СП РК 3.03-112-2013 МОСТЫ И ТРУБЫ (ҚР ЕЖ 3.03-112-2013)

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

201

88-кесте – Беріктілігі жоғары болттарға арналған саңылаулардың диаметрлері

Бірігулер тобы

Саңылаулардың номиналды

диаметрі, мм, болттардың

номиналды диаметрі кезінде

фрикционды бірігулер, мм

Конструкциялардың жобалық орналасымын айқындайтын негізгі
кӛтергіш элементтер мен байланыстардың түйіспелері мен
бекітулері

Бекітулер:

конструкциялардың

жобалық

орналасымын

айқындамайтын байланыстардың; ұзыннан арқалықтардың түйіспе
бастырмаларының (балықтарының); тежегіш байланыстардың және
кӛлік ӛтетін бӛліктегі кӛлденең диафрагмалардың

89-кесте – Беріктілігі жоғары болттар мен кәдімгі болттардың орналасуы

Ара-қашықтықтың сипаттамалары

Норма

1 Болттардың ортасы арасындағы ара-қашықтық:

а) кез келген бағытта ең аз;

2,5

б) созылу және қысылу кезінде шеткі қатардағы кез келген бағытта ең
жоғары:

1) табақтарда;

немесе 16

2) бұрыштарда

160 мм

в) ортаңғы қатарларда ең жоғары:

1) созылу және қысылу кезінде күшеюге кӛлденең;

2) созылу кезінде күшею бойымен;

3) қысылу кезінде сол сияқты.

2 Болттың ортасынан элементтің шетіне дейінгі аралық:

а) күшеюдің бойымен және диагональ бойынша ең аз;

1,5

б) күшеюдің ортасынан сол сияқты:

1) механикалық ӛңдеуден кейін жиектер болғанда;

1,5

2) «шаю-процесс» әдісімен және оттегі шымылдығы әдісімен прокатты
немесе газбен кескеннен кейін жиектер болғанда.

1,3

в) ең кӛп.

немесе 120 мм

_______________

Кәдімгі болттар үшін 3,0

тағайындау қажет.

Екі қатарға орналасқан уақытта норма құрал тұрған қатарға жатады.

ЕСКЕРТПЕ

Белгілеулер:

— болттың номиналды диаметрі, мм;

— пакеттің сыртында орналасқан анағұрлым жұқа бӛлшектің қалыңдығы, мм.

8.5.5.5 Беріктілігі жоғары болттардың санын кем дегенде еекеу етіп алу қажет:
- басты фермалардың және кӛлік ӛтетін бӛліктің бекітілген байланыстарында;
- бекітпенің немесе түйіспе бастырманың әрбір ұзыннан қатарында (түйіспенің

осінен бастап санағанда).

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

202

Стержень кәдімгі болттармен бекітіліп тұрғанда ұзыннан қатардағы болттардың

саны кем дегенде: қатар біреу болса — 3; қатар екеу және одан кӛп болса — 2; бұрыш
шолақтың шығыңқы сӛресінде— 5 болуы тиіс.

Созылған және қысылып-созылған элементтердің түйіспелері мен бекітпелерінде

алғашқы  екі  кӛлденең  қатардағы  (толық  күшеюі  бар  элементтің  немесе  бастырманың
қимасынан бастап санағанда) болттардың санын бірдей етіп алған жӛн. Кейінгі қатарларда
болттардың  санын  бірте-бірте  ұлғайту  қажет.  Болттар  екі  қатарға  орналастырылған
түйіспелер мен бұрыш бекітпелерінде бірінші болт  уатқыштың қасында орналасуы тиіс.

Күшею бойындағы болттар қатарының саны (8.4.10.4.23 орындалғанда) аз болуы

керек.

Арқалықтар қабырғаларының ұзыннан және кӛлденең түйіспелерінде болттарды

түйіспенің әр жағынан бір қатарға тізуге жол беріледі.

8.5.5.6 Негізгі элементтердің бұрыштарына қойылған болттардың диаметрін бұрыш

сӛресі енінің 1/4 асырмай қабылдау қажет.

Байланыс элементтерінде, қатаңдық қырларында, диафрагмаларда және т.с.с.

диаметрі 22 мм болттарды, бұрыш сӛресіне ені 80 мм және диаметрі 24 мм – бұрыш
сӛресіне ені 90 мм болттарды орнатуға болады.

Беріктілігі жоғары болттар кӛп фрикционды бірігулерде олардың диаметрін

үлкенірек алуға болады.

8.5.5.7

Түйіндер мен түйіспелердегі теспе басты фермалардың элементтерінің

ауданы элементтің бүкіл жұмыс ауданының кем дегенде 50 % құрауы тиіс. Қима ауданы
түзу жабылған уақытта бастырмалар бекітулерінде эксцентриситетті азайтып, ұзындығын
ұлғайту қажет.

8.5.6 Конструкция бӛлшектері

8.5.6.1 Конструкцияларда жанасатын қосылмаған бӛлшектер (қатаңдық қырының

Арқалық белдеулеріне жанасу орындарынан басқа), сонымен қатар тесіктер, саңылаулар,
қуыстар және астаулар болмауы тиіс. Ылғал жиналуы мүмкін орындарда диаметрі кемінде
50 мм дренажды саңылауларды орналастыру керек.

Жоғары тӛзімді сымдардың болат арқандарында және байламдарында, олардың

анкерлерінде, қосылу және жанасу орындарында коррозиядан сенімді қорғанышы болуы
тиіс.

8.5.6.2 Саңылаулармен жабдықталған симметриялы қималы созылған элементтерде

оларды торапты бұрандама-топсалармен жалғау үшін бұранда саңылауы арқылы ӛтетін
қиықтың таза ауданы кемінде 140 %, ал элементтің шетжағынан бұранда саңылауына
дейінгі қиық — элементтің есептік қимасынан кемінде 100 % болуы тиіс.

8.5.6.3 Бұрандалы қосылыстары бар сығылған құрама шыбықтардың тармақтары,

сонымен қатар шоғырланған күштердің әсер ету орындарындағы сығылып-майысқан
дәнекерлеу элементтерін кӛлденең диафрагмалармен бекіту керек.

