ПОДЗЕМНЫЕ ХРАНИЛИЩА НЕФТИ, НЕФТЕПРОДУКТОВ И СЖИЖЕННЫХ ГАЗОВ (ҚР ЕЖ 3.05-104-2014) - 1

Сәулет, қала құрылысы және құрылыс
саласындағы мемлекеттік нормативтер
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЕРЕЖЕЛЕР ЖИНАҒЫ

Государственные нормативы в области
архитектуры, градостроительства и строительства
СВОД ПРАВИЛ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

МҦНАЙ, МҦНАЙ ӚНІМДЕРІ МЕН СҦЙЫТЫЛҒАН ГАЗДАРДЫҢ
ЖЕРАСТЫЛЫҚ ҚОЙМАЛАРЫ

ПОДЗЕМНЫЕ ХРАНИЛИЩА НЕФТИ, НЕФТЕПРОДУКТОВ И
СЖИЖЕННЫХ ГАЗОВ

ҚР ЕЖ 3.05-104-2014
ҚР ЕЖ 3.05-104-2014

Ресми басылым
Издание официальное

Қазақстан Республикасы Ҧлттық экономика министрлігі Қҧрылыс,
тҧрғын ҥй-коммуналдық шаруашылық істері және жер ресурстарын
басқару комитеті

Комитет по делам строительства, жилищно-коммунального хозяйства и
управления земельными ресурсами Министерства национальной
экономики Республики Казахстан

Астана 2015

ҚР ЕЖ 3.05-104-2014
СП РК 3.05-104-2014

АЛҒЫ

СӚЗ

ӘЗІРЛЕГЕН:

«ҚазҚСҒЗИ» АҚ

ЗЦ АТСЭ

ЖШС

ҦСЫНҒАН:

Қазақстан  Республикасы  Ҧлттық  экономика  министрлігі
Қҧрылыс,  тҧрғын  ҥй-коммуналдық  шаруашылық  істері
және  жер  ресурстарын  басқару  комитетінің  Техникалық
реттеу және нормалау басқармасы

БЕКІТІЛГЕН

ЖӘНЕ

ҚОЛДАНЫСҚА

ЕНГІЗІЛГЕН:

Қазақстан Республикасы Ҧ

лттык экономика

министрлігі

Құрылыс, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері
және жер ресурстарын баскару комитетіні

2014 жылғы 29-желтоқсандағы № 156-НҚ бҧйрығымен
2015 жылғы 1-шілдеден бастап

ПРЕДИСЛОВИЕ

РАЗРАБОТАН:

АО «КазНИИСА», ТОО

ЗЦ АТСЭ

ПРЕДСТАВЛЕН:

Управлением

технического

регулирования

нормирования  Комитета    по  делам  строительства,
жилищно-коммунального  хозяйства    и  управления
земельными  ресурсами  Министерства  национальной
экономики Республики Казахстан

УТВЕРЖДЕН

ВВЕДЕН

ДЕЙСТВИЕ:

Приказом Комитета по делам строительства, жилищно-
Приказом Комитета по делам строительства, жилищно–
коммунального хозяйства и управления земельными
ресурсами Министерства национальной экономики
Республики Казахстан от «29» декабря 2014 года
№ 156-НҚ с 1 июля 2015 года

Осы  мемлекеттік  нормативті  Қазақстан  Республикасының  сәулет,  қала  қҧрылысы  және
қҧрылыс  істері  жӛніндегі  уәкілетті  мемлекеттік  органының  рҧқсатысыз  ресми  басылым
ретінде толық немесе ішінара қайта басуға, кӛбейтуге және таратуға болмайды.

Настоящий  государственный  норматив  не  может  быть  полностью  или  частично
воспроизведен,  тиражирован  и  распространен  в  качестве  официального  издания  без
разрешения  уполномоченного  государственного  органа  по  делам  архитектуры,
градостроительства и строительства Республики Казахстан.

ҚР ЕЖ 3.05-104-2014

III

МАЗМҦНЫ

КІРІСПЕ

1 ҚОЛДАНУ САЛАСЫ………………………………………………………………….

2 НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР…………………………………………………...

3 ТЕРМИНДЕР МЕН АНЫҚТАМАЛАР ………………………………………..…

4 ЖЕРАСТЫ ҚОЙМАЛАРДЫ ЖОБАЛАУ ЕРЕЖЕЛЕРІ...……………………...

4.1 Жалпы ережелер …………………………………………………………………... 2
4.2 Бас жоспар…………………………………………………………………………

5 ҚҦРЫЛЫСЫН САЛУ ЕРЕЖЕЛЕРІ

5.1 Жалпы ережелер …………………………………………………………………... 9
5.2 Тасты тҧздағы шахтасыз сҧйыққоймалар..………………………………………

  5.3 Тҧрақты тау жыныстарындағы температурасы оң жерасты сҧйыққоймалары …  10
  5.4 Температурасы оң тау жыныстарындағы шахталы сҧйыққоймалар …….............  10
  5.5 Жерасты қоймалар кешені …….…………………………………………………...  10
  5.6  Температурасы  оң  жыныстарда  тау-кен  тәсілімен  салынған  жерасты

сҧйыққоймалар................................................................................................................... 14

5.7 Траншеялық типті траншеялық сҧйыққоймалар …..……………………………

5.8 Тӛмен температуралы жерасты СКГ сҧйыққоймалары…………………………

6 ЖЕРАСТЫ ҚОЙМАЛАРДЫҢ ЖЕРҤСТІ КЕШЕНІ …….………………………

7 ҚОЙМАНЫҢ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ЖАБДЫҒЫ …………..……………………

7.1 Ӛнімді тҧздық сумен, газбен немесе сумен алмастыру тәсілі арқылы

пайдалануға арналған жерасты сҧйыққоймалары ……………..………….….............. 24

7.2 Сақталып отырған ӛнімді алмастырмай пайдалануға арналған жерасты

сҧйыққоймалары ……………………………………………………………………..... 25

7.3 Жерҥсті технологиялық қондырғысы .....………………………………………… 25

8 ЖҤКТЕМЕЛЕР МЕН ӘСЕРЛЕР …………………………………………………...

