содержание .. 1 2 ..
СП РК 1.03-105-2013 ПРОЕКТИРОВАНИЕ ЭЛЕКТРИЧЕСКОГО ОСВЕЩЕНИЯ СТРОИТЕЛЬНЫХ ПЛОЩАДОК (ҚР ЕЖ 1.03-105-2013) - 1
Сәулет, қала құрылысы және құрылыс
саласындағы мемлекеттік нормативтер
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЕРЕЖЕЛЕР ЖИНАҒЫ
Государственные нормативы в области
архитектуры, градостроительства и строительства
СВОД ПРАВИЛ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН
ҚҰРЫЛЫС АЛАҢДАРЫН ЭЛЕКТРМЕН
ЖАРЫҚТАНДЫРУДЫ ЖОБАЛАУ
ПРОЕКТИРОВАНИЕ ЭЛЕКТРИЧЕСКОГО
ОСВЕЩЕНИЯ СТРОИТЕЛЬНЫХ ПЛОЩАДОК
Ресми басылым
Издание официальное
Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің
Құрылыс, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері және жер
ресурстарын басқару комитеті
Комитет по делам строительства, жилищно-коммунального хозяйства
и управления земельными ресурсами
Министерства национальной экономики Республики Казахстан
Астана 2015
СП РК 1.03-105-2013
АЛҒЫ СӨЗ
1 ӘЗІРЛЕГЕН:
«ҚазҚСҒЗИª АҚ, «Сюрвейный центрª ЖШС
2 ҰСЫНҒАН:
Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің
Құрылыс, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері және
жер ресурстарын басқару комитетінің Техникалық реттеу
және нормалау басқармасы
3 БЕКIТIЛГЕН ЖӘНЕ
Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің
ҚОЛДАНЫСҚА
Құрылыс, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері және
ЕНГIЗIЛГЕН:
жер ресурстарын басқару комитетінің
2014 жылғы
29-
желтоқсандағы
№ 156-НҚ бұйрығымен
2015 жылғы
1-
шілдеден бастап
ПРЕДИСЛОВИЕ
1 РАЗРАБОТАН:
АО «КазНИИСАª, ТОО «Сюрвейный центрª
2 ПРЕДСТАВЛЕН:
Управлением технического регулирования и нормирования
Комитета по делам строительства, жилищно-коммунального
хозяйства
и управления земельными ресурсами
Министерства национальной экономики Республики
Казахстан
3 УТВЕРЖДЕН
Приказом Комитета по делам строительства, жилищно-
И ВВЕДЕН
коммунального хозяйства и управления земельными
В ДЕЙСТВИЕ:
ресурсами Министерства Национальной экономики
Республики Казахстан от
29.12.2014
№ 156-НҚ с 1 июля
2015 года
Осы мемлекеттік нормативті Қазақстан Республикасының сәулет, қала құрылысы
және құрылыс істері жөніндегі Уәкілетті мемлекеттік органының рұқсатынсыз ресми
басылым ретінде толық немесе ішінара қайта басуға, көбейтуге және таратуға болмайды
Настоящий государственный норматив не может быть полностью или частично
воспроизведен, тиражирован и распространен в качестве официального издания без
разрешения Уполномоченного государственного органа по делам архитектуры,
градостроительства и строительства Республики Казахстан
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1
ҚОЛДАНУ САЛАСЫ
1
2
НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР
1
3
ТЕРМИНДЕР МЕН АНЫҚТАМАЛАР
2