Диафрагма фермаларының дәнекерленетін қорапты және Н-тәрізді элементтерін

диафрагмалар және кӛлденең табақтар арасындағы кемінде саңылауы бар тік табақтарға
ғана дәнекерлеу немесе бұрандалармен бекіту ұсынылады.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

203

8.5.6.4 Қосымша бӛлшектерді (кронштейндер, тіреуіш элементтері және тротуарлар,

навигациялық белгілер және сигналдар және т.б.) негізгі арқалықтар элементтеріне және
жүру бӛлігінің арқалықтарына, сонымен қатар торлы негізгі фермалардың элементтеріне
тікелей дәнекерлеуге жол берілмейді. Бұл бӛлшектерді тек кӛлденең қатаңдық қырларына
дәнекерлеуге жол беріледі; солтүстік орындалатын темір жол аралық құрылыстарында
аталған бӛлшектерді бұрандаларға бекіту керек.

Бойлық

байланыстардың

кергіштерін

және

диагоналдарын,

кӛлденең

байланыстардың кергіштерін барлық мақсаттағы аралық құрылыстың арқалықтарының
белдеулеріне тікелей дәнекерлеуге жол берілмейді.

Темір жол аралық құрылыстарда бойлық және кӛлденең байланыстардың

элементтерін қатаңдық қырларына және байланыс фасондарына, негізгі элементтердің
аратӛсемдеріне, ал солтүстік орындалатын конструкцияларда және ұрлануға қарсы
бұрыштарда арқалықтардың белдеуіне дәнекерлеуге жол берілмейді.

8.5.6.5 Металл жігінен негізгі металға бірқалыпты ӛтуін (кемінде 15 мм радиус)

қамтамасыз ету үшін пайдалану кезеңінде  темір  жол аралық  құрылыстардың бӛлшектері
мен  элементтерінің  созылған  және  сығылып-созылған  кӛлденең  түйіспелерінде
механикалық  ӛңдеу  қарастырылуы  тиіс;  бұл  талап  арқалықтардың  қабырғаларының
кӛлденең  түйісу  жіктерінің  шеткі  учаскелеріне  созылған  аймақтың  40  %  биіктік
ұзындығына, бірақ созылған белдеуден бастап санағанда 200 м кем еме таралады.

8.5.6.6 Бойлық байланыстардың кӛлденең фасондарды тегіс арқалықтардың

белдеулеріне тікелей аралыққа бекіту кезінде автожол, қала және жаяу жүргінші аралық
құрылыстары үшін фасонканың барлық қалыңдығының толықтай балқуын және оны
бұзылмайтын бақылау мүмкіндігін қарастыру керек.

Сонымен қатар фасонкалардың ұштарында дӛңгелектерді және белдеуге біркелкі

ауысуларды (кемінде 60 мм радиус) алу үшін оларды жіктердің ұштарымен бірге
механикалық ӛңдеуді қарастыру керек.

8.5.6.7 Белдеулерге

қатысты жылжытылған деңгейде орналасқан бойлық

байланыстардың айқыш және жартылай қисық жүйелері кезінде автожол, қала және жаяу
жүргінші  аралық  құрылыстары үшін, қабырғаға таврлы дәнекерленетін фасонкалар үшін
8.5.6.6-т. кӛрсетілген кернеу концентрациясын тӛмендету бойынша шараларды қарастыру
керек.  Бұл  жағдайда  орнықтылықты  қамтамасыз  ету  және  қабырғаға  қатысты  белдеудің
тербелуін  жою  үшін  арқалық  қабырғасына  әрбір  байланыс  торабының  жазықтығындағы
кӛлденең қатаңдық қырлары қойылуы тиіс.

Егер аталған фасонкалар кӛлденең қатаңдық қырларымен қиылысатын болса,

фасонкаларды және олардың жіктерін үздіксіз орнату керек; кӛлденең қатаңдық қырының
элементтерін фасонкаға дәнекерлеуді катеттердің 1:2 қатысымен (үлкен катет –
фасонкада) бұрыштық жіктермен және фасонканың негізгі металына бірқалыпты
ауысумен жүзеге асыру керек.

8.5.6.8 Тұтастай дәнекерленген автожол, қала және жаяу жүргінші аралық

құрылыстарында

фасонкаларға

қиыстырып

жалғанған

байланыс

элементтерін

ҚР ҚН 3.03-12 (6.4.25) талаптарына сәйкес екі қапталмен және екі қарсы жіктермен бекіту
керек; фасонкаға қатысты симметриялы орналастырылған жұп бұрыштардың байланыс
элементтерін екі қапталды және бір қарсы (шетжақты) жікпен бекітуге жол беріледі.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

204

Байланыс элементтерін бекіту жіктері және фасонкаларды арқалық қабырғасына,

сонымен қатар кӛлденең қатаңдық қырларына бекіту жіктері арасындағы арақашықтықты
кемінде 60 мм қабылдау керек.

8.5.6.9

Тік диафрагмаларды, қатаңдық қырларын және фасонокаларды аралықтағы

созылған белдеуге дәнекерлеу жағдайында аталған элементтерді бекітетін кӛлденең
жіктерді катеттердің 1:2 қатысымен (үлкен катет – белдеуде) және негізгі металға
бірқалыпты ауыстыру арқылы жобалау керек.

8.5.6.10 Қарапайым орындалудағы конструкцияларда ұрлауға қарсы бұрыштарды

дәнекерлеу  арқалықтардың  жоғарғы  белдеуіне  бойлық  және  кӛлденең  бұрыштық
жіктермен  дәнекерлеуге  жол  беріледі.  Бұл  жағдайда  кӛлденең  жіктер  үшін  8.5.6.9
кӛрсетілген  кернеу  концентрациясын  тӛмендету  бойынша  шараларды,  сонымен  қатар
негізгі  металға  бірқалыпты  ауысуларды  (кемінде  5  мм  радиус)  алу  үшін  механикалық
ӛңдеуді қарастыру керек.