9 ПАЙДАЛАНУ ШАРТТАРЫ ……………….………………………………………...

9.1 Тасты тҧздағы шахталы сҧйыққоймалар .………………………………………

9.2 Температурасы оң жыныстардағы шахталы сҧйыққоймалар ………….............

9.3 Тасты тҧздағы шахтасыз сҧйыққоймалар ……………………………………….. 27
9.4 Температурасы оң жыныстардағы шахталы сҧйыққоймалар ………….............

10 ҚОРШАҒАН ОРТАНЫ ҚОРҒАУ…..………………………………………………..

А ҚОСЫМШАСЫ

(ақпараттық)

Ашық тҥсті мҧнай ӛнімдерінің рҧқсат етілетін

сақтау мерзімі ………..……………………………………………………………………... 30
Б ҚОСЫМШАСЫ

(ақпараттық)

Тасты тҧздағы және жерасты сҧйыққоймадағы

ҧңғыманың басындағы герметизацияны жою кезінде СКГ және мҧнай ӛнімдерінің
кӛлемін анықтау ……………………………………………………………..

В ҚОСЫМШАСЫ

(ақпараттық)

Тау жыныстарын қалқалаушы қабілеттілігіне

байланысты топтастыру …..………………………………………………………………

Г ҚОСЫМШАСЫ

(ақпараттық)

Сҧйыққоймалардың минималдық орналасу

тереңдігін анықтау………………...………………………………………………………

Д ҚОСЫМШАСЫ

(ақпараттық)

Тасты тҧздағы сҧйыққоймалардың беріктігін

бағалау әдістемесі…………………………………………………………………………… 34
Е ҚОСЫМШАСЫ

(ақпараттық)

Қатар тҧрған технологиялық ҧңғымалар аузының

ара қашықтын анықтау ………………………………………………………

ҚОСЫМШАСЫ

(ақпараттық)

Ӛнімді

сҥзгілеу

шарттарына

сәйкес

сҧйыққойманың

тӛбесіндегі

қорғау

тҧз

кентірегін

есептеу

(сутіректер

болмағанда)………………………………………………………………………………….. 39

ҚР ЕЖ 3.05-104-2014

К ҚОСЫМШАСЫ

(ақпараттық)

Тҧздық суды терең сулы деңгейжиектерге қҧюға

арналған имараттардың техникалық сипаттамасын анықтау....................…

Л ҚОСЫМШАСЫ

(ақпараттық)

Герметикалық бӛгеттердің қҧрылымдары мен қазба-

ыдысты бітеуге арналған материалдар ..........…………………………………

М ҚОСЫМШАСЫ

(ақпараттық)

Герметикалық бӛгеттер қабырғаларының δ

қалыңдығының ҧңғыланған кен қазбасының 3,8х3,8м қимасындағы жҥктемеге

тәуелділігінің кестесі …………………………………………………………………....

Н ҚОСЫМШАСЫ

(ақпараттық)

Шахталы сҧйыққоймалардың технологиялық

ҧңғымаларының жылу оқшаулау қалыңдығын есептеу ……………………………

П ҚОСЫМШАСЫ

(ақпараттық)

Шахтасыз сҧйыққойманың шегендеу бағанын

салқындатуды есептеу……………………………………………………………………

Р ҚОСЫМШАСЫ

(міндетті)

Оң температуралы тау жыныстарында, тау тәсілімен

орнатылған

жерасты

қазба-ыдыстың

желдету

жҥйелеріне

қойылатын

талаптар.........................................………………………………………………………….. 50
С ҚОСЫМШАСЫ

(ақпараттық)

Шахтасыз сҧйыққоймалардың салқындату

қҧрылғыларын есептеу…………………………………………………………………...

Т ҚОСЫМШАСЫ

(ақпараттық)

Негізгі әріптік шамалар белгілері ....................

ҚР ЕЖ 3.05-104-2014

КІРІСПЕ

Осы ережелер жинағы «Ӛрт қауіпсіздігіне қойылатын жалпы талаптар» Техникалық

регламенттерінің, Қазақстан Республикасының қҧрылыс нормалары мен әрекет етуші
нормативтік-техникалық қҧжаттарының негізінде әзірленген.

Ережелер жинағында жаңа жерасты қоймаларды тас тҧзда және басқа тау

жыныстарында жобалау және әрекет етуші жер асты қоймаларын қайта қҧру кезінде  ҚР
ҚН  3.05-04-2014  «Мҧнай,  мҧнай  ӛнімдері  және  сҧйытылған  газдардың  жерасты
қоймалары» қҧрылыс  нормалары  талаптарының орындалуын қамтамасыз ететін қолайлы
қҧрылыс шешімдері мен параметрлері келтірілген.

