлеген бағдарлама мен
нұсқаулық бойынша жүргізіледі.
Бетондауға дайындалған қалыпты акт бойынша қабылдау керек.
Бұл жағдайда металл жұмыс беттері ГОСТ 9.014 бойынша консервациялану керек.
4.2.15.6 Бетонмен жанасатын қалыптың беті бетон қоспасын төсер алдында майлану
керек. Жағармайды мұқият тазартылған бетке жұқалап жағу керек.
Пайдаланылған құрамы белгісіз машина майларынан жасалған жағармайды
қолдануға жол берілмейді.
4.2.15.7 Көлемді конструкциялардың қалыптары мен арматурасын бетондау алдында
оларды қар мен қызылсу мұзынан сығылған (оның ішінде ыстық) ауамен тазарту қажет.
Арматураны бумен немесе ыстық сумен тазартуға және жылытуға жол берілмейді.
Қалыптың сапа көрсеткіштері және қалыпты шешу кезіндегі бетонның жол берілген
беріктігі 10-кестеде келтірілген.
4.2.15.8 Қалыпты ішінара немесе ретімен шешу барысында аражабын аралығында
аралық тіректерді орнату кезінде бетонның қалыпты шешу кезінде беріктігі төмендетілуі
мүмкін. Бұл жағдайда бетонның беріктігі, аражабынның бос аралығы, тіректерді орнату
күні, орны және тәсілі ЖАЖ бойынша анықталады және жобалау ұйымымен келісіледі.
Барлық қалып түрлерін бетоннан алдын-ала ажыратқаннан кейін шешу қажет.
10-кесте - Қалыптың сапа көрсеткіштері
Параметрдің
Бақылау (әдісі, көлемі
Параметрі
шамасы
және тіркеу түрі)
1 Қалыптың дайындалу және монтаждау дәлдігі:
- ұзындығы 1 дейін болғанда
1,5
Кіріс бақылауы журналы
жұмыстар журналы
- ұзындығы 1 м бастап 3 дейінгі аралықтан
2
жоғары болғанда
31
10-кестенің жалғасы
Параметрдің
Бақылау (әдісі, көлемі
Параметрі
шамасы
және тіркеу түрі)
қалыптың
3 м ұзындығындағы пішінді
4
құрайтын
элементтер
жиектерінің
тіксызықтығынан ауытқулар, мм, артық емес
қалыптың 3 м, ұзындығындағы пішін құрайтын
4
бет профилінің тіксызықтығынан ауытқулар,
мм, артық емес
қалыптың
қаңқалары
мен
тақталары
5
диагональдарының өлшемі
3 м дейінгі
ұзындықтарының айырмасы, мм, жоғары емес
қалыптың l ұзындығындағы көлденең
l / 800
элементтердің тіксызықтығынан ауытқулар,
мм, артық емес
аражабындар қалыпының h биіктігіндегі тік
h / 800
көтергіш
элементтерінің
(тіректерінің,
жақтауларының) тіксызықтығынан ауытқулар,
мм, жоғары емес
пішін құрайтын беттердегі шұңқырлардың
1
тереңдігі, мм, артық емес
Қалыптың қаңқалары мен тақталарының
ГОСТ 26433.1 бойынша
сызықтық өлшемдерінің ауытқулары, мм,
өлшеу, кіріс бақылауы
артық емес
журналы, жұмыстар
журналы
1 м2 -ші шұңқырлардың саны, дана, артық емес
2
Қаңқалар
мен
тақталардың
түйіспе
1
қосылыстарындағы өтпелі тесіктер, мм, артық
Жоғарыдағыдай
емес
Жобалау
құжаттамасындағы
2 Орнатудың дәлдігі және алмалы-салмалы емес
қаптау бетінің
Жоғарыдағыдай
қаптама-қалып бетінің сапасы
сапасымен
анықталады
Жобалау
3 Сыртқы арматуралау функцияларын орындайтын
құжаттамасымен
Жоғарыдағыдай
алмалы-салмалы емес қалыпты орнату дәлдігі
анықталады
ГОСТ 10180, ГОСТ 18105
4 Жүктелмеген монолитті конструкциялар
бойынша өлшеу, жұмыстар
бетонының ең төменгі беріктігі:
журналы
көлденең және еңіс беттер қалпын шешу кезіндегі
аралық:
32
10-кестенің жалғасы
Параметрдің
Бақылау (әдісі, көлемі
Параметрі
шамасы
және тіркеу түрі)
жобалық мәннің
6 м дейін
70 %
жобалық мәннің
6 м жоғары
80 %
ЖАЖ анықталады
5 жүктелген бетонның, оның ішінде үстінде
және жобалау
жатқан бетонның (бетон қоспасының) қалыпын
Жоғарыдағыдай
ұйымымен
шешу кезіндегі бетонның ең төменгі беріктігі
келісіледі
4.2.15.9 Қалып элементтерін бір жылға дейін сақтаған кезде сұрыптау және реттеу,
ал барынша ұзақ сақтаған кезде (жылдан артық) консервациялау керек.