8.5.6.11 Болат арқанның (қисайту құрылғылары, пилон қалпақшалары және

басқалары)  немесе  арқандағы  сымдардың  (анкерлі  құрылғылар),  сонымен  қатар  сығатын
арқандардың  (сығу,  аспа  қамыттар  және  т.с.с.)  бағытын  ӛзгертетін  бӛлшектердің
конструкцияларында  шетжақтары  дӛңгелектенген  (арқанды  шығару  орнында)  және
қысқыш  қаптамалармен  қысқартылған  (негізімен  салыстырғанда)  қисық  сызықты
кӛлденең қиманың науасын, 8.2.1 сәйкес алюминийден немесе басқа жұмсақ материалдан
дайындалған  аратӛсемдерді  қолдану  керек.  Бұл  жағдайда  электр  химиялық  коррозияны
болдырмау  үшін  алюминиймен  байланысатын  болат  арқандары  және  жоғарыда
кӛрсетілген құрылғылардың болат бӛлшектері қалыңдығы кемінде 20 мкм кадмий немесе
мырыш жабындарымен қорғалуы тиіс.

8.5.7 Тақтайшалардың және перфорирленген табақтардың конструкциясы

8.5.7.1 Аралық тақтайшалардың ұзындығын

кемінде 0,75

қабылдау керек,

мұндағы

— тақтайшаларды бекіту бұрандалары қатарларының (немесе дәнекерлеу

жіктерінің) арасындағы арақашықтық.

Сығылған және сығылып-созылған элементтердің соңғы тақтайшаларын аралық

тақтайшалардан 1,7 есе ұзын, созылған элементтерде – 1,3 есе қарастыру керек. Соңғы
тақтайшаларды торапқа жақынырақ орналастыру керек.

Дәнекерлеу қорапты және Н-тәрізді элементтерде элемент шетжағына перфорацияның

шығысына жол беріледі.

8.5.7.2 Тақтайшаның бір жағын бекітуге арналған бұрандалар санын тӛмендегідей

қабылдау керек, кем емес:

- 4 — тек уақытша жүктемеге жұмыс істейтін элементтер үшін;
- 3 — тұрақты жүктемеге жұмыс істейтін элементтер үшін;
- 2 — жұмыс істемейтін элементтер үшін.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

205

8.5.8 Бҧрандамамен дәнекерленген аралық қҧрылыс конструкцияларының

ерекшеліктері

8.5.8.1 Солтүстікте орындалатын бұрандамамен дәнекерленген аралық құрылыста

түйіспелі, ал қарапайым орындалудағы конструкцияларда – элемент қималарын
бұрандама саңылауларымен әлсірету бастырма компенсаторларын қолдануға жол
беріледі.

Әлсірететін түйіспе компенсаторларының ұштарында (түйіспеде) 8.5.2.5 және 8.5.6.5

талаптарына сәйкес қисықтарды және қосылыстарды механикалық ӛңдеуді қарастыру
керек.

Бастырма компенсаторларында әлсіретуді 1:1 кӛлбеумен ені бойынша қисықтарды

қарастыру  керек.  Қисық  жіктер  үшін  катеттердің  1:2  қатынасын  қабылдау  керек.  Жіктен
негізгі  металға  бірқалыпты  ауысуды  қамтамасыз  ету  үшін  (кемінде  5  мм  радиус)
компенсатордың ұшындағы қисық жіктерді ӛңдеуді қарастыру керек. Қисық жіктер және
саңылаудың  бірінші  қатарына  дейінгі  бойлық  жіктердің  учаскелері  компенсатордың
ауданын толықтай бекітуді қамтамасыз етуі тиіс. 16Д, 15ХСНД, 15ХСНДА және 10ХСНД,
10ХСНДА,  390-14Г2АФД  және  390-15Г2АФДпс  маркалы  болат  компенсатордың  еніне
оның қалыңдығының кӛп дегенде44, 38 және 36-еселігі сәйкес келуі  тиіс. Талап етілетін
кӛп  еніне  екі  бӛлек  компенсаторды  қолдану  керек,  олардың  жіктерінің  арасындағы
арақашықтықты  кемінде  60  мм  қабылдау  керек.  Бұрандаманың  ортасынан  бастап
компенсатор  шетіне  дейінгі  арақашықтықты  бұрандама  астындағы  саңылаудың  кемінде
екі еселенген диаметрін қабылдау керек.

8.5.8.2 Автожол, қала және жаяу жүргінші аралық құрылыстардың бұрандамамен

дәнекерленген қарапайым орындалудағы торлық фермалары үшін торапты фасонка-
қыстырмаларды және дәнекерлеу арқылы белдеулермен жалғанатын фасонка-қосымшаны
қолдануға жол беріледі.

Торапты фасонка-қыстырмалар және фасонка-қосымшаларда белдеуге бірқалыпты

ауысуы  тиіс  (кемінде  250  мм  радиус).  Белдеу  түйіспесінен  және  фасонка-қыстырмалардан
бастап  айналма  басталғанға  дейінгі  арақашықтықты  70  мм  қабылдау  керек.  Созылған  және
сығылып-созылған  белдеулердің  фасонка-қыстырмаларының  түйіспе  жіктері  үшін  8.5.6
талаптарына жауап беретін механикалық ӛңдеуді қарастыру керек.

Фасонка-қыстырмаларда барлық қалыңдықтың толықтай балқытылуын және оны

бұзылмайтын бақылау мүмкіндігін, сонымен қатар фасонка ұштарын механикалық ӛңдеуді
қарастыру керек.

8.5.8.3 Бойлық және кӛлденең арқалықтардың белдеу табақтарының ұзындығын

қабырға ұзындығынан кем қабылдау керек, қабырға бұрыштарына тікбұрышты
дӛңгелектенген кесіктерді (радиусы 15 мм) орналастыру керек, олардың тік шеттері
үзілетін белдеу табағының шетжағымен дәл келеді.

Осыған ұқсас кесіктер негізгі фермаларға бекіту аймағында оның қабырғаларының

биіктігін ұлғайту үшін кӛлденең арқалықтың жоғарғы белдеуіне дәнкерленетін
фасонкаларда болуы тиіс. Фасонка соңының кӛлденең Арқалық белдеуімен байланысу
конструкциясы 8.5.6.6 және 8.5.6.7 талаптарына сәйкес келуі тиіс.

Қажеттілігіне қарай қабырғада жоғарыда аталған кесік пайда болмай-ақ қос таврлы

арқалық белдеуінің үзілуін орнатуда келесі қарастырылуы керек: белдік үзілу орнына 1:8

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

206

еңіспен  6  мм  дейінгі  қалыңдықта  және  1:4  еңіспен  32  мм  дейінгі  ені  бойынша  қисаюы
тиіс;  белдеудің  қисайған  бӛлігі  ұзындығымен  қабырғаға  арқалықты  бекіту  толықтай
балқытылуы  тиіс.  Сонымен  қатар  қабырғаға  (екі  жазықтықта  да)  бірқалыпты  ауысуды
(кемінде 60 мм радиус) алу үшін белдеу соңын механикалық ӛңдеуді қарастыру керек.

