СП РК 1.02-113-2018 ЖИЗНЕННЫЙ ЦИКЛ СТРОИТЕЛЬНЫХ ОБЪЕКТОВ. Часть 2 (ҚР ҚЖ 1.02-113-2018) - 3

 

  Главная      Книги - Разные     СП РК 1.02-113-2018 ЖИЗНЕННЫЙ ЦИКЛ СТРОИТЕЛЬНЫХ ОБЪЕКТОВ. Часть 2 (ҚР ҚЖ 1.02-113-2018)

 

поиск по сайту            правообладателям  

 

   

 

   

 

содержание      ..     1      2      3      4      ..

 

 

 

СП РК 1.02-113-2018 ЖИЗНЕННЫЙ ЦИКЛ СТРОИТЕЛЬНЫХ ОБЪЕКТОВ. Часть 2 (ҚР ҚЖ 1.02-113-2018) - 3

 

 

ҚР ҚЖ 1.02-113-2018

 

27 

(бөлімнің)  немесе  оның  бөлігінде  қалған  электронды  модельдерге  қатысты  алғашқы 

болып табылады. 

 

 

26B

СШ

 

ЭМ модельдеудің негізгі қағидаттары

 

 

СШ  ЭМ

-

дегі  модель  ақпаратының  қажеттілік  деңгейі  жоба  кезеңіне 

байланысты  өзгешелінеді.  Модельді  жасаудың  қажетті  деңгейі  әрбір  кезеңде 

EIR 

(тапсырыс  беруші  жағынан)  талаптарына  жауап  ретінде  ВЕ

(жетекші  орындаушы 

жағынан) бекіткен жөн.  

 

 

Құрылыс объектісінің әрбір құрылыс элементі үшін сәйкес бағдарламалық 

құралдардың сәйкес келетін құралдарды пайдалана отырып орындалуы тиіс (мысалы, 

қабырғалар  «қабырға»  құралымен,  жабынды  тақтайлар 

«тақтай»  құралымен 

модельделеді). Модельдеудің кез келген стандартты емес әдістері тапсырыс берушімен 

және ілеспелі орындаушылармен келісілуі тиіс.  

 

 

СШ  ЭМ

-

дегі  модельдеу  объектілері  кеңістіктік  үйлестіру,  атау,  түрі, 

геометрия және ақпарат ілеспелі орындаушылар мен

 

іргелес тәртіптердің (бөлімдердің) 

бағдарламалық қамтамасыз етуде пайдаланылатындай етіп модельделінуі тиіс.  

 

 

27B

СШ ЭМ

-

дегі базалық нүкте, координаттар және өлшем бірліктері

 

 

Жобада  үйлестірудің  базалық  нүктесі  барлық  модельделінетін  аймақ 

XY 

осьтерінің  оң  жақтарында,  ал  координаттардың  басы  модельдеу  аймағының  қасында 

(немесе  базалық  осьтерінің  қиылысында)  орналасатындай  етіп  жатқызылуы  тиіс. 

Координаттар орындаушымен 

(

электронды модельдің авторымен

анықталады. 

 

 

Координаттардың  муниципалды  немесе  мемлекеттік  жүйесін  пайдалану 

ұсынылмайды,  себебі  модельдеу  аймағынан  тым  алыс  орналасқан  базалық  нүкте 

жобалаудың көптеген бағдарламалық құралдарға мәселелерді туындатуы мүмкін.  

 

 

Адам  қателіктерін  болдыртпау  үшін  координаттардың  теріс  жүйелерін 

және оларды пайдаланудан қашқақтау қажет. Теріс координнаттар құрылыс алаңында 

қажетсіз қиыншылықтарды туындатуы мүмкін. 

 

 

XY 

базалық нүктесін анықтаудың нұсқасы ретінде оны үйлестіру торынан 

белгілі  қашықтықта  орналастыру.  Бұл  нұсқа  ғимараттың  орналасуы  жобалау  кезінде 

өзгере алатын жағдайларда ақталады. 

 

 

Жобаның координаттар жүйесінің базалық орналасуы аз дегенде екі белгілі 

нүктелерді пайдалана отырып құжатталынады. Әрбір құжатталған нүкте үшін 

және 

координаттары бастапқы

 

(базалық), сондай

-

ақ мақсатты жүйелерде ұсынылған. 

   

 

 

ЭМ  құрылудың  нұсқасы  ретінде  базалық  нүктені  және  бұрылу  бұрышын 

Серверге  сәйкес  белгілеу.  Алайда  бұл  ретте  (әсіресе  үлкен  қашықтықта)  бұрылу 

бұрышы келесі кезеңде салдарды қамти алатын модельдеудегі дәлсіздіктерге жеткізеді.  

 

СШ  ЭМ

-

дегі  «

Z

»  координаты  бойынша  орын  жобаланатын  объектінің 

нақты деңгейімен (белгімен) сәйкес келуі тиіс. 

 

 

 

ЭМ

-

дегі  ұсыныс  ретінде  пайдаланылатын  өлшем  бірлігі 

– 

миллиметрлер 

(қабылданған өлшем бірліктеріне қойылатын талаптар 

EIR-

де жазылуы қажет

).

 

ҚР ҚЖ 1.02-113-2018

 

28 

 

Әрбір құрылыс объктісін

 

учаскеде 

XY 

бір координаттық жүйеде модельдеу 

ұсынылады.  Құрылыс  объектісінің  деңгейлері  координаттың  бастапқы  жүйесінде 

абсолюттік белгілермен анықталады. 

 

 

Координаттық жүйе жобаның алдында келісілуі және құжатталануы тиіс; 

ол жеткіліксіз себепсіз жоба барысында өзгерілмеуі тиіс. Кез келген өзгертулер барлық 

мүдделі тараптармен, сондай

-

ақ жетекші орындаушымен мақұлдануы қажет. 

 

 

Топырақтың ЭМ құрылыс объетісі сияқты сол координаттарды пайдалана 

отырып,  құрылады.  Топырақтың  ЭМ

-

не  учаскенің  айналымын,  өсімдігін,  көліктік 

аймақтарды  және  учаскенің  құрылымын  қосады.  Алайда,  бұл  талап  технологиялық 

күрделі құрылыммен байланысты жобаларда ерекшеленуі мүмкін. 

 

 

Координаттар  жүйесін  келіскен  соң  топырақтың  ЭМ  және  өлшегіш 

материал  бір  координаттар  жүйесіне  келтірілуі  керек.  Топырақтың  ЭМ  координаттар 

жүйесін жобалау модельдеріне де қолдану мақсатқа сай. 

 

 

28B

СШ ЭМ

-

де ғимараттың мен құрылыстың деңгейлерін (қабаттарын) 

және секцияларын әзірлеу

 

 

СШ ЭМ жобаның барлық кезеңдерінде техникалық дұрыс болуы қажет. СШ 

ЭМ  вертикальды  деңгейлерге  (қабаттарға)

 

(мысалы,  төле,  1

-

нші  қабат,  шатыр)  және 

горизонтальды байланыстарға бөлген жөн.  

 

 

СШ  ЭМ  тәуелсіз  ақпараттық  бірлік  (ақпараттық  контейнер)  түрінде  IFC 

ашық  пішімінде  тапсыру  ұсынылады.  Сәйкес  бағдарламалық  қамтамасыз  етудің 

бастапқы  (нативтік) пішімінде  ЭМ  сұратып  алу  мұндай  талаптың  тапсырыс  берушіде 

бар болған жағдайда ғана рұқсат етіледі. 

