СП РК 5.01-104-2013 ПРОЕКТИРОВАНИЕ И ПРОИЗВОДСТВО РАБОТ ПО ЗАБИВКЕ ЖЕЛЕЗОБЕТОННЫХ СВАЙ (ҚР ЕЖ 5.01-104-2013)

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013
СП РК 5.01-104-2013

АЛҒЫ

СӚЗ

ӘЗІРЛЕГЕН:

«ҚазҚСҒЗИ» АҚ, «Монолитстрой-2011» ЖШС

ҰСЫНҒАН:

Қазақстан

Республикасы

Ұлттық

экономика

министрлігінің

Құрылыс,

тұрғын

үй-коммуналдық

шаруашылық істері және жер ресурстарын басқару
комитетінің

Техникалық

реттеу

және

нормалау

басқармасы

БЕКІТІЛІП,

ҚОЛДАНЫСҚА

ЕНГIЗІЛДІ:

Қазақстан

Республикасы

Ұлттық

экономика

министрлігінің

Құрылыс,

тұрғын

үй-коммуналдық

шаруашылық істері және жер ресурстарын басқару
комитетінің 2014 жылғы 29-желтоқсандағы № 156-НҚ
бұйрығымен 2015 жылғы 1-шілдеден бастап

ПРЕДИСЛОВИЕ

РАЗРАБОТАН:

АО «КазНИИСА», ТОО «Монолитстрой-2011»

ПРЕДСТАВЛЕН:

Управлением технического регулирования и нормирования
Комитета

по

делам

строительства,

жилищно-

коммунального хозяйства и управления земельными
ресурсами

Министерства

национальной

экономики

Республики Казахстан

ПРИНЯТ

ВВЕДЕН

ДЕЙСТВИЕ:

Приказом Комитета по делам строительства, жилищно-
коммунального хозяйства и управления земельными
ресурсами

Министерства

Национальной

экономики

Республики Казахстан от 29.12.2014 № 156-НҚ с 1 июля
2015 года

Осы ережелер жинағы Қазақстан Республикасының сәулет, қала құрылысы және

құрылыс істері жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органының рұқсатынсыз ресми басылым
ретінде толық немесе ішінара қайта басуға, көбейтуге және таратуға болмайды

Настоящий свод правил не может быть полностью или частично воспроизведен,

тиражирован и распространен в качестве официального издания без разрешения
уполномоченного государственного органа по делам архитектуры, градостроительства и
строительства Республики Казахстан.

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

III

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ...................................................................................................................................... IV
1 ҚОЛДАНУ САЛАСЫ ............................................................................................................. ..1
2 НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР ............................................................................................ ..1
3 ТЕРМИНДЕР МЕН АНЫҚТАМАЛАР ................................................................................. ..2
4 ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР .............................................................................................................. ..2
5 ИНЖЕНЕРЛІК-ГЕОЛОГИЯЛЫҚ ІЗДЕНІСТЕРГЕ ТАЛАПТАР ....................................... ..3
6 ТЕМІРТАСТЕК ҚАДАЛЫҚТАРЫН ҚАҒУДЫҢ ЖОБАЛАНУЫ .................................... ..5
6.1 Жалпы ережелер ................................................................................................................ ..5
6.2 Қадалық конструкциясын таңдау .................................................................................... ..5
6.3 Теміртастек қадалығын қағу үшін тоқпақ түрін таңдау ................................................ ..6
6.4 Қадалықты ақаусыз қағу ................................................................................................... ..9
6.5 Теміртастек қадалықтарын қағу өлшемдерінің есептік әдістері .................................. 10
6.6 Қадалықты қағу бойынша іс-шаралар жобасы ............................................................... 13
7 ТЕМІРТАСТЕК ҚАДАЛЫҚТАРЫН ҚАҒУДЫҢ ЖҰМЫС ӨНДІРІСІ ............................ 14
7.1 Жалпы ережелер ................................................................................................................ 14
7.2 Қадалық конструкциясы сапасын бақылау ..................................................................... 14
7.3 Құрылыс алаңын ұйымдастыру ....................................................................................... 15
7.4 Теміртастек қадалықтарын қағу үшін жабдықтарды таңдау ........................................ 16
7.5 Теміртастек қадалықтарын негізгі және сынамалы қағу ............................................... 17
7.6 Теміртастек қадалықтарын сынау ................................................................................... 19
8 ТАБИҒИ РЕСУРСТАРДЫ ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУ ....................................................... 21
А Қосымшасы (

ақпараттық

) Қадалық іргетастарын жобалау және қондыру үшін

инженерлік-геологиялық көлемдерін анықтау .................... 23
Б Қосымшасы (

ақпараттық

) Қағу теміртастек қадалықтарының номенклатурасы ......... 25

В Қосымшасы

(міндетті

)

Қадалықты қағу журналы ...................................................... 26

Г Қосымшасы (

міндетті

)

Қадалықты тексеру журналы ................................................ 27

Д Қосымшасы (

міндетті

)

Тоқпақтың соғылмалы бөлігінің құлау биіктігін анықтау . 28

Е Қосымшасы (

міндетті

)

Тоқпақ басында иілген және тығыздалған амортизациялық

материал динамикалық модулінің қалыңдығын
анықтау .................................................................................... 30
БИБЛИОГРАФИЯ ...................................................................................................................... 32

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

КІРІСПЕ

«Теміртастек қадалықты қағу бойынша жобалау және өндіру» Қазақстан

Республикасының    ережесі  Жинағының  негізгі  бағыты  теміртастек  қадалығын  қағу
бойынша    жұмыстың  өндірістік-техникалық  кешеніне  бағытталған.  Ереже  жинағының
негізгі ұстанымы химиялық аггрессивті заттектер әсеріне жоғары бекемдікке теміртастек
қадалығын  жобалау,  жеңіл  немесе  қозғалмалы  топырақ  барысында  тұрақтылықты
қамтамасыз  ету,  жер  жұмыстары,  тастек  шығынын  азайту,  еңбексыйымдылығы  мен
құрылыс  құнын  төмендету  және  сенімділікті,    ұзақуақыт  жарамдылықты    және  құрылыс
және пайдалануыдң барлық кезеңінде ғимарат пен нысандардың үнемдеулігін қамтамасыз
ету болып табылады.