4.2.15.10 Қалыптарды монтаждау мен бөлшектеуді тек технологиялық картаға
немесе жұмыс өндірісінің жобасына сәйкес орындау тиіс.
4.2.16 Бетон және темірбетон конструкцияларын немесе құрылыс бөліктерін
қабылдау
4.2.16.1
Жобалау құжаттамасында аяқталған бетон және темірбетон
конструкцияларының геометриялық параметрлерінің дәлдігіне есептеу арқылы талап
қойылмаған жағдайда, оның талаптары 11-кестеде келтірілген талаптарға сәйкес болуға
тиіс.
11-кесте - Геометриялық параметрлердің дәлдігі
Шекті
Бақылау (әдісі, көлемі, тіркеу
Параметрі
ауытқулары
түрі)
1 Қиылысу жазықтықтары сызықтарының тік
сызықтан немесе жобалық еңістен
конструкциялар биіктігінің бойындағы
ауытқулары:
іргестастардағы ауытқулар
20 мм
Өлшеу, әрбір конструктивті
элемент, жұмыстар журналы
монолитті жабындар мен аражабындарды
15 мм
Жоғарыдағыдай
ұстап тұратын қабырғалар мен
ұстындардағы ауытқулар
жинақталған арқалық конструкцияларын
10 мм
Жоғарыдағыдай
ұстап тұратын қабырғалар мен
ұстындардағы ауытқулар
33
11-кестенің жалғасы
Шекті
Бақылау (әдісі, көлемі, тіркеу
Параметрі
ауытқулары
түрі)
аралық аражабындар жоқ болған жағдайда
құрылыс
Өлшеу, барлық қабырғалар
сырғитын қалыпта салынатын ғимараттар
биіктігінің
мен олардың қиылысу
мен құрылыстар қабырғалары
1/500, бірақ
сызықтары,
жұмыстар
100 мм жоғары
журналы
емес
аралық аражабындар бар болған жағдайда
құрылыс
Жоғарыдағыдай
сырғитын қалыпта салынатын ғимараттар
биіктігінің
мен құрылыстар қабырғалары
1/1000, бірақ
50 мм жоғары
емес
өлшеу, әрбір 50 м бастап
2 Тексеріліп жатқан орынның бар
100 м дейінгі аралықта 5
ұзындығындағы көлденең жазықтықтардың
20 мм
кем емес өлшеу, жұмыстар
ауытқуы
журналы
3 Тірек беттерін қоспағанда, екі метрлік
рейкамен өлшеген кездегі бетон бетінің
5 мм
Жоғарыдағыдай
жергілікті тегіссіздіктері
Өлшеу, әрбір элемент,
4 Элементтердің ұзындығы немесе аралығы
± 20 мм
жұмыстар журналы
5 Элементтердің көлденең қимасының
+ 6 мм; - 3 мм
Жоғарыдағыдай
өлшемі
6 Болат немесе жинақталған темірбетон
ұстындарының немесе басқа да жинақталған
Жоғарыдағыдай, әрбір
элементтердің тірегі болып табылатын
-5 мм
тірек элементі, атқару
беттердің немесе салма бұйымдардың
сызбасы
белгіленуі
7 Болат ұстындар қоса құйылусыз тірелген
Жоғарыдағыдай, әрбір
жағдайда іргетастардың тірек беттерінің
0,0007
іргетас, атқару сызбасы
еңістелуі
Жоғарыдағыдай, әрбір
8 Анкер бұрамаларының орналасуы:
іргетас болты, атқару
сызбасы
жоспарда тірек сұлбасының ішінде
5 мм
жоспарда тірек сұлбасының сыртында
10 мм
34
11-кестенің жалғасы
Шекті
Бақылау (әдісі, көлемі, тіркеу
Параметрі
ауытқулары
түрі)
биіктігінің бойында
+ 20 мм
9 Биіктіктің бойындағы екі іргелес беттердің
Жоғарыдағыдай, әрбір
3 мм
түйісуіндегі белгілердің айырмасы
жапсар, атқару сызбасы
4.2.16.2 Жинақталған конструкциялар бетінің сапасына қойылатын талаптар
ГОСТ 13015 сәйкес белгіленеді.