 

 

Технологиялық  күрделі  құрылыс  объектілерінің  электронды  модельдері 

деңгейлер (қабаттар), бөлшектер, блоктар немесе секциялар бойынша бөлу ұсынылады. 

 

 

СШ ЭМ модельдеуге арналған сәйкес бағдарламалық құралдар басқа әдісті 

қолдайтын  болса  да,  негізінен  деңгейлер  (мысалы,  қабат,  секция,  функционалдық 

аймақ), бойынша модельдеуге ұсынылады 

 

 

Электронды  модельді  деңгейлерге  бөлу  бойынша  талаптар  кеңістіктік 

аймақтың  талдауы  деңгейлерде  негізделген  және  басқа  көптеген  мүдделі  тараптар 

(оның  ішінде  мердігер

-

салушы)  негізінде  деңгейлермен  іс  жасайтындығына 

байланысты.   Сәулет деңгейлеріне бөлу бойынша мысал 9

-

суретте қара.

 

ҚР ҚЖ 1.02-113-2018

 

29 

Сурет 9 

 

СШ ЭМ

-

де деңгейлер бойынша құрылыс объектісін бөлу, 

жасыл түспен деңгей бөлінген 

 

СШ  ЭМ

-

де  әрбір  деңгей  (қабат,  бөлік  немесе  оның  бөлшегі)  жабынның 

(еденнің)  материалын,  сондай

-

ақ  бөлмелерде  (кеңістіктерде)  (олар  бар  болса)    ілгіш 

төбелерді қоса отырып, төмен деңгейдің (таза деңгейдің) жабу тақтасын қамтуы керек. 

 

 

СШ  ЭМ

-

де  іргетасты  модельдеу  міндетті  емес,  бірақ  төленің  және 

жертөленің құрылыс элементтері модельденуі қажет. 

 

 

СШ ЭМ

-

дегі шатыр бөлек деңгейде (қабатта) модельделінеді. Құрылысты 

жобалауалды  дайындау  кезеңінде  шатырдың  құрылыстарын,  шатырдың  жабдығын 

және қосымша құралдарын 

 

(итарқа, торлама, мауэрлат және т.б.) модельдеу міндетті 

емес. 

 

 

СШ ЭМ әрбір деңгейдің (қабаттың) биіктік белгісі ретінде әрбір қабаттың 

таза еденінің (барлық қабаттарды қоса отырып) биіктік белгісін қабылдаған жөн. 

 

 

ЭМ

-

дегі  деңгейдің  (қабаттың)  биіктік  белгісі  СШ  ЭМ  сызбаларынан 

(жоспарлардан, қималардан және қасбеттерден) алынған сияқты болуы қажет.   

 

 

Салмақ  түсірілетін  (жабындар)  және  жеңілдетілген  (жеңіл  жабындылар) 

еденнің құрылыс элементтері еденнен төмен белгіден модельдеу ұсынылады. 

 

 

Бірнеше деңгейлер (қабаттар) бойынша таратылатын құрылыс элементтері 

жиі  қосымша  деңгейшелерге  (қабат  аралық  кеңістіктерге)  бөлінеді, бірақ  бұл  қағидат 

электронды модельдің тағайындалуына байланысты бағалануы тиіс.  

 

 

Орындаушының  мақсатқа  сай  негіздемесінің  және  тапсырыс  берушінің 

бекітуі кезінде деңгейлер (қабаттар) бойынша модельдеу талаптарынан шығару жасауға 

рұқсат етіледі. 

 

 

29B

СШ ЭМ

-

де ақпарат қажеттілігінің

 

деңгейі

 

 

Ақпараттағы  қажеттілік  деңгейіне  қойылатын  талап  жобаның 

қолданылатын кезеңінен және болжанатын ЭМ

-

ді пайдаланудан байланысты.

 

ҚР ҚЖ 1.02-113-2018

 

30 

 

Берілген  деңгейде  негізгі  талап  жалпы  әрбір  құрылыс  объектісі  бойынша 

негізгі техникалық

-

экономикалық көрсеткіштерді алу болып табылады. 

 

 

СШ ЭМ эскиздік шешімдерді әзірлеген кезде, сондай

-

ақ эскиздік жобаның 

құрамы  бойынша  негізгі  талаптарды  ескерген  жөн:  негізгі  қабылданған  жобалау 

шешімдерін  сәйкестендіре  отырып  бас  жоспар,  бөлмелерді  (кеңістіктерді) 

сәйкестендіре  отырып  қабаттардың  жоспарлары,  пайдаланылатын  материалдарды 

сәйкестендіре  отырып  қасбеттер  және  деңгейлерді  (белгілерді)  сәйкестендіре  отырып 

қималар.  

 

 

Сапалы  визуалдауды  (рендерингті,  ұшу  режимдерін  және  виртуалды 

әлемде  жүруді,  бейнероликтерді  және  т.б.)  алу  мақсатында  геометриялық  және 

атрибуттық  ақпаратқа  қойылатын  талаптар  орындаушының  шешімі  бойынша 

анықталады.  

 

 

Егер СШ ЭМ еліктеуге де, көлемдерді шығаруға да пайдалану қажеттілігі 

бар  болса,  әрбір  нақты  жағдайда  қойылған  міндетке  байланысты  электронрық 

модельдің бірнеше әр түрлі нұсқаларын жасау қщажет етілуі мүмкін.  

 

 

30B

СШ ЭМ

-

дегі құрылыс элементтерінің түрлері

 

 

Бірлескен  модельдеу  кезінде  кейбір  құрылыс  элементтері  жалпы  болып 

табылатындығына  байланысты  орындаушыларға  жұмыстарды  және  жауапкершілікті 

бөлу қажет етіледі. 

 

 

Модельдеудегі құрылыс элементтерінің үлгілерін анықтауға жауапкершілік 

сәулетші  мен  инженер

-

құрылымдаушы  арасында  бөлінеді.  Инженер

-

құрылымдаушы 

сәулетшінің қабылданған шешімінің іске асырылуын растайды (верификациялайды

).  

 

Барлық  салмақ  түсіретін  және  қоршайтын  құрылыстарды  анықтауға 

жауапкершілікті  сәулетшінің  берілген  тапсырмасына  сәйкес  инженер

-

құрылымдаушы 

артады.   

 

 

Салмақ  түсірілетін  құрылыстар

 

үшін  сәулет  моделінде  тек  көрінетін 

жабындар  (сыртқы  пішін)  және  дұрыс  сыртқы  өлшемдер  (жалпы  өлшемдер)  талап 

етіледі. Одан да толық әзірлеме КШ ЭМ

-

не қосылады.  

 

 

Ішкі  қабырғаларды  және  басқа  жеңіл  конструкцияларды  модельдеу 

сәулетшімен  немесе  инженер

-

құрылымдаушымен  анықталады,  модельдеу  бойынша 

жұмысты бөлуді жобаның басында келісу қажет. 

 

 

Ойықтарды толтырудың құрылыс элементтері СШ ЭМ

-

де анықталады және 

модельделеді. 

 

 

 

Егер  құрылыс  элементтерінің  жарамды  үлгісі  жоқ  болса,  құрылыс 

элементтерінің  үлгілері  бастапқы  материалды  (ағаш,  металл,  бетон  және  т.б.)  және 

оның  тағайындалуын  (сыртқы,  ішкі,  салмақ  түсірілетін,  салмақ  түсірілмейтін) 

анықтауға  болатындай  етіп  таңбаланады.  Салдарынан  модельдердің  қолжазбалық 

нұсқалары эскиздік жобаны құрған кезде дұриысқа ауыстырылуы қажет. 