«Теміртастек қадалықты қағу бойынша жұмысты жобалау және өндіру» Қазақстан

Республикасының ережесі Жинағында инженерлік-геологиялық ізденістерге талаптар,
теміртастек қадалықтарын қағу, теміртастекті қағу бойынша жұмыс өндірісі бойынша
инженерлік-геологиялық

ізденістер

және

жабдықтарды

іріктеу,

теміртастек

қадалықтарын қағу мен теміртастек қадалықтарын жүкпен сынау талаптары келтірілген.

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

СП РК 5.01-104-2013

_____________________________________________________________________________

Ресми басылым

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЕРЕЖЕЛЕР ЖИНАҒЫ

СВОД ПРАВИЛ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

ТЕМІРБЕТОН ҚАДАЛАРДЫ ҚАҒУҒА ҚАТЫСТЫ ЖҮМЫСТАРДЫ

ЖОБАЛАУ ЖӘНЕ ӨНДІРУ

ПРОЕКТИРОВАНИЕ И ПРОИЗВОДСТВО РАБОТ ПО ЗАБИВКЕ

ЖЕЛЕЗОБЕТОННЫХ СВАЙ

Енгізілген күні -

2015–07–01

1 ҚОЛДАНУ САЛАСЫ

1.1 Осы ережелер жинағы және түрлі топырақты қатпарларына теміртастек

қадалықтарын дизель-балғамен қағу жұмыстарын жобалау және жүргізу ережелерін
белгілейді.

1.2 Осы ережелер жинағына қатып қалған, мәңгі қатқан және биогенді топырақтар

мен ұйыққа қадалықты қағу жұмыстарын жобалау және жүргізу ережелері кірмейді.

2 НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР

Осы ереже жинағын қолдану үшін келесі сілтеме нормативтік құжаттар қажет:

ҚНжЕ 1.02.07-87 Құрылыс үшін инженерлік ізденістер.

ҚР ҚНжЕ 1.02-18-2004 Құрылыс үшін инженерлік ізденістер. Негізгі ережелер.

ҚР ҚНжЕ 1.03-05-2001

Құрылыстағы Еңбек және техника қауіпсіздігі.

ҚР ҚНЖЕ 1.03-26-2004 Құрылыстағы геодезиялық жұмыстар.

ҚНжЕ 3.02.01-87 Жер нысандары, негіздер және іргетастар.

ҚР ҚНжЕ 5.01-03-2002 Қадалық іргетастары.

ҚР ҚН EN 1997-1:2004/2011

Геотехникалық жобалау. 1 Бөлім. Жалпы ережелер.

ҚР ҚН 5.01-12-2003 Теміртас қадалықтарын ақаусыз топырақтауға қағу бойынша нұсқау.

МСП 5.01-101-2003 Қадалық іргетастарының қондырғылары және жобалануы.

МСТ 26433.1-89 Құрылыстағы

геометроиялық

өлшемдердің

нақтылығын

қамтамасыз ету жүйесі. Өлшемдерді орындау ережесі. Зауыт дайындауының элементтері.

МСТ 26433.2-94 Құрылыстағы

геометриялық

өлшемдердің

нақтылығын

қамтамасыз ету жүйесі. Ғимарат және имараттар өлшемдерін өлшеуін орындау ережесі

МСТ  5686-94  Топырақтар. Дала сынамаларының әдістері.
МСТ  19912-2001  Топырақтар.  Статистикалық және динамикалық зондтаудың дала
сынамаларының әдістері.
МСТ  19804-91  Қадалық темірбетондары. Жалпы техникалық жағдайлар.

ЕСКЕРТПЕ Осы мемлекеттік нормативтік қолдану барысында ағымдағы жылдың жағдайы бойынша

жыл сайын құрылатын «Қазақстан Республикасы аумағында әрекет ететін сәулет, градоқұрылыс және

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

құрылыс

аясында

нормативтік-құқықтық

және

нормативтік-техникалық

актілердің

тізбесі»,

«Мемлекетаралық нормативтік құжаттар мен Қазақстан Республикасы стандарттауы бойынша нормативтік
құжаттардың  көрсеткіші»  ақпараттандырылуы  бойынша  сілтеме  құжаттарының  қызметін  дұрыс  тексеру
қажет.  Егер  сілтеме  құжаты  ауыстырылса  (өзгертілсе),  онда  осы  нормативті  қолдану  барысында
ауыстырылған  (өзгертілген)  құжатты  басшылыққа  алу  қажет.  Егер  сілтеме  құжаты  ауыстырусыз  алып
тасталса, онда оған сілтеме берілген ереже осы сілтемені қозғамайтын бөлікте қолданылады.

3 ТЕРМИНДЕР МЕН АНЫҚТАМАЛАР

Осы жинаққа сәйкес анықтамалары бар келесі терминдер қолданылады:
3.1

Қадалық бұтасы:

Бір баған немесе тіреуден тұратын ростверк және іргетасқа

жүктемені беретін жинақталған қадалық тобы.

3.2

Қадалық қабілеті бар:

Топырақ бойынша бір қадалыққа максималды

жүктемені беру.

3.3

Қадалық негізі:

Қадалықпен әрекет ететін және оның жүгін қабылдайтын

топырақ массивінің бөлігі.

3.4

Үйкелістің кері күштері:

Қадалық топырағының қалдығы барысында және

бүйір жақтағы күштер және тігінен төмен бағытталғандар.

3.5

Ростверк:

Топ немесе қадалықтар қатарының жоғарғы қабатын біріктіретін

қозғалмайтын балкасы немесе плитасы.