4
ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР
2
5
ЖАРЫҚТАНДЫРУ СХЕМАЛАРЫ
4
6
ЖАРЫҚ КӨЗДЕРІ
8
7
ҚҰРЫЛЫС АЛАҢЫН ЖАРЫҚТАНДЫРУДЫ ЕСЕПТЕУ
9
8
ЭЛЕКТРМЕН ЖАРЫҚТАНДЫРУ ЖЕЛІЛЕРІНІҢ ҚОРЕКТЕНДІРУ ЖҮЙЕСІ
13
9
ЭЛЕКТРМЕН ЖАРЫҚТАНДЫРУ ЖЕЛІЛЕРІН ОРЫНДАУ, БАСҚАРУ
ЖӘНЕ ҚОРҒАУ
15
А ҚОСЫМШАСЫ (міндетті) Құрылыс алаңы мен құрылыс және монтаж
жұмыстарының өндірісінің орындарын жарықтандырудың нормалары
17
Б ҚОСЫМШАСЫ (ақпараттық) Негізгі жарықтандыру аспаптарының
сипаттамалары
29
В ҚОСЫМШАСЫ (ақпараттық) Құрылыс алаңдарын сыртқы жарықтандырудың
прожекторлары мен шамдарын орнатудың кепілдемелік минималдық биіктіктері
30
Г ҚОСЫМШАСЫ (ақпараттық) Құрылыс алаңын жалпы бірқалыпты жұмыстық
жарықтандырудың жарықтандыру аспаптарын орналастырудың кепілдемелік
31
схемалары
III
КІРІСПЕ
Осы
«Құрылыс алаңдарын электрмен жарықтандыруды жобалауª Қазақстан
Республикасының ережелер жинағы төмендегідей техникалық регламенттердің:
- Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 17-қарашадағы № 1202 қаулысымен
бекітілген
«Ғимараттар мен құрылыстардың, құрылыс материалдары мен бұйымдарының
қауіпсіздігіне қойылатын талаптарª техникалық регламентінің;
- Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 16-қаңтардағы № 14 қаулысымен
бекітілген «Өрт қауіпсіздігіне қойылатын жалпы талаптарª техникалық регламентінің;
-
Қазақстан Республикасының құрылыс нормаларының және қолданыстағы
нормативтік-техникалық құжаттарының ережелерінің негізінде әзірленген.
IV
СП РК 1.03-105-2013
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЕРЕЖЕЛЕР ЖИНАҒЫ
СВОД ПРАВИЛ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН
ҚҰРЫЛЫС АЛАҢДАРЫН ЭЛЕКТРМЕН ЖАРЫҚТАНДЫРУДЫ ЖОБАЛАУ
ПРОЕКТИРОВАНИЕ ЭЛЕКТРИЧЕСКОГО ОСВЕЩЕНИЯ СТРОИТЕЛЬНЫХ
ПЛОЩАДОК
Енгізiлген күнi
2015-07-01
1 ҚОЛДАНУ САЛАСЫ
Осы ережелер жинағы құрылыс алаңдарын, сонымен қатар ғимараттардың ішінде
құрылыс және монтаж жұмыстарын өндіру орындарын электрлі жарықтандыруды
жобалауға тарайды.
2 НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР
Осы ережелер жинағын қолдану үшін келесі сілтемелік нормативтік құжаттар қажет:
ҚР ҚН 2.04-01-2011 Табиғи және жасанды жарықтандыру.
ҚР ҚН 2.04-29-2005 Ғимаратты және құрылыстарды найзағайдан қорғау құрылғысы
жөніндегі нұсқаулық.
ҚР ҚН 4.04-07-2013 Электр-техникалық құрылғылар.
ҚР СТ МЕМСТ Р 12.4.026-2002 Дабыл түстері, қауіпсіздік белгілері мен дабыл
белгілеулері. Жалпы техникалық шарттар және қолдану тәртібі.
МЕМСТ 14254-96 Сыртқы қабат қамтамасыз ететін қорғаныс дәрежесі (IP коды).
МЕМСТ Р 54944-2012 Ғимараттар және құрылыстар. Жарықтылықты өлшеу
әдістері.
«Электр қондырғыларды орнату ережелеріª, Қазақстан Республикасы Үкіметінің
2012 жылғы 24 қазандағы №1355 қаулысымен бекітілген.