4.2.16.3 Аяқталған бетон немесе темірбетон конструкцияларға немесе имараттар
бөлшектеріне талаптар жобалық құжаттамада белгіленеді.
4.3 Құрама темірбетон және бетон конструкцияларын монтаждау
4.3.1 Конструкцияларды монтаждау параметрлері
4.3.1.1 Құрылғыны төсеу үшін конструкцияларды монтаждау кезінде қолданылатын
ерітінділер маркалары жобада көрсетілу керек. Ерітіндінің жылжығыштығы, жобада
арнайы көрсетілген жағдайларды қоспағанда, стандартты конустың бату тереңдігінің
бойымен 5 см бастап 7 см дейін құрау керек.
4.3.1.2
Жобалау құжаттамасында
дайын бетон
және темірбетон
конструкцияларының геометриялық параметрлерінің дәлдігіне есептеу арқылы талап
қойылмаған жағдайда, оның талаптары 12-кестеде келтірілген талаптарға сәйкес болуға
тиіс.
12-кесте - Конструкциялардың геометриялық параметрлерінің дәлдігіне қойылатын
талаптар
Шекті
Бақылау (әдісі,
Параметрі
ауытқулары, мм
көлемі, тіркеу түрі)
1 Бөліктеу осьтерінің кертпелері бар іргетас блоктары
12
Өлшеу, әрбір элемент,
мен іргетастар стакандарының орнату бағдарларынан
геодезиялық атқару
ауытқу
сызбасы
2 Іргетастар стакандары түбінің тіреу беті белгілерінің
Жоғарыдағыдай
жобалық белгілерден ауытқуы:
стакан
түбінің
бойымен тегістейтін қабат
- 20
орнатылғанға дейін
стакан
түбінің
бойымен тегістейтін
қабат
± 5
орнатылғаннан кейін
35
12-кестенің жалғасы
Шекті
Бақылау (әдісі,
Параметрі
ауытқулары, мм
көлемі, тіркеу түрі)
3 Белгілеу бағдарлары
(геометриялық осьтер немесе
Жоғарыдағыдай
астыңғы элементтер қырларының кертпелері, бөліктеу
осьтерінің кертпелері) бар белгіленген элементтердің
астыңғы қимасындағы бағдарлардың
(геометриялық
осьтер, қырлар кертпелерінен) қозғалуынан ауытқу:
ұстындардан, көтергіш қабырғалар тақталарынан және
8
Жоғарыдағыдай
ірі блоктарынан, көлемді блоктардан
аспалы қабырғалар тақталарынан
10
Өлшеу, әрбір элемент,
жұмыстар журналы
беларқаларден, белағаштардан, арқалықтардан, кран
8
асты арқалықтарынан, итарқа асты фермалардан, итарқа
арқалықтарынан және фермалардан
4 Бір қабатты ғимараттар ұстындарының үстіңгі
Өлшеу,
әрбір
қимадағы
осьтерінің
төмендегі
ұстындар
элемент, геодезиялық
ұзындықтарындағы ауытқулары, м;
атқару сызбасы
4 дейін
20
4 бастап 8 дейін және жоғары
25
8 бастап 16 дейін және жоғары
30
16 бастап 25 дейін және жоғары
40
5 Бөліктеу осьтерінің кертпелері бар көп қабатты
Жоғарыдағыдай
ғимараттар ұстындарының үстіңгі қимасындағы
бағдарлардың
(геометриялық осьтер кертпелерінің)
қосарлануынан пайда болатын ауытқу, ұстындардың
ұзындығы, м:
4 дейін
12
4 бастап 8 дейін және жоғары
15
8 бастап 16 дейін және жоғары
20
16 бастап 25 дейін және жоғары
25
6 Ұстындар үсті белгілерінің немесе олардың бір
Өлшеу,
әрбір
қабатты ғимараттар мен құрылыстар тірек алаңдарының
элемент, геодезиялық
(тіреуіштердің, консольдардың) айырмасы, ұстындардың
атқару сызбасы
ұзындығы, м:
4 бастап 8 дейін және жоғары
16
8 бастап 16 дейін және жоғары
20
16 бастап 25 дейін және жоғары