3.6

Бір қадалық:

8d қашықтық таспасындағы қадалық даласында шоғырламадағы

көрші қадалықтағы қадалықтар.

3.7

Қадалық даласы:

Баған және тіреуіш жүйесінен іргетасқа жүктеме түсіретін

қадалықтың үлкен тобы.

3.8

Қадалық іргетасы:

Бірыңғай конструкцияға біріктіретін іргетасқа жүктемені

беретін қадалық кешені.

4 ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР

4.1 Осы Ереже Жинағы шыжынды кран экскаватор базасында копр жабдығы

арқасында теміртастек қадалықтарын қағу бойынша жұмыс өндірісіне таралады.

4.2 Қадалық іргетастарын құру үшін МСТ 19804 Теміртас қадалықтары. Техникалық

сипаттамасы бойынша дайындалатын теміртастек қадалықтары қолданылады.

4.3 Батудың тиімді тереңдігінің дұрыс және дер кезіндегі анықтауы қадалық

жұмыстары  өндірісінің  еңбексыйымдылығы  мен  бағасына  әкеліп  соқтырады.  Бұл  мақсат
үшін  МСТ  5686  және  қадалықты  қағу  бойынша  алаңның  ұйымдастыру-техникалық
дайындығы  бойынша  ұсынымдарға  сәйкес  сынамалы  қадалықтарды  сынау  мен  қағу
бойынша іс-шараларды жүзеге асыру қажет.

4.4 Қадалықтарды қағу бойынша өндірісті қолданылатын қадалықтар мен олардың

габариттері мен бату тереңдігі маркасы көрсетілген жобаның жұмыс сызбасы бойынша
жүзеге асыру қажет.

4.5 Қадалық жұмыстарын өндіру үрдісінде динамикалық және статистикалық

қадалық сынаулары жоба шешімімен қабылданған күмәндар негізінде жоба ұйымымен
тағайындалуы мүмкін.

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

4.6 Қадалықтарды қағу үрдісінде В Қосымшаға сәйкес «Қадалықтардың бату

журналы» жүргізілуі қажет. Оның барлық беттері құрылыс ұйымының мөрімен
нөмірленіп, тігіліп, басылуы қажет.

4.7 Қадалықтардың сынамалы динамикалық немесе сатистикалық сынауларын

жүргізу туралы шешімді қабылдау барысында олар МСТ 5686 сәйкес орындалуы қажет.
Бұл туралы журналға сәйкес жазба және белгі болуы қажет.

5 ИНЖЕНЕРЛІК-ГЕОЛОГИЯЛЫҚ ІЗДЕНІСТЕРГЕ ТАЛАПТАР

5.1 Инженерлік сынамалардың нәтижелері іргетас түрін таңдау үшін қажетті

мәліметтерден,  сонымен қатар мүмкінді өзгертулер (құрылыс және пайдалану үрдісінде)
инженерлік-геологиялық,  құрылыс  алаңының  гидрологиялық  және  экологиялық
жағдайының  болуын  ескере  отыра,  шекті  жағдай  бойынша  есептерді  жүргізудің
қадалыққа жіберілетін есеп жүктемесі, қадалық түрі мен өлшемін анықтау, сонымен қатар,
[1] и МСП 5.01-101 талаптарына сәйкес оны меңгеру бойынша инженерлік іс-шаралар түрі
мен көлемі үшін қажет.

5.2 Техникалық тапсырмада, жалпы мәліметтерден басқа, қадалық іргетасы,

ұзындығы мен оған түсетін жүктеме түрін көрсету қажет.

5.3 Жалпы жағдайда қадалық іргетастары үшін ізденістер келесі жұмыс

кешендерінен тұрады:

- үлгілерді іріктеумен ұңғыма қайнауы және өткізілетін топырақтардың сипатталуы;
- топырақтар мен жерасты суларының физико-механикалық құрамдарының

зертханалық зерттеулері;

- статистикалық және динамикалық топырқтарды зондтау;
- топырақтардың прессиометриялық сынаулары;
- топырақтарды мөртабандармен сынау (статистикалық жүктемелермен);
- эталлонды

қадалықтарды сынауларымен және\немесе табиғи қадалықтар

грунттарын сынау;

- қоршаған ортаға қадалық іргетастары қондырғысының әсер етудің зерттеуі

бойынша сонымен қатар жақын орналасқан нысандары бойынша тәжірибе жұмыстары
(жоба ұйымының арнайы тапсырмасы бойынша).

5.4 Құрылыс нысаны жауапкершілігі және қадалық іргетастары түрлерінің

деңгейінен басқа жұмыстың міндетті түрлері болып ұңғыма бұрғылауы, зертханалық және
статистикалық  зерттеу,  комбинирленген  немесе  динамикалық  зондтау    болып  табылады.
Мұның  барысында  зондтаудың  тиімді  әдісі  болып  статистикалық  немесе  құрамалы
зондтауы  болып  табылады,  мұның  нәтижесінде  топырақтардың  статистикалық  зондтауы
көрсеткішінен басқа радиоактивті каротаж арқылы тығыздылық пен  ылғалдылық арқылы
радиоактивті каротаж көмегімен анықтауды жүргізеді (МСТ 9912).

5.5 Егер жоба бойынша қадалыққа тапсырылатын көлденең жүктемелер 5%

тігіненнен  асса,  онда  көлденең  жүктемелерге  қадалық  топырақтарының    сынаулары
жүргізіледі.  Жұлатын  немесе  белгіауыстырғыш  жүктемелердің  қадалығына  тапсыру
барысында  тәжірибелі  жұмыстарды  жүргізу  қажеттілігі  әр  нақты  жағдайда  анықталуы
қажет.