ҚР ЕЖ 3.05-104-2014

Нҧсқаулар ҥшін

ҚР ЕЖ 3.05-104-2014

СП РК3.05-104-2014

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ

ЕРЕЖЕЛЕР ЖИНАҒЫ

СВОД ПРАВИЛ

РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

МҦНАЙ, МҦНАЙ ӚНІМДЕРІ МЕН СҦЙЫТЫЛҒАН ГАЗДАРДЫҢ

ЖЕРАСТЫЛЫҚ ҚОЙМАЛАРЫ

ПОДЗЕМНЫЕ ХРАНИЛИЩА НЕФТИ, НЕФТЕПРОДУКТОВ И СЖИЖЕННЫХ

ГАЗОВ

Енгізілген кҥні 2015-07-01

ҚОЛДАНУ САЛАСЫ

1.1

Осы ережелер жинағы сҧйытылған газды, мҧнай және қайта ӛңделген мҧнай

ӛнімдерін  сақтайтын,  тасты  тҧзда  және  басқа  тау  жыныстарында  салынған
сҧйыққоймалары  бар  жерасты  қоймаларды  (ары  қарай  –  жерасты  қоймалары)  жобалауға
таралады.

1.2

Осы нормадағы талаптар жерасты резервуарлары бар келесі қоймаларға

қолданылмайды:



металл және темірбетонды;



қалыпты бутан ҥшін мҧзжынысты тӛменгі температуралы;



қысылған газдар ҥшін;



камуфлетті жару әдісімен салынатын;



технологиялық ретінде қолданылатын

НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР

Осы ережелерде келесі нормативтік қҧжаттарға сілтемелер кӛрсетілген:
ҚР ҚН 1.01-01-2011 Сәулет, қала қҧрылысы және қҧрылыс саласындағы мемлекеттік

нормативтер. Негізгі ережелер.

ҚР ҚН 3.05-04-2014 Мҧнай, мҧнай ӛнімдері және сҧйытылған газдардың

жерастылык қоймалары.

ҚЕ 20.13330.2011 ҚНмЕ 2.01.07-85* Жҥктемелер мен әсерлер.
ҚР ЕЖ 2.02-103-2012 Мҥнай жэне мҥнай ӛнімдерінің қоймалары. Ӛртке қарсы

нормалар.

ҚР ЕЖ 2.03-106-2013 Жерастылык тау қазбалары.
ҚР ЕЖ 2.03-107-2013 Сейсмикалық аудандардағы жерастылық имараттар.
ҚР ЕЖ 2.04-103-2013 Ғимараттар мен имараттарды найзағайдан корғау қҧрылғысы.
Электр қҧрылғыларды орнату ережелері (ЭҚОЕ).

_____________________________________________________________________________

Ресми басылым

ҚР ЕЖ 3.05-104-2014

ҚЕ 03-553-03 Кенді, кенсіз және ҧсақ тау жынысты кен орындарын жер асты

тәсілімен игеру ҥдерістерінің қауіпсіздігіне қойылатын талаптар.

2.1.4.1110-02 Сумен жабдықтау кӛзі мен ауыз су қҧбырларын санитарлық қорғау

аймақтары СанНжЕ.

МЕМСТ Р 54257-2010 Қҧрылыс қҧрылымдары мен негіздер сенімділігі. Жалпы

ережелер мен талаптар.

МЕМСТ 9.015-74 Тот басу мен ескіруден қорғаудың бірыңғай жҥйесі. Жерасты

қҧрылғылары. Тот басудан қорғаудың жалпы талаптары.

СанЕжН 2.1.4.027-95 Су кӛздерінің және шаруашылық-ауыз су қҧбырларының

санитарлық қорғау аумағы.

ТЕРМИНДЕР МЕН АНЫҚТАМАЛАР

Осы ережелер жинағында ҚР ҚН 1.01-01, және ҚР ҚН 3.05-04 келтірілген келесі

терминдер тиісті анықтамаларымен қолданылды:

ЖЕРАСТЫ ҚОЙМАЛАРДЫ ЖОБАЛАУ ҤШІН ҚОЛАЙЛЫ

ШЕШІМДЕР

4.1

Жалпы ережелер

4.1.1

Жерасты қоймалары тапсырыш берушіден алынған және олар әзірлеген

тапсырма негізінде жобаланады.

Жерасты қоймаларын салу жобалық қҧжаттар мен қҧрылысын жҥргізу жоспары

бойынша жҥргізіледі.

4.1.2

Жобалық қҧжатта жерасты резервуарды салғанда және пайдаланғанда,

сонымен қатар саңылаусыздығын тексерген кезде оларды әрдацым бақылап отыруды
келтіру керек.

4.1.3

Тау жыныстары массивінің және барлық қҧрылмалық элементтердің

кернеулі деформацияланған кҥйін, негізгі деформациялану заңдарын және жыныстардың
беріктілігін ескере отырып анықтау қажет.

4.1.4

Қазба-ыдыстың тҧрақтылығын, оған тиімді форма мен кӛлемді таңдау

арқылы және сақталып отырған ӛнімнің қысымға қарсылығын ескере отырып қамтамасыз
етуге болады. Қазба-ыдыстың айналасында ӛткізгіштігі жоғары (тығыздығын жойған,
шектен тыс деформацияланған) жергілікті аймақтардың орналасуына рҧқсат етіледі.

4.1.5

Жобалау кезінде, ӛткізгіштігі жоғары қазбадағы және герметикалық бӛгет

орналасқан аймақтардың қуатын, қазбаларды орнату барысында геологиялық-
маркшейдерлік жҧмыстарды, геологиялық, гидрогеологиялық және геокриологиялық
бақылауларды анықтайтын тәсіл қарастыру қажет.

