СП РК 3.02-131-2012 ЗДАНИЯ И СООРУЖЕНИЯ ДЛЯ ХРАНЕНИЯ И ПЕРЕРАБОТКИ С/Х ПРОДУКЦИИ (ҚР ЕЖ 3.02-131-2012) - 3

ҚР ЕЖ 3.02-131-2012

А ҚОСЫМШАСЫ

(ақпараттық)

Ауыл шаруашылығы өнімдерін сақтау кезінде

ауаның таралу жүйелерінің сипаттамалары

А.1

Жобаның құрылыстық бөлімі мен технологиялық талаптарға сәйкес сақталатын

өнім қабатының биіктігі және үйіндінің жоспардағы өлшемдері (жалпақтығы мен
ұзындығы) белгіленеді.

А.2

А.1 кестесіндегі мәліметтер бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерін сақтауға

арналған үй-жайлардағы ауаны баптау немесе желдету жүйесінің өнімділігін анықтау
үшін қажет үлесті ауа алмасу Lүл. м

/(сағ.•т) қабылданады.

А.1 кестесі. Lүл. м

/(сағ.•т) үлесті ауа алмасудың ұсынбалы параметрлері

Өнім

Ең төмен мөлшердегі мүмкін

болатын үлесті ауа алмасу

Lүл. м

/(сағ. • т)

Ең жоғары мөлшердегі мүмкін

болатын үлесті ауа алмасу

Lүл., м

/(сағ. • т)

Тұқымдық картоп

100

250

Азық-түлік картобы

250

Тамыр жемістер

230

Қырыққабат

150

300

Пияз, сарымсақ

150

400

А.3

А.2 кестесіндегі мәліметтер бойынша қабаттың аэродинамикалық кедергісін

анықтау үшін р және s есепті коэффициенттері қабылданады.

А.4

Сақталатын өнім қабатына ауаның берілу бағыты – төменнен жоғары қарай.

А.5

Бір ауа таратқыш қызмет көрсететін В аймағының (А.1 суреті) жалпақтығын

алдын ала таңдау жүзеге асырылады.

Ауа таратқыштар арасындағы арақашықтық 2 м-ден аспауы тиіс.

А.6

Ауа таратқыш тордың ені – b алдын ала белгіленеді.

А.2 кестесі. Ауыл шаруашылығы өнімдерінің әр түрлі түрлері үшін

р және s коэффициенттерінің мәндері

Өнімдер

Картоп

4995

245

Тамыр жемістер

1090

Қырыққабат

1305

Сәбіз

1565

Пияз

5995

250

ҚР ЕЖ 3.02-131-2012

А.7

Ауа таратқыш түрі белгіленеді: тереңдетілген немесе еден үстілік.

Технологиялық немесе басқа да қарсылықтар болмаған жағдайда, А.3 кестесінде берілген
тәуелділіктерге артықшылық беріледі.

А.8

А.3 кестесінде берілген тәуелділіктер бойынша

, h

, k

параметрлерін есептеу

жүзеге асырылады.

А.3 кестесі –

𝐤

, 𝐡

, 𝐤

параметрлерін есептеуге арналған формулалар

Параметр

Тереңдетілген ауа таратқыш

Еден үстілік ауа таратқыш

э = (1,69 − 1,24

)S ∙ 10

−3

c = (0,15

+ 0,69) ∙ exp (−0,019s)

л = 0,041 + 1,91 ∙ 10

−3

∙ s

s = а + ср

= s ∙ (0,35 + 0,2B)

∙ [(

− 1)

1,08−0,17M

]

э = (1,69 − 1,24

)S ∙ 10

−3

c = (0,15

+ 0,69) ∙ exp (−0,019s)

л = 0,041 + 1,91 ∙ 10

−3

∙ s

s = а + ср

d = (1.65 + 0.00134p

0.53

)

b
2

sin

= s ∙ (0,35 + 0,2B)

∙ [(

− 1)

1,08−0,17M

]

= d ∙ K

x = (1 −

) ∙ (3,94B − 0,81)

g = h(x), есл x ≤ 2,1

g = 1, есл x > 2,1

= B ∙ (0,5 − 0,05B + 0,037H) ∙ g

x = (1 −

) ∙ (3,94B − 0,81)

g = h(x), есл x ≤ 2,1

g = 1, есл x > 2,1

= (2,22 − 0,4H) ∙ exp [(0,37H

− 2,49) ∙

]