8.5.9 Жҥру бӛлігінің ортотропты плита конструкциясы

8.5.9.1 Автожол және қала кӛпірлерінің тӛсем табағының қалыңдығын

min

кемінде

14 мм және формула бойынша алынған мәндерден кем емес қабылдау керек

min





, (247)

мұнда

— бойлық қырлар арасындағы арақашықтық;

— шоғырланған жүктемеден түсетін табақтағы максималды қысым, оны тӛсем

конструкциясымен таратуды ескере отырып анықталған;



= 7,8 немесе 15,6 — жолақты және фасонды профильдерге сәйкес бойлық қырлары бар

ортотропты плиталардың конструкциялары үшін қабылданатын коэффициент мәні.

8.5.9.2 Кӛлденең арқалықтардың қабырғаларымен қиылысатын орындардағы

бойлық  қырлар  үзілмеуі  тиіс.  Автожол,  қала  және  жаяу  жүргінші  кӛпірлерінде  бойлық
қырларды  кӛлденең  арқалықтардың  қабырғаларындағы  кесіктер  арқылы  ӛткізу  және
зауытта  қабырғадағы  немесе  тірек  пластинкасындағы  кесіктің  тік  шетіне  бұрыштық
жіктермен  дәнекерлеу  керек  (У  қосымшасы,  У.1-кесте,  поз.  17).  Бойлық  қырлардың
шетжақтарын кӛлденең қырлардың қабырғаларына дәнекерлеуге жол берілмейді.

8.5.10 Тірек бӛліктерінің конструкциясы

8.5.10.1 25 м аспайтын аралықпен арқалықты аралық құрылыстарда топсалы-катокты

немесе секторлы типті жылжымалы тірек бӛліктері болуы тиіс.

Полимерлі материалдарды қолдану арқылы тірек бӛліктерін қолдануға (сейсмикалық

аудандарда – ұсынылады) жол беріледі.

8.5.10.2 Бір тіректе орналасқан тірек бӛліктерінің орталары арасындағы 15 м

аспайтын арақашықтық кезінде жан-жаққа жылжымалы тірек бӛліктерін орнату арқылы
немесе басқа тәсілмен тірек бӛліктерінің біреуінің кӛлденең жылжығыштығын
қамтамасыз ету керек.

Темір жол кӛпірлерінде жылжымайтын тірек бӛліктерінің тӛменгі теңгерімдері және

жылжымалы тірек бӛліктерінің плиталары тіректерге анкерлі бұрандамалармен бекітіледі.

5.5.5 талаптарын орындамаған жағдайда аралық құрылыстардың ұштарын тіректерге

анкерлік бұрандамалармен есеп бойынша бекіту керек.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

207

9 БОЛАТТЕМІРБЕТОНДЫ КОНСТРУКЦИЯЛАР

9.1 Жалпы талаптар

9.1.1 Осы бӛлімнің талаптарын темірбетонды плита негізгі болат арқалықтармен,

фермалармен немесе бірлесіп жұмыс істеуге арналған жүру бӛлігінің арқалықтарымен
біріктірілген аралық құрылысты жобалау кезінде сақтау керек.

9.1.2 Болаттемірбетонды

конструкциялардың

материалдарының

сапасына

қойылатын талаптар және есептік сипаттамалары, сонымен қатар осы бӛлімде
қарастырылмаған есептеу және конструкциялау бойынша нұсқауларды 5–8 бӛлімдеріне
сәйкес қабылдау керек.

9.1.3 Есептеулерді әдеттегідей болат және темірбетон бӛліктерін біріктіру жіктерінің

иілгішітігін ескермей, тегіс қималардың гипотезасына сүйене отырып орындау керек.
Біріктіру жіктерінің иілгіштігін аралығы кемінде 8 м арқалықтар және ұзындығы кемінде
8 м панельдері бар торлы фермалар үшін ескеру керек.

9.1.4 Болаттемірбетон конструкцияларды есептеулерде келтіру коэффициентін

= E

қолдану керек, мұндағы

= 2,06·10

МПа — конструкциялық металдың болат

бӛлігінің серпімділік модулі,

— 7.2.14 бойынша анықталатын сығу және созу кезіндегі

бетонның серпімділік модулі.

9.1.5 Есептеулер құрамы және оларда ескерілген серпімді емес деформациялардың

түрлерін 90-кесте бойынша қабылдау керек. Әдеттегідей, серпімді емес деформацияларды
статикалық анықталмайтын жүйелердің элементтеріндегі күштерді анықтау кезінде ескеру
керек. Х және Ц қосымшаларына сәйкес серпімділіктің шартты модульдерін қолдану
арқылы бетонның серпімді емес деформацияларын жуықтап есептеуге жол беріледі.

9.1.6 Бетонның жылжығыштығын тұрақты жүктемелердің күштері мен моменттерін

және әсерлерін анықтау барысында ескеру керек, егер бетондағы ең жоғары кернеулер
олардан 0,2

асатын болса, мұнда

—7.2.6 бойынша бетонның сығылуының есептік

кедергісі.

Бетонның жылжығыштығының болаттемірбетонды конструкцияға әсерін анықтау

барысында әдеттегідей конструкцияның темірбетон бӛлігінің иілу қаттылығын

ескеру

керек.

Бетонның жылжығыштығын Х қосымшасына сәйкес жуықтап ескеруге жол беріледі,

егер



0,2

, мұнда

— конструкцияның болат бӛлігінің иілу қаттылығы.

Бетонның жылжығыштығынан кернеуленген арматураның керілуінің жоғалуы,

сонымен қатар құрама темірбетон плитаның кӛлденең жіктерін сығудан туындаған
қосымша деформацияларды Х қосымшасына сәйкес анықтау керек.

9.1.7 Уақытша жүктеме бетондағы сығу күштерін ұлғайтатын темір жол кӛпірлерінің

аймақтарының тӛзімділігін есептеуді Х қосымшасына сәйкес бетонның дірілді
жылжығыштығын ескере отырып орындау керек.