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

5.6 Инженерлік-геологиялық қазбаның орналастырылуы (ұңғыма, зондтауы нүктесі,

топырақтарды сынау орны) 5 м. астам бірдей топырақты жағдай барысында жобаланатын
ғимарат контуры шеңберінде орналасу үшін жасалған. Ал қазаншұңқыр қоршау
конструкциясы есебінде қадалықты қолдану жағдайында олардың осінен 2 м. аспай
қашықтықта қолдану қажет.

5.7 Инженерлік-геологиялық қазбалардың тереңдігі қадалықтардың 3 МН аспайтын

жүктеме барысында орналасу және жүктеме қадалығы барысында 10 м. төмен 3 МН дейін
қадалық бұтасына олардың реттік орналасуы мен жүктемесі барысында қадалықтардың
төменгі ұштардың салынуы жобаланатын тереңдіктің 5 м. төмен болмау қажет.

Құрылыс алаңында тән құрылымы бар топырақ қабаттарының болуы барысында

(отырғызу, өсу, аз сазды, органо-минералды және органикалық топырақтар, таза құм мен
техногенді  топырақтар)  қазба  тереңдігін  қатты  грунттардың  тереңдігін  орнату  үшін
қабаттың  барлығына  өту  қажеттілігін  есепке  ала  отыра,  олардың  сипаттамасын
анықтайды.

5.8 Жауапкершіліктің барлық деңгейінің нысандары үшін құрылым тығыздығы мен

сипаттама мықтылығын анықтау әдісі ретінде бұзылмаған құрылым үлгілерін іріктеуін
ескере отыра, құмдар үшін статистикалық немесе динамикалық зондтауды ескеру қажет.

Зондтау жауапкершіліктің III деңгейінің нысаны үшін және жауапершіліктің I және

II  деңгейінің  нысандары  үшін  деформация  модулін  анықтау  ретінде  құм,    топырағы
ретінде  деформация  модулін  анықтау  үшін  негізгі  әдісі  болып  табылады
(прессиометриялық және мөртабан сынауларымен бірге үйлесімділікте).

5.9 Инженерлік-геологиялық

сынаулар

барысында

реконструкцияланатын

ғимараттар  мен  нысандар  негізін  күшейту  үшін  қадалық  іргетасын  қолдану  барысында
негізгі  іргетас  және  құралған  геодезиялық  қадағалау  тексерісі  бойынша  жұмыстар
орындалды.

Бұдан басқа, мұрағат мәліметтері сынауларының жаңа материалдарына сәйкестігі

орнатылды,  егер  олар  бар  болса,  реконструкцияланатын  ғимарат  немесе  нысанды
пайдалану  мен  құрылысы  бойынша  инженерлік-геологиялық  және  гидрогеологиялық
жағдайдың өзгеруі туралы тұжырым құрылды.

ЕСКЕРТПЕ

Іргетас

және

ғимарат

конструкциясының

техникалық

жағдайы

тексерісі

мамандандырылған ұйымның тапсырмасы бойынша орындалуы қажет.

5.10 Қадалық іргетастарының жобалануы үшін инжерелік-геологиялық ізденіс

нәтижесі бойынша техникалық есеп ҚНжЕ 1.02.07 және ҚР ҚНжЕ 1.02-18 сәйкес құрылуы
қажет.

Топырақтардың барлық сипаттамалары алаңның инженерлік- геологиялық және

гидрогеологиялық жағдайының мүмкінді өзгертулері (ғимаратты салу және пайдалану
үрдісінде) болжамын есепке ала отыра есеп беруде келтірілуі қажет.

5.11 Алаңда агрессивті қосындысы бар жерасты суларының алаңда болуы

барысында қадалықтардың антикоррозиялы қорғауы бойынша ұсынымдарды келтіру
қажет.

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

Құрылыс алаңында арнайы топырқтар мен қауіпті геологиялық үрдістердің

қабаттары анықталған кезде (карастық суффозионды, көшкіндер және т,.б.) олардың
таралуы мен көріну қарқыны туралы мәліметтер беру қажет.

6 ТЕМІРТАСТЕК ҚАДАЛЫҚТАРЫН ҚАҒУДЫҢ ЖОБАЛАНУЫ

6.1 Жалпы ережелер

6.1.1 Қадалықтарды қағу жобалануы келесі кезеңдердің жүйелі орындалуын

ескереді:

а) конструкция және қадалық өлшемін таңдау;
б) қадалықтарды қағу үшін ұнтақтау түрін таңдау;
в) қадалықтарды топырықтарға тиімді қағу мүмкіндігін бағалау;
г) қадалықтарды қағуды қамтамасыз ету бойынша іс-шараларды бекіту.
6.1.2 Теміртас қадалықтарын қағу өндірісі келесі кезеңдерді жүйелі орындаудан

тұрады:

а) қадалықтарды сынамалы қағу;
б) қадалықтарды негізгі қағу.
Алаңда сынамалы және негізгі қағу дайындық жұмыстарынан тұрады.

6.2 Қадалық конструкциясын таңдау

6.2.1 Қадалықтарды алдын ала таңдау (конструкциясы, көлденең және ұзындығынан

қиылысу  өлшемдері)  топырақ  жағдайы,  ростверкке  қадалық  төменгі  ұшының  жоғарғы
бөлігінің  бітеп  тастау  қажеттілігінің  қабатына  әкеліп  соқтыратын  қадалық  төменгі
бөлігінің  тереңдік  көлемі  алаңның  топырақты  жағдайларын  және  ғимараттың  жерасты
бөлігінің  ерекшелігін  (жертөленің    техникалық  астыртының  болуы),  ҚР  ҚН    EN1997-1
және    МСП  5.01-101  талаптарына  сәйкес  іргетасқа  әсер  ететін  сипаттама  мен  жүктеме
мөлшерін есепке ала отыра, ереже ретінде жүргізіледі.

