СП РК 5.01-104-2013 ПРОЕКТИРОВАНИЕ И ПРОИЗВОДСТВО РАБОТ ПО ЗАБИВКЕ ЖЕЛЕЗОБЕТОННЫХ СВАЙ (ҚР ЕЖ 5.01-104-2013)

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

k,s

– қадалық басында оның төменгі ұшының тереңдеуі барысында ұнтақ соғуынан

(7) формуласы бойынша анықталатын 0,5 h

, МПа ұлғаюға қағу соңында пайда болатын

динамикалық тығыздалған кернеу;

Кесте 6 – қадалық бойынша ұнтақ соғуының саны барысында k

коэфициенті

Rk/R
қатынасы

N қадалығы бойынша тең келетін ұнтақ соғуы саны барысында

коэфициенті

100

200

400

600

800

1000

1,75

0,905

0,871

0,836

0,802

0,782

0,768

0,757

1,45

0,920

0,888

0,856

0,8243

0,806

0,792

0,782

ЕСКЕРТПЕ 1 6.4 кестесіне ұқсас R

қатынасы.

ЕСКЕРТПЕ 2 R

қатынасының аралық мәні үшін k

коэфициенттер мәні интерполяциямен

анықталады.

a,k,s

– 0,5 h

, м арту тарапына қағу соңында қатты топыраққа оның төменгі ұшының

тереңдеуі барысында қадалықтың қалдық бас тартуы.

6.5.9 Қадалықты кесуге жұмсалатын қатты топырақ қабаттарының максималды

жуандығы (линза немесе қабат) келесі формула бойынша анықталады:

d,p

= n

d,p

a,p,s

(

14)

мұнда n

d,p

– қадалық бойынша ұнтақ соғуының шекті саны;

p,s

– (7) формуласы бойынша анықталатын қадалық төменгі ұшының (линза немесе

қабаты) 0,5h

, МПа арту жағына тереңдеуі барысында ұнтақ соғуынан қадалық басында

пайда болған динамикалық тығыздалған кернеу;

a,k,s

– қадалықтың төменгі ұшының қабаттарға (линза немесе қабаты) 0,5h

, м. артуы

тарапына тергеуі барысында қалдықтың бас тартуы.

6.6 Қадалықты қағу бойынша іс-шаралар жобасы

Қадалықты қағуды қамтамасыз ету бойынша іс-шаралар келесі топтарға бөлінеді:
а) I топ – жобалау кезеңінде тағайындалатын, және тексерілетін іс-шаралар;
б) II топ – қадалықтың сынамалы қағуы үрдісінде тағайындалатын және

тексерілетін іс-шаралар.

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

ТЕМІРТАСТЕК ҚАДАЛЫҚТАРЫН ҚАҒУДЫҢ ЖҰМЫС ӨНДІРІСІ

7.1

Жалпы ережелер

7.1.1 Жұмыс сапасын бақылау кіру, операциялық және қабылдау бақылау жолы

арқылы жүргізілетін қадалық іргетастарын қондыру бойынша дайындық, негізгі және
ілеспелі жұмыстар үрдісінде жүзеге асырылуы қажет.

7.1.2 Қадалық жұмыстарын кешенді қадалық бригадасына тапсыру қажет. Бригада

және  оның  бөлімдерінің  және  копр  қондырғыларының  машинистерін  қоса  отыра,
біліктілік  және  сандық  құрамы  (копрлар  мен  есептер)  құрылыс  ұйымы  бойынша
бұйрықпен тағайындалады.

7.1.3 Ғимарат пен нысандардан тікелей қатынасында жұмыс өндірісі келесіні есепке

ала отыра жүзеге асырылады:

- салулардың құрылыс конструкциясы мен алаңдардың инженерлік- геологиялық

шарты ерекшелігін ескере отыра, және инженерлік анықтаулар мен ғимарат пен нысандар
тексерісі нәтижесінде негізделген, ғимараттарды сақтауды қамтамасыз ету бойынша
арнайы іс-шаралар;

- топырақ негіздерінің бекітілуін есепке ала отыра, ғимарат пен нысандарды

күшейту бойынша шешімдер;

- салынып жатқан және ғимарат және оған қарасты жерасты кеңестігінің

мониторингі бойынша іс-шарлар.

7.1.4 Қадалықты қағу үрдісінде жобада көрсетілген бақылау қадалығына бас тарту

өлшемін  жүргізу  қажет.  Әр  бақылау  қадалығының  қағуы  соңында  есепке  «бас  тарту»
жақын  болған  кезде,  қадалықты  жүктеу  тоқталады,  және  қадалықты  қағудың  кепілді
бақылауын  жүргізеді.  Кепілді  бақылауға  жататын  қадалықтың  минималды  саны
жүктелетін қадалықтар санының 10 % жалпы санынан кем болмауы қажет.

7.1.5 Егер қадалықты қағу үрдісінде (5-10 қадалық мәліметі бойынша) олар 1 метр

және одан астам белгі жобасында берілгенге дейін жетпейді, қағуды тоқтатып, жоба
ұйымының өкілдерімен бірге жұмыстың шикілігі себебін анықтап, қадалық ұзындығы
себебін және қағу жабдығын ауыстыру сұрағын шешуді анықтау қажет.

7.1.6 1 метр шеңберінде соғылмаған қадалықтың жоғарғы басы белгілері шашылуын

жою мақсатында қадалықтарды жоба белгісі немесе сыни бас тартуға дейін жүктеу қажет.

Қадалықты қағу үрдісінде сыни бас тарту ұлғаюы үшін ұнтақтың бір соғуынан

0,2 см. тең қадалықты жүктеу артуы қабылданады. 0,2 см. және одан төмен бас тарту
барысында қадалықты жүктеуге тыйым салынады.

7.1.7 Жобалаушылардың қағылған қадалығын тапсыру бекітілген тәртіпте нысан

осьтері немесе жеке қармауыштары бойынша жүзеге асырылады, бірақ қармауышта
100 данадан аз болмау қажет.