ЕСКЕРТПЕ Осы мемлекеттік нормативті қолданған кезде сілтеме жасалатын құжаттардың әрекетін
жыл сайын ағымдағы жыл жағдайына құрастырылатын ақпараттық «Қазақстан Республикасы аумағында
қолданыстағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс салаларындағы нормативтік құқықтық және
нормативтік-техникалық актілердің тізіміª,
«Қазақстан Республикасының стандарттау жөніндегі
нормативтік құжаттар көрсеткішіª және «Мемлекетаралық нормативтік құжаттар көрсеткішіª бойынша
тексерген жөн. Егер сілтеме жасалатын құжат ауыстырылған (өзгертілген) болса, онда осы нормативті
қолданған кезде ауыстырылған (өзгертілген) құжатты басшылыққа алу қажет. Егер сілтеме жасалатын құжат
ауыстырылмай өзгертілген болса, онда оған сілтеме берілген ереже осы сілтемені қозғамайтын бөлімде
қолданылады.
Ресми басылым
1
3 ТЕРМИНДЕР ЖӘНЕ АНЫҚТАМАЛАР
Осы ережелер жинағында 2-бөлімде көрсетілген сілтемелік нормативтік құжаттарда
келтірілген терминдер, сонымен қатар тиісті анықтамаларымен келесі терминдер
қолданылады:
3.1 Жанама жанасу: Ток өткізетін бөлшектердің электрлі оқшауламасының
зақымдалуы нәтижесінде қауіпті кернеудегі ашық өткізуші бөлшектермен адамның
немесе жануардың электрлі түйісуі.
4 ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР
4.1 Жасанды электрлі жарықтандыру құрылғысын тәуліктің қараңғы мезгілінде,
сонымен қатар табиғи жарықтандырудың болмауында немесе жеткіліксіздігі шарттарында
құрылыс және монтаж жұмыстары орындалатын барлық құрылыс алаңдары мен
учаскелері үшін қарастыру керек.
4.2 Ғимараттардың ішінде құрылыс және монтаж жұмыстарын өндіру орындарын
және құрылыс алаңдарын жасанды электрлі жарықтандыруды жобалауды
«Электр
қондырғыларын орнату ережелерініңª, ҚР ҚН 2.04-01 және осы ережелер жинағының
талаптарына сәйкес орындау қажет.
4.3 Ғимараттардың ішінде құрылыс және монтаж жұмыстарын өндіру орындарын
және құрылыс алаңдарын жасанды электрлі жарықтандыру жұмыстық, апаттық
(көшірулік және резервтік), күзеттік және кезекшілік болып бөлінеді.
4.4 Жобаланатын жарықтандырғыш қондырғы қамтамасыз етуі тиіс:
- нормативтіктен төмен емес іс жүзіндегі жарықтылықты;
- жарықтандырудың белгілі бір сапасын;
- осы орта шарттарында ұзақ уақыт жұмыс істеуді;
- жарықтандырудың әрекет ету аймағындағы қызмет көрсетуші персонал және
тұлғалар үшін өрт және электр қауіпсіздігін;
- басқару және қызмет көрсету қолайлығын;
- құру және пайдалану кезіндегі үнемділікті.
4.5 Ғимараттардың ішінде жұмыстарды өндіру орындарын және құрылыс алаңдарын
жарықтандырушы қондырғылар жарықтандырудың келесі нормаланатын көрсеткіштеріне
қол жеткізуді қамтамасыз етуі тиіс:
- жарықтылық;
- жарықтың біркелкілігі;
- көзді қарықтыратын әсерді шектеу;
- жарықтың бағытталуы;
- түстің берілуі немесе сәулелендіру түстілігі;
- жарықтылықтың пульсациясы.
4.6 Құрылыс алаңдарының және құрылыстық және монтаждық жұмыстарды
орындау орындарының жарықтандырғыш қондырғыларын жобалау кезінде нормаланған
жарықтылықтан басқа, адамның негізгі қажеттіліктері тұрғысынан алғанда қажетті басқа
да сандық және сапалық көрсеткіштерді қамтамасыз ету керек:
2
- жұмыс істеушілердің жақсы көңіл-күйін қамтамасыз ететін және еңбектің
өндірімділігіне жанама әсер ететін көру жайлылығы;
- жұмыс істеушілер ұзақ уақыт бойы және күрделі жағдайлардың өзінде де көру
міндеттерін орындай алатын көру жұмысының шарттары;
- қауіпсіздік.