 

 

Құрылысты жобалауалды дайындау кезеңінде құрылыс элементтерінің ішкі 

қабаттарын  модельдеудің  қажеттілігі  жоқ  (мысалы,  көпқабатты  қабырға,  көпқабатты 

еденнің

 

“бәліші” т.б. ), құрылыс элементінің жалпы қалыңдығына дейін үлкейту қажет. 

  

ҚР ҚЖ 1.02-113-2018

 

31 

 

Жобалаудың  келесі  кезеңдерінде  қойылған  мақсат  пен  міндетке 

байланысты  құрылыс  элементінің  әрбір  қабатын  бөлек  модельдеуде  мүмкін  болатын 

қажеттілікті ескерген жөн. 

 

 

Едендердің  және  теңдестіруші  қабаттарының  конструкциялары  СШ  ЭМ

-

де  көлденең  конструкцияларының  бөлігі  ретінде,  немесе  құрылысты  жобалауалды 

кезеңінде қажет болған жағдайда бөлек элементтер ретінде міндетті емес модельденеді.  

 

Құрылысты  жобалауалды  дайындау  кезеңінде  құрылыс  элементтеріндегі 

тесіктер кесімді өлшемдерді пайдалана отырып модельделінеді; 

 

 

Салмақ  түсірілетін  конструкциялардағы  (құрылыс  элементтеріндегі)  іс

 

жүзіндегі  өлшемдер  инженер

-

құрылымдаушымен  анықталады  және  СШ  ЭМ

-

де 

модельделінеді,  жеңіл  (салмақ  түсірілмейтін

конструкцияларда  (құрылыс 

элементтерінде)  келісім  бойынша  сәулетшімен  немесе  инженер

-

құрылымдаушымен 

анықталады. 

 

 

Әдеттегідей, салмақ түсірілетін көлденең конструкциялар

 

СШ ЭМ

-

де бір 

жабынмен сәулет моделінде модельделінеді. 

 

 

Барлық  құрылымдық  қабаттарды  қамтитын  еденді  өңдеуді  жабынның 

салмақ түсіретін тақтасынан модельдеу ұсынылады. 

 

 

 

Құрылысты  жобалу  және  басқа  мақсаттар  (мысалы,  сметаларды  санау) 

үшін

 

құрылыс  элементтерінің  барлық  қабаттары  бөлек  модельделінетін  электронды 

модель

 

қажет етілуі мүмкін. 

 

 

Техникалық  себептермен  орындаушы  құрылыс  элементтерінің 

құрылымдық  элементтерін  модельдеуге  мәжбүр  болған  жағдайларда  модельдеудің 

әдістері  және  объектілердің  атаулары  жобаның  қажеттіліктеріне  сәйкес  келісілген 

болуы  қажет.  Берілген  модельдеудің  тәсілі  жақсы  негізделген  болуы  қажет  және  тек

 

айрықша жағдайларда қолданылуы керек. 

 

 

31B

СШ ЭМ жариялау және оның сапасын бағалау

 

 

Басқа бөлімдердің (тәртіптерінің) электронды модельдерін олар сол немесе 

басқа  шешімдерге  сілтеме  ретінде  пайдаланылса  да,  жариялау  кезінде  СШ  ЭМ

-

ге 

қоспау ұсынылады. 

 

 

Тәртіптер  (бөлімдер)  арасында  қайшылықтарды  үйлестіру,  шолу  және 

орналасу мақсаттарында 

IFC 

бейтарап пішімін пайдалану ұсынылады. 

 

 

Электронды  модельді 

IFC-

ге  экспорттау  жағдайында  орындаушы  барлық 

геометриялық  және  атрибуттық  ақпарат  дұрыс  жіберлігендігіне,  сондай

-

ақ  адастыра 

алатын немесе дұрыс емес бола алатын ешқандай артық ақпараттың жоқ болуына көз 

жеткізуі қажет. 

  

 

Электронды  модельді  жариялағанға  дейін  орындаушы  сапаны  тексеруді 

жүргізуі және ұйымның сапасының стандарттарын ұстауы қажет.  

 

 

Модельдер берілген ережелер жинағында келтірілген ұсынымдарға немесе 

ұйым ішінде қабылданған (қабылданған әдістердің тапсырыс берушімен келісу кезінде) 

тәжірибеге сәйкес жарияланады. 

 

 

СШ  ЭМ  жариялау  жоспар

-

кестесі  жобаның  басында  жетекші 

орындаушымен келісіледі және 

TIDP-

пен бірге жаңартылуы қажет. 

  

ҚР ҚЖ 1.02-113-2018

 

32 

 «

Жұмыс үстінде

» 

саласындағы СШ ЭМ 

 

ЭМ  ресми  жариялау  және  сапасын  қамтамасыз  ету  жобалау  үрдісінің 

белгілі кезеңдерінде ғана орын алады. 

 

 

Орындаушыларға  ЭМ  негізінде  ақпаратпен  алмасу  барлық  жобалау 

үрдісінің бойында талап етіледі.  

 

 

 

«Жұмыс  үстінде

» 

саласындағы

 

СШ  ЭМ  сапаны

 

бағалаудың  кеңейтілген 

үрдісінен өтуге міндетті емес. 

 

 

«Жұмыс  үстінде»  саласындағы

 

СШ  ЭМ  жобалау  ақпаратын  айырбастау 

және болжалды жобалау шешімдерін ұсыну, кеңістіктерді, нақты бөлшектерді сақтық 

қорда сақтау кезінде икемді және қарапайым болуы қажет.  

 

 

«Жұмыс  үстінде»  саласындағы  СШ  ЭМ  қажет

 

болған  жағдайда 

CDE 

жоқ 

кезінде сондай

-

ақ басқа мүдделі тараптарға жөнелтіле алады.  

  

 

ЭМ

-

нің  жаңарту  циклі  жобаның  кезеңдерімен  және  қажеттіліктерімен 

анықталады.  Саладағы  «жұмыс  барысындағы»  электронды  модельдер  толықтай 

тексерілуге  міндетті  емес,  сондықтан  міндеттердің  шектеулі  санына  жарамды  болып 

табылады.   

 

 

Жарияланатын  «жұмыс  үстінде»  саласындағы  СШ  ЭМ  электронды 

модельдің  мәртебесін  және  нұсқасын  анық  белгілеуі  қажет.  Тапсыруға  жарияланған 

әрбір электронды модельге электронды модельді сипаттау Құжатын құру қажет. 

 

 

Электронды  модельді  сипаттау  құжаты  электронды  модельдердің 

ажырамас бөлігі болып табылады, модельді әзірлеу деңгейі туралы ақпаратты қамтиды 

және оның мазмұнын және тағайындалуын, сондай

-

ақ әуелгі

 

жариялаудан пайда болған 

барлықөзгерістерді сипаттайды. 

 

 

33B

Электронды

 

модельді сипаттау құжаты

 

 

Әрбір тәртіпке (бөлімге) Электронды модельді сипаттау құжатын әзірлеу 

ұсынылады.  Бұл  модельдің  мазмұнын  және  модельді  жариялау  мақсатын  және  оның 

дәлділігінің дәрежесін түсіндіретін құжат.  