7.2

Қадалық конструкциясының сапасын бақылау

7.2.1 Қадалық конструкциясының сапасын бақылау барысында «Теміртастек, тастек

конструкциясы қауіпсіздігіне талаптар» техникалық регламент талаптары мен жоба

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

құжаттамасына сәйкес тексеріледі. Бақылауға өлшеу металл ұзындық өлшеуіш пен өлшеу
металл сызғышы көмегі арқылы түсетін қадалық партиясы жатады.

7.2.2 Қадалық конструкциясы сапасы мен олардың құжаттамасына сәйкестігі

МСТ 19804 сәйкестігіне бақыланады:

- сыртқы түрі, конструкция қабатының жағдайы, металл бөліктерінің антикоррозды

қорғауы және маркировкасының болуы – сыртқы келбет бойынша;

- қадалық конструкциясының геометриялық өлшемдері, толтыруы бөлшектерінің

жағдайы - МСТ 26433.1 бойынша бақылау құралы көмегі арқылы;

- мықтылық сипаттамасы мен мұзқабілеттілігі бойынша тастек маркасы - сапа

бойынша құжат бойынша.

7.3

Құрылыс алаңын ұйымдастыру

7.3.1 Құрылыс-монтаж жұмыстары өндірісінің алдында құрылыс алаңы нақты

нысанға құрылыс пен жоспарының орнатылған тәртібінде бекітілген қатаң тәріпке сәйкес
ұйымдастырылуы қажет [2].

7.3.2 Қадалық жұмыстарының басына дейін жұмыс өндірушісі алаң, қоршау,

уақытша жолдар, сыртқы және жерасты коммуникацияаларының жағдайын тексеру қажет.
Жерасты коммуникацияларынң өтуі орындарында белгілер қойылуы қажет.

7.3.3 Жоспарлаудан кейін барлық копр қондырғылары түрлері үшін алаң 3°

аспайтын бұрыш иілуі болуы қажет.

7.3.4 20° астам бұрышы бар құлама бойынша қазаншұңқырдан шығу үшін біртекті

перилаларымен баспалар немесе баспалдақтар жабдықтауы қажет. Пандус қолданылуы
мүмкін.

7.3.5 Жұмыс алаңының дайындық қабылдауы актілер бойынша жұмыс

өндірушісімен жүзеге асырылады, ол жинақтылықты тексереді, жобаға сәйкестігі және
қадалықты алаңға енгізілетін техникалық жарамдылығының сәйкестігін тексереді.

7.3.6 Құрылыс алаңы жоспарлау белгісінің деңгейінің кіріспе бақылауы барысында

құрылыс алаңының барлық алаңын (қазаншұңқыр түбі) құрылыс алаңының (қазаншұңқыр
түбі) қабылдау актісі бойынша қадалық қағуына тексеріледі.

7.3.7

Қадалық осі қағуының нақты бақылауын қабылдау барысында

ҚР ҚНжЕ 1.03-26 талаптарына сәйкес ғимарат осінің геодезиялық қағу актісі бойынша
қадалық қағуына құрылыс алаңының (қазандық түбі) барлық алаңын тексереді.

7.3.8 Қадалық осі жоспарында ауытқудың операциялық бақылауы барысында

МСТ 26433.2 бойынша ұзындыөлшеуіш және теодолит көмегі арқылы әр қадалықты
тексереді.

7.3.9 Қадалықтың тігінен осінің операциялық бақылауы барысында әр қадалықты

тексереді және құрылыс тіктегіші арқылы өлшеу-металл сызғышы, өлшеу металл және
теодолит типті ұзындық өлшеуіші көмегімен әр қадалықты тексереді.

7.3.10 Қадалық осінің тігінендігін құрылыс тіктегіші, сызғыш немесе ұзындық

өлшеуіш және теодоит тіктегіш ақылы МСТ 26433.2 бойынша бақылайды.

7.3.11 Қадалық жүктелуінің тереңдігінің операциялық бақылауы барысында

нивелир әр қадалықты тексереді.

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

7.3.12 Қадалық жүктелуінің тереңдігін нивелир және МСТ 26433.2 нивелир рейкипо

көмегі арқылы бақылайды. Қадалықтың жүктелі тереңдігі жоба құжаттамасының бір
соғуына сәйкес болуы қажет.

7.3.13 Ұнтақтың бір соғуынан бас тарту ұлғаюын операциялық бақылау барысында

МСТ 5686 талаптарына сәйкес бастартуы мен нивелир көмегі барысында жоба
құжаттамасында көрсетілген қадалық санын тексереді.

7.3.14 Қадалық қабілеті бар қабылдау бақылауы барысында үш қадалықтан кем емес

тексереді,  бірақ  МСТ    5686  сәйкес  ғимарт,  нысанға  сәйкес  қадалықтың  жалпы  санынан
10%  кем  емес  тексереді.  Сынауға  келтірілетін  қадалық  саны,  олардың  орналасау
орындары жоба ұйымымен орнатылады және жоба құжаттамасында айтылады.

Ось атауының қадалық осіне қатысты аралаудың қабылдау бақылауы барысында

өлшеу метал ұзындық өлшеуіші мен теодолит көмегі арқылы әр атауды тексереді.

7.3.15 Қадалық осіне қатысты атау осінің қиылысуы ұзындық өлшеуіш және

теодолит көмегі барысында бақылайды.

7.3.16 Қағу осіне қатысты ростверк осі қиылысуының қабылдау -бақылауы

барысында өлшеу металл ұзындық өлшеуіш көмегі арқылы әр ростверкті қабылдайды.

7.3.17 Ростверксіз іргетас үшін Қадалық ростверкі мен атауы арасында және плита

және атауы арасында ерітінді тігісі қабаты мен қадалығы арасындағы тігіс ерінтіндісінің
қабатын операциялық бақылау барысында әр ростверк пен әр атауды тексереді.