′

= B ∙ (0,5 − 0,05B + 0,037H) ∙ g

= h

′

+ d

∙

b
2

∙ sinα

= 0,55H

−0,18

∙ (1 −

)

′

= 0,55H

−0,18

∙ (1 −

)

= k

′

−

∙ (0,344H

−0,18

− 0,436)

∙ sinα

ҚР ЕЖ 3.02-131-2012

B/2

а)

ҚР ЕЖ 3.02-131-2012

B/2

b/2

б)

A-A

D - D

А.1 суреті

– Ауыл шаруашылығы өнімдерін қамбада немесе үйіндімен

сақтау кезіндегі ауа тарату жүйесінің схемалары.

Ауа таратқыш түрі: а) тереңдетілген; б) еден үстілік.

ҚР ЕЖ 3.02-131-2012

А.9

Есеп нәтижесінде алынған

, k

параметрлері А.4 кестесінде келтірілген

мәндерден аспаулары тиіс.

А.4 кестесі –

𝐡

, 𝐤

параметрлерінің мүмкін болатын ең жоғары мәндері

Өнім

Картоп, қызылша

1,5

0,35

Тамыр жемістер

1,5

Қырыққабат

1,0

Пияз, сарымсақ, сәбіз

1,0

А.10

Ауаның ауа таратқыштан шығатын жеріндегі орташа жылдамдықтың оның

қимасының жалпы ауданына қатынасы:

HBL

УX

3600b

(А.1)

мұндағы

– үйінді қабаттың көлемдік массасы, кг/м

;

HBL

УA

– А.1 суретіне сәйкес анықталатын геометриялық параметрлер, м;

УA

– А.1 кестесі бойынша анықталатын үлесті ауа алмасу, м

/(сағ.

∙

т).

Ауаның ауа таратқыштан шығатын жеріндегі орташа жылдамдық 0,4 м/с-тан аспауы

тиіс.

А.11

0,4 м/с болғанда және h

мен k

мәндері А.4 кестесінде келтірілген

мәліметтерге сәйкес болмағанда, B және b мәні қажетті нәтижеге қол жеткізілгенге дейін
түзетіледі.

А.12

Қабаттың аэродинамикалық кедергісі

∆P = (pw

+ sw) ∙ (H − h

+ (1 + k

) ∙ h

(А.2)

тәуелділігі бойынша есептеледі.

Мұндағы w –

w =

Уx

3600

(А.3)

тәуелділігі бойынша анықталатын, ауаның үйінді қимасы бойынша орташа сүзілу
жылдамдығы.

А.13

Ауа таратқыштың тұрақты иіріліп тұратын жеріне кіре берісте ауаның таралу

біркелкілігін қамтамасыз ету үшін x

ауа қозғалысының жылдамдығы 6 м/с-тан аспауы

тиіс. Осы жерге кіре берістегі жылдамдық

ҚР ЕЖ 3.02-131-2012

HBL

УX

3600bh

≤ 6

(А.4)

тәуелділігі бойынша бағалана алады.

Бұл ретте

шамасы 0,2 м-ден кем болмауы тиіс. Тәуелділік (А.3 кестесі) ауа

таратқыштың қимасы тұрақты бөлігінің ұзындығын анықтауға мүмкіндік береді.

А.14

Ауа таратқыштың қимасы ауыспалы бөлігіне кіре берісте ауа жылдамдығы 8

м/с-тан аспауы тиіс. Осы бөлікке кіре берістегі ауа шығыны

= L

УX

BHρ

(x + x

(А.5)

формуласы бойынша есептеледі.

А.15

Ауаны тарататын тордың сақталатын өнім қабатының шетінен алшақтығын

(қамбада сақтағанда) 0,5 м-ден аспайтындай етіп қабылдау қажет.

Үйіндімен сақтағанда, ауаны тарататын тор мен шеткі ауа таратқыштың үйінді

шегінен алшақтығы, үйінді биіктігі 2,0 м-ден асатын жағдайда, 2,0 м болуы тиіс. Қалған
жағдайларда бұл параметрлер үйінді биіктігіне тең болуы тиіс.