 

 

Құжат модельдеу үшін пайдаланылатын бағдарламалық қамтамасыз етуге, 

бастапқы  электронды  модельдерден  құрылатын  әр  түрлі  нұсқаларға  және  осы 

талаптардан алып тастауға қатысты ақпаратты қамтиды.   қатысты ақпаратты, қамтиды

Барлық  пайдаланылатын  атаулардың  ережелері,  қамтылудың  геометриялық  және 

атрибуттық ақпаратты қабылданған жасау деңгейлері және оларды пайдалану бойынша 

кез келген шектеулер сипаттамада құжатталынады. 

 

 

Электронды модельді сипаттау құжаты ЭМ

-

мен бірге қатар жарияланады 

және  ЭМ

-

де  мазмұнға  әсер  ететін  өзгертулер  пайда  болған  жағдайда  әр  кезде 

жаңартылуы  қажет.  Сипаттаманы  ЭМ  жарияланғанда  әр  кезде,

 

саладағы  «жұмыс 

барысындағы» электронды моделі

 

немесе құнды бағалауға арналған электронды модель

 

болса да жаңартылуы қажет. 

 

 

Құжатта  модельдің  жалпы  құрылымы  және  жүйлер  мен  құрылыс 

объектісінің  құрылыс  элементтерін  атау  ережелері  сипатталады.  Айрықша  маңызды 

ҚР ҚЖ 1.02-113-2018

 

33 

өзгертулер  басқа  қатысушылар  оларды  оңай  теңдестіре  алатындай  етіп  сипатталуы 
қажет. 

ЭМ жариялаған кезде әрбір орындаушы мазмұнның толық еместігіне және 

дәл еместігіне жауапты болып табылады.  

Электронды  модельді  сипаттау  құжаты  атаған  және  нұсқаларын  ол  оған 

сәйкес келетін ЭМ-мен байланысты болатындай етіп тағайындаған жөн.  

Электронды модельді сипаттау құжатына қосымша ретінде орындаушыға 

әзірлеу  кезеңі  жөніндегі  жай  есеппен  бірге  электронды  модельдің  сатысы  туралы 
хабарламаны ұсыну қажет.   

СШ ЭМ-дегі қабаттар 

Егер  СШ  ЭМ-де  «қабаттар»  олар  басқа  орындаушыларға  қатысы  бар 

болатындай  етіп  пайдаланылған  болса,  олар  электронды  модельдерді  сипаттау 
құжатында құжатталануы қажет.   

Электронды  модельді  сипаттау  құжаты  пайдаланылатын  «қабаттарды» 

сипаттауы  және  электронды  модельдің  қасиеттерін  анықтауы  қажет.  Құралдарды 
«қабаттар»  ретінде  пайдалану  міндетті  емес,  себебі  бағдарламалық  құралдардың 
көбінде  электронды  модельдің  көрінісі,  басқаруы  және  құрылымы  басқа  құралдармен 
(мысалы, жинақ, санат, модельдің файлы, элементтің түрі және т.б.) реттеліне алады.  

Құрылысты жобалауалды дайындау сатысында реконструкциялау 

жобаларындағы СШ ЭМ 

Реконструкция 

жобаларындағы 

міндеттер 

жаңа 

құрылыстағы 

міндеттерден көп ерекшелінеді, алайда модельдеу көзқарасынан көп ұқсастықтары бар. 
Реконструкция  жобаларындағы  негізгі  ерекшелік  қолданыстағы  құрылыс  объектісі 
және онымен байланысты шектеулер.  

Қазіргі зерттеулер  әдістері қолданыстағы жағдай туралы және модельдеу 

әдістерінің  пайда  болу  шамасында  дәл  ақпартты  қамтамасыз  ете  алады,  ҚОТЭМ 
ҚОАМТ-ны пайдалана отырып жақсы шығу нүктесі бола алады.  

Айырбастау  әдісі  ретінде  IFC  пішімін  пайдалану  кезінде  үш  өлшемді 

геометрия  жеткілікті  жақсы  беріле  алады,  бірақ  көптеген  модельдер  үшін  және  оның 
элементтері үшін құжаттарда көрсету үшін және өзгерту үшін қажетті функциялардың 
жоғалтуы жасалынады. Берілген жағдайда көмек үшін ҚОТЭМ-ді бастапқы (нативтік) 
пішімде пайдалану ұсынылады. ҚОТЭМ-ді құру 8.3 бөлімінде сипатталған.   

ҚОТЭМ  бар  болған  жағдайда,  орындаушының  модельдеу  бойынша 

жұмысы  ұқсас  өлшемдегі  жаңа  құрылыс  объектісін  жобалаумен  салыстырғанда 
айтарлықтай жеңілтуі мүмкін.  

КОТЭМ-нің  жоқ  болуы  немесе  толық  емес  болған  жағдайда 

реконструкциялау  жобасы  үшін  қажетті  модельдеу  уақыты  жаңа  құрылыс  объектісін 
жобалау үшін әлдеқайда жоғары болуы мүмкін.  

ҚОАМТ  пайдалана  отырып  реконструкцияның  жобасы  бойынша 

нұсқаулықтар мен талаптар жаңа құрылыс объектілеріне сияқты болады; 

ҚР ҚЖ 1.02-113-2018

 

34 

Құрылысты жобалауалды дайындау сатысында СШ ЭМ-де бастапқы 

(алғашқы) жағдай материалдарымен жұмыс істеу 

Әдеттегідей,  ҚОТЭМ  және  ЛЭМ  олардың  көлемі  кезінде  деректердің 

жоғалтуын  азайту  мақсатында  СШ  ЭМ  орындаушысындағыдай  сол  сәйкес 
бағдарламалық құралдарды пайдалана отырып әзірлеу ұсынылады.  

Бастапқы  (алғашқы)  жағдайдың  алынған  материалы  егер  онымен  немесе 

оның  орындаушысымен  орындалған  болса,  СШ  ЭМ-дегі  жобаның  орындаушысымен 
қосымша  жақсарылады.  Мұндай  тәсілдеме  модельдеу  әдістеріне,  электронды  моделі 
объектілерінің  атауларына,  модельдеудің  дәлдігіне  және  жұмыстардың  кезеңдеріне 
ықпал етеді.   

Егер  СШ  ЭМ  орындаушысы  ҚОТЭМ  және  ЛЭМ  әзірлеу  кезінде 

пайдаланылған  бағдарламалық  құралдарды  қолданған  болса,  орындаушы  бөлшекті 
немесе барлық электронды модельді қайта жасауға дайын болуы қажет.  

Айырбастау  кезінде  IFC  пішімін  пайдалану  ұсынылады,  бірақ  бұл  ретте 

параметрлер немесе өңдеу мүмкіндігі жоғалуының ықтималдығын ескерген жөн.   

Құрылысты жобалауалды дайындау сатысында реконструкциялау 

жобаларындағы СШ ЭМ-ді үйлестіру 

Бастапқы кезеңде  электронды модельдер арасында үйлестіруді жеңілдету 

үшін ҚОТЭМ-ді пайдалану ұсынылады.  

Құрылыс  объектілерін  реконструкциялау  қолданыстағы  жабдық  пен  бар 

шарттардың  байлауында  жаңа  жабдықтың  санын  ұлғайтуды  тұспалдайды.  Сондықтан 
тиімді  жұмыс  үшін  әр  түрлі  жұмыс  үрдістерінің  орындаушыларының  серіктестігі 
маңызды.  