6.2.2 Қадалықтың есептеу ұзындығын анықтау барысында олардың төменгі

ұштарының техникалық жағдайлары бойынша есепке алу қажет, және оларды мықты
топырақтарға бітеу қажет. Төменгі ұштардың бітеуі мынадан тұруы қажет:

а) 0,5 м. төмен емес IL≤0,1 көрсеткіштері бар ірі топырақтар, гравелисті, ірі және

ортаірілі, құмды топырақтардан;

б) 1 м. кем емес қалған жарма емес топырақтардан.
6.2.3 Қадалықты таңдауда ростверкке қадалық жоғарғы ұшының бітеп тастау

тереңдігі «Қадалық іргетастары» ҚР ҚН 5.01-03 талаптары негізінде ростверк түрі мен
ростверкі бар кернеу түріне байланысты тағайындалады.

6.2.4 Қадалықтың алдын ала таңдауы қадалық қабілеті бар жеткіліктіліктің есеп

бағасы негізінде және шекті көлемнің қадалық іргетасының есеп деформациясының
артуынсыз іргетасқа әсер ететін жүктемені қабылдау үшін оның саны негізінде жүзеге
асыру қажет.

Мұның барысында қадалық қабілеті мен қадалық іргетасының деформация қабілеті

«Қадалық іргетастары» ҚР ҚНжЕ 5.01-03 талаптарына сәйкес анықталады.

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

6.2.5 Қадалықтың соңғы таңдауы келесі сапалы критерийлерді қамтамасыз етумен

олардың жүктелуінің мүмкіндігін бағалау негізінде жүзеге асырылады:

а) қағу барысында бұзылудан сақтау;
б) жоба белгісіне жету;
в) қадалықтың өндірістілігі;
г)  қадалық  қағудың  маңыда  орналасқан  ғимарат,  нысан  мен  жерасты  құбырлары

қауіпсізігі;

д) қағу барысында шу әрекетінен адамдардың қауіпсізігі.

6.3 Теміртас қадалығын қағу үшін тоқпақ түрін таңдау

6.3.1 Ұнтау шаботы (қозғалмалы бөлік) және бас бөлігінің алшақ соғу бөлігінен

тұрады.

6.3.2 Ұнтауды таңдау (бірінші жақындауда) әлсіз су топырағы барысында 1 және

орта тығыздылығы барысында 1,25, тығыз топырақтар барысында 1,5 кем емес бір
әрекеттің штангті дизель ұнтақтау мен ұнтақтау үшін арналған қадалық салмағына
ұнтақтаудың соғу бөлігінің салмағы бойынша таңдау қажет.

6.3.3 Теміртас қадалықтарын дизель ұнтақтаумен қағу барысында цилиндрдағы

жарылыс пен ұнтақтау соғуының энергиясы арқасында жүктеледі. Дизель ұнтақтау
жұмысы жылуды берумен аяқталады. Салмақ соғу бөлігі 1,8 – 3 т тұрады.

6.3.4 Теміртас қадалықтарын гироұнтақтаумен қағу барысында соғу бөлігі

гидраливка арқылы жұмыс істей бастайды (ұнтақтаудың көтерілуі мен төмен түсуі жүзеге
асырылады), ұнтақтау биіктігі реттеледі.

6.3.5 Бу ауа ұнтақтары бу немесе тығыздалған ауаны энергия көзі ретінде қолданады

(қысым 0,7 – 0,8 МПа құрайды).

6.3.6 Қысқы мерзімде бу ауа ұнтақтарда пневматикалық амалдар барысында

механизмдерде судың қатуына байланысты, тығыздалған ауаны емес, буды қолдану
қажет.

6.3.7 Ұнтақтау бас бөлігінің ағаш төсемі қадалық басын жармайтын амортизатор

ретінде жұмыс істейді. Қарапайым әрекеттегі бу (қысылған ауа) ұнақтаудың соғылмалы
бөлігін белгілі биіктікке (1,5 – 2м.) көтереді. Цилиндрдің көтерілуі барысында бу шығуы
(қысылған ауа) шығып, цилиндр құлайды.

6.3.8 Виброұнтақтар (соғылмалы

вибрациялық

әрекеттегі

ұнтақтар).

Вибровқоздырғышпен  екіжаққа кетудің тік бағыты құрылып, онымен бірге соғыла отыра
жүктелетін  қадалыққа  ұласады.  Жалғастыру    ретінде    ішкі  күю  қозғалтқыштары  мен
электроқозғалтқыштары құрылады.

6.3.9 Ұнтақтау соғуының

, кДж энергиясының қажетті аз санын келесі формуласы

бойынша анықтауға болады:

𝐸

ℎ

= 0,045𝑁

(1)

мұнда

– есеп жүктемесі, кН тапсырылады.

, кДж соғудың есеп энергиясымен ұнтақтың қабылдау түрі келесі шатты

қанағаттандыру қажет:

𝑚

+𝑚

𝐸

𝑑

≤ 𝐾,

(2)

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

мұнда

– ұнтақтаудың қабылдаудың мәні, оның мәні 1 кестеде көрсетілген;

– ұнтақтау массасы, т;

- бас бөлік құралы бар қадалық массасы, т;

– баптау массасы, т.

Кесте 1 – Ұнтақты қабылдау коэффициенттері

Ұнтақтау түрі

Теміртастек қадалықтары

барысында К коэфициенті, т/кДж

Құбыр дизель ұнтақтары мен екітекті ұнтақтар

0,6

Біртекті ұнтақтар мен штангтік дизель ұнтақтар

0,5

Ілеспе дизель

0,3

ЕСКЕРТПЕ Жууа отыра, кез келген түрі бар  қадалықты жүктеу барысында және болат құбырдан
қадалықты ашық төменгі ұшы бар жүктеу барысында көрсетілген коэфициенттер белгілері  1,5-ге
артады.

6.3.10 Иілгіш қадалықтарды қағу барысында ұнтақтың соғу энергиясын

арттыру

коэфициентін есепке ала отыра анықтау қажет, оның мәні 1,1; 1,15; 1,25 және 1,4 тең
келетін 5:1; 4:1; 3:1; 2:1 иілгішімен қадалық үшін қабылданады.