7.3.18 Ростверксіз іргетас үшін ростверк және қадалық атауы мен ерітінді қабаты

арасындағы бақылау құралы - өлшеу металл сызғышы.

7.4

Теміртастек қадалықтарын қағу үшін жабдықтарды таңдау

7.4.1 Құрылыс үрдісінің тиімділігі қадалықты қағуда жабдықтың дұрыс жұмыс

істеуі үшін септігін тигізеді. Құрылыс жұмыстарында үлкен мән топырақтың сыртқы
қабаты болып табылады. Оны таңдауда келесіні ескеру қажет:

- қадалықтың жүктелуі жүзеге асырылатын топырақ түрі;
- топырақ толқуы;
- теміртастек  қадалықтарын жүктеу үшін жұмыс кеңестігі;
- қадалықты тағайындау;
- қағылатын қадалық түрлері;
- шу деңгейі.
7.4.2  Қадалық  механизмі  келесі  талаптарға  сәйукес  болуы  қажет:  біртекті  әрекет

ұнтағының  және  дизель  ұнтағының  соғу  бөлігінің  12  м.  массасынан  асатын    қадалық
ұзындығы бойынша қадалық массасынан кем болмауы қажет; ал тығыз топырақтарға қағу
барысында    12  м  -    1,5  аралығында  қадалық  ұзындығы  болған  жағдайда  және  орта
тығыздықты топырақтарға қағу барысында  1,25 массасынан кем емес барысында.

7.4.3 Осы талаптарға сәйкес келетін қадалық механизмінің болмауы жағдайында

келесі ережелерді басшылыққа алу қажет:

- соғу энергиясын трубкалыдан басқа ұнтақтың зауыт төлқұжаты бойынша қабылдау

қажет, және қадалықты жүктеудің соңғы кезеңінде жұмыс тәжірибесіне байланысты
нақтылау қажет (фактілі бас тартудың өлшеу кезеңінде);

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

- әлсіз топырақ тәрізді және суқұм топырақтарға жүктелетін қадалыққа қажетті

қысымның артықшылығын 150 см

дейін көлденең қиылысуымен шағын диаметр мен

басқа да элементтердің болат құбырлары - 800 см3 және 1,5—3 кгс/см

дейін көлденең

қиылысуы ауданымен трубкалы болат және ағаш қадалық үшін - 2000 см

, 4—5 кгс/см

дейін көлденең қиылысуы ауданымен немесе квадраттық теміртастек қадалықтары үшін
6—8 кгс/см

қабылдау ұсынылады;

- формула топырақ тығыздығының ауытқуына жұмсалатын энергия шығарылуын

ескермейді. Сондықтан, әр жағдайда есептелген артықшылықты 10—20% арттыру
ұсынылады.

7.5

Теміртас қадалықтарын негізгі және сынамалы қағу

7.5.1 Қадалықтың сынамалы қағудың негізгі міндеттері болып табылады:
а) қадалық және жобамен ескерілген шарт, тәртіп пен қағу жүктелуі мүмкіндігінің

тексерілуі;

б) қағу нәтижесіндегі қадалықты жүктеудің қосымша немесе жаңа шарт пен тәртіпті

тағайындау.

7.5.2 Қадалықты сынамалы қағудың тәжірибелі телімі ретінде келесіні қабылдау

қажет:

а) олардың жағдайы, жуандығы мен сипаттамасы бойынша топырақтардың

жағымсыз үйлесімділігімен учаскелер (қиын өтетін топырақтары бар учаскелер, қадалық
жүтелуі);

б) қолда бар нысандар мен адамдардың келу орындарына жақын орналасқан

учаскелер.

Тәжірибелі учаскелерді таңдауда қадалық қағуының үрдісі үшін қауіпті болып

табылатын  қатты  және  әлсіз  топырақтардың  жеке  қабаттары,  кесуі  мен  линзалары
екендігін  ескеру  қажет.  Қадалықтарға  қатты  топырақтарды  кесу  барысында  маңызды
сығылатын  кернеулер  орын  алады,  ал  әлсіз  топырақтар  қадалығының  төменгі  ұшының
өтуі барысында – қолда бар созылатын кернеулер.

7.5.3 Қадалық қағуының сынамалы және негізгі қағуы келесі талаптарды ескеру

қажет:

а) ұнтақ жұмысы барысында бағытталған копр және қадалық (копр жебесі немесе

матч) көлденең жағдайда болады;

б) ұнтақты соғу барысында қадалық немесе ұнтақтың соғу бөлігінің бойлы осі;
в) ұнтақтың бас бөлігінің торц қабаты мен амортизациялық материалы соғу

бағытына перпендикулярлы болуы қажет;

г) ұнтақ бас бөлігіндегі жоғарғы амортизаторының жағдайы мен жуандығы бас бөлік

диафрагмасы бойынша ұнтақтың тік соғуынан басқа жеткілікті болуы қажет;

д) ұнтағы бас бөлігіндегі төменгі амортизаторының жағдайы мен жуандығы қадалық

басын зақымдалудан сақтау үшін жеткілікті болуы қажет;

е) әр жақтан ұнтақ бас бөлігінің қабырғасы мен қадалық жоғарғы бетінің бүйірі

арасындағы саңылауы 1 см. аспауы қажет;

ж) қағу басына сәйкес келетін қадалық тастегінің фактілі мықтылығы жобада

көрсетілгеннен төмен болуы қажет.

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

7.5.4 Сынамалы қағуда қолданылатын қадалықтар санын 20 астырмай қабылдау

қажет. Әр тәжірибелі телімде сынамалы қағудың дұрыс нәтижесін қамтамасыз ету үшін 2
қадалықтан аспайтын қағуды жүргізу қажет.