4.1.6

Шахталы сҧйыққоймалардың герметикалық бӛгеттерін жобалауды,

жҧмыстарды жҥргізу жобасы арқылы жобалау жӛн.

4.1.7

Сҧйыққоймалардың бітеулігін қҧрылыс біткен кезде тексеру мҥмкіндігін

жобалау қажет.

ҚР ЕЖ 3.05-104-2014

4.1.8

Тау-кен қазбалары (қазба-ыдыс) ӛнімді қабылдауға, сақтауға және беруге

арналған жерасты сҧйыққоймалары ретінде қолданылады. Арнайы кен қазбалармен қатар
пайдалы қазбаларды ӛндіру кезінде алынған кен қазбаларын арнайы зерттеу ӛткізгеннен
кейін пайдалануға рҧқсат етіледі.

4.1.9

Сҧйытылған газ, мҧнай және мҧнай ӛнімдерін сақтауға арналған жерасты

сҧйыққоймалардың тҥрлері:



Тасты тҧздағы шахтасыз



Оң температуралы жыныстағы шахталы

4.1.10

Тасты тҧздағы шахтасыз жерасты сҧйыққоймаларын және оң температуралы

тау жыныстарындағы шахталы сҧйыққоймаларды мҧнай, ашық және қара тҥсті мҧнай
ӛнімдері мен СКГ сақтауға арнау қажет. Ашық тҥсті мҧнай ӛнімдерінің сақтау мерзімі
ҧсынбалы А Қосымшасы бӛлімінде анықталады.

Тау жыныстарында жасанды мҧздатылған, мҧзтаужынысты, тӛмен температуралы

жерасты сҧйыққоймаларын пропан мен пропиленді, қаныққан газ буының 1,02

-ден

1,05

Па-ге дейінгі (с. б. б. 765-тен 788 мм-ге дейін) қысымында және осыған лайықты

қайнау температурасында сақтауға арнау қажет.

4.1.11

Жерасты сҧйыққоймаларды, жер қойнауын сақтауға қойылатын талаптарды

ескере отырып, арнайы кен қазбаларды немесе пайдалы қазбаларды ӛндіру және басқа да
тау-кен жҧмыстарын жҥргізу кезінде алынған қазбаларда орналастыру қажет.

4.1.12

Жерасты қоймаларын жоспарлауды, сҧйыққойманың тҥрін таңдауды, тау-

кен  қазбаларын  инженерлік-геологиялық  зерттеулердің  нәтижелері  негізінде  орындау
қажет.  Нақты  нысандарды  жоспарлауға  арналған  жҧмыстар  кӛлемін  жобалық  ҧйым,
қҧрылыс  ӛтетін  аймақтың  зерттелу  деңгейіне  байланысты  анықтайды.  Бір  жерасты
қоймасының алаңында бірнеше сҧйыққоймалар тҥрін орналастыруға рҧқсат етіледі.

4.1.13

Жерасты қоймасын, пайдалы қазбаларды ӛндіретін ҧйымның кен теліміне

жақын жерде немесе кен телімі алаңында орналастырған жағдайда, жерасты және жерҥсті
қоймалардың сақтандығын қамтамасыз ететін қорғау кентірегін орнатуды қарастыру
қажет. Қорғау кентірегінің мӛлшерін, қҧрылыс нормаларына қойылатын талаптарды
ескере отырып анықтау қажет.

4.1.14

Жерасты қоймаларды жоспарлау келесіні қамтиды:



Жерасты қҧрылғылары: жерасты сҧйыққоймалары, сҧйыққойманың бір бӛлігі

болып табылмайтын ашатын және қосымша тау қазбалары, бҧрғылау ҧңғымалары мен
тҧздық суды сақтау қоймасы;



Жерҥсті қҧрылғылары: ғимараттар мен имараттар, ашық алаңдардың

технологиялық жабдығы, алаң ішілік жҥйелер, жерҥсті сҧйыққоймалары мен тҧздық суды
сақтау қоймасы.

4.1.15

Қоршаған ортаны қорғауға байланысты талаптар мен соған байланысты

заңдарды ескере отырып, жерасты қоймаларын салуға арналған жер учаскелерін
Қазақстан Республикасының Жер кодексіне сәйкес таңдау қажет.

4.1.16

Шаруашылық мақсаттары мен ішуге жарамды, тҧщы және емдік суы бар

сулы  деңгейжиек  тәртібін  қадағалау  ҥшін,  жерасты  қоймалар  алаңында  бақылауыш
ҧңғымасын  орнатуды  қарастыру  қажет.  Бҧл  ҧңғымалар  геотехнологиялық  тәсілмен,  оң
температуралы  тау  жыныстарында  бҧрғылау  ҧңғымалары  арқылы  орнатылады.  Жерасты
сҧйыққоймаларын  орнатудан  бҧрын  бақылауыш  ҧңғымалары  бҧрғыланып,  жабдықталуы

ҚР ЕЖ 3.05-104-2014

қажет. Ҧңғыманың саны, тереңдігі, қҧрылымы және орналастыру сҧлбасы жобамен
анықталады.

4.1.17

Мҧнай, мҧнай ӛнімдері мен СКГ сақтайтын жерасты қойманың жерҥсті

кешенінің ғимараттары мен имараттары, нормативтік сілтемеде келтірілген және
бекітілген нормативті қҧжаттарға қойылатын талаптарға сәйкес жобалануы тиіс.