6.3.11 6.3.6 т. таңдалған ұсынымдарына сәйкес қадалық элементі

min

минималды

шекті  бас  тартуына  тексеру  қажет.  Ол  техникалық  төлқұжатта  көрсетілген,  бірақ
қадалықты қағу барысында 0,002 м.   кем емес осы ұнтақ түрі үшін минималды шекті бас
тартуға тең қабылданады.

Қадалықты қағу барысында 25 м астам ұнтақты таңдау немесе 2000 кН астам

қадалыққа есеп жүктемесімен ұнтақты таңдау соғудың толқынды теориясында
негізделген есеппен жүргізіледі.

6.3.12 Жоба белгісіне дейін қадалықты қағуды көшбасшы ұңғымаларын қолданусыз

және  сәйкес  қадалық  жабдығын  қолдана  отыра  жуусыз  орындау  қажет.  Көшбасшы
ұңғымаларын  қолдану  барысында  қадалықтардың  жоба  белгісіне  дейін  соғу  бөлігінің
үлкен  массасы  бар  ұнтақтар  талап  етілетін  және  орнату  топырақтарының      қадалықпен
кесу барысы жағдайында орындау қажет.

Қадалық жүктелуінің жоба белгісіне дейін қосымша іс-шарасыз қамтамасыз ететін

ұнтақтау соғуының

,кДж қажетті энергиясының мәнін келесі формула бойынша

анықтауға болады:

𝐸

ℎ

≥

∑ 𝐹

𝑖

𝐻

𝑖

𝐵

𝑡

(𝑛 +

𝑚

)

(3)

мұнда

- топырақ қабатының

- шеңберінде қадалық қабілетіне ие, кН;

– топырақ қабатының

қабатты тығыздығы, м;

– ұнтақтау соғуының уақыт бірлігі саны, 1 минутта;

– жүктелген қадалыққа кеткен уақыт (көтеру көлік операцияларының уақыт

есебінсіз);

– қадалықты жүктеу үшін қажет ұнтақтау соғуының саны, олар 500 соққыдан

аспайтын қалыпты тең болып қабылданады;

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

– құбырдизель ұнтақтары барысында бу ауа механикалық және штанг дизель

ұнтақтары

= 5,5 тең қабылданатын

п =

4,5 өлшем;

– қадалық массасы, т;

– ұнтақтың соғу бөлігінің массасы, т.

6.3.13 Бақылау қалдық

мәні, жобада көрсетілген қадалық қабілетіне ие

және

таңдалған ұнтақтың соққы энергиясына

байланысты 25 м. дейін теміртастек және

ағаш қадалықты қағу және тығыздау барысында бас тарту мына шартты қанағаттандыру
қажет:

𝑆

𝑎

≤

𝜂𝐴𝐸

𝑑

𝐹

𝑑

(𝐹

𝑑

+𝜂𝐴)

𝑚

+𝜀

(𝑚

+𝑚

)

𝑚

+𝑚

(4)

Егер фактілі (өлшенген) қалдық бас тарту

< 0,002 м. болса, онда соғудың үлкен

энергиясы бар ұнтақтау қадалығының жүктеуі үшін қолданылуын ескеру қажет. Мұның
барысында қалдық бас таралту

0,002 м болып, ал қадалық жабдығын ауыстырмаған

жағдайда - жалпы бақылау бақылау бас тартуы

, м (қалдық және иілгіш бас тартуы

сомасы), мына жағдайды қанағаттандыру қажет:

𝑆

𝑎

+ 𝑆

𝑒𝑙

≤

2𝐸

𝑑

𝑚1

𝑚1+𝑚2

+𝐹

𝑑

𝑆

𝑒𝑙

𝐹

𝑑

[(2+

𝐹𝑑

)(

𝜂𝑝

𝐴

𝜂𝑓

𝐴𝑓

)

𝑚4

𝑚4+𝑚2

√2𝑔(𝐻−ℎ)]

(5)

(4) және (5)

формуласында белгілер қабылданды:

– қадалық материалына байланысты 2 кесте бойынша қабылданатын коэффициент,

кН/м

;

– қадалық оқпанының тегіс немесе еденді қиылысуы сыртқы контурымен

шектелген аудан, (қадалықтың болуы немесе болмауына қарамастан), м

;

– ұнтақ соққысының есеп энергиясы, кДж,

кесте бойынша қабылданады;

– ұнтақ массасы, т;

– қадалық және бас бөлігі массасы, т;

– тығыздау массасы, т;

- теміртастек қадалықтарын және ағаш ішпегі бар ε

= 0,2 бас бөлігі құралын

қолданумен соққы әрекетінің қадалық қабаты ұнтағымен қағу барысында қабылданатын
соққыны қалыпқа келтіру коэфициенті;

– ұнтақтың бір соққысынан қадалықтың мәніне тең фактілі қалдықтан бас тартуы;

– бастарту өлшемі арқылы анықталатын қадалықтың тығыз бас тартуы (топырақ

және қадалықты тығыз орналастыру), м;

– динамикалықтан статистикалық кедергіге ұласу коэфициенті (топырақтың

шұғыл кедергісінен тұрады). Олар тең қолданылады: топырақ үшін қадалықтың төменгі
ұшында

= 0,00025 см/кН және топырақ үшін қадалықтың бүйір қабатында

0,025

см/кН;

– м

топырағына қатысты тиетін қадалық бүйірінің жоғары қабатының алаңы;

– ұнтақтың соғу бөлігінің массасы, т;

– бос құлаудың жылдамдығы,

= 9,81 м/с

тең қабылданады;

– ұнтақтың соғу бөлігі құлауының фактілі биіктігі, м;

– дизель ұнтақтың соғу бөлігінің бірінші секіру биіктігі, ал ұнтақтың басқа түрлері

үшін

= 0, м.