9.1.8 Бетонның шӛгуін температура әсерлерін есептеулер кезінде ескеру керек. Бұл

жағдайда бетонның шӛгуінің түсіру әсері ескерілмейді.

Бетонның шӛгуінің шекті салыстырмалы деформациясын



shr

келесіге тең деп

қабылдау керек —монолитті плита үшін 2·10

–4

және құрама плита үшін 1·10

–4

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

208

Кӛлденең қима шектеріндегі бетонның шӛгуінен теңдестірілген кернеулерді Ц

қосымшасына сәйкес анықтауға жол беріледі.

Шӛгу кернеулерінен бетонның жылжығыштығын шартты модул есептеулерінде

бетонның серпімділігін

shr

0,5

қолдану арқылы ескеруге жол беріледі

90-кесте - Есептеулер қҧрамы және оларда ескерілген серпімді емес

деформациялардың тҥрлері

Жүктемелер

және әсерлер

Есептеулерде ескерілген серпімді емес деформациялар

Беріктігі

және

орнықты-

лығы

бойынша

тӛзімділігі

жарықшақтануға

тӛзімділігі

тік және

кӛлденең
қатаңдық

құрылыс-

ты кӛтеру
ордината-

сы

(құрама

плитасы

бар

конструк-

циялар

үшін)

темір жол

кӛпірлері-

нің

статика-

лық

анықталат

ын аралық

құрылыс-

тары

автожол

және қала

кӛпірлері-

нің аралық

құрылыс-

тары

жарық-

шақтану

дың

пайда

болуы

бойын-

ша

жарық-

шақтар-

дың

ашылуы

бойын-

ша

Тұрақты

vkr

—

Уақытша тік

vkr

wud

Температура
және шӛгу

—

wud

—

Уақытша
кӛлденең тік

—

wud

—

Тасымалдау,
монтаждау
кезінде,
бастапқы
кернеуде және
реттеу кезінде

wud

—

wud

—

wud

ЕСКЕРТПЕ Белгілеу:

— бетонның жылжығыштығы;

— құрама темірбетон плитаның кӛлденең жіктерін сығу;

vkr

— бетонның дірілді жылжығыштығы;

— темірбетондағы кӛлденең жарықшақтар (әрекет етуші барлық жиынтық жүктемелері);

— болат және бетонның шектеулі пластикалық деформациялары (әрекет етуші барлық

жиынтық жүктемелері және тек қиманы тексеру кезінде);

wud

— серпімді емес деформацияларды есептемегенде;

«–» — есептеу жүргізілмейді.

9.1.9 Температура әсерлерін есептеулерде қиманың темірбетон және болат

бӛліктерінің температураларының айырмасын ескеру керек. Температуралардың
айырмасын әдеттегідей жылу физикалық есептеулер негізінде анықтау керек.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

209

Температура

әсерлерін

есептеулерді

қимадағы

температураларды

болаттемірбетонды аралық құрылыстың ұзындығы бойынша ӛзгертусіз бӛлуді қабылдап
және темірбетон плитаның және болат конструкциялардың

,max

температураларының

айырмаларының келесі нормативтік ең жоғарғы мәндеріне сүйене отырып орындауға жол
беріледі:

а) үстімен жүрген кезде тұтас қабырғалы болат арқалықтары бар аралық құрылыстар

үшін (14 а - сурет):

- болаттың температурасы темірбетонның температурасына қарағанда жоғары

болғанда және 30° және одан жоғары горизонтқа еңкейткен кезде арқалық күн
сәулелерінің әсерінен қызған жағдайларда, — 30 °С;

- болаттың температурасы темірбетонның температурасына қарағанда жоғары

болғанда, бірақ арқалық күн сәулелерінің әсерінен қызбаған жағдайларда, — 15 °С;

- болаттың температурасы темірбетонның температурасына қарағанда тӛмен

болғанда, — минус 15 °С;

stb

max

0,3

max

stb

,st

а)

б)

в)



a) — кӛлденең қима схемасы; б) — қиманың болат бӛлігінің биіктігі бойынша

температуралардың айырмасының қисық сызықты эпюрасы; в) — арқалықтың қимасының
жоғарғы бӛлігі үшін температуралардың айырмасының қисық сызықты эпюрасы.

14-сурет — Болаттемірбетон конструкциясының кӛлденең қимасы және

температуралардың айырмасының есептік эпюралары

б) үстімен жүрген кезде негізгі торлы фермалары бар аралық құрылыстар үшін:
- күнмен жарықтандыру жағдайларына тәуелсіз ферманың болат элементтерінің

температурасы темірбетонның температурасына қарағанда жоғары болғанда, — 15 °С;

- ферманың болат элементтерінің температурасы темірбетонның температурасына

қарағанда тӛмен болғанда, — минус 10 °С;

в) тұтас қабырғалы негізгі арқалықтары бар немесе негізгі торлы фермалары бар

және олардың арасына астынан немесе ортасынан жүретін темірбетон плита орналасқан
аралық құрылыстар үшін:

- болаттың температурасы темірбетонның температурасына қарағанда жоғары

болғанда, — 20 °С;

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

210

- болаттың температурасы темірбетонның температурасына қарағанда тӛмен

болғанда, — минус 15 °С;

г) жүру бӛлігінің темірбетон плитасына жүру тӛсемесінің тӛсемін орналастырмай-ақ

(орналастырғанға дейін) үстімен жүретін автожол және қала кӛпірлерінің жүру бӛлігіндегі
және аралық құрылыстарындағы балластсыз плитамен темір жол кӛпірлерінің аралық
құрылыстары

үшін,

температура

темірбетонның

температурасы

болаттың

температурасына қарағанда жоғары болған жағдайда — 20 °С.

Температура әсерлерінен туындайтын күштерді және кернеулерді анықтау керек:
- а) аталғанға сәйкес —

-ші нүктедегі ординатасымен температуралар айырмасының

қисық сызықты эпюра қимасының болат бӛлігінің биіктігі бойынша қабылдау арқылы (14
б -сурет)

,max

3,91

3,82

b i







 











(248)

мұнда

— 14 а -суретті қараңыз;

- б) және в) аталғандарға сәйкес — қиманың болат бӛлігінің барлық биіктігі

бойынша температуралар айырмасының тікбұрышты эпюрасын қабылдау арқылы;

- г) аталғанға сәйкес — 14 в-суреті бойынша және

-ші нүктедегі ординатасымен

температуралар айырмасының қисық сызықты эпюрасын қабылдау арқылы:

,max

bf i









 











(249)

мұнда

— 14 в -суретті қараңыз.