7.5.5 Қадалықтың сынамалы қағуын екі кезең бойынша жүргізу қажет.
I кезеңде қадалықты қағу бойынша жоба шешімін тексеру үшін 4-8 қадалықты

қағу жүргізіледі. I кезең қорытындысы бойынша қадалықты қағудың кері нәтижесінде 13
кестеде берілген іс-шаралар тағайындалады.

II кезеңде 13 кесте бойынша қабылданған іс-шаралар тиімділігін тексеру үшін 12-

16 қадалықтарын қағу жүргізіледі.

7.5.6 Қадалықтың сынамалы қағуы сүйемелденеді:
а) жүктелудің әр метріне қадалық бойынша ұнтақ соғуы санының есебімен;
б) қадалықты қағу тереңдігіне жету бақылауымен;
в) әлсіз және мықты топырақ қадалығының төменгі ұшын кесу барысында және

қадалық соңында қағу басында қадалықтың қалдық бас тартуының фактілі мәнін
өлшеумен;

г) қадалықты жүктеу ұзақтығының анықтауымен t

, қосалқы операциялардың

ұзақтығымен t

және ауысымға ұнтақты техникалық қызмет ету ұзақтығымен to;

д) қадалықтың көлемі, өлшемі мен ақау сипаттамасының бекітілуімен және олардың

орны бар оның жүктелуінің тереңдігімен;

е) ғимарат, нысан мен коммуникацияларға жақын орналасқан конструкция жағдайын

қадағалау және олардың ақауы мен деформациясының орналасуын қадағалау (тұнба,
орын ауыстыру, крандар, иілгіштер мен т.б.);

ж) қадалық жан-жағында топырақ жуандығының деформациялау аумағы өлшемі мен

топырақ шығуының биіктігін өлшеумен;

з) жұмыс істейтін ұнтақтың соғуынан пайда болатын шу деңгейін өлшеумен.
Қадалық қағуының жоба жағдайына байланысты аталған жұмыстар толық көлемде

орындалуы қажет, немесе бөлек орындалуы қажет, бірақ кез келген сынамалы қағу
барысында «а», «б», «в» және «д» ұстанымдарында көрсетілген жұмыстар міндетті түрде
орындалуы қажет.

Қағудан кейін қадалықтың толық көлемі, сипаттамасы мен жүктелмеген бөлік

ақаулары орнатылады, және ұнтақ бас бөлігіндегі амортизациялық материал жуандығы
орнатылады.

7.5.7 Қадалықтың бас тартуын 1 см. дейін нақтылықпен бекіту қажет. Қадалық

соңында (қадалық «демалысынан» кейін) соңғы кепілді 30 соққыға тең қабылдау қажет
және қадалықтан бас тартуды кепілдің соңғы 10 соққысынан орта мән ретінде анықтау
қажет. Қағу басында және үрдісінде қадалықтан бас тарту 2-5 ұнтақ соғуынан орта мәнді
деп анықтау қажет.

7.5.8 Қағу соңында алынған қадалықтың фактілі бас тартуы бойынша есеп бас

тартуының жетістігін бақылау жүргізіледі. Қадалықтың есеп бас тартуы ҚНжЕ 3.02.01
«Жер нысандары, негіздер мен іргетастар» талаптарына сәйкес алдын ала анықталады.

7.5.9 Есептелгеннен астам бас тартумен қадалықтар МСТ 5686

«Топырақтар.

Қадалықтар  мен  дала  сынамаларының  әдістері»  талаптарына  сәйкес  олардың  топырақта
«демалуынан»  кейін  бақылау  қағуына  әкеліп  соқтырады.  Егер  бақылау  қағуы
барысындағы  алынған  бас  тарту  есептелеген  астам  болса,  онда  жоба  ұйымы

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

статистикалық жүктеме сынауының өткізу қажеттілігін анықтауы қажет және қадалық
іргетасының жоба түзетуін анықтау қажет.

7.5.10 Қадалықты жүктеу барысында топырақтарды жууы құм топырақтарында

өндіру қажет. Қадалықты дайындау барысында ұшталған бөлікте алдын ала орнатылатын
шығу  орталық  шүмек  амалы  арқылы  топырақтарды  жууға  рұқсат  беріледі.  Суды  беру
үшін  бүйір  құбыры  шүмекпен  ұласады,  ол  қадалықты  жүктеуден  кейін  шығып,  қайта
қолдану үшін қолданылады. Құбырға берілетін судың арыны мен шығыны артықшылығы
қадалық өлшемі, оның жүктелу тереңдігі мен топырақ түріне байланысты болады.

7.5.11 Жалпы жағдайда қадалықтың сынамалы қағуы нәтижесі бойынша келесі

орнатылады:

а) қағу барысында ұнтақ бас бөлігіндегі қолданылатын амортизациялық

материалдың түрі мен жуандығы, оны ауыстыру кезеңдігі;

б) қадалықты қағу тәртібі (күю камерасына жіберілетін отынды реттеу жолымен

ұнтақ соғуы энергиясының артуы немесе төмендеуі, ұнтақты күйдіру камерасына отынды
берусіз аз биіктікпен ұнтақтың бір соғуы немесе олардың өзара үйлесімділігі);

в) қадалықты қағу кезегі;
г) қадалықты қағудың ерекше жағдайлары (көшбасшы ұңғымаларын немесе топырақ

жууын қолдану).

Қадалықтың сынамалы қағуы нәтижесі бойынша ұңғымаларын немесе топырақ

жууын қолдану барысында көшбасшы ұңғымаларын диаметр мен тереңдігі, арыны, су
шығыны, қадалықты қағу тәртібі мен жуу орнатылады.

7.5.12 Қадалықтың негізгі қағуы сынамалы қағу негізінде орнатылған технологиялық

өлшем, тәртіп пен ерекше жүктелуді қадағалай отыра орындалады.

7.5.13 Әр қадалық жүктелуінің негізгі қағуы барысында жүктелу, бас тарту

артықшылығы, жоспардағы ереже, бас белгісі, ось тігілуі мен бас жоғары қабатының
көлденеңдігі орнына қондыру бақылауымен сүйемелденеді. Осы көрсеткіштердің бақылау
көлемі мен әдістері ҚНжЕ 3.02.01 «Жер нысандары, негіздер мен іргетастар» талаптарына
сәйкес болуы қажет.