ҚР ЕЖ 3.02-131-2012

Б ҚОСЫМШАСЫ

(ақпараттық)

Өнім үйіндісінің гидравликалық кедергісі, Па

Өнім

Қабат
қалыңдығы,
м

Ауа ағынына перпендикуляр үйінді қимасының 1м

-не

ауаның берілу қарқындылығы, м

/сағ.

100

200

300

400

500

100

Картоп

а)

2,9

7,0

19,0

37,3

57,5

85,4

236,00

6,8

16,5

44,5

87,5

124,5

197,5

556,5

11,1

27,0

73,5

144,0

221,0

326,5

882,5

16,0

38,5

104,5

205,5

314,7

465,0

1309,0

21,0

138,0

270,0

420,0

612,0

1715,0

26,0

63,5

172,5

338,0

530,0

766,0

2142,0

Пияз

3,2

8,1

22,7

43,6

71,1

105,0

371,0

7,7

19,4

54,3

104,0

170,0

251,0

888,0

13,0

32,4

90,5

174,0

284,0

419,0

1480,0

18,6

46,5

130,0

250,0

408,0

602,0

2130,0

Қызылша

0,8

2,1

5,9

11,4

18,6

27,5

97,2

1,7

4,2

11,8

22,8

37,2

55,0

194,4

2,6

6,3

17,8

34,2

55,8

82,5

291,6

3,4

8,5

23,7

45,6

74,4

110,0

388,8

Қырыққабат

б)

1,3

3,1

8,3

15,4

24,6

35,8

122,0

2,6

6,2

16,6

30,8

49,2

71,6

244,0

3,9

9,4

24,8

46,2

73,8

107,4

366,0

5,2

12,5

33,1

61,6

98,4

143,2

488,0

Сәбіз

1,5

3,6

9,7

18,2

29,2

42,6

146,0

3,0

7,2

19,4

36,4

58,4

85,2

292,0

4,5

10,8

29,1

54,6

87,6

127,8

438,0

ЕСКЕРТПЕ 1

а)

Картоп үшін үйінді кедергісі 10 % ластануды есепке ала отырып берілді.

ЕСКЕРТПЕ 2

б)

Қосымша кедергі тудыратын сыртқы жапырақтарының түсуін есепке алғандағы қырыққабат

үйіндісінің кедергісі.

ҚР ЕЖ 3.02-131-2012

В ҚОСЫМШАСЫ

(ақпараттық)

Қазақстан Республикасының елді мекендері үшін

(1) және (2) формулаларындағы коэффициенттердің мәндері

Елді мекен

Коэффициенттер

Алматы

0,76

-10,75

0,05

2,21

29,18

Атырау

0,73

-8,20

0,06

2,47

27,84

Орал

0,59

-10,06

0,03

2,134

34,18

Астана

0,54

-12,60

0,00

1,46

38,20

Павлодар

0,52

-13,43

0,00

1,67

39,80

Шымкент

0,80

-5,50

0,06

1,73

12,70

Петропавл

0,50

-13,10

0,00

1,57

40,80

Көкшетау

0,52

-12,20

0,00

1,65

39,17

Ақтөбе

0,53

-11,80

0,01

1,77

35,90

Қарағанды

0,38

-11,40

0,01

1,99

38,86

Қызылорда

0,84

-4,96

0,025

0,92

6,03

Семей

0,57

-13,50

0,00

1,55

49,50

Өскемен

0,46

-14,00

0,00

1,72

40,15

Тараз

0,87

-6.,9

0,08

2,29

19,5

ЕСКЕРТПЕ Осы қосымшада көрсетілмеген елді мекендер үшін ең жақын географиялық мекенге арнап

берілген коэффициенттердің мәндерін қабылдауға болады.

ҚР ЕЖ 3.02-131-2012

Г ҚОСЫМШАСЫ

(ақпараттық)

Жылу мен ылғал бөлулердің және өнімнің үйме салмағының есептік мәндері

Өнім

Өнімнің

үйінді

тығыздығы

, т/м

Сақтау кезеңі

емдік

салқындату

сақтау

анық

жылу

бөліністері

Вт/т

ылғал

бөлу

w• 10

кг/(т•сағ.)