24
7 Көп қабатты ғимарат пен құрылыстың әрбір ярус
Жоғарыдағыдай
ұстыны үстінің, сондай-ақ қаңқалы ғимараттардың
қабырға тақталары үстінің тексеріліп жатқан жері
шегіндегі айырмасы:
36
12-кестенің жалғасы
Шекті
Бақылау (әдісі,
Параметрі
ауытқулары, мм
көлемі, тіркеу түрі)
түйіспелі орнату кезінде
12 + 2n
маяктарды орнату кезінде
10
8 Орнату бағдарлары бар тіректегі орнатылған
Өлшеу, әр элемент,
элементтердің
(беларқалардың,
белағаштардың,
жұмыстар журналы
арқалықтардың, итарқа асты фермалардың, итарқа
фермалардың және арқалықтардың) үстіңгі қимасындағы
бағдарлардың
(геометриялық
осьтер,
қырлар
кертпелерінен)
қосарлануынан ауытқу, тіректегі
элементтің биіктігі, м:
1 дейін
6
1 бастап 1,6 дейінгі аралықтан жоғары
8
1,6 бастап 2,5 дейінгі аралықтан жоғары
10
2,5 бастап 4 дейінгі аралықтан жоғары
12
9 Беларқаларды, белағаштарды, арқалықтарды, кран асты
Жоғарыдағыдай
арқалықтарды, арқа асты фермаларды, арқа фермаларды
(арқалықтарды),
жабындар
мен
аражабындар
плиталарын орнату кезінде симметриялықтан (элемент
ұштарының тірелу тереңдігі айырмасының жартысы)
жабылатын аралық бағытына қарай ауытқу, элементтің
ұзындығы, м:
4 дейін
5
4 бастап 8 дейін және жоғары
6
8 бастап 16 дейін және жоғары
8
16 бастап 25 дейін және жоғары
10
10
Аралықтың ортасындағы фермалар мен
60
Өлшеу, әрбір
арқалықтардың үстіңгі белдеулер осьтерінің арасындағы
элемент, жұмыстар
ара қашықтық
журналы
11 Ауытқулар:
көтергіш қабырғалар тақталары мен көлемді блоктар
10
Өлшеу,
әрбір
жазықтықтары үстінің тік сызығынан
элемент, геодезиялық
атқару сызбасы
көтергіш қабырғалардың ірі блоктар жазықтықтары
12
Жоғарыдағыдай
үстінің тік сызығынан
қалқалар, аспалы қабырға тақталар жазықтықтары
12
Өлшеу,
әрбір
үстінің тік сызығынан
элемент, жұмыстар
журналы
12 Жіктегі аражабындардың екі іргелес кернеуалды
Жоғарыдағыдай
тақталардың (плиталардың) алдыңғы беттер белгілерінің
айырмасы, плиталардың ұзындығы, м:
37
12-кестенің жалғасы
Шекті
Бақылау (әдісі,
Параметрі
ауытқулары, мм
көлемі, тіркеу түрі)
4 дейін
8
4 бастап 8 дейінгі аралықтан жоғары
10
8 бастап 16 дейінгі аралықтан жоғары
12
13 Кран асты арқалықтар мен рельстердің үстіңгі
Өлшеу, әрбір тіректе,
сөрелер белгілерінің айырмасы:
геодезиялық атқару
сызбасы
қатар бойындағы екі көршілес ұстындарда, ұстындар
арасындағы ара қашықтық l, м:
l 10
10
l > 10
0,001 l, бірақ
15 артық емес
Аралықтың бір көлденең қимасында:
ұстындарда
15
аралықта
20
14 Лифт шахтасының көлемді элементінің есік
Өлшеу, әрбір
ойығының табалдырығы биіктігіндегі шөгу алаңына
± 10
элемент, геодезиялық
қатысты ауытқуы
атқару сызбасы
15 Лифт шахтасының ұңғысы қабырғаларының ішкі
Өлшеу, әрбір
бетінің көлденең жазықтыққа (қабылдау еденіне)
30
элемент, геодезиялық
қатысты перпендикулярлығынан ауытқуы
атқару сызбасы
________________
12-кестеде қолданылған белгілеу: n - ұстындар ярусының реттік нөмірі немесе биіктіктің бойымен
орнатылған тақталар саны.