7.5.14 Қадалықтың сынамалы және негізгі қағуын ҚР ҚНжЕ 1.03-05 «Еңбек қорғауы

және құрылыстағы қауіпсіздік техникасы» талаптарына сәйкес жүргізу қажет.

7.6

Теміртастек қадалықтарын сынау

7.6.1 Жүктеу, осы кезең ұзақтығы мен жүктеу циклдарының қолданылуы саны

бойынша жүктемесімен сынау жүктемесі және жүктеу циклдарын қолдану деформациясы,
еңбектеушілігі мен ҚР ҚНжЕ EN 1997-1 талаптарына сәйкес қадалық іргетасының жүк
түсіруі туралы тұжырымды алу қажет.

7.6.2 Қадалықты жүктемемен сынау келесі жағдайларда жүргізу қажет:
- қажетті

тәжірибенің болмауы жағдайында қадалық түрі мен оның

қондырғысының әдістерін қолдану барысында;

- сәйкес келетін топырақ жағдайлары мен ұқсас жүктемелерінде сыналмаған

қадалықтар барысында;

- жобалау үшін дұрыс нәтижені қамтамасыз етпейтін қадалықтар жүктемеге

зақымдалған кезде. Қадалықты сынау әдістемесі күтілетінге сәйкес жүктемені

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

қамтамасыз ету қажет;

- қадалық қондырғысының үрдісінде бақылаулар олардың жүріс- тұрысын

анықтаған  кезде,  ол  жүріс-тұрыстан  өте  қатты  ерекшеленеді,  табу  және  жергілікті
тәжірибе  базасында  болжанады.  Сонымен  қатар,  негіз  топырақтың  қосымша
сынаулары болған кезде осы айырмашылықтардың себептері анықталмайды.

7.6.3 Жүктеме астындағы сынаулар болған кезде олар күшею өзгеруінің модельдеу

қиындығынан олар жүзеге аспайды (мысалы, цикл жүктемесі), материалдың жоба
өлшемдерінің абайлы бағалауын беру қажет.

7.6.4 Егер жүктеме астында бір сынау орындалса, онда оны жағымсыз топырақ

шарттарының ұсынылатын орындарында жүргізу қажет. Егер бұл мүмкін болмаса, онда
басу кедергісінің сипаттамалық мәнін ескеру қажет.

7.6.5 Егер жүктемесі бар сынаулар екі немесе одан да көп тәжірибелі қадалықтарда

орындалса, онда оларды жүргізу орындары қадалық іргетасының орналасуына сәйкес болуы
қажет және сынамалы қадалықтың біреуі ең жағымсыз топырақ жағдайларының
ұсынылатын орындарында орналасуы қажет.

7.6.6 Сынамалы қадалық қондырғысы мен жүктеменің сынау басы арасында қадалық

материалы талап етілетін мықтылық үшін және бастапқы деңгейдің кеуек қысымы
стабилизациясы үшін жеткілікті уақыт өту қажет.

7.6.7 Кейде сынау жүктемесінің басы туралы қадалық қондырғысымен талап етілген

кеуек қысымы биіктігін қажетті өлшеу және оның келесі құлауын өлшеу қажет.

7.6.8 Жүктелу кезеңдері саны бойынша, осы кезеңдердің ұзақтығы мен жүктеу

циклдарын  қолдану  бойынша  қадалық  сынауларын  статистикалық  жүктемемен  сынау
әдістемесі  деформация,  еңбектеу  мен  қадалық  іргетасының  жүктен  түсуі  туралы  өлшем
мәліметтері  бойынша  тұжырымды    алуға  болатындығы  жайлы    мәліметтерді  алуға
боларлықтай болуы қажет. Сынамалы қадалықтар үшін жүктелу шекті бұзылатын жүктеме
туралы тұжырымды алу мүмкіндігіне ие болуы қажет.

7.6.9 Сынау алдында жүктеу, кернеу немесе деформация мен ұласуды анықтау үшін

қондырғы калибровкасын жүргізу қажет.

7.6.10 Қадалықтың басуы немесе жұлынуына бағытталған сынаулар барысында

жүктеме қосымшасының бағыты қадалық осі бойлығына сәйкес болуы қажет.

7.6.11 Жұлынатын іргетастың жобалауы үшін жүктеме қадалығын сынау бұзылуына

дейін жүргізілуі қажет. Жұлу үшін қадалық сынауы барысында жүктеу-ауыстыру
диаграммасы экстраполяциясымен қолдануға болмайды.

7.6.12 Егер бірден астам динамикалық сынаулардың түрі қолданса, онда түрлі

сынаулардың нәтижелерін басқалармен салыстыру бойынша қарастыру қажет.

7.6.13 Динамикалық жүктемемен сынаулар қадалықты орналастырудың тығыздық

индикаторы ретінде қызмет етеді және әлсіз қадалықтарды табу үшін қолданылады.

7.6.14 Қадалықтарды сынаудың кеңінен таралған дұрыс тәсілі болып PDA

(PileDrivingAnalysis)  болып  табылады.  Бұл  әдіс  динамикалық  әдістің  түрлілігі  болып
табылады  және  қымбат  тұратын  жабдықсыз  оны  қодануға  және  қадалық  қабілетін
анықтауға септігін тигізеді (жүк тұғыры, анкер қадалығының қондырғысы).  Динамикалық
бақылауды қадалық жоғары қабаты меншігінде  орналасқан салмағы 100 кг. және арнайы
датчиктері бар арнайы мүліктік механикалық ұнтағы арқылы бақылауды жүргізеді. Ұнтақ
конструкциясы  арнайы  треног  арқылы  бекітілген  биіктіктен  соғу  бөлігі  тастауын

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

жүргізуге көмектеседі. Соғудан кейін датчиктер амплитудаға және қадалық толқуына
әсерін тигізеді.