Үстінен жүретін аралық құрылыстарда қорапты қиманың болат бӛлігін қос таврлы

қиманың арқалығына шартты түрде бӛлуге жол беріледі және бұл жағдайда 14 б-суретіне
сәйкес температуралардың айырмасын ескеру керек.

Кӛлденең қима шектерінде температураның ӛзгеруінен туындайтын теңдестірілген

кернеулерді Ц қосымшасына сәйкес анықтауға жол беріледі.

9.1.10 Созылған темірбетон плитаны беріктігі және жарықшақтануға тӛзімділігі

бойынша есептеу керек. Жарықшақтануға тӛзімділігі бойынша талаптардың дәрежесін
7.5.1.1 сәйкес қабылдау керек.

Пайда болған жарықшақтарды есепке ала отырып темірбетон плитаны созу кезіндегі

қаттылығы

E A



формуласымен анықталады, мұнда

— сәйкесінше серпімділік

модулі, МПа, және плитаның бойлық арматурасы қимасының ауданы, м

;



—

жарықшақтану арасында бетонды созу жұмысына жартылай тартуды ескеретін және
91-кесте бойынша қабылданатын коэффициент.

Статикалық айқындалмаған жүйелердегі күштерді темірбетон плитадағы кӛлденең

жарықшақтардың болуының әсерін ескеру арқылы анықтау керек.

Бойлық арматурасы түйіспейтін сығылмаған құрама темірбетон плита үшін созу

кезіндегі қаттылығын нӛлге тең деп қабылдау керек.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

211

91-кесте – Жарықшақтану арасында бетонды созу жҧмысына жартылай тартуды

ескеретін

коэффициент

Арматура



коэффициент мәні

есептеу кезіндегі темір жол

кӛпірлері үшін

беріктігін және

жарықшақтануға

тӛзімділігін есептеулер
кезіндегі автожол және

қала кӛпірлері үшін

беріктігі

бойынша

жарықшақтануға

тӛзімділігі

бойынша

Тегіс; тӛзімділігі жоғары
сымның байламдары; болат
арқандар

1,00

0,70

Мерзімдік кескін

1,00

0,75

0,50

9.1.11 Қима құрамындағы ескерілетін темірбетон плитаның

есептік енін болат

конструкцияның  осінен  екі  жақтағы  плитаның  асылмаларының  есептік  мәндерінің
қосындысы  ретінде  анықтау  керек  (15-сурет).  Плитаның  асылмасының  есептік  шамасын
әдеттегідей  кеңістікті  есептеумен  анықтайды;  92-кестеге  сәйкес  асылманың  мәнін
қабылдауға жол беріледі.

92-кесте - Плита асылмасының болат бӛлігіне қатысты қалпы

Плита асылмасының болат бӛлігіне

қатысты қалпы, асылманы белгілеу

Плитаның параметрі

Плита асылмасының есептік

мәні

Кӛршілес болат элемент жағындағы

асылма

жоғары

кем

a +

/2 артық емес

және

/8 кем емес

Консоль жағындағы асылма

жоғары

кем

артық емес және

/12 кем

емес

ЕСКЕРТПЕ Беліглеулер:

— темірбетон қырының немесе вуттың енінің жартысы, ал олар болмаған жағдайда — темірбетон плита

және болат белдеу түйіспесінің енінің жартысы, м;

—

сәйкесінше аралықтағы және консольдегі темірбетон плитаның орташа қалыңдығы (қырын немесе

вутты шегерген кезде), м;

—

плитаның параметрі, м, келесілерге тең:

- аралық ұзындығына —

негізгі арқалықтар немесе фермалар үшін;

- панел ұзындығына —

жүру бӛлігінің бойлық арқалықтары үшін;

- негізгі фермалар арасындағы арақашықтыққа немесе кӛпірге кӛлденең темірбетон плитаның еніне, егер ол
осы арақашықтықтан аз болса, — жүру бӛлігінің кӛлденең арқалықтары үшін;

—

қаттылығы бойынша бірдей болат конструкциялардың осьтері арасындағы арақашықтық (15-суретті

қараңыз), м;

—болат конструкцияның осінен плитаның конструктивті консольді асылмасы (15-суретті қараңыз).

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

212

sl,c

15-сурет — қима қҧрамында ескерілген темірбетон плитаның есептік енін

анықтауға арналған схема

9.1.12 Темірбетон плитаның

ауданын, ал айналуын есептеулерде — оның

қалыңдығын

және қырының немесе вуттың енін 9.1.4 сәйкес

келтіру коэффициентіне

бӛлінген деп қабылдау керек. Серпімді емес деформацияларды есептеу кезінде бетонның
серпімділігінің шартты модульдері бойынша табылған келтіру коэффициентін қолдануға
жол беріледі, ол Х және Ц қосымшаларына сәйкес анықталады.

Бетонмен ұстасатын бойлық арматураның ауданын келтіру коэффициентіне бӛлінген

деп қабылдау керек

= E

, мұндағы

— кернеуленбеген

немесе кернеуленген

арматураның серпімділік модулі, 35-кесте бойынша қабылданады.

Құйманы, жүру тӛсемінің тӛсемесін және есептік кӛлденең қима құрамындағы темір

жол жолдарының жоғарғы құрылысын ескерудің қажеті жоқ.

9.1.13 Бола және берілген қиманың ауырлық орталарын брутто қимасы бойынша

анықтау керек.

Қималардың бұрандама саңылауларының әлсіреуі 8.4.1.5 сәйкес ескеріледі.

9.1.14 Монтаждау кезінде болат арқалықтардың беріктігін және орнықтылығын

8.4.4.6, 8.4.4.7 және 8.4.7.4 сәйкес тексереді.

Бастапқы кернеу, тасымалдау және монтаждау кезінде конструкциялардың және

олардың  элементтерінің  беріктігін  және  жарықшақтануға  тӛзімділігін  болат  және
бетонның  серпімді  жұмысына  шамалап  тексеру  керек.  Тексеруді  бетонның
жылжығыштығын,  шӛгуін  және  кӛлденең  жіктерді  сығуды  ескермей,  бірақ  7  бӛлімге
сәйкес бастапқы кернеудің жоғалу ықпалын ескерумен жүзеге асыру керек.