4.1.18

Жерасты қоймасын, пайдалы қазбаларды ӛндіретін ҧйымның шекарасына

орналастырған жағдайда, қойманың жерасты және жерҥсті қҧрылғыларының беріктігін
және саңылаусыздығын қамтамасыз ететін тосқауылдық кентірек орнату қажет.

4.1.19

Ғимараттар мен жерҥсті имараттарын (жерҥсті сҧйыққоймалары мен

жабдықтарын,  темір  жол  және  тӛгу-қҧю  эстакадаларын,  айлақтар  мен  пирстерін,  ӛлшеп
орау  және  ҥлестіру  орнын,  сорғы  және  компрессор  станцияларын,  газды  кептіру  және
тазарту нысандарын, ӛндірістік, әкімшілік және тҧрмыстық ғимараттарын, қосымша және
қойма имараттарын т.б.), инженерлік жҥйелерді (ӛрт сӛндіргіш су қҧбырын, алаулар мен
шырақтарды,  ӛртті  аңғарып,  сӛндіру  жҥйесін,  кәріз  жҥйесін,  электрмен  жабдықтау,
байланыс, сигнал беру жҥйелерін және т.б.), сонымен қатар қоймалар аумағын кӛркейтуді
(жолдар,  кіріс  және  ӛту  жолдарын  салу  және  т.б.)  бекітілген  қолданыстағы  нормативтік
қҧжаттарға сәйкес жоспарлау қажет.

4.1.20

Ӛртке қарсы және қҧрылыспен байланысты шараларды, нысанға қатысты

ӛртке қарсы барлық бекітілген ережелер жинағын ескере отырып ӛткізу қажет.

4.1.21

Жобада қоймалардың, ғимараттар мен имараттардың ӛртке қарсы

қауіпсіздігін қаматамасыз ететін іс-шаралар жинағы қамтылу керек және келесі
қҧрылғылар орнатылуы тиіс:



нысандарды қорғауға арналған ӛрт техникасының қауіпсіздігіне қойылатын

талаптарға, сыртқы желілер мен су және кәріз имараттарын жоспарлау талаптарына
сәйкес, максималдық су шығыны бар ӛрт сӛндіргіш айналма су қҧбыры;



байланыс пен хабарлау;



газ-бу-ауа қоспалы ортаны бақылау;



кӛмірсутекті сақтаудың автоматтандыру ҥдерісі;



ӛрт сӛндіруші және ӛрт сигналының автоматтандырылған қондырғысы.

4.1.22

Газдар мен бу жиналу қаупі бар сорғы, компрессор және басқа бӛлмелерде,

жарылу қаупі бар концентрацияларға арналған дабыл орнату қажет. Ауада концентрация
20 %-ды қҧраған кезде дабыл қағады.

4.1.23

Жерасты қоймаларға арналған байланыс пен сигнал беру жабдықтарының

келесі тҥрлерін ескеру қажет:



әкімшілік-шаруашылық теледидарлық немесе телефон байланысын;



қойма диспетчерінің теміржол торабы және су айлағымен тікелей байланысы;



қойманың операторлығынан шығатын дауыс зорайтқыш байланыс;



ӛрт пен кҥзет дабылы;



радиоландыру.

4.1.24

Ӛрт кезіндегі хабарлау жҥйесі мен адамдарды эвакуациялауды, ғимараттар,

бӛлмелер мен имараттарды, автоматты ӛрт дабылымен, автоматты ӛрт сӛндіру
қондырғыларымен және адамдарға ӛрт жӛнінде хабарлайтын жҥйелерімен жабдықтауға
байланысты талаптарға сәйкес жобалау қажет.

ҚР ЕЖ 3.05-104-2014

4.1.25

Жарылыс қаупі бар жерасты қойманың бӛлмелері мен имараттарында

авариялық жарық орнату қажет, ал пайдаланылатын қҧдықтың басына жарылып кетуден
сақталған шамдары бар жҧмысшы жарықты ескеру қажет.

4.1.26

Жерасты қоймаларындағы электр қабылдағыштарының санаттарын электр

қуатын тарту кезінде келесі жағдайларда қабылдау керек:



мҧнай және мҧнай ӛнімдерін сақтау қоймалары ҥшін - ЭҚОЕ талаптарына

сәйкес;



бірінші санатты сҧйытылған кӛмірсутегі газдың (СКГ) жерасты қоймаларындағы

ӛртке қарсы және ӛнім сорғы станциясы ҥшін.

4.1.27

Жерасты қоймалардың жерҥсті ғимараттары мен имараттарын найзағайдан

қорғауын 2.04-103 ҚР ЕЖ және ЭҚОЕ талаптарына сәйкес жоспарлау қажет.

4.1.28

Қҧбырларда орнатылатын жапқыш арматура, ӛнім тӛгілген жағдайда немесе

қҧбырлардағы қысым тӛмендеген жағдайда автоматты тҥрде технологиялық кешеннің
бӛлігін сӛндіру қажет.

4.2

Бас жоспары

4.2.1

Қойманы орналастыру алаңын таңдау, негізгі жоспарлау шешімдері,

ғимараттар мен имараттарды, инженерлік желілерді орналастырудың ситуациялық
жоспары және т.б., Қазақстан Республикасының табиғатты қорғауға байланысты заңдары
мен нормативтік актілеріне, 2.03-107 ҚР ЕЖ және басқа нормативтік қҧжаттарына сҥйене
отырып жҥзеге асырылуы тиіс.