7.6.15 Бұтақ кеңістігінің экспресс бақылауын жүргізу үшін әлемдік тәжірибеде

төменде  формациялы  динамикалық  сынаулар  (IntegrityTestSystem,  ITS)  қолданылады,
олар PDA әдісінің  түрлілігі болып табылады.  Бұл сынаулар дайындалған қадалықтардың
біртектілігін тексеруге көмектеседі және қадалықтың жасырын ақауларын анықтауға (қағу
қадалықтарының жаралары) көмектеседі.

7.6.16 Әдістеме принципі келесіде тұжырымдалады: қадалық басынан қол

балғасымен соғады, ол қадалық үсті бойынша  қысылған толқынды төмен қарай жібереді.
Жоғары  кесуде    орнатылған  сезімтал  акселерометр  келесі  бейнелеу  мен  ұнтақ  соғуынан
кернеу  толқынымен  шығарылған  қадалық  басының  орналасуын  өлшейді.  Дабыл
жылдамдыққа  ауысып,  және  уақыт  функциясы  ретінде  экранда  ұсынылады.  Барлық
нәтижелер компьютердегі келесі есеп үшін жеңіл сақталады.

7.6.17 Жүктелмеген қадалықты сынау есепте сипатталады, ол келесіден тұрады:
- құрылыс алаңын сипаттау;
- сынау мәліметтері бойынша топырақ жағдайлары;
- қадалық түрлері;
- жұмысты жүргізу уақытында пайда болған қадалық қондырғысы мен барлық

мәселелердің үрдісін сипаттау;

- өлшеу аппаратурасы мен тіркеу жүйесінің жүктеу түрін сипаттау;
- тетіктің түрлі түрі мен өлшем құралының, динаметриялық датчиктер үшін

градуировтық мәліметтері;

- тәжірибелі қадалықтардың қондырғысы туралы жазба;
- қадалық фотолары мен олардың сынауларын өткізу орындары;
- сандық түрде сынаулар нәтижелері;
- егер жүктеме баспалдақтарға қоса берілсе, жүктеме Қосымшасының әр

баспалдағында уақыт орын ауыстыру тәуелдігінің кестесі;

- өлшенген жүктеменің тұну тәуелдігі;
- жоғарыда аталған талаптардың барлық ауытқуларының себептері.

ТАБИҒИ РЕСУРСТАРДЫ ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУ

8.1

Жердегі жұмыстарды жүргізуді бастамас бұрын құрылыс ұйымының жобасында

табиғи ресурстарды ұтымды пайдалануға және қорғауды реттейтін қолданыстағы
заңнамаға, стандарттар мен құжаттарға сәйкес табиғатты қорғау шешімдері әзірленеді.

8.2

Үйінділер негізінде және түрлі қазындылар орналасқан аудандардағы

топырақтың  құнарлы  (өсімдік)  қабатын  негізгі  жердегі  жұмыстарды  басталғанға  дейін
алынуы  тиіс.  Қабатты  алып  тастау  көлемін  құрылыс  ұйымының  жобасында  белгіленеді.
Алынған  топырақты  оны  қалпына  келтіру  кезінде  немесе  өнімділігі  аз  жерлердің
құнарлығын  арттыру  кезінде  пайдалану  үшін  үйіндіге  ауыстырылады.  Өсімдік  қабатын
алуға рұқсат етілмейді:

өсімдік қабатының қалыңдығы 10 см аз болғанда;

батпақ, батпақты және суландырылған учаскелерде;

құнарлығы аз топырақта;

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

ені 1 м және одан аз ор қазу кезінде.

8.3

Қабатты алып тастау қажеттілігі және оның қалыңдығы қолданыстағы

стандарттаға сәйкес құнарлық деңгейін, табиғи аймақты ескере отырып, белгіленеді. Бұл
ретте өсімдік қабатын грунт қатпаған кезде алып тастау керектігін ескерген жөн.

8.4

Грунтты сақтау және оның эрозиядан, су басудан, ластаудан қорғау тәсілдері

құрылыс ұйымының жобасында белгіленеді.

8.5

Өсімдік қабатын бөгетше, үйінді және басқа да тұрақты және уақытша жердегі

имараттар үшін пайдалануға рұқсат етілмейді.

8.6

Жасыл желектер – ағаштар, сәндік бұталар, жергілікті жердің экзотикалық

ерекшелігін білдіретін бедері қорғалуы және барынша сақталуы тиіс.

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

А ҚОСЫМШАСЫ

(

ақпараттық

)

Қадалық іргетастарын жобалау мен қондыру үшін инженерлік- геологиялық

сынаулардың көлемін анықтау

А.1 Қадалық іргетастары үшін сынау көлемдерін анықтау үшін жатыс пен

қондырғылар шарттары бойынша топырақ біртектілігіне байланысты, қадалық
іргетастары үшін сынау көлемдерін анықтауда үш санатты бөлу қажет.

Бірінші санатқа практикалық көлденең немесе әлсіз ауытқу (ауытқу 0,05 болуы

қажет) қабаты бар топырақ қабатының құрамы бойынша бірқабатты немесе бірнеше
қабатты құрам бойынша топырақ қабаттары біртекті.

Екінші санақта қабаттар арасында (ауытқу 0,1 ағстам болмау қажет) шектелген

шегарасы бар топырақ қабаты құрамы бойынша біртекті немесе бірнеше қабатты топырақ
қабаттарын жатқызуға болады, мұның барысында топырақ қабаттары құрам бойынша
біртекті емес.

Үшінші санатқа қабаттар арасында шектелген шегаралары бар топырақ қабаты

және құрамы бойынша бірнеше қабатты топырақты жатқызуға болады (ауытқу 0,1 астам
болуы қажет), мұның барысында жеке қабаттар сыналу қажет.