Ескертпе
- Көлденең элементтердің тік көтергіш конструкцияларға тірелуінің ең төменгі шекті
тереңдігі жобалау нұсқаулығында белгілену керек.
4.3.1.3 Көп қабатты ғимараттың әрбір жоғары тұрған ярустарының конструкциясын
монтаждау бойынша жұмыстарды бетонның (ерітіндінің) ЖАЖ және барлық монтаждық
элементтерді жобалық бекітуде көзделген көтергіш конструкциялар беріктігінің қиыспалы
түйісіне жеткеннен кейін жүргізу керек.
4.3.1.4 Тұрақты байланыс оларды құрастыру барысында конструкциялар
орнықтылығын қамтамасыз етпеген жағдайда, уақытша монтаждық байланысты қолдану
қажет.
Конструкциялар және байланыс саны, сондай-ақ оларды орнату мен алу тәртібі ЖАҚ
көрсетілуі тиіс.
38
4.3.2 Негіздер мен іргетастарды орнату
4.3.2.1 Негіздерді, іргетастарды және қадаларды орнату
Негіздер мен іргетастарды орнату жұмыстары ҚР ЕЖ 5.01-102, ҚР ЕЖ 5.01-101
талаптарына, осы тараудың және жобаның нұсқауларына сәйкес жүзеге асырылады.
Қадалар мен қабық-қадаларды батыру, бұрғы қадаларын орнату, құдық жасау және
тереңдету, ұсақ салынатын іргетастарды салу ҚР ЕЖ
3.03-112 және қолданыстағы
нормативтік техникалық құжаттардың талаптарына сәйкес бойынша жүргізіледі.
4.3.2.2 Іргетастар блоктарын және ғимараттардың жерасты бөліктерінің
қабырғаларын орнату
4.3.2.2.1 Стакан типті іргетастар блоктарын және олардың элементтерін іргетастардың
осьтік кертпелерін негізге бекітілген бағдарлармен қосарлай отырып немесе орнату
дұрыстығын геодезиялық құралдармен тексере отырып, екі өзара перпендикулярлы бағыттар
бойынша бөліктеу осьтеріне қатысты орнату қажет.
4.3.2.2.2 Ленталы іргетастар блоктары мен жертөле қабырғаларын орнатар алдында
ғимарат бұрыштарында және осьтердың қиылысқан жерлерінде күйбелгі блоктарын
орнатылады. Күйбелгі блоктарын орнату кезінде олардың осьтік кертпелерін бөліктеу
осьтерінің кертпелерімен екі өзара перпендикулярлы бағыттар бойынша қосарлайды.
Қатардағы блоктарды күйбелгі блоктарының жоспардағы және биіктіктің бойымен
орналасуын тексергеннен кейін орнатады.
4.3.2.2.3 Іргетас блоктарын, жобалау белгісіне дейін тегістелген құм қабатына дейін
орнатады. Тегістейтін құм қабатының жобаланған белгіден шекті ауытқуы минус 15 мм кем
болуы керек.
Іргетастар блоктарын суланған немесе қарлы негіздерге орнатуға тыйым
салынады.
Іргетастар стакандары мен тірек беттері ластанудан қорғалған болу керек.