СШ ЭМ-де реконструкция мақсаттары үшін тек жаңа  конструкцияларды, 

ал қолданыстағы конструкцияларды олар өзгеру шамасында ғана модельдеу жеткілікті. 
СШ  Тәжірибеде  ЭМ  және  ҚОТЭМ  сонымен  бірге  конструктивтік  шешімдердің 
электронды моделі ретінде (КШ ЭМ) қызмет етеді.   

Егер  реконструкция  жобасында  өзгертулер  олар  салмақ  түсіретін 

конструкцияларға ықпал ететіндей соншалықты елеулі болса, КШ ЭМ барлық құрылыс 
объектісіне әзірленуі қажет.    

Құрылыс  объектісінің  өлшегіш  материалы  және  ҚОТЭМ  осы 

материалдардың негізінде пайдалану кезінде қалыптастыру ұсынылады.  

Демонтаждық  жұмыстар  кезінде  белгісіз  конструкциялар  (құрылыс 

элементтері) және әр түрлі конструкциялармен жасырылған жүйелердің бөлшектері жиі 
табылады,  құрылысты  жобалауалды  дайындау  кезінде  берілген  шектеулерді  ескерген 
жөн.  

Құрылысты жобалауалды дайындау сатысында реконструкциялау 

жобаларындағы талаптар 

Құрылысты 

жобалауалды 

дайындау 

кезеңінде 

бөлмелердің 

(кеңістіктердің)  бастапқы  сипаттамасын  және  олардың  қажеттіліктерін,  пайдалану 

ҚР ҚЖ 1.02-113-2018

 

35 

нұсқаларын қарастыруды және осы нұсқалардың жалпы құнын қосқан жөн. 

Электронды  модельді  әзірлеу  үрдісінде  оның  мазмұнын  қолдау  және 

жаңарту маңызды.  

Жоба бойынша белгілі шешімдерді қабылдау үшін қажетті ЭМ-дің барлық 

нұсқалары  өзгертулер  тарихын  одан  кейін  қарауға  болатындай  етіп  сақталуы 
(мұрағатталуы) қажет.   

Құрылысты жобалауалды дайындау сатысында реконструкциялау 

немесе күрделі жөндеу жобаларындағы СШ ЭМ үй-жайларына қойылатын 
талаптар  

Реконструкция  немесе  күрделі  жөндеу  жобаларында  негізгі  тапсырыс 

берушіден басқа бөлмелерге өзінің талаптарын қоятын мүддделі тарап ретінде ғимарат 
немесе құрылыстың жауапты пайдалануышысы шығады.   

СШ ЭМ-дегі бөлмелер үшін минималды талап электрондық кесте немесе 

дерекқор  кестесі  пішіндегі  функционалдық  кесте  болып  табылады.  Берілген  кесте 
белгіленген және жобалау шешімдерін салыстыру үшін пайдаланыла алады.  

Кестеге  бөлімдердің  аудандарын  және  олардың  нақты  талаптарын  қосу 

қажет.  Ол  қолданыстағы  нормалардың  және  тапсырыс  берушінің  талаптарымен 
толықтыруы мүмкін.   

Функционалды  кесте  және  талаптар  оларды  сәйкес  бағдарламалық 

құралдарда  белгіленген  және  жобалық  шешімдерді  автоматты  немесе  жартылай 
автоматты салыстыру кезінде электрондық-цифрлық пішінде сақталуы тиіс.  

Бөлек  бөлмелерге  қойылатын  талаптар  нақты  бөлме  үлгісі  (кеңсе, 

аудитория,  холл  және  т.б.)  үшін  талаптардың  техникалық  сипаттамасы  болып 
табылатын  бөлмелер  тобына  немесе  бөлмелер  түріне  сілтеме  ретінде  ұсынылуы 
мүмкін.  

Функционалды кестеде ұсынылған талаптар сонымен бірге қосады: 

а)

 

Әрбір бөлме және қажет болған жағдайда өлшемдер мен пішін үшін таза алаңға 

қойылатын талаптар.  

б)

 

Бөлменің негізгі қызметі және пайдаланушылары. 

в)

 

Негізгі  (технологиялық,  әдістемелік)  байланыстар  және  басқа  бөлмелерге 

ықпал ету. 

г)

 

Ішкі  климатқа,  дыбыс  өткізбеуге,  жарықтандыруға,  жүктемеге,  қауіпсіздікке 

және сапаға қойылатын талаптар. 

д)

 

ЖЖжК,  СК  жүйелері,  электрлік  жүйелер,  құралдар,  тіреуіштер,  жабдық, 

бөлмені бөлгіштер, өңдеуге қойылатын талаптар және т.б.  

Құрылысты жобалауалды дайындау сатысында реконструкциялаудың 

бастапқы жағдайын модельдеу 

Реконструкция және күрделі жөндеу жобаларында модельдеу объекьтілері 

қолданыстағы құрылыс объекьтілері және оған жанасатын аймақ болып табылады. 

Басқа  орындаушылардан  бастапқы  материалдардың  (деректердің)  бар 

болуы  кезінде  орындаушымен  пайдаланылатын  электронды  модельден  сәйкес 

ҚР ҚЖ 1.02-113-2018

 

36 

бағдарламалық 

құралға 

геометриялық 

және 

атрибуттық 

ақпарат 

қалай 

тапсырылатындығын тексерген жөн. 

Ландшафттың электронды моделін (ЛЭМ) модельдеу 

Ландшафттың  электронды  моделіне  құрылыс  алаңының,  қоршаған 

ортаның, ауланың, өсімдіктің, кіші сәулет  пішіндерінің, жүргін бөлігінің және оларды 
қоршайтын  ғимараттар  мен  құрылыстардың  барлық  электронды  модельдері 
жатқызылады.  

Ландшафттың  электронды  моделінің  өлшем  бірлігі  миллиметр  болып 

табылады  және  ол  базалық  (негізгі)  құрылыс  объектісі  сияқты  сол  координаттар 
жүйесінде  құрылады.  Берілген  талаптар  құрылыстың  технологиялық  күрделі 
объектілерін қозғайтын жобаларда ерекшеленуі мүмкін.  

Учаскедегі  әрбір  құрылыс  объектісі  сәйкес  XY  координаттар  жүйесін 

пайдалана отырып сол ландшафттың электронды моделінде модельделінеді.   

Жоспарлау және оның негізінде әр түрлі шешімдер үшін СШ ЭМ 

пайдалану 

Жобаны  жоспарлау  кезеңінде  орындаушыға  техникалық-экономикалық 

көрсеткіштердің  негізінде  талдауды  пайдалана  отырып,  әр  түрлі  нұсқаларды  және 
олардың құнын зерттеу үшін кеңістіктік электронды модельді пайдалану ұсынылады.  

Сәулет  шешімдерінің  электронды  моделі  талдамалық  шешімдер,  сандық 

шешімдер,  еліктеу  шешімдерін  және  өмірлік  циклінің  шығындарын  және  оны 
бағалауды  талдауды  қолдау  мақсатында  ішкі  климатты  модельдеу  мақсаттары  үшін 
пайдаланыла алады.   

Энергиялық  тиімділік  бойынша  шешімдердің  сандық  орналасуының 

мақсаттары  үшін  ЭМ  кеңістіктерді  және  оны  қоршайтын  қарапайым  пішінде 
модельделінген қабырғаларды қамтуы қажет.  