9.2 Болаттемірбетонды конструкцияларды есептеу

9.2.1 Беріктігін есептеу

9.2.1.1 Болаттемірбетон арқалықтарының жоғарғы сығу белдеуінде туындайтын оң

иілу моментіне әсер етуін есептеуді 93-кестедегі формулалар бойынша темірбетон
плитаның ауырлық ортасы деңгейінде бетондағы ζ

кернеудің және ζ

кернеу кезінде

бетонның деформациясына жауап беретін бойлық арматурадағы ζ

кернеудің мәндеріне

байланысты А, Б немесе В есептік жағдайларының (16-сурет) біреуі бойынша орындау
керек.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

213

93-кесте - Беріктігін есептеуге арналған формулалар

Критерийлер

және

тексерулер

Есептеу жағдайларындағы критерийлерге және беріктікті тексеруге арналған

формулалар

Критерийлер:

қатаңдық
қатынастары

0, 2

b b

st s

E I



—

бетондағы
кернеу*

b stb

m R

n W

 

  

b stb

m R

n W

 

  

93-кесте - Беріктігін есептеуге арналған формулалар

(жалғасы)

есептік бойлық
арматурадағы
кернеу*

b stb

m R

n W

 

  

b stb

m R

n W

 

  

Тексерулер:

темірбетон*

—

,lim

br R

Z N



















 

жоғарғы болат
белдеу*

Z N

m mR





br R

Z N





тӛменгі болат
белдеу *

s s

Z N







bR r

s s

Z N







br R

s s

Z N







_________
*

Сығу

— «+»,

созу

— «–».

ЕСКЕРТПЕ 1 Белгілеулер:





— толық иілетін момент (

және

сияқты сәйкесінше белгісімен қабылдайды);

— жұмыстың бірінші кезеңнің иілу моменті (жүктемені конструкцияның болат бӛлігі қабылдайды),

кН



м;

— жұмыстың екінші кезеңнің иілу моменті (жүктемені болаттемірбетонды конструкция қабылдайды),

бетонның жылжығыштығын, кӛлденең жіктерді сығуды, темірбетон плитаның созылған аймақтарындағы
кӛлденең жарықшақтардың түзілуін, сонымен қатар бетонның шӛгуін және температураның ӛзгеруін ескере
отырып статикалық айқындалмайтын жүйелер үшін анықталады,

кН



м;

 

— бетондағы және бойлық арматурадағы бетонның жылжығыштығынан, МПа, құрама плитаның

кӛлденең  жіктерін  сығудан,  бетонның  шӛгуінен  және  температураның  ӛзгеруінен  бетонның  кӛлденең
қимасының  ауырлық  ортасы  деңгейінде  туындайтын  кӛлденең  болаттемірбетондағы  теңдестірілген
кернеулер  (темірбетон  плитаның  температурасы  9.1.9  г,  сәйкес,  болатқа  қарағанда  жоғары  болған  жағдайдан
басқа, және есептеулерді 93 – 95-кестелердің формулалары бойынша жүргізеді);





— болат арқалықтың кӛлденең қимасының нетто ауданы, м

;

A A



— тӛменгі және жоғарғы болат белдеулерге, тік болат қабырғаларға, плита бетонына,

плитаның бойлық кернеуленбеген арматурасына сәйкесінше кӛлденең қима элементтерінің ауданы, м

;

stb

b stb

s s

b stb

s s



— кедергі моменттері, м

;



— бетон қимасының ауырлық ортасы деңгейіндегі шартты кедергі моменті, м

;

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

214

stb

— болатқа және болат арқалықтың кӛлденең қимасында берілген арқалықтың болаттемірбетонды

кӛлденең қимасына сәйкес нетто инерция моменттері, м

;

b stb

s s

— 16-суретте кӛрсетілген арақашықтық;



— 9.1.12 бойынша қабылданатын келтіру коэффициенті;

— 9.1.4-т. бойынша қабылданатын келтіру коэффициенті;

,lim

0,0016





— бетонның кӛлденең қимасының ауырлық ортасы деңгейіндегі бетонның салыстырмалы

шекті деформациясы (болаттемірбетонды конструкциялар үшін);

R R R



— 8.3.1 және 8.3.2-т. бойынша болат конструкцияның материалына, 7.2.6 бойынша

бетонның сығылуына, 7.3.5-т. бойынша кернеуленбейтін бойлық арматураға сәйкес есептік кедергілері;

93-кесте - Беріктігін есептеуге арналған формулалар

(жалғасы)

=1+ε(ӕ-1) — болат арқалықтың иілу моментінің және осьтік күштің бірлескен әрекетіне беріктігін

есептеу кезіндегі кедергі моментінің түзету коэффициенті;



— жоғарғы болат белдеуді тексеру кезінде кедергі моментінің түзету коэффициенті, кемінде 1,0

қабылданады;
æ

— коэффициент, 8.4.2.2.1 бойынша қабылданады;



— коэффициент, 94-кесте бойынша қабылданады;

— 8.3.13 бойынша қабылданатын болат конструкцияның жұмыс шарттарының коэффициенті;

— 7.2.7 бойынша қабылданатын бетонның жұмыс шарттарының коэффициенті;

— 7.2.11 – 7.3.13 бойынша қабылданатын арматураның жұмыс шарттарының коэффициенті;

m R

 

 

— жоғарғы болат белдеудің жұмыс шарттарының коэффициенті, оны іргелес

кернеуленбеген бетонға түсіруді ескереді және 1,2 артық емес қабылданады;

— пластикалық деформациялар дамыған жағдайда бетонның салыстырмалы деформацияларын

ұлғайтуды ескеретін коэффициент; бұл жағдайда



, егер

br R

Z N





;

br R



егер





æ 1

br R

Z N











   

 















шекті мәндер арасындағы интерполяцияны анықтайды

1,0



және

0,0009

1,0





ЕСКЕРТПЕ 2 93 – 95-кестелерде белгіленген:



   

—А және Г жағдайлары үшін;

br R

A R



 