4.3.2.2.4 Жертөле қабырғалары блоктарын байлау талаптарын сақтай отырып орнатады.
Қатардағы блоктарды орнату кезінде олардың астын төменгі қатар блоктарының жиегі
бойынша, үстін - бөліктеу осі бойынша бағыттайды. Сыртқы қабырғалардың топырақ
деңгейінен төмен блоктарын қабырғаның ішкі жағы бойынша, ал одан жоғары - сыртқы жағы
бойынша тегістеу керек. Блоктар арасындағы тік және көлденең жіктер ерітіндіге
толтырылып, екі жағынан тігілуі тиіс.
4.3.3 Ұстындар мен жақтауларды орнату
4.3.3.1 Ұстындардың төменгі жағын тексеру кезінде олардың төменгі қимадағы
геометриялық осьтерін білдіретін кертпелерді белгіленген ұстындардан төмен бөліктеу
осьтерінің немесе геометриялық осьтерінің кертпелерімен қосарлау керек.
4.3.3.2 Ұстындардың стакан түбіне тірелу тәсілі ұстын астының торап монолиттенгенге
дейін көлденең жылжуынан бекітілуін қамтамасыз ету керек.
39
4.3.3.3 Көп қабатты ғимараттар ұстындарының үстін тексеру кезінде үстіңгі
қимадағы ұстындардың геометриялық осьтерін бөліктеу осьтерінің кертпелерімен,
ал бір қабатты ғимараттар ұстындарының үстін тексеру кезінде
- үстіңгі қимадағы
ұстындардың геометриялық осьтерін астыңғы қимадағы геометриялық осьтермен қосарлау
қажет.
4.3.3.4 Жақтаулар астын бойлық және көлденең бағытта тексеруді геометриялық осьтер
кертпелерін бөліктеу осьтерінің немесе төменде тұрған жақтау тіректері осьтерінің
кертпелерімен қосарлау арқылы жүзеге асырады.
4.3.3.5 Жақтаудың үстін жақтаулар жазықтығынан
- үстіңгі қимадағы жақтау
тіректері осьтерінің кертпелерін бөліктеу осьтеріне қатысты, жақтаулар жазықтығында -
жақтау тіректерінің тірек беттерінің белгілерін сақтау арқылы тексереді.
4.3.3.6 Ұстындар мен жақтаулардың жоғарғы және төменгі жағын салыстыру үшін
бағдар ЖАЖ көрсетілуі тиіс. Екі өзара перпендикуляр бағыт бойынша ұстындар мен
жақтаулардың жобалық жағдайын салыстыру керек.
4.3.4 Беларқаларды, арқалықтарды, фермаларды, жабындар мен аражабындар
плиталарын орнату
4.3.4.1 Жабылатын арқалықтың көлденең бағытында элементтер келесідей
орнатылады:
- беларқалар мен ұстынаралық
(байланыстық) плиталарда
- орнатылатын
элементтердің кертпелерін тіректердегі ұстындар осьтерінің кертпелерімен қосарлай
отырып;
- кран асты арқалықтарда - арқалықтардың үстіңгі белдеулерінің геометриялық
осьтерін белгілейтін кертпелерді бөліктеу осімен қосарлай отырып;
- итарқа асты және итарқа фермаларда
(арқалықтарда) ұстындарға тірелген
жағдайда, сондай-ақ итарқа фермаларда итарқа асты фермаларға тірелген жағдайда -
фермалардың астыңғы белдеулерінің геометриялық осьтерін белгілейтін кертпелерді
ұстындардың үстіңгі қимадағы кертпелерімен немесе итарқа асты ферманың тірек
торабындағы бағдарлау кертпелерімен қосарлай отырып;
- қабырғаларға тірелетін итарқа фермаларында (арқалықтарында) - фермалардың
(арқалықтардың) төменгі белдеулерінің осьтерін белгілейтін кертпелерді тіректердегі
бөліктеу осьтерінің кертпелерімен қосарлай отырып.