4.7 Ғимараттардың ішінде құрылыс және монтаж жұмыстарын өндіру орындарын
және құрылыс алаңын электрлі жарықтандыруды жобалау процесінде қажет:
- жарықтандыруға деген қажеттіліктерді, жарықтандырғыш қондырғыларды
орналастыру орындарын айқындау;
- құрылыс алаңын жасанды жарықтандыру жүйесімен тұтынылатын толық
қуаттылықты есептеу;
- электр энергиясын алу көзін анықтау: қолданыстағы жоғары вольтты тораптан
(трансформатор арқылы) немесе жылжымалы электр станциясынан;
- жарықтандыру схемасын жобалау;
- өткізгіштердің қимасын есептеу және электржарықтандырушы желінің
конструктивті атқарылуын таңдау.
Құрылыс алаңын жасанды жарықтандыруды жобалау кезінде бастапқы құжатар
болып қызмет етуі тиіс: қауіпті және күзет аймақтарының шекаралары көрсетілген
құрылыстың бас жоспары
(жалпы аудандық және объектілік); жұмыстарды өндіру
графигі; құрылыс алаңын жалпы электрмен жабдықтау жобасы.
4.8 Жұмыстық және апаттық резервтік жарықтандырудың жарықтандырғыш
қондырғылары жүзеге асырылатын технологиялық үдерісті, жабдықтың түрін және оның
орналасуын, көру жұмысының разрядын ескере отырып таңдап алынуы және жобалануы
тиіс.
4.9 Ғимараттардың ішінде құрылыс және монтаж жұмыстарын жүргізу учаскелерін
және құрылыс алаңдарын электрлік жарықтандыру үшін типтік стационарлы және
жылжымалы түгендемелік жарықтандырғыш қондырғыларды қолдану керек.
Жылжымалы қондырғылар жұмыс орындалып жатқан белгі деңгейлерінің және
жұмыстар шебінің уақыт өте өзгеріп отыратын шарттарында артықшылықты болып
табылады.
4.10 Технологиялық үдеріс өзгергенде, жабдық ауыстырылғанда немесе оның орнын
ауыстырғанда жұмыстардың тиісті учаскесін жарықтандыруды қамтамасыз ететін
жарықтандырушы қондырғы жаңа технологиялық үдерісті, жабдықты немесе оның
орналасуын ескере отырып қайта құрылымдалуы тиіс.
4.11 Құрылыс алаңында пайдаланылатын құрылыс машиналары мен механизмдер
сыртқы жарықтандыру үшін жиынтықты жарықтандырғыш жабдықпен жабдықталмаған
жағдайларда, құрылыс алаңын электрлі жарықтандыруды жобалау кезінде осындай
құрылыс машиналарының және механиздердің корпусында монтаждалатын сыртқы
жарықтандыруға арналған қондырғыларды қарастыру керек.
4.12 Құрылыс алаңдарын жарықтандыратын стационарлы және жылжымалы
түгендемелік
қондырғыларда қолданылатын жабдықтар мен материалдар
сертификатталуы және Қазақстан Республикасының аумағында қолданыстағы
(белгіленген тәртіпте пайдалануға жіберілген) техникалық регламенттердің және
стандарттардың талаптарына сәйкес болуы тиіс.
3
4.13 Жарықтандырғыш аспаптар жарылыс-өрт қауіпсіздік нормаларының
талаптарына сәйкес болуы тиіс.
4.14 Ғимараттардың ішінде құрылыс және монтаж жұмыстарын жүргізу орындарын
және құрылыс алаңдарын электрлі жарықтандыру шырақтарын қорғаныс деңгейі
бойынша МЕМСТ 14254 бойынша атқарылымы пайдалану шарттарына
(шаңдануы,
ылғалдың әсер ету сипаты және т.с.с.) сәйкес болуы және әдетте, IP44-тен кем болмауы
тиіс.
4.15 Жарықтандырғыш қондырғыларға қызмет көрсету үшін қауіпсіздік
техникасының белгіленген талаптарына жауап беретін шырақтарға қатынау құралдары
қарастырылуы тиіс.