— тӛменгі белдеуді тексерген кезде Б жағдайы үшін;

br R

A R





— жоғарғы белдеуді тексерген кезде Б жағдайы үшін, сонымен қатар В

жағдайында;

A R



— жоғарғы белдеуді тексерген кезде Д жағдайы үшін;



 

—

A R

артық емес— тӛменгі белдеуді тексерген кезде Д жағдайы үшін.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

215

stb

,stb

s,st

s2,s

s1,s



Случай А

bR,r



bR,r

br,R



br,R



Случай Б

Случай В

16-сурет — Иілетін оң моментті қабылдайтын болаттемірбетонды кӛлденең

қимадағы кҥштер, кернеулер және деформациялар

94-кесте - η коэффициенттерінің мәндері

кездегі



коэффициентінің мәні, тең

0,05 0,10 0,15 0,20 0,25 0,30 0,35 0,40 0,45 0,50 0,55 0,60 0,65

0,7

1,0
1,0

1,0

0,98

1,0

0,94

1,0

0,90

1,0

0,87

1,0

0,81

0,99
0,75

0,98
0,67

0,96
0,58

0,95
0,45

0,92
0,28

0,88
0,52

0,83
0,68

0,75
0,76

0,63
0,82

0,2

1,0
1,0

1,0

0,97

1,0

0,92

1,02
0,87

1,03
0,80

1,04
0,70

1,05
0,57

1,06
0,38

1,07
0,49

1,06
0,61

1,05
0,72

1,02
0,82

0,99
0,91

0,90
0,99

0,75
1,05

0,4

1,0
1,0

1,04
0,90

1,08

0,8

1,12
0,67

1,14
0,52

1,16
0,34

1,19
0,53

1,20
0,68

1,21
0,84

1,20
0,98

1,18
1,12

1,16
1,22

1,13
1,30

1,09
1,38

1,04
1,42

0,6

1,0
1,0

1,10
0,84

1,19
0,64

1,28
0,40

1,35
0,56

1,40
0,75

1,44
0,95

1,46
1,13

1,47
1,30

1,46
1,45

1,45
1,58

1,42
1,69

1,39
1,76

1,35
1,84

1,30
1,90

0,8

1,0
1,0

1,20
0,61

1,39
0,51

1,55
0,84

1,70
1,12

1,83
1,36

1,93
1,60

1,98
1,86

2,00
2,08

2,02
2,29

2,01
2,47

1,99
2,52

1,97
2,50

1,91
2,46

1,84
2,38

1,0

1,0
1,0

1,29
1,29

1,63
1,63

2,04
2,04

2,47
2,47

2,86
2,86

3,20
3,20

3,38
3,38

3,49
3,49

3,56
3,56

3,57
3,57

3,53
3,53

3,43
3,43

3,29
3,29

3,05
3,05

ЕСКЕРТПЕ 1 А, Б және В жағдайларын 9.2.1.1 бойынша (16-сурет), Г және Д — 9.2.1.3 бойынша қабылдау
керек (17-сурет).

ЕСКЕРТПЕ 2

— ауданы бойынша болат арқалықтың аз белдеуі.

ЕСКЕРТПЕ 3 Сызықтың үстінде болат арқалықтың ауданы бойынша аз белдеуінде кернеу моменттен және
осьтік күштен жинақталатын жағдайдағы



мәндері берілген; сызықтың астында — болат арқалықтың

ауданы бойынша кӛп белдеуінде кернеу моменттен және осьтік күштен жинақталатын жағдай үшін.
ЕСКЕРТПЕ 4

қалыпты күшті темірбетон плитадағы сығу кернеулері кезінде созылатын болат арқалықты

және сығылатын болат арқалықты қабылдау керек — темірбетон плитадағы және арматурадағы созылатын
кернеулер кезінде (формуладағы

күшін екі жағдайда да «плюс» белгісімен қою керек).

А жағдай

Б жағдай

В жағдай

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

216

95-кесте - Беріктікті тексеруге арналған формулалар

Критерийлер және

тексерулер

Есептеу жағдайларындағы критерийлерге және беріктікті тексеруге арналған

формулалар

Критерийлер:

қатаңдық қатынасы

0, 2

b b

st s

E I



—

бетондағы кернеу*

0,1

b stb

m R

n W

 

  

0,1

b stb

m R

n W

 

  

Тексерулер:

темірбетонның

бойлық

арматурасындағы
кернеу*

—

b s

r s

m R

n W

n A









 



  



жоғарғы болат белдеу*

Z N

m mR

 





Z N

 





тӛменгі болат белдеу *

s s

Z N

 





s s

Z N

 





__________
* Сығу — «+», Созу — «–».

ЕСКЕРТПЕ

Белгілеулер:

b stb

s s

M M M

A A A A W

 

n n R R R

æ , , ,

m m m



—

93-кестеге берілген белгілеулерді қараңыз;

r s











— ауданы



бойлық арматурамен бірге жұмыс істейтін

арқалықтың болат конструкциясының кӛлденең қимасының сәйкесінше ауданы, кедергі моменті және
инерция моменті (болат конструкцияның материалына берілген);

b s

r s



— 17-сурет бойынша арақашықтығы;



— түзету коэффициенті, кемінде 1,0 қабылданады;

mR A



 

— жоғарғы болат белдеудің жұмыс шартының коэффициенті, 1,2 артық қабылданады.

9.2.1.2 Қиманың бейтарап осін орналастыру кезінде темірбетон плитаның биіктігі

шектерінде және 7.2.6 және 7.2.7 бойынша

m R

асатын плитаның созылу бӛлігіндегі

кернеулерде қиманың құрамына бетонның тек сығылған бӛлігін ғана енгізу керек.
Қиманың беріктігін тексеруді кернеуді темірбетон плитаның биіктігі бойынша әркелкі
таратуды ескерумен орындау керек.

9.2.1.3

Болаттемірбетон арқалықтың жоғарғы созылу белдеуінде туындайтын теріс

иілу моментіне әсерін есептеуді темірбетон плитаның ауырлық ортасы деңгейінде
бетондағы



кернеудің мәніне байланысты есептік жағдайлардың Г немесе Д (17-сурет)

біреуімен 95-кестенің формулалары бойынша орындау керек.

СП РК 3.03-112-2013 МОСТЫ И ТРУБЫ (ҚР ЕЖ 3.03-112-2013) - часть 14