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

ЕСКЕРТУ Су ағыны үшін топырақ немесе қазаншұңқыр әзірлемесінің нәтижесінде жоюға келетін

топырақ қадалығын қағу барысында есеп бас тартуы мәнін қадалық қабілетінен шыға отыра анықтау қажет.
Ол топырақтың мүмкінді жууының зақымдалған немесе жойылмағынын есепке ала отыра, есептеледі, ал
кернеудің кері көрінуі орындарында – соңғыны есепке ала отыра есептеледі.

Кесте 2 –қадалық материалына байланысты

, кН/м

коэфициентінің мәні

Қадалық түрі

Коэффициент

, кН/м

Бас бөлігі бар теміртастекті

1500

Кесте 3 – ұнтақ соғуының есеп энергиясы

Ұнтақ түрі

Ұнтақ соғуының есеп энергиясы

, кДж

Ілінбелі немесе біртекті

Трубкалы дизель-ұнтақ

0,9

Штангті дизель-ұнтақ

0,4

3 кестеде қабылданған белгілер:

– ұнтақтың соғу бөлігінің салмағы, кН;

– дизель ұнтақ соғу бөлігі құлауының фактілі биіктігі, м.

6.3.14

, кН қабілеті бар

, кН қадалық жүктемесіне есептелген жағдайда бақылау

бас тартуларын тексеру барысында мынаны қабылдау қажет:

𝐹

𝑑

= 𝛾

𝑘

𝑁,

(6)

мұнда

– сенімділік коэффициенті;

Егер жобада басқа көрсетімдер болмаса, көпірлерден басқа ғимараттар мен нысандар

үшін (5) формуласы бойынша есептеу барысында (5) және (4)

Фрмуласы бойынша есептеу барысында

= 1,4.

6.4 Қадалықты ақаусыз қағу

6.4.1 Қадалықты топырақтарға ақаусыз қағу өндірісі мен жобалау барысында ҚР ҚН

5.01-12-2003 талаптарына сәйкес қадалық іргетастарын жобалау бойынша ереже мен
әрекеттегі мемлекеттік құрылыс нормалары талаптарын есепке алу қажет.

6.4.2 Қадалықты ақаусыз қағу өндірісі мен жобалау келесі жұмыстардың жүйелі

орындалуын ескереді:

а) қадалық іргетастарын жобалау бойынша ереже мен әрекеттегі мемлекеттік

құрылыс нормалары талаптарына сәйкес конструкция таңдауы және қадалық өлшемі;

б) негіздер мен іргетастарды қондыру бойынша әрекеттегі мемлекеттік құрылыс

нормалары мен ережелері талаптарына сәйкес қадалықты қағу үшін ұнтақ түрін таңдау;

в) сынамалы қағу негізінде бекітілген технологиялық өлшемдер, тәртіп пен ерекше

жүктеу соңын қадағалай отыра, құрылыс алаңында қадалықтың негізгі қағуы.

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

6.4.3 Негізгі қағу үрдісінде қадалықты қағу журналы жүргізіледі (В Қосымша) және

қағылған қадалықты тексеру журналы да жүргізіледі (Г Қосымша).

6.5 Теміртас қадалықтарын қағу өлшемдерінің есептік әдістері

6.5.1 Қадалықты қағудың соғу әдісі қадалық және ұнтақтың бағытталған қозғалысы

мен қосалқы операциялардың механизациясы қадалықты қағудың негізінде жасалған:

- механикалық;
- бір және екітекті буауе әрекетінде;
- копр немесе мобильді копр қондырғыларымен (қадалықты) жұмыс істейтін дизель

ұнтақтармен;

- гидравликалық, гусеникалық адымдағы копр қондырғыларында қолданылатын

едәуір күшті ұнтақ.

Осы әдіспен түрлі теміртастек қадалықтарын (тегіс, трубкалы, кресттәрізді) және

ағаш қадалықтарын, ағаш және болат шпунттарын қолдануға болады.

6.5.2 Қадалықты қағу үрдісі келесі операциялардан тұрады:
- қадалық қондырғысының кезектегі қадалықтың жүктелуі орнына орналасуы

(көшуі);

- қадалықтың қондырылуы, дәлдеуі, секіруі, көтерілуі, және жоба ережесі бойынша

оның орнатылуы;

- қадалық қағуы;
- қадалықты жүктеуді өлшеу;
- оның динамикалық сынауы.
6.5.3  Әмбебап  копрмен  ұзын  қадалықты  қағу  барысында  копрға  жақындай  отыра

төменгі қапсырманы қолдайтын автокөлік краны механизмдерінің жинағына қосу
ұсынылады. Сол уақытта қадалық басы копрда бар көтеру қондырғысымен жоғары ілгекке
көтеріледі,

6.5.4 Ұнтақ соғуынан қадалық басында пайда болған қысылған кернеуді келесі

формула бойынша анықтау қажет:

𝜎 =

√𝐺𝐻𝛼

(

𝑙

𝑎,𝑢

𝐸

𝑎,𝑢

𝐿

2𝐸

𝑏,𝑑

) 𝐴

(

мұнда G – ұнтақ бөлігінің соғу салмағы, кН;
Н – Д Қосымшасы талаптарына сәйкес анықталатын, ұнтақтың соғу бөлігінің құлау

биіктігі, м;

a,u

Е Қосымшасы талаптарына сәйкес анықталған ұнтақ бас бөлігіндегі тығыз

амортизациялық материал қалдығы;

a,u

– Е Қосымшасы талаптарына сәйкес қабылданатын МПа, тығыздалған

амортизацилық материал иілгіштігінің динамикалық модулі;

L – қадалық ұзындығы, м;
Е

b,d

– Ж Қосымшасына сәйкес анықталатын МПа, қадалық тастегі иілгіштігінің

динамикалық модулі;

А – қадалықтың көлденең қиылысуының ауданы, м;

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

α - (8) формуласы бойынша анықталатын, коэфициент

α = λ (lg R – 1) e ,

(

мұнда

- 7.4 кестесі бойынша қабылданатын коэфициент ;

R – «Қадалық іргетастары» ҚР ҚН 5.01-03-2002 талаптарына сәйкес анықталатын

кПа, қадалықтың төменгі ұшымен топырақтың есеп кедергісі;

е – 2,72 тең, табиғи логарифмдердің негізі;
b - 0,03 (1/м.) тең қабылданатын коэффициент.