5 ЖАРЫҚТАНДЫРУ СХЕМАСЫ
5.1 Ғимараттардың ішінде орналасқан құрылыс және монтаж жұмыстарын жүргізу
орындарын және құрылыс алаңдарын жұмыстық электрлі жарықтандыру жалпы (біркелкі
және жергілікті) және құрама жарықтандыру қондырғыларымен жүзеге асырылуы тиіс.
Жарықтылықтың нормаланатын деңгейі 2 лк-ден асатын жұмыс учаскелері үшін
жалпы біркелкі жарықтандыруға қосымша жалпы жергілікті жарықтандыруды қарастыру
керек.
5.2 Жалпы жарықтандырушы
(біркелкі және жергілікті) жарықтандырғыш
қондырғылармен түзілетін жарықтылық А қосымшасының А.1-кестесінде көрсетілген
нормаланатыннан кем болмауы тиіс. А қосымшасының А.1-кестесінде келтірілмеген
құрылыс және монтаж жұмыстарын
(түрлерін) өндіру учаскелері үшін минималды
жарықтылықты А қосымшасының А.2 кестесіне сәйкес көру жұмысының разрядына
байланысты қабылдау керек.
5.3 Егер көру шарттары қалыптыдан ерекшеленетін болса, жарықтылық мәндерін
А қосымшасында көрсетілгендерден жарықтылық шәкілінің бір немесе одан асатын
сатысына ерекшеленетінді қабылдауға жол беріледі.
ЕСКЕРТПЕ бір сатыға ерекшеленетін люкстердегі жарықтылықтың нормаланатын мәндерін келесі
шәкіл бойынша қабылдау керек: 0,2; 0,3; 0,5; 1; 2; 3; 4; 5; 6; 7; 10; 15; 20; 30; 40; 50; 75; 100; 150; 200; 300;
400; 500.
Пайдаланылатын жарықтың талап етілетін мәндерін ұлғайтады, егер:
- көру жұмысы өте маңызды болса;
- көру жұмысының объектісі қозғалса;
- жарықтылықтың сәйкес еместігінен туындаған қателіктерді түзету шешімін
таппаса немесе шығынды талап етсе;
- жоғары дәлдік немесе жоғары өндірімділік талап етілсе;
- жұмыскердің көру қабілеті төмендесе;
- жұмыс бөлшектері өте ұсақ болса немесе аз контрастқа ие болса;
- жұмыс өте ұзақ жалғасатын болса.
Талап етілетін пайдалану жарығы төмендетіледі, егер:
4
- бөлшектер ерекше ірі болса немесе жоғары констрастқа ие болса;
- бұл тапсырма өте қысқа уақытта шешілетін болса немесе өте сирек болса.
5.4 Адамдар тек уақытша болатын жұмыстарды жүргізу учаскелері үшін
жарықтылық деңгейін 0,5 лк дейін төмендетуге жол беріледі.
5.5 Басқыштардың, баспалдақ алаңқайларының және өтпелі көпірлердің, салынып
жатқан ғимараттарға кіреберістердің және өту жолдарының, автокөлік тұрақтарының
көлденең жарықтандырылуы кем дегенде 10 лк құрауы тиіс.
5.6 Қоршаған кеңістіктің жарықтандырылуы өндірістік қызметтегі объектінің
жарықтылығына (жұмыскерлің көру алаңындағы жарықтылыққа) сәйкес болуы және көру
алаңында айқындылықтың қолайлы таралуын қамтамасыз етуі тиіс.
Қоршаған кеңістіктің жарықтануы өндірістік қызмет объектісінің жарықтылығына
(жұмыскердің көру аймағының жарықтылығына) қарағанда аз болуы мүмкін, бірақ 1-
кестеде келтірілген мәндерден кем болмауы тиіс.
1-кесте - Қоршаған кеңістік жарықтылығы мен өндірістік қызмет объектісі
жарықтылығының (жұмыскердің көру аймағының жарықтылығы) арақатынасы
Өндірістің қызмет объектісінің
Қоршаған кеңістіктің жарықтылығы, лк
жарықтылығы (жұмыскердің көру
алаңындағы жарықтылық), лк
500 және одан асады
100
400
75
300
75
200
50
150
30
100
20
75
20
50
20
50-ден кем
нормаланбайды
5.7 Ғимараттардың ішіндегі құрылыс және монтаж жұмыстарын өндіру орындары
және құрылыс алаңдары жарықтылығының сандық және сапалық көрсеткіштері
жарықтандырғыш қондырғыларда пайдаланылатын кез келген жарық көздері үшін бірдей
қабылдануы тиіс.