4.2.2

Жерасты қоймаларын бӛлек алаңда, қалалар мен елді мекеннен, санитарлық

қорғау аймақтарының қолданыстағы және жоспарланған жерҥсті және сыртқы сумен
жабдықтау кӛздерінің 2.1.4.1110 СанЕжН - ға сәйкес дамуын ескере отырып, алшақ жерде
орналастыру қажет. Қоймаға қатысы жоқ ғимараттар мен имараттарды осы қойманың кен
телімінде орналастыруға рҧқсат етілмейді.

4.2.3

Мҧнай және мҧнай ӛнімдерін сақтауға арналған жерасты қоймаларын, ӛртке

қарсы нормаларына, ал кӛмірсутек газын сақтауға арналған қойманы газбен жабдықтау
жҥйесін жоспарлауға қойылатын талаптарға сәйкес орналастыру қажет.

4.2.4

Пайдаланылатын ҧңғыманың аузынан, шахталы оқпаннан, пайдаланылатын

шурфтардан, жерасты сҧйыққойманың барлық тҥрінен ғимараттар мен имараттарға
дейінгі минималдық ара қашықтықты келесі жағдайда қабылдау қажет:

а) мҧнай және мҧнай ӛнімдерін сақтау кезінде:



қоймаға қатысы жок нысандар ҥшін – 1-кесте бойынша;

б) СКГ және газды сақтау кезінде:



қоймаға қатысы жоқ нысандар ҥшін – 2-кесте бойынша;



қойманың қҧрамына енбейтін нысандар ҥшін – 3-кесте бойынша.

Тӛбесі екі максималдық қазба аралығын қҧрайтын (ені, диаметрі), мҧнай және мҧнай

ӛнімдерін сақтауға арналған жерасты сҧйыққойманың ҧңғымаларынан, оқпандарынан және
қҧбырларынан, қоймаға және басқа нысандарға қатысы жоқ ғимараттар мен имараттарға
дейінгі минималдық ара қашықтық, ӛрттен сақтану нормаларына сәйкес анықталуы қажет.

Ғимараттар мен имараттар арасындағы ара қашықтық келесіні қамтуы тиіс:
жерҥсті және жерасты нысандаріна қызмет кӛрсету мҥмкіндігі;

ҚР ЕЖ 3.05-104-2014

қызметкерлерді эвакуациялау.
Шахтасыз сҧйыққоймада қатар тҧрған ҧңғымалар аузының ара қашықтығы есептелуі

қажет.

4.2.5

Газды жандыратын қҧбыр шырағынан, жану және жарылу мҥмкіндігі бар

кез келген ғимарат пен имаратқа дейінгі ара қашықтық 100 м болуы тиіс.

4.2.6

Кӛлеміне қарамастан жерасты қоймаларында автокӛлік жолына шығатын екі

жол немесе қойманың кірме жолдарына шығатын жол ескерілу қажет.

4.2.7

Жерасты сҧйыққоймалары орналасқан жерде, жерасты қазбалар жҥргізіліп

жатқан жерде жер бетінің жылжуын бақылау ҥшін реперлер орнату қажет.

1-кесте – Жерасты сҧйыққойманың пайдаланылатын ҧңғымасының аузынан,

оқпаннан, шурфтардан, ғимараттар мен имараттарға, қойманың қҧрамына

кірмейтін мҧнай мен мҧнай ӛнімдеріне дейінгі минималдық ара қашықтығы

Ғимараттар мен имараттар

Ара қашықтық, м

ҧңғымаларының

аузынан

оқпан, шурфтар мен

ҧңғымаларынан,

шахталы және

шахтасыз

сҧйыққоймалардан

Тҧрғын және қоғамдық ғимараттар

250

200

Кӛрші кәсіпорындардың ғимараттары мен
имараттары

150

100

Орман алабы:

а) қылқанжапырақ текті

100

б) жапырақ текті

Темір жол:

а) станциялары

200

150

б) аялдау пункті мен платформалары

100

в) аралықтар

Автожол:

а) I-III санатындағы

100

б) IV және V санатындағы

Орман  материалдарын  шымтезек,  пішен,
талшықты  заттектер,  сабан  сақтайтын
қоймалары

125

100

Электр беретін әуе желілері

ЭҚОЕ

4.2.8

Жасанды тҥрде жасалған тӛмен температуралы сҧйыққоймалардан темір СКГ

сҧйыққоймаларына дейінгі минималдық ара қашықтықты 4-кесте арқылы анықтау қажет.

4.2.9

Мҧнай, мҧнай ӛнімдерін және СКГ сақтау кезінде, тасты тҧздағы шахтасыз

сҧйыққойма ҧңғымасының айналасының тҥсіп кетуін ескеру.

Ҥйіндінің ішіндегі кеңістіктің сыйымдылығы, ӛнімнің авариялық тҥрде шығарылу

мҥмкіндігін ескере отырып анықталады.

ҚР ЕЖ 3.05-104-2014

4.2.10

Жерасты қоймаларының алаңдарында (сыйымдылығына қарамастан) автокӛлік

жолына шығатын екі жол немесе қойманың кірме жолдарына шығатын жол ескерілу қажет.
Жерасты қоймасының ғимараттары мен имараттарының арасындағы ара қашықтық, ӛрт
сӛндіру техникасы ҧңғымалар, оқпандар және шурфтардың аузына келе алатындай болуы тиіс.

4.2.11

Жерасты сҧйыққойманың пайдаланылатын ҧңғымасының, оқпанның және

шурфының аузында ҥрлеп тазартып тҧратын қоршау болуы тиіс. Қоршау жанбайтын
материалдан (тордан) салынып, биіктігі 2 метрден аспау керек. Қоршалатын жердің кӛлемі,
профилактикалық және жӛндеу жҧмыстарын жасау мҥмкіндігін ескере отырып белгіленуі тиіс.