анық

жылу

бөліністері

Вт/т

ылғал бөлу

w• 10

кг/(т•сағ.)

анық

жылу

бөліністері

Вт/т

ылғал бөлу

w• 10

кг/(т•сағ.)

Картоп

0,65

18,61

16,8

13,96

6,63

4,9

Қырыққабат

0,40

17,21

33,4

6,98

13,3

Сәбіз

0,55

21,51

23,9

6,51

7,2

Пияз

0,60

18,72

20,8

20,10

13,5

5,58

6,2

Қызылша,

шомыр,

тарна

0,60

11,16

12,50

5,58

6,2

Бақша

дақылдары

0,55

20,35

9,07

ҚР ЕЖ 3.02-131-2012

Д ҚОСЫМШАСЫ

(ақпараттық)

Ауыл шаруашылығы өнімдерін сақтау мен қайта өңдеуге арналған ғимараттар

мен құрылыстардың ұсынылатын конструкциялық схемалары және көлемдік-

жоспарлық шешімдерінің мысалдары

а – рамалық б – тіреулік-арқалықтық

в – аралас ригельдік-арқалықтық г – қиғаш тірексіз фермасы бар күш түсетін қабырғалар

д – қиғаш тірексіз фермасы бар тіреулік е – жарық фонарьлары бар рамалық

ж – күмбезді

з – қаңқасыз

и – аралас

к – тереңге орналастырылған аркалық

ҚР ЕЖ 3.02-131-2012

Д.1 суреті

– Ауыл шаруашылығы өнімдерін сақтау мен қайта өңдеуге арналған

ғимараттар мен құрылыстардың конструкциялық схемалары

Д.2 суреті

– Тереңдетілген үлгідегі көкөніс қоймасының көлемдік-жоспарлық шешімінің

үлгісі және конструкциялық схемасы.

а – қасбет; б – жоспар; в – көлденең қима; I – шлюз-тамбур; II – өту жолы; III – қамба; IV –

желдету камерасы; V – ағымдық желдету шахтасы; VI – қосымша қамба; 1 – іргетас; 2 –

қабырға; 3 – топырақ жабыны; 4 – сыртқы қабырғаны жылылау; 5 – шатырмен біріктірілген

жылытылған жабын; 6 – сырғауыл; 7 – баған

ҚР ЕЖ 3.02-131-2012

Д.3 суреті

– Көкөніс қоймасының көлемдік-жоспарлық шешімінің үлгісі және

конструкциялық схемасы.

а – қасбет; б – жоспар; в – көлденең қима; I – ауыл шаруашылығы өнімдерін тауарлық
өңдеуге арналған үй-жай; II – таразы бөлмесі; III – қызметтік үй-жайлар; IV – желдету

камерасы; V – көкөністерді сақтауға арналған үй-жай; 1 – іргетас; 2 – панель қабырғалар;

3 – жылытылған жабын; 4 – жабын сырғауылдары; 5 – баған

ҚР ЕЖ 3.02-131-2012

Е ҚОСЫМШАСЫ

(ақпараттық)

Ауыл шаруашылығы өнімдерін сақтау схемалары

Е.1-суреті

– Ауа қабаты бар қойма. 1 – сыртқы қабырға; 2 – ауа қабаты; 3 – бөлетін экран;

4 – өнім үйіндісі; 5 – жоғарғы аймақ; 6 – жабын; Н – үйінді биіктігі; Н

жа

– жоғарғы аймақ

биіктігі; Н

1 –

жабын биіктігі; Т – желдетілетін ауа температурасы; Ф – ауаның

салыстырмалы ылғалдылығы; V – қабаттағы ауа жылдамдығы; U – үйіндідегі ауа

жылдамдығы.