5.8 Жалпы біркелкі жарықтандыру қондырғыларын қолданыстағы құрылыс
конструкцияларына, стационарлы және түгендемелі діңгектерге және тіректерге,
тасымалды тағандарға, сонымен қатар өңірдің табиғи биіктіктеріне орналастырады.
5.9 Жалпы жергілікті жарықтандыруды ғимараттарға, конструкцияларға және жалпы
біркелкі жарықтандыру діңгектеріне орнатылатын жарықтандырғыш аспаптармен,
сонымен қатар 4.10-ға сәйкес құрылыс машиналарына және механизмдеріне орнатылған
жарықтандырғыш аспаптармен
(фарлармен, прожекторлармен немесе шырақтармен)
жүзеге асыру керек.
5
5.10 Жарықтандырғыш аспаптарды орналастыруды жарықтандырылатын аумақты
жоспарлау және жұмыстарды өндіретін жекелеген учаскелер мақсатының ерекшеліктерін
ескере отырып жүргізеді. Жарықтандырғыш аспаптарды орналастыру және шырақтардың
типін таңдау жұмыстарды жүргізу орындарында қажетсіз көлеңкелердің пайда болуына
жол бермеуі тиіс.
5.11 Сыйымдылықтардың ішінде дәнекерлеу жұмыстарын жүргізу кезінде
жарықтандыру 12 В аспайтын кернеудегі шамдармен тасымалды қол шырақтарының
көмегімен немесе сыртында орналасқан шырақтардың көмегімен жүзеге асырылуы тиіс.
5.12 Тігінен жүйелі қозғалатын жұмыстарды өндіру орындарын тасымалды және
жылжымалы жарықтандырғыш аспаптармен жарықтандырған кезде жарықтандырғыш
аспапты орнату биіктігін және оның оптикалық осі бағытының өзгерісін реттеуге арналған
керек-жарақтар қарастырылуы тиіс.
5.13 Жарықтандырғыш аспаптарды қолайлы және қызмет көрсету үшін қауіпсіз
орындарда орналастыру керек. Ғимараттардың өртенетін шатырларында (жабындарында)
жарықтандырғыш аспаптарды орнатуға жол берілмейді.
5.14 Діңгектерді, әдетте, құрылыс алаңының периметрі бойынша орналастырады;
қажет болғанда оларды сонымен қатар жарықтандырылатын аумаққа тікелей орнатуға жол
беріледі.
5.15 Биіктігі 45 м асатын барлық прожектордың діңгектері негізгі жарық қоршауы
шырағы істен шыққанда резервтік шырақты автоматты қосуға арналған құрылғы болғанда
бір-бірден немесе бір мезгілде жұмыс істейтін жарықты қоршаудың қосарлы
шырақтарымен орындалатын жарықтық қоршауға ие болуы тиіс. Жарықтық қоршаудың
резервтік шырағын қосуға арналған автомат ол істен шыққан жағдайда жарықтық
қоршаудың екі шырағы да қосылулы болатындай түрде жұмыс істеуі тиіс.
Жарық қоршауының шырақтары діңгектің ең жоғарғы нүктесінде орналасуы және
қызыл түсті тұрақты сәулелендіруді қамтамасыз етуі тиіс, бұл жағдайда кез келген
бағыттағы жарық күші кем дегенде 10 қызыл кандела болуы тиіс.
ЕСКЕРТПЕ Аэродром маңындағы аумақтарда және аэродром аумақтарында орналасатын биіктігі 45
м асатын прожекторлық діңгектер үшін аэродромдарды пайдалану ережелеріне сәйкес жарық қоршауына
қосымша талаптар қойылуы мүмкін .