2-кесте – Пайдаланылатын ҧңғымалардан және жерасты сҧйыққоймаларының

оқпандарынан, СКГ және газ сақтауға арналған қоймалардың қҧрамына енбейтін

ғимараттар мен имараттарға дейінгі минималды ара қашықтық

Ғимараттар мен имараттар

Ара қашықтық, м

Тасты

тҧздағы

шахтасыз
сҧйыққоймалардың
ҧңғымаларының
аузынан

Оң температуралы тау жыныстарындағы
шахталы сҧйыққоймалардың оқпандары
мен ҧңғымаларынан, мәңгітоңдық тау
жыныстарындағы

шахтасыз

сҧйыққоймаларынан

Газ ҥшін

СКГ ҥшін

Тҧрғын

және

қоғамдық

ғимараттар

300

500

375

Кӛрші

кәсіпорындардың

ғимараттары мен имараттары

200

250

200

Орман алабы:

а) қылқанжапырақ текті

100

б) жапырақ текті

Темір жол:

а) станциялары

300

500

375

б)

аялдау

пункті

мен

платформалары

100

в) аралықтар

Автожол:

а) I-III санатындағы

б) IV және V санатындағы

Орман

материалдарын

шымтезек, пішен, талшықты
заттектер, сабан сақтайтын
қоймалары, жатқан шымтезек

100

Электр беретін әуе желілері

ЭҚОЕ

1 ЕСКЕРТУ Шахталы сҧйыққойманың оқпандары мен ҧңғымаларынан ара қашықтықты орталық

ӛстен санау қажет.

2 ЕСКЕРТУ Тасты тҧздағы шахтасыз сҧйыққойманың ҧңғымасынан ара қашықты ҧңғыманың

басындағы ҥйіндінің ішкі қырынан санау қажет.

ҚР ЕЖ 3.05-104-2014

3-кесте - Пайдаланылатын ҧңғымалардан және жерасты сҧйыққоймаларының

оқпандарынан, СКГ және газ сақтауға арналған қоймалардың қҧрамына енетін

ғимараттар мен имараттарға дейінгі минималдық ара қашықтық

Ғимараттар мен имараттар

Ара қашықтық, м

ҧңғымаларының

аузынан

оқпандары мен

ҧңғымаларынан

Газ ҥшін

СКГ ҥшін

Тӛгу-қҧю айлақтары мен пирстері

100

Темір жол тӛгу-қҧю эстакадалары, мҧнай

ӛнімдерін ыдыста сақтауға арналған қойма
ғимараттары

Автоцистерналарға

арналған

тӛгу-қҧю

қҧрылғылары,

ӛнімдерге

арналған

сорғы

станциясы,  компрессор  станциясы,  ӛнеркәсіптік
ақабаның,  газдың  булануы  мен  араласуына
арналған қҧю, орау және беру қондырғылары

Су және ӛртке қарсы сорғы станциялары ӛрт

сӛндіру депосы, орындары, ӛрт сӛндіруге арналған
су қоймалары (сҧйыққойманың есігіне дейін
немесе су қоймасынан су толтыратын жерге дейін)

I және II дәрежелі ӛртке тӛзімді ғимараттар мен

имараттар

Басқа ғимараттар мен имараттар

Тҧздық суды сақтау қоймасы (ашық)

Сҧйыққойманың қоршауы

Электр беретін әуе желілері

ЭҚОЕ

ЕСКЕРТУ 3-кестенің 1 және 2 тармағы осы кестеге де таралады.

4-кесте – Ғимараттар мен имараттардың шахтасыз сҧйыққоймалардың (тасты

тҧздағы) ҧңғымаларынан ара қашықтығы

Ғимараттар мен имараттар

Ара қашықтық, м

Тасты тҧздағы

шахтасыз

сҧйыққоймалардың

ҧңғымаларының

аузынан

Тӛмен температуралы сҧйыққоймалардан; оқпан

басынан, шахталы (оң температуралы тау

жыныстарындағы) сҧйыққоймалардың

ҧңғымаларынан, сыйымдылығы

50 мың м

-қа дейін

50 мың м

Қоғамдық ғимараттар

500

300

500

Тҧрғын-ҥй ғимараттары

300

250

300

Кӛрші

кәсіпорындардың

ғимараттары мен имараттары

250

200

250

Орман алабы:

а) қылқанжапырақ текті

100

б) жапырақ текті

ҚР ЕЖ 3.05-104-2014

4 кесте жалғасы

Темір жол:

а) станциялары

500

300

500

б)

аялдау

пункті

мен

платформалары

100

в) аралықтар

Автожол:

а) I-III санатындағы

б) IV және V санатындағы

Орман

материалдарын

шымтезек,  пішен,  талшықты
заттектер,  сабан  сақтайтын
қоймалары,  сонымен  қатар
шымтезектің  ашық  жатқан
жерлері

100

Электр беретін әуе желілері

ЭҚОЕ

ЕСКЕРТУ Тасты тҧздағы шахтасыз сҧйыққойманың технологиялық ҧңғымасының басынан ара

қашықтықты ҧңғыманың басындағы ҥйіндінің ішкі қырынан санау қажет. Ҥйіндінің кӛлемін Б
Қосымшасына сәйкес анықтауға болады.

4.2.12

Шахтасыз сҧйыққойманың ҧңғымаларын қоршау алаңның ішінен де,

сыртынан да жҥзеге асырыла алады.