ЭМ-нің  көмегімен  энергиялық  тиімділік  бойынша  шешімдердің  сандық 

орналасуының  мақсаттары  үшін  сыртқы  қоршайтын  конструкциялар  терезелер  мен 
есіктерді  қамтуы  қажет.  Бұл  кезеңде  терезе  мен  есіктің  пішіні  немесе  орналасуы 
маңызды  емес,  құрылысты  жобалауалды  дайындау  кезеңіндегі  бастапқы  есебі  үшін 
қажетті деректер ғана маңызды.  

КОНСТРУКТИВТІК ШЕШІМДЕРДЕГІ ЭЛЕКТРОНДЫ МОДЕЛЬ 

КШ ЭМ жалпы ережелері 

Осы  ережелер  жинағында  конструктивтік  шешімдердегі  электронды 

модельдерді  (бұдан  әрі  –  КШ  ЭМ)  құрылысты  жобалауалды  дайындау  кезеңіндегі 
модельдеу  және  инженер-құрылымдаушымен  құрылған  талап  етілетін  ақпараттық 
мазмұн сипатталады.  

ҚР ҚЖ 1.02-113-2018

 

37 

КШ  ЭМ-ді  пайдалану  бақыланатын  шешімдерді  қабылдауға  қол  жеткізуге 

және  орындаушылар  мен  тапсырыс  берушінің  тобының  ішінде  ақпараттық  ағынды 
қолдауға көзделген.   

Конструктивтік  шешімдерді  әзірлеу  КШ  ЭМ  түрінде  СШ  ЭМ-мен  қатар 

оның құрамында немесе бөлек, орындаушылар арасында келісу бойынша бастаған жөн.  

Егер  конструктивтік  шешімдер  негізгі  СШ  ЭМ  құрамында  әзірленетін 

болса,  жұмыстар  көлемін  және  олардың  қызметтері  мен  міндеттеріне  сәйкес 
орындаушылар арасында ажыратқан жөн. Әдеттегідей, жұмыстар көлемдерін шектеуге 
жауапты жоба шеңберінде ЖБС/ЖБИ болады.  

КШ ЭМ конструктивтік шешімдерді модельдеу үрдісінің шамасы бойынша 

одан әрі нақты болып келеді және толықтырылады.   

КШ  ЭМ  әзірлеу  сәйкес  ҚОӨЦ  кезеңіне  және  сәйкес  жұмыстардың  түріне 

сәйкес  бөлшектеу  деңгейімен  бірге  орындаған  жөн.  КШ  ЭМ  толықтығы  және  егжей-
тегжейлігі модельдеу барысында шешілетін міндеттерге сәйкес келуі керек.  

Осы  ережелер  жинағында  КШ  ЭМ-ді  әр  түрлі  жақтарға (бөлімдерге)  бөлу 

көзделмеген, мысалы, жинақ темірбетон элементтерінің құрылымы, тұтас темірбетонды 
конструкциялар немесе металдық тірек және т.б.  

КШ ЭМ модельдеуге қойылатын талаптар 

Конструктивтік  шешімдерде  модельдеу  объектісін  сипаттау  тәсілін 

пайдалану  бойынша  КШ  ЭМ  қосалқы  міндеттерді  шешу  үшін  сондай-ақ  талдамалық, 
сандық және еліктемелік болуы мүмкін.   

Талдамалық  КШ  ЭМ  оған  айқын  түрдегі  (мысалы,  серпінді  теңестіру 

негізінде қатты дене механикасының бөлек модельдері) талдамалық шешім табылатын 
модельдеу объектісінің қасиеттерін теңестіру жүйесімен сипаттайды.  

Талдамалық  КШ  ЭМ-ді  әдетте  бастапқы  және  шектеулі  шарттардың 

теңестіру  (логикалық  шарттар)  жүйелері  (жүйелердің  жиынтығы)  түрінде  ұсынады. 
Талдамалық  шешім  мүмкін  емес  болғанда  модельдеудің  жоғары  күрделілігі  кезінде 
шешімдердің сандық әдістерін қолданады.   

Сандық  КШ  ЭМ  модельдеу  объектісінің  қасиеттерін  шешімдерді  табу 

есептеу математикасының әдістерін (мысалы, деформацияланатын қатты дененің, жылу 
алмасудың,  гидродинамиканың  және  электродинамиканың  және  т.б.  механикасының 
міндеттерін шешу үшін пайдаланылатын әр түрлі әдістерді немесе соңғы элементтердің 
әдістерін,  соңғы  немесе  шектеулі  көлемдерді  және  т.б.)  пайдалана  отырып  жүзеге 
асырылатын теңестіру жүйесімен сипаттайды.  

Еліктемелік КШ ЭМ электронды модельдердің бір параметрлердің пішінін 

және тәуелділік коэффициенттерін әр түрлі кіру деректерімен (мысалы, жаппай қызмет 
көрсетудің  электронды  модельдері,  өзгеру  серпінін  сипаттайтын  электронды 
модельдері және т.б.) бірге электронды модельді қайта-қайта сынау жолымен табады.  

Еліктемелік  КШ  ЭМ  олардың  логикалық  құрылымын  және  уақытта  ағу 

реттілігін  сақтай  отырып  үрдісті  құрайтын  қарапайым  құбылыстарды  бейнелейді, 
нәтижесінде  модельдеу  объектісінің  (мысалы,  құрылыс  элементінің  немесе  құрылыс 
объектісінің)  қасиеттерін  бағалауға  мүмкіндік  беретін  бастапқы  деректер  бойынша 

ҚР ҚЖ 1.02-113-2018

 

38 

уақыттың белгілі бір сәттерінде үрдістің жағдайы туралы мәліметтерді алуға мүмкіндік 
береді.  

Барлық  салмақ  түсіретін  конструкцияларды  (құрылыс  элементтерін)  КШ 

ЭМ-де  модельдеуге  ұсынылады.  Одан  басқа,  жобаның  барлық  жеке  кәсіпкерлерімен 
келісу  бойынша  сыртқы  қоршау  конструкцияларын,  қабырғаларды  күшейту, 
ойықтарды,  маңдайшаларды  күшейту,  шатырлардың  конструкцияларын  және  т.б. 
сияқты құрылыс элементтерін модельдеген жөн.   

Құрылыс  элементтері  (конструкциялары)  құрылымның  орналасуы,  аты, 

түрі,  геометриясы  және  құрамы  деректерді  жіберген  кезде  IFC  ашық  пішініне  сәйкес 
бағдарламалық құралдардан дұрыс жүктелетіндей етіп модельделінуі қажет.   

IFC  пішіміндегі  айырбастауға  қойылатын  талаптар  егер  басқасы  ҚОАМТ 

немесе  EIR  бойынша  қолданыстағы  нормативтерде  жазылмаған  болса,  талдамалық, 
сандық және еліктемелік КШ ЭМ міндетті емес.  

Орындаушы  IFC пішімінде берілген  КШ ЭМ-дегі құрылыс элементтерінің 

(конструкцияларының)  дұрыстылығына  жауап  береді.  Нақты  міндеттерді  шешуге 
арналған  сәйкес  бағдарламалық  құралдар  құрылыс  элементтері  конструкцияларды 
(құрылыс элементтерін) модельдеуге арналған құралдардың көмегімен модельделінетін 
болса ғана оны автоматты түрде жасайды: қабырғалар – қабырға құралының көмегімен, 
беларқа  –  бөрене  және  т.б.  құралының  көмегімен    модельделінеді.  Жобаның  басқа 
қатысушыларымен  әдістерді  келіскен  жағдайда  конструкцияларды  басқа  құралдармен 
модельдеуге рұқсат етіледі.  