Е.2

суреті

– Контейнерлік қойма. 1 – ішінде өнімі бар контейнер; 2 – ауа каналы; 3 –

ішінде өнімі бар контейнер; Н – контейнердің биіктігі; Т – ауа температурасы; V –

контейнердегі ауа жылдамдығы

ҚР ЕЖ 3.02-131-2012

Е.3

суреті

– Тереңге орналастырылған қойма. 1 – сыртқы қабырғаның жерге көмілген

бөлігі; 2 – сыртқы қабырғаның жер үсті бөлігі; 3 – өнім үйіндісі; 4 – жоғарғы аймақ; 5 –

жабын; 6 – топырақ; Н – үйінді биіктігі; Н

жа

– жоғарғы аймақ биіктігі; Н

1 –

жабын биіктігі;

Т – желдетілетін ауа температурасы; Ф – ауаның салыстырмалы ылғалдылығы; V –ауа

жылдамдығы

ҚР ЕЖ 3.02-131-2012

БИБЛИОГРАФИЯ

[1 ] ҚР ҚН EN 1990:2002+A1:2005/2011 Күш түсетін конструкцияларды жобалау
негіздері Ұлттық қосымшасымен.
[2]

ҚР ҚН EN 1991-1-1:2002/2011 Күш түсетін конструкцияларға ықпалдар. 1:1-7

бөлім Ұлттық қосымшасымен.
[3]

ҚР ҚН 2.02-05 Ғимараттар мен құрылыстардың өрт қауіпсіздігі.

[4]

ҚР ҚН 2.04-01 Құрылыс климатологиясы.

[5]

ҚР ҚН 2.04-01 Энергия үнемдеуді есепке ала отырып, азаматтық және

өнеркәсіптік ғимараттарды (құрылыстарды) жылу-техникалық жобалау нормалары.
[6]

ҚР ҚН 2.04-02 Табиғи және жасанды жарықтандыру.

[7]

ҚР ҚН 2.04-03 Құрылыс жылу техникасы.

[8]

ҚР ҚН 2.04-04 Ғимараттардың жылу қорғанысы.

[9]

ҚР ҚН 2.04-10 Оқшаулау және өңдеу жабындары.

[10]

ҚР ҚН 2.11-1 Қойма ғимараттары.

[11]

ҚР ҚН 3.02-09 Өндірістік ғимараттар.

[12]

ҚР ҚН 3.01-02-2011 Ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының бас жоспарлары.

[13]

ҚР ҚН 3.02-24-2011 Өнеркәсіптік кәсіпорындар құрылыстары.

[14]

ҚР ҚН 3.02-03 Едендер.

[15]

ҚР ҚН 3.06-01-2011 Ғимараттар мен құрылыстардың халықтың аз әрекетті

топтары үшін қолжетімділігі.
[16]

ҚР ҚН 4.01-02-2011 Ғимараттар мен құрылыстардың ішкі су құбыры және

канализациясы.
[17]

ҚР ҚН 4.02-02-2011 Жылыту, желдету және ауаны баптау.

[18]

МЕЖ 2.04-101-2001 Ғимараттардың жылу қорғанысын жобалау.

және мазмұнына қойылатын жалпы талаптар.
[19]

EN 15316-1-4:2007 «Ғимараттардағы жылыту жүйелері – Энергия қажеттілігін

және жүйелердің тиімділігін есептеу әдісі».
[20]

EN 13779 Ventilation for non-residential buildings. Performance requirements for

ventilation and room-conditioning systems (Тұрғын емес ғимараттардағы желдету.
Желдету және ауа баптау жүйелеріне қойылатын техникалық талаптар).
[21]

EN15239.Ventilationforbuildings.Energyperformanceofbuildings.Guidelinesforinspec

tionofventilationsystems (Ғимараттарды желдету. Ғимараттардың энергетикалық
тиімділігі. Желдету жүйелерін бақылау бойынша басшылық).
[22] ЭОҚ. Қазақстан Республикасында электр қондырғыларын орнату қағидалары.

ҚР ЕЖ 3.02-131-2012

ӘОЖ

69:631.(083.74)

МСЖ

65.040

_____________________________________________________________________________

Негізгі сөздер:

ғимарат, құрылыс, механикалық қауіпсіздік, өрт қауіпсіздігі, қауіпсіз

жағдайлар, желдету, жылумен жабдықтау, қызмет ету мерзімі, жылу қорғанысы,
пайдалану, энергияны және табиғи ресурстарды үнемдеу

содержание .. 1 2 3 4 ..