ҚҦРЫЛЫСЫН САЛУ ЕРЕЖЕЛЕРІ

5.1

Жалпы ережелер

5.1.1

Жерасты сҧйыққоймалардың орналасу тереңдігі 60-тан 2500 м-ге дейін

болуы тиіс.

5.1.2

Жерасты сҧйыққоймасының қазба-ыдысын, сҧйыққойманы пайдалану

кезінде  қазбаның  беріктігі  мен  ауа  ӛткізбеуін  қамтамасыз  ететін  тау  жыныстарының
массивтерінде  орналастыру  қажет,  ал  қазба-ыдыс  орналасқан  тау  жыныстарында,
сақталып жатқан ӛнімдердің сапасын нашарлататын қосындылар болмауы тиіс.

5.1.3

Жерасты және жерҥсті қоймаларын арнайы негіздемесіз, 2.03-107 ҚР ЕЖ

сәйкес, сейсмикалылығы 9 баллдан асатын, физикалық-геологиялық және криогендік
ҥдерістер (карст, кӛшкін, сел, термокарст және т.б.) дамитын аймақта қҧруға рҧқсат
етілмейді.

5.1.4

Қазба-ыдысты орналастыруға рҧқсат етілетін тау жыныстарының

минималдық тереңдігі, сҧйыққойманың тҥріне, сҧйыққойма ішіндегі қысымға, тау
жыныстарының тығыздығына және гидрогеологиялық жағдайларға қарап анықталады.

5.2

Тасты тҧздағы шахтасыз сҧйыққоймалар

5.2.1

Шахтасыз сҧйыққоймаларды тасты тҧздың барлық морфологиялық тҥрлерінде

орнатуға болады.

ҚР ЕЖ 3.05-104-2014

5.2.2

Тҧзды шоғырдың таралу аймағы, сҧйыққойманың берілген мӛлшерін

орналастыруды, тҧз кентіректерін қазбалар арасында және тҧзды шоғырдың бҥйірлік
бетінде қалдырып қамтамасыз ету керек.

5.2.3

Жер қойнауы және сҧйыққойма тӛбесіндегі (тереңдік бойынша) белгілер

аралығында орналасқан тҧзды шоғырында, хлорид-натрий тҧздық суында оңай еритін
калий-магний және басқа тҧздар қабаттары болмауы тиіс.

5.2.4

Қҧрылыс тҧздығын қойнауқаттық суы бар сулы деңгейжиекке қҧюға болады.

Қойнауқаттық су қҧйылған тҧздықпен ҥйлесімді болып, минералдануы 35 г/л-ден тӛмен
емес болып, жоғары жатқан сулы деңгейжиектерден сенімді сутірекпен бӛлектенген
болады.

5.3

Оң

температуралы

тҧрақты

тау

жыныстарындағы

жерасты

сҧйыққоймалары

5.3.1

Қазба-ыдысты, сақтауға арналған ӛнімдер тӛгіліп кетпейтін тау жыныстарында

немесе кеуекті тау жыныстары массивтерінде орнату қажет.

Тау жыныстарының ӛнімдерге қатысты қалқалаушы қабілеттілігін (ӛткізбеушілік)

ҧсынбалы В Қосымшасы арқылы анықтауға болады, ал тау жыныстары массивтерінің
сулану деңгейі және жерасты суының арыны, қазба-ыдыстың бетіне тосқауылдаушы
орнату жағдайларына сай келуі қажет.

5.4

Оң температуралы тау жыныстарындағы шахталы сҧйыққоймалар

5.4.1

Шахталы сҧйыққоймаларды тау жыныстарында жерасты суынын деңгейінен

тӛмен емес жерде орналастыру қажет. Тау жыныстары массивтерінің сулану деңгейі және
жерасты суының деңгейі, сутӛкпенің ҥнемі жҧмыс істеп тҧрған кезінде, қазбаның
бетіндегі су қысымы сҧйыққоймадағы ӛнімнің қысымынан асатын жағдайына сай болуы
тиіс.

5.4.2

Қазба-ыдысты, тау жыныстарының кӛмірсутек сҧйықтықтарына қатысты

қалқалаушы қабілеттілігі жоғары жерде орналастыру қажет.

5.4.3

Шахталы сҧйыққоймаларды орналастыруға рҧқсат етілген тау жыныстарының

беріктігі, тіреулерді қолданусыз жасалған қазба-ыдыс имараттарына сай болуы тиіс.

Тҧрақтылығы III деңгейдегі тау жыныстарында, тіреулерді қолдана отырып қазба-

ыдыс орнатуға болады.

5.5

Жерасты қоймалар кешенін орналастыру ережелері

5.5.1

Жерасты сҧйыққоймаларды тереңдікте бір деңгейде орнату қажет.

5.5.2

Жерасты сҧйыққойманы орнатудың минималдық тереңдігін Г Қосымшасына

сәйкес анықтау қажет

5.5.3

Беріктігіне байланысты сҧйыққойманың максималдық ашық араларын

(диаметрін), ҧсынбалы Д Қосымшасында келтірілген санау әдістемесі арқылы анықтауға
болады.

5.5.4

Температураның әсерімен ӛнімнің кӛлемі ӛзгеру есебінен, қорғау бағаны

болған жағдайда, сҧйыққойманың келесі пайдалану коэффициентін ескеру қажет:

Мҧнай мен мҧнай ӛнімдеріне арналған сҧйыққоймалар ҥшін - 0,985;

содержание .. 1 2 ..

//////////////////////////