Конструкциялар түрлері және КШ ЭМ-ді бөлу 

КШ  ЭМ  орындаушысы  міндеттерді  жіктеу  тізіміне  сәйкес,  сондай-ақ  КШ 

ЭМ-нен тапсырманы (ол бар болған жағдайда) жариялау негізінде  конструкциялардың 
(құрылыс элементтерінің) түрлерін анықтайды. СШ ЭМ орындаушысы өз кезегінде КШ 
ЭМ  орындаушысымен  (талдамалық  немесе  сандық  әдіспен  негізделген  және  т.б.) 
расталған конструкциялардың (құрылыс элементтерінің) түрлерін пайдаланады.  

Техникалық  күрделі  жобаларда  конструктивті  (құрылыс  элементтерінің 

жүйесін)    көлемге  немесе  орындалатын  жұмыстардың  кезектілігіне  сәйкес  бірнеше 
электронды модельдерге бөлу ұсынылады.  

КШ  ЭМ  әрбір  бөлшек  немесе  секция  монтаждауға  қажетті  құрылымның 

элементтерін (құрылыс элементтерін) қосатындай етіп бөлшектерге немесе секцияларға  
(жасау тәсіліне және монтаждауға байланысты) бөлу ұсынылады.  

Конструкциялар  (құрылыс  элементтері)  оларды  жасау  және  монтаждау 

тәсілі  бойынша  модельделінеді.  Мысалы,  биіктігі  үш  қабатты  құрайтын  бағана 
құрылыстың  технолгоиялық  үрдісіне  байланысты  қабаттар  арқылы  өтетін  (бүтін) 
немесе  қабаттар  бойынша  бөлек  болып  модельделінеді.  Бірнеше  секциялар,  қабаттар 
немесе  бөлшектер  арқылы  өтетін  конструкциялар  (құрылыс  элементтері)  олар  пайда 
болатын ең төменгі бөлікке (секцияға) байлануы қажет.    

ҚР ҚЖ 1.02-113-2018

 

39 

КШ ЭМ-де құрылыс элементтерін сәйкестендіру 

КШ  ЭМ  модельдеу  бойынша  бағдарламалық  құралдар,  бар  жобаның 

бойында  дайындауға  және  орнатуға  дейін  қажеттілік  шамасында  олар  сәйкестендіре 
алатындай,  әдетте,  объектілерге  сәйкестендіру  нөмірлерін  автоматты  иелендіреді. 
Құрылыс  элементтерінің  (конструкциялардың)  сәйкестендіру  нөмірлері  оларды  жою 
және жаңа объектілерді құру тәсілімен емес, КШ ЭМ модельделген объектілерді түзету 
жолымен сақталуы тиіс.  

КШ  ЭМ  құрылыс  элементтерін  сәйкестендіруден  басқа,  анықтау  және 

белгілеу құрылымын конструктивті (құрылыс элементтерінің жүйелерін) сәйкестендіру 
мақсаты  үшін,  мысалы,  құнын  бағалау  үшін  тапсырыс  берушімен  келісу  бойынша 
логикалық  қалыптастырған  жөн.  Пайдаланылатын  сәйкестендіру  және  белгілеу  келесі 
кезеңдерде  электронды  модельді  пайдалануды  жеңілдету  мақсатында  орындаушылар 
арасында үйлестірілуі қажет.  

КШ  ЭМ-де  қамтылатын  ақпаратты  ISO  12006-2  ҚР  СТ-ға  негізделген 

жіктеу  жүйесін  және    ISO  81346  ҚР  СТ  сәйкес  кодтау  жүйесін  пайдалана  отырып 
жіктеген жөн.   

КШ ЭМ жарияланымы және сапасы 

Басқа бөлімдердің (тәртіптердің) электронды модельдерін жариялаған кезде 

егер  олар  сол  немесе  басқа  шешімдерге  сілтеме  ретінде  пайдаланылса  да  КШ  ЭМ-ге 
қоспауға ұсынылады.  

Тәртіптер  (бөлімдер)  арасында  үйлестіру,  шолу  және  қайшылықтардың 

орналасу мақсаттары үшін IFC бейтарап пішімін пайдалану ұсынылады.  

Электронды модельді IFC форматына экспорттау жағдайында, орындаушы 

барлық  қажетті  геометриялық  және  атрибуттық  ақпарат  дұрыс  жіберілгендігіне, 
сондай-ақ жаңылыстыруға әкелетін немесе дұрыс емес болатын артық ақпараттың жоқ 
екендігіне көз жеткізіуі қажет.  

КШ  ЭМ-ді  жариялау  алдында  орындаушы  сапаны  тексеруді  жасау  және 

ұйымның стандарттар сапасын ұстау қажет.  

КШ  ЭМ  сапасын  қамтамасыз  ету  СШ  ЭМ  немесе  ҚОТЭМ-мен 

(қолданыстағы құрылыс объектілері үшін) қайта тексеру (келісу) есебінен орындалады. 
КШ ЭМ сипаттау құжатына қосымша орындаушылардың құрамы жазылады.  

Модельдер  берілген  ережелер  жинағында  келтірілген  немесе  ұйымның 

ішінде  қабылданған  тәжірибеге  (қабылданған  әдістерді  тапсырыс  берушімен  келісу 
кезінде) сәйкес жарияланады.  

КШ  ЭМ  жариялау  жоспар-кестесі  жетекші  орындаушылармен  жоба 

басында келісіледі және TIDP-пен бірге жаңартылуы тиіс.  

Жариялауға  келетін  IFC  моделінің  ақпараттық  құрамы  оның  пайдалану 

мақсатына сәйкес анықталуы мүмкін.  

КШ  ЭМ  басқа  тәртіптермен  (бөлімдермен)  келісу  үрдісін  жеделдету  үшін 

бөлінуі  мүмкін,  мысалы,  шатырлық  конструкциялар  (құрылыс  элементтері)  жүйесінің 
ЭМ-нің бөлек файлына бөлу.  

ҚР ҚЖ 1.02-113-2018

 

40 

Құрылыстың жобалауалды дайындау сатысында реконструкциялау 

және күрделі жөндеу жобаларындағы КШ ЭМ 

Реконструкия  және  күрделі  жөндеу  жобаларында  модельдеу  масштабы 

әрбір жобалау кезеңінің талаптарының негізінде әрқашан келісілуі қажет.  

 Модельдеудің  масштабына  және  дәлдігіне  ҚОТЭМ  және  КШ  ЭМ 

орындаушыларымен пайдалану үшін оның жарамдылығы ықпал етеді.   

Егер  ҚОТЭМ  жоқ  болса  немесе  СШ  ЭМ  құрылымдық  дәлдігі  жеткіліксіз 

болса, орындаушыға қоданыстағы конструкцияларды (құрылыс элементтерін) өлшегіш 
материалдың негізіндк модельдеген жөн.  

КШ  ЭМ  орындаушысы  модельдеудің  талаптарымен  ықтималдылықтың 

деңгейіне  сәйкес  барлық  салмақ  түсіретін  конструкцияларының  (құрылыс 
элементтерінің)  ҚОТЭМ-ін  құрайды.  КШ  ЭМ-нің  пайдаланылатын  өлшеу  әдісі  және 
есептік дәлділік құжатталынуы тиіс.  