А.2 Құрылыс алаңында топырақ шарттарының күрделілік санатын бағалау

геологиялық қорлары материалының негізінде орындалады.

А.3 Топырақ шарттарының санат және нысан жауапкершілігі деңгейіне байланысты

қадалық іргетастары үшін ізденіс көлемін анықтау А.1 кестесін қолдану арқылы
ұсынылады.

Кесте А.1 – Қадалық іргетастары үшін сынау көлемдері

Сынау түрлері

Күрделі топырақ шарттарының санаты

бірінші

Екінші

үшінші

Жауапкершілік деңгейінің III (төмендетілген) ғимараттары мен нысандары

Ұңғыма бұрғылауы

Әр ғимартқа бір
ұңғымадан кем емес 70



70 м торы бойынша

Әр ғимаратқа екі
ұңғымадан кем емес 50



50 м торы бойынша

Әр ғимаратқа үш
ұңғымадан кем емес 30



30 м

торы бойынша

Топырақтардың
зертханалық
зерттеулері

Бір инженерлік геологиялық шеңберінде әр көрсеткіштің алты
анықтамасынан кем емес

Топырақтардың
зондтауы

Әр ғимаратқа екі
нүктеден еем емес
35



35 торы бойынша

Әр ғимаратқа үш
нүктеден кем емес 25



25 м торы бойынша

Әр ғимаратқа алты
нүктеден кем емес 15



15 м торы бойынша

Жауапкершілік деңгейінің II (қалыпты) ғимараттар мен нысандар

Ұңғыма бұрғылауы

Әр ғимаратқа екі
ұңғымадан кем емес 50



50 м торы бойынша

Әр ғимаратқа үш
ұңғымадан кем емес 40



40 м торы бойынша

Әр ғимаратқа төрт
ұңғымадан кем емес 30



30 м торы бойынша

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

Кесте А.1 – Қадалық іргетастары үшін сынау көлемдері

(жалғасы)

Сынау түрлері

Топырақ шарттарының күрделілік категориясы

бірінші

Екінші

үшінші

Топырақтардың
зертханалық
зерттеулері

Бір инженерлік-геологиялық элемент шеңберінде әр көрсеткіштің алты
анықтамасынан кем емес

Топырақтардың
зондтауы

Әр ғимаратқа алты
нүктеден кем емес 25



25 м

торы бойынша

Әр ғимарат бойынша
жеті нүктеден кем емес
20



20 м торы бойынша

Әр ғимаратқа он
нүктеден кем емес 15



15 торы бойынша

Прессиометриялық
сынаулар

Бір инженерлік-геологиялық шеңберінде алты
сынаулардан кем емес

Эталон қадалығымен
топырақтарды сынау

Әр берілген тереңдікте алты сынаулардан кем емес

Табиғи

қадалықпен

топырақтарды сынау

1000 қадалықтан аспау
барысында әр берілген
тереңдікте екі
сынулардан кем емес

Жауапкершілік деңгейінің I (арттырылған) ғимараттары мен нысандары

Ұңғымалардың
бұрғылауы

Әр ғимаратқа үш
ұңғымадан кем емес 40



40 м тор бойынша

Әр ғимаратқа төрт
ұңғымадан кем емес тор
бойынша

Әр ғимаратқа бес
ұңғымадан кем емес 20



20 м торы бойынша

Топырақтардың
зертханалық
зерттеулері

Бір инженерлік-геологиялық элемент шеңберінде әр көрсеткіштің алты
анықтамасынан кем емес

Топырақтардың
зондтауы

Әр ғимаратқа алты
нүктелен емес 25



25 м

торы бойынша

Әр ғимаратқа сегіз
нүктеден кем емес
15



15 м торы бойынша

Әр ғимаратқа он
нүктеден ке
м емес 10



10 м торы

бойынша

Прессиометриялық
сынаулары

Бір инженерлік-геологиялық элемент шеңберінде алты сынаулардан кем
емес

Мөртабандармен

Орташа 30 % аспайтын нәтижелердің болмауы барысында геологиялық
элемент

Эталон

қадалығын

сынау

Әр берілген тереңдікте алты сынаулардан кем емес

Табиғи

қадалықпен

сынау

100 қадалықтан асқан кезде әр берілген тереңдікке екі сынаулардан кем
емес

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

Б ҚОСЫМШАСЫ

(

ақпараттық

)

Теміртастек қадалықтарын қағу номенклатурасы

Кесте Б.1 - Теміртастек қадалықтарын қағу номенклатурасы

Қадалықтар

Шегара ені немесе

қадалық диаметрі,

см

Қадалық

ұзындығы, м

Бастапқы жұмыс

құжаттамасы

Шиеленіскен арматурасы бар мақсатты
квадраттық тегіс сүйемелденуі

3 – 6

Сериясы* 1.011.1-

шығ. 1

4,5 - 6

3 - 12

8 - 16

13 - 16

Кернеуленген арматурасы бар көлденең
армирлерленген оқпаны бар

3 – 6

4,5 - 6

3 - 15

8 - 20

13 - 20

Көлденең армирленген оқпансыз

5 – 6

3 - 12

Көлденең армирленген оқпансыз құрамалы
квадратты тегіс қимасы

14 - 20

Серия* 1.011.1-10

шығ. 8

14 - 24

14 - 28

Дөңгелек қуысы бар тұтас квадратты
қимасы

25, 30, 40

3 – 8

Тұтас толық дөңгелек қадалықтары мен
қадалық-қабықшасы

40, 50, 60

4 - 18

80, 100, 120, 160

6 - 12

Құрамды толық дөңгелек қадалытары мен
қадалық- қабықшалары

14 - 26

14 - 30

14 - 40

80, 100, 120, 160

14 - 48

Қадалық-бағандары:

Квадратты қималар

5 – 8

Сериясы* 3.015-5

5 - 12

5 - 16

8 - 16

Екіконсолды

5 - 6,5

Сериясы* 1.821.1-

5 - 7,5

Еденді дөңгелек

40, 50, 60, 80

5 - 18

Серия* 3.015-5

* Типтік құрылыс конструкциялары, және түйіндер. Жұмыс сызбалары. ФГУП ЦПП.