Барлық жағдайларда арқа фермалары (арқалықтары) олардың үстіңгі белдеулерінің
тік сызығынан ауытқулардың бір бағыттылығы сақталады:
- аражабындар плиталарында - олардың тіректердегі жоба бойынша орналасуын
анықтайтын және олар тірелетін конструкцияларды (арқалықтарды, беларқаларды, итарқа
фермаларын және т. б.) жоба бойынша қалыпқа орнатқаннан кейін жасалатын белгілеу
бойынша;
- фермалар (итарқа арқалықтары) бойынша аражабындар плиталарында - олардың
үстіңгі белдеулерінің бойындағы фермалар
(салма бұйымдар) тораптары орталарына
қатысты олардың симметриялы.
40
4.3.4.2 Беларқалар, ұстынаралық
(байланыстық) плиталар, фермалар
(итарқа
арқалықтары), фермалар (арқалықтар) бойынша аражабындар плиталары құрғақ күйде
көтергіш конструкциялардың тірек беттеріне орналастырылады.
4.3.4.3 Аражабындардың плиталарын төбе жақтағы жіктің бойындағы іргелес
плиталардың беттерін қосарлай отырып, қалыңдығы
20 мм артық емес ерітінді
қабатының үстіне қою керек.
4.3.4.4 Кранасты арқалықтарды биіктігі бойынша тексеру кезінде болат табағынан
жасалған төсемдерді пайдалана отырып, аралықтағы немесе тіректегі ең жоғарғы белгіге
бағытталу керек. Төсемдер пакеті қолданылған жағдайда олар бір-бірімен дәнекерленген,
пакет тірек пластинасына дәнекерленген болуға тиіс.
4.3.4.5 Фермалар мен итарқа арқалықтарын тік жазықтықта олардың тік сызыққа
қатысты тіректердегі геометриялық осьтерін тексеру арқылы орнатады.
4.3.5 Қабырға панельдерін орнату
4.3.5.1 Бір қатарлы қиылған сыртқы қабырға панельдерін келесідей теңестіру
қажет:
- қабырға жазықтығында - панельдің астыңғы жақ деңгейіндегі осьтік кертпесін
бөліктеу осінен шығарылған аражабындағы бағдар кертпесімен қосарлау арқылы. Панельдер
түйіспелерінде жиналған дәлсіздіктерді қалпына келтіру аймақтары бар болған жағдайда
(панельдер лоджиялар, эркерлер және ғимараттың басқа да шығыңқы немесе басылып қалған
жерлерде түйіскен жағдайда) теңестіруді панельдер арасындағы жіктің жобалық өлшемін
белгілейтін үлгілер бойынша жүргізуге болады;
- қабырға жазықтығынан
- панельдің төменгі қырын бөліктеу осьтерінен
шығарылған аражабындағы орнату кертпелерімен қосарлау арқылы;
- тік жазықтықта
- панельдің ішкі қырын тік сызыққа қатысты теңестіру
арқылы.
4.3.5.2 Монтаждық қабатқа қатысты маяктар белгілерінің ауытқушылығы 5 мм
аспауы тиіс. Жобада арнайы нұсқаулықтар болмаған кезде маяк қалыңдығы (10-30) мм
құрауы тиіс.
4.3.5.3 Қаңқалы ғимараттардың сыртқы қабырғаларының белдеу панельдерін
төмендегідей орнатады:
- қабырға жазықтығының ішінде - панельдер жетжақтары мен ұстындар осьтері
кертпелерінің арасындағы ара қашықтықты панельдің орнатылу деңгейінде түзету арқылы
ұстындар арасындағы оське қатысты симметриялап;
- қабырға жазықтығынан: панель асты деңгейінде - орнатылатын панельдің төменгі
ішкі қырын төмен тұрған панельдің қырымен қосарлау арқылы; тақта үсті деңгейінде -
панельдің қырын ось кертпесімен немесе ұстынның қырымен қосарлау арқылы (үлгінің
көмегімен).
4.3.5.4 Қаңқалы ғимараттардың сыртқы қабырғаларының аралық қабырға
панельдерін төмендегідей салыстырып тексереді:
- қабырға жазықтығының ішінде - орнатылып жатқан панель асты осінің кертпесін
белдеу панелі салынған бағдар кертпесімен қосарлау арқылы;
41
содержание ..
1
2
3 ..