Орындаушы  құрылыс  объектісінің  бастапқы  жағдайын,  сондай-ақ 

конструктив  (құрылыс  элементтері)  бойынша  мұрағаттың  немесе  басқа  сызбалардың 
негізінде модельдей алады.  

Құрылысты жобалауалды дайындау кезеңінде реконструкция және 

күрделі жөндеу жобасындағы модельдеу 

Орындаушыға  КШ  ЭМ-де  тек  жаңа  салмақ  түсіретін  (құрылыс 

элементтерін)  модельдеу  ұсынылады.  Қолданыстағы  салмақ  түсіретін  конструкциялар 
(құрылыс элементтері) салмақ түсіретін конструкцияларда өзгертулер болған жағдайда 
ғана модельделінеді.  

Құрылымның  (құрылыс  элементтерінің)  өзгертілген  немесе  өзгертудің 

болжалды орналасуы туралы ақпарат  электронды модельді сипаттау  құжатына немесе 
КШ ЭМ-ге қосымша түрінде BCF файлы түрінде қосылады.  

 КШ  ЭМ-ның  басқа  модельдеу  әдістері  әрбір  жоба  бойынша  нақты 

міндеттер  негізінде  келісілуі  мүмкін.  Мысалы,  жобаның  белгілі  мақсаттары  үшін 
құрылыс объектісінің бөлігі (секциясы) әлдеқайда дәлірек модельделіне алады.   

ВИЗУАЛДАУ МАҚСАТТАРЫ ҮШІН ЭЛЕКТРОНДЫ МОДЕЛЬДЕР 

Электронды модельдерді визуалдаудың негізгі қағидаттары 

Электронды  модельдердің  көмегімен  визуалдау  жұмыс  тобы,  тапсырманың 

орындаушылары, 

жобаның 

мүдделі 

тараптары 

және 

объектілердің 

соңғы 

пайдаланушылары  арасында  өзара  әрекеттесуді  жақсарта  отырып,  орындаушылардың 
жұмысын және жобалауды басқаруды қолдайды. 

Визуалдаудың  негізгі  артықшылығы  сапаны  оңтайландыруды,  жобалау 

шешімдерінің  баламаларын  (нұсқаларын)  одан  әрі  ыңғайлы  салыстыруды,  әр  түрлі 
мүдделі  тараптар  арасында  кеңейтілген  өзара  әрекеттестікті  және  құрылыс  объектісін 
әзірлеу және маркетинг үрдісін қолдауды қосады.  

ҚР ҚЖ 1.02-113-2018

 

41 

 

ҚОАМТ

-

ны пайдалана отырып жобалау шешімдерін визуалдау мақсаттары 

үшін  электронды  модельдерді  (екі  өлшемді,  үш  өлшемді,  төрт  өлшемді,  виртуалды 

орталарды, кеңейтілген шындық) пайдалану қажет 

 

 

Электронды  модельді  баламаларды  (нұсқаларды)  және  инвестицияларға,

 

құрылыс  объектісінің  өмірлік  цикліне  және  оның  функционалды  қасиеттеріне  кететін 

шығындарды  салыстыру  мақсатында  жобалаудың  алғашқы  кезеңдерін  әзірлеген  кезде 

қолдану ұсынылады. 

 

 

Визуалдау және техникалық сипаттау мақсаттары үшін геометриялық және 

атрибуттық  ақпаратқа  қойылатын  стандартты  талаптар  таратылмайды.  Құрылысты 

жобалауалды  дайындау  кезеңінде  визуалдау  мақсаттары  үшін  электронды 

модельдердің  құрамы  мен  атрибуттылығы  қолданыстағы  нормативтерге  сәйкес  және 

визуалдаудың тікелей орындаушысымен (автормен) регламенттеледі. 

 

 

 

ҚОАМТ  пайдалана  отырып  жобалау  шешімдерін  визуалдау  барлық 

тәртіптерге  (бөлімдерге),  оның  ішінде  техникалық  суреттеме  және  электронды 

модельдерді фотошынайы

 

визуалдау жатады.  

 

 

Электронды  модельдер  арқылы  жобалау  шешімдерін  визуалдауды  екі 

негізгі пішіндерге бөлуге болады:

 

а)

 

Фотошынайы

 

визуалдау

 

а)

 

Техникалық суреттеме

 

 

Фотошынайы

 

визуалдау 

– 

жобаға және оның жобалау шешімдеріне сәулет

-

дизайнерлік  көзқарасты  ұсынатын  рендеринг  арқылы  визуалдауды  ұсыну.  Мұндай 

визуалдауға арналған сапаға қойылатын талаптар көбінесе өте жоғары және әрі кетсе 

шынайы фотосуреттерден айыру қиын. Фотошынайы

 

визуалдау мысалын 10 суреттен 

қара.

 

Сурет 10 

 

Мейрамхананың ішкі көрінісін фотошынайы

 

визуалдаудың 

мысалы

 

ҚР ҚЖ 1.02-113-2018

 

42 

 

Техникалық  суреттеме 

– 

орындаушы,  тапсырыс  беруші  және  жобадағы 

басқа  мүдделі  тараптар  арасында  байланыс  құралы  ретінде  қызмет  ететін  қосымша 

рендерингсіз  модельдеу  объектілерін  техникалық  таныстырылымының  визуалдалуын 

ұсыну.

 

 

Техникалық  суреттемелер  үшін  ұсынуға  қойылатын  талаптар  ұсынудың 

қарапайым

 

пішінімен  және  фотореализмге  қойылатын  талаптардың  жоқ  болуымен 

ерекшелінеді, мысалы, түстер нақты материалдардың орнына  әр түрлі жүйелерді және 

құрылыс  элементтерін  жиі  көрсетеді.  Техникалық  суреттеменің  мысалын  11

-

суреттен 

қара. 

 

Сурет 11 

 

Бөлмелердің әр түрлі функциялары түрлі түстермен 

белгіленген кеңістіктік электронды моделінің техникалық суреттемесінің мысалы

 

 

Фотошынайы

 

визуалдау  және  техникалық  суреттеме  нақты  уақыт 

тәртіптемесінде (виртуалдық, толықтырылған шынайылық) құрылыс объектісінде жүру 

және  ұшу  мүмкіндігімен  бейнеролик  немесе  электронды  модель

 

түрінде  ұсынылуы 

мүмкін. 

 

 

Әр

 

тәртіптің (бөлімнің) электронды моделінің мазмұны ең алдымен ҚОӨЦ 

сәйкес кезеңінде нақты міндеттер үшін орнатылған талаптарға сәйкес келуі тиіс. Егер 

визуалдаудың қажеттіліктері және ақпаратқа қойылатын жалпы талаптар қақтығысқан 

жағдайда,  тәртіпке  (бөлімге)  қойылатын  ерекше  талаптар  жоғары  басымдылықты 

қамтиды.  

 

 

Жобаның  әр  түрлі  сатыларында  визуалдаудың  қажетті  саны  мен  сапасы 

әрбір

 

нақты  жағдайда  олардың  негізгі  қызметімен  және  мақсатқа  сайлылығымен 

анықталуы тиіс. 

 

 

Электронды модельдерді (немесе оның жинағын

фотошынайы

 

визуалдау 

мақсатында  бастапқы  пішімді  пайдалану  ұсынылады.  Жоғары  сапалы  визуалдауды 

 

 

 

 

 

 

 

 

содержание      ..     1      2      3      4      ..