Кесте 4 – қадалықты қағу барысындағы

коэфициенті

/ R

қатысы

Қадалықты қағу барысындағы

коэфициенті

Трубкалы ұнтақпен

Штангті ұнтақпен

1,45

0,1645

0,1385

³ 1,55

0,1501

0,1240

ЕСКЕРТПЕ 1 R

және R

қадалықты қағуға сәйкес қадалық тастегі кедергісінің тығыздалуға

(призменді  тығыздылық)    және  тығыздылық  бойынша    оның  класын  орнататын  қадалық
тастектің  кедергісі.
ЕСКЕРТПЕ  2  R

және R

мәндерінің болмауы барысында R

орнына жұмсалады, оның

нормативті қабылдауы мәнін R

b,n

ҚНжЕ 2.03.01-84* «Тастек және теміртастек

конструкциялары» талаптарына сәйкес қабылдау қажет, ал R

орнына R

= В/0,7786 (мұнда В –

тығыздалуға мықтылық бойынша қадалық тастектің класы) формуласы бойынша анықталатын
мәнге ауыстыру.

(7) формуласы бойынша i шартты қабаттың төменгі қабатының ортасына жетуде

қадалық басында пайда болатын s

динамикалық жиырылуы кернеуінің қадалық басында

пайда болғанды анықтау үшін 6.3 т. талаптарына сәйкес шартты қабаттарға топырақ
қалыңдығын алдын ала бөлу қажет.

6.5.5 i топырақтың шартты қалыңдығының қадалық кесуі үшін қажетті ұнтақ

соғуының саны келесі формула бойынша анықталады:

= h

/ S

a,i

(

Мұнда h

– топырақтың шартты қабатының қабаты, м;

a,i

– 6.2 талаптарына сәйкес анықталатын i шартты қабат м, ортасының төменгі

ұшына жету барысында қадалықтың қалдықты бас тартуы.

Np қатты топырақ қабатының төменгі шегіне дейін (линза немесе қабат) қадалықты

қағу үшін қажет ұнтақ соғуы саны мен n

жоба белгісіне дейін қадалықты қағу үшін қажет

ұнтақ соғуының саны мына формула бойынша анықталады:

n = Σn

(

10)

ҚР ЕЖ 5.01-104-2013

(9) және (10) формулалары бойынша есепте қағу жоғары қабатының 0,5-1,0 м.

тереңдігінен  бастап  жүктелі  белгісі  тереңдігіне  дейін  (линза  немесе  қатты  топырақ
қабатының  кесілетін  қабаттың  төменгі  шегарасына  дейін  немесе  жүктелудің  жобалық
белгісіне дейін) біртекті   шартты қабаттарға бөлу қажет. Әлсіз топырақтар үшін шартты
қабаттың жуандығы 0,5 м. аспайтындай қабылдау қажет, ал басқа топырақтар  үшін  1,0 м.
астырмай қабылдау қажет.

6.5.6 n

қадалығы бойынша ұнтақ соғуының шекті саны келесі теңдеу арқылы

анықталады:

= k

– k

lgn

(

11)

мұнда R

- 5 кестеде берілген тәрізді дәл солай;

– 5 кесте бойынша қабылданатын қадалық материалының динамикалық

тығыздалуы коэфициенті;

– 0,164 тең келетін ұнтақ соғуының бірнеше қайталануы барысында төзімділкті

сипаттайтын коэфициент.

Кесте 5 – армирлеу амалы арқылы k

коэфициенті және R

қатынасы

Армирлеу амалы арқылы қадалық түрі

қатынасы

коэфициенті

Оқпанның көлденең армирлеуінсіз күш

жұмсалатын орталық ұзақ
арматурасымен

1,75

1,579

1,45

1,708

Оқпанның көлденең армирлеуімен және

күш салынған ұзақ арматурасымен

1,871

Оқпанның көлденең армирлеуімен және

күш салынған ұзақ арматурасымен

2,018

ЕСКЕРТПЕ 1 6.4 кестесіне ұқсас R

қатынасы.

ЕСКЕРТПЕ 2 R

қатынасының аралық мәні үшін k

коэфициент мәні интерполяциямен

анықталады.

6.5.7 Ұнтақ соғуы барысында қадалықтағы динамикалық тығыздалған кернеуі

келесі формула бойынша анықталады:

= kk

(

12)

мұнда k -0,9 тең келетін коэфициент;
k

– 6 кестесі бойынша қабылданатын қадалық бойынша ұнтақ соғуы санының

артуымен шекті динамикалық тығыздалуының төмендеуі;

– 1,12 кестелері бойынша қабылданатын қадалық бойынша ұнтақ соғуы санының

артуымен шекті динамикалық тығыздалуының төмендеуі.

6.5.8 Қадалық соғуы ұшының қағу соңында қатты топыраққа айналуы тереңдетілген

төменгі ұштың шекті максималды ұлғаюы келесі формула бойынша анықталады:

d,k

= n

d,k

a,k,s

(

13)

мұнда n

d,k

– қадалық бойынша ұнтақ соғуының шекті саны;

СП РК 5.01-104-2013 ПРОЕКТИРОВАНИЕ И ПРОИЗВОДСТВО РАБОТ ПО ЗАБИВКЕ ЖЕЛЕЗОБЕТОННЫХ СВАЙ (ҚР ЕЖ 5.01-104-2013) - 1