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

В ҚОСЫМШАСЫ

(міндетті)

Қадалықты қағу журналы

Құрылыс ұйымының атауы ________________________________________________

_____________________________________________________________________________
2.

____________________________________________________________________

лаңның орналасу орны _________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
3.

____________________________________________________________________

ұмыстың басталу күні __________________________________________________________
4.

____________________________________________________________________

ұмыстың аяқталу күні __________________________________________________________
5.

____________________________________________________________________

нтақ түрі _____________________________________________________________________
6.

____________________________________________________________________

нтақтың соғу бөлігінің салмағы ________________________________________________кН
7.

____________________________________________________________________

опр түрінің тереңдігі ___________________________________________________________
8.

____________________________________________________________________

адалық маркасы _______________________________________________________________

Қада
лық
нөмі
рі

Қа

ғу кү

ні

Қадалық

тың

жүктелу

тереңдігі,

Ұнтақ

соғуының

саны

Қадалықтың

қалдық бас
тартуы, мм

Ұзақтығы

Қадалықтың

жүктелуі,

мин.

Қосалқы

операциялар,

мин.

10 Қадалықты жүктеудің жоба тереңдігі __________________________________________ м
11 Ұнтақтың техникалық қызмет ету ұзақтығы  _________________________________ мин.
12 Қадалық бетонының фактілі мықтылығы____________________________________ МПа
13 Қағу барысында қадалық ақауы туралы мәлімет __________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
14 Қадалықтың есепті бас тартуы  ________________________________________________
15 Қадалықтың бақылау қағуының нәтижесі  _______________________________________
_____________________________________________________________________________

Жұмыс орындаушысының Т.А.Ә.,
лауазымы

________________

(қолы)

Құрылыс зертханасының Т.А.Ә.,
өкілдің лауазымы

________________

(қолы)

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

Г ҚОСЫМШАСЫ

(міндетті)

Қадалықты қағу журналы

1 Құрылыс ұйымының атуы   _______________________________________________
________________________________________________________________________
2 Алаңның орналасу орны  _________________________________________________

________________________________________________________________________
3 Жүмыстың басталу күні _________________________________________________

4 Жұмыстың аяқталу күні _________________________________________________
5 Қадалық маркасы _______________________________________________________

6 Қадалдық басының жоба белгісі __________________________________________ м
7 Қадалық жүктеуінің жоба тереңдігі _______________________________________ м

Қада

лық нөмірі

Ауытықулар ( «Жер нысандары, негіздер және

іргетастар» ҚНжЕ 3.02.01 бойынша өлшем

бірліктерінде)

Қадалықтың

жүктелмеген

бөлігінің түрі,

өлшемі және

ақаулары

Жоспардағы

қадалық

Қадалық

басының

белгісі

Көлденеңнен

қадалық осі

Көлденеңне

н қадалық

басының

шөркелеу

жоғарғы беті

7. ҚНжЕ 3.02.01 «Жер нысандары, негіздер және іргетастар» талаптарының қадалық

қағуы нтижесіне сәйкес тұжырым

________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________

Жұмыс орындаушысының Т.А.Ә.,
лауазымы

_________________

(қолы)

Құрылыс зертханасының Т.А.Ә.,
өкіл лауазымы

_________________

(қолы)

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

Д ҚОСЫМШАСЫ

(міндетті)

Ұнтақтың соғу бөлігі құлауының биіктігін анықтау

Д.1 Мықты топырақтарды кесу барысында дизель ұнтақтың соғу бөлігінің құлау

биіктігі және осы топырақтарға оның соңғы ұшының тереңдігі барысында ол келесі
формулалар бойынша анықталады:

Н = Н

max

(Д.1)

мұнда, : Н

max

– 1 кесте бойынша қабылданатын ұнтақ құлауының максималды

биіктігі;

max

. биіктігінің k

төмендеу коэфициенті

Кесте Д.1 – ұнтақ құлауының биіктігі

Ұнтақ түрі

Соғу

бөлігінің

салмағы

G,кН

қатынасы

М тең келетін L қадалығы ұзындығы

барысында Н

max

, м ұнтақтың соғу бөлігінің

максималды биіктігі

Тұтқалы

1,45

1,91

2,07

2,19

2,31

2,43

1,55

1,90

2,03

2,12

2,20

2,29

1,75

1,72

1,83

1,91

1,99

2,07

Штангті

1,45

1,65

1,78

1,92

2,05

1,55

1,40

1,58

1,71

1,84

1,97

ЕСКЕРТУ:

и R

– 7.4 п.6.4.3 кестедегідей.

Д.2 L аралық мәні және R

қатынасы мәні үшін Н

max

мәндері интерполяциямен

анықталады.

max

биіктігін төмендету коэфициенті келесі формулаы бойынша анықталады:

= k

+ а

– 1),

(Д.2)

мұнда k

- Д.2 кестесі бойынша қабылданатын L

=1 м барысында төмендеу

коэфициенті, м;

– қатты топырақта төменгі ұштың орналасу белгісіне дейін қағу жоғарғы

қабатынан қашықтық, м;

– 0,97×10-2 тең қабылданатын коэфициент.

Кесте Д.2 - қадалық ұзындығы барысында k

коэфициенті

L тең қадалық ұзындығы барысында k

коэфициенті

0,98

0,97

0,96

0,95

0,94

0,93

0,92

0,91

0,90

0,89

СП РК 5.01-104-2013 ПРОЕКТИРОВАНИЕ И ПРОИЗВОДСТВО РАБОТ ПО ЗАБИВКЕ ЖЕЛЕЗОБЕТОННЫХ СВАЙ (ҚР ЕЖ 5.01-104-2013) - 2