5.16 Монтаж мерзімін төмендету, пайдалану шарттарын жеңілдету және жалпы
жарықтандырғыш жүйенің құнын төмендету мақсатында, жарықтандырғыш аспаптардың,
оларға арналған тіректердің санын және электр жарықтандырушы тораптардың
ұзындығын қысқартуға ұмтылу керек.
5.17 Жарықтандыру жүйесінің тиімділігін жоғарылату үшін жарық көздерін келесі
нұсқаламаларға сәйкес орналастыру керек:
- жарықтандырғыш аспаптар қондырғысының биіктігін максималды, мүмкіндігінше,
салынатын ғимарат шатырының деңгейінде қабылдау керек;
- прожекторлар арасындағы арақашықтық оларды орнату биіктігінің төрт еселігінен
аспауы тиіс және 30 м-ден 300 м дейінгі шекте болуы тиіс;
- қуатты жарық көздері болмағанда, жарық көздерін, әдетте, жарықтың сәйкес
жиынтық күшімен топтармен орналастыру керек;
6
- жарық ағыны бірнеше бағытта, дұрысы үш, минималды - екі бағытта бағытталуы
тиіс.
5.18 Құрылыс алаңын немесе құрылыс-монтаж жұмыстарын өндіру учаскесін күзету
талап етілетін тәуліктің қараңғы мезгілінде, күзеттің арнайы құралдары болмағанда
күзеттік жарықтандыру ретінде пайдалану үшін жұмыстық жарықтандыру шырақтарының
бір бөлігін бөлу керек.
Күзеттік жарықтандыру А қосымшасының А.1 кестесіне сәйкес құрылыс
алаңдарының немесе өндіріс учаскелерінің шекараларында жердің деңгейіндегі көлденең
жарықтылықты немесе қоршау жазықтығына тік жарықтылықты қамтамасыз етуі тиіс.
Тәуліктің қараңғы мезгілінде құрылыс алаңының қауіпті аймақтарын қоршау
жарықты сигналдармен қамтамасыз етілуі тиіс. Жарықты сигналдар үшін 42 В аспайтын
кернеумен жарық көздерін қолдану керек.
5.19 Құрылыс алаңының аумағын күзету үшін арнайы техникалық құралдарды
пайдаланған кезде күзеттік жарықтандырумен қамтамасыз етілетін жарықтылықты
күзеттік жарықтандыруды жобалау тапсырмасы бойынша қабылдау керек.
5.20 Апаттық резервтік жарықтандыруды ерекше жауапты конструкцияларды
бетондау бойынша жұмыстарды өндіру орындарында А қосымшасының А.1-кестесіне
сәйкес, технологияның талабы бойынша бетон қалаудағы үзіліс жол берілмейтін
жағдайларда қарастыру керек.
Апаттық резервтік жарықтандырудың минималды ұзақтығын технологиялық
процестің ерекшеліктеріне және жұмыстарды жүргізу орындарына байланысты қабылдау
керек.
Апаттық резервтік жарықтандыру, әдетте, көшіруді жарықтандыру мақсаттары үшін
пайдаланылмауы тиіс. Егер резервтік жарықтандыру көшіруді жарықтандыру мақсаттары
үшін пайдаланылатындай етіп жобаланса, онда ол сондай-ақ көшіруді жарықтандыруға
қойылатын талаптарды қанағаттандыруы тиіс.
5.21 Құрылыс алаңдарын апаттық көшірулік жарықтандыруды көшіру
бағдарларында, сонымен қатар жарақат алу қаупімен байланысты өту жолдарында
қарастыру керек:
- көшіру бағдары бойынша өтетін жолдарда;
- көшіру жолы бетінің деңгейін өзгерту (құбылу) орындарында;
- көшіру бағдарының бағытын өзгерту орындарында;
- көшіру жолының бір бөлігі болып табылатын баспалдақ марштарында;
- төтенше жағдай туралы хабарлау үшін арналған шұғыл байланыс құралдарын және
басқа құралдарды орналастыру орындарында;
- өрт сөндірудің бастапқы құралдарын орналастыру орындарында.
Апаттық көшіру жарығы кезіндегі жарықтылықты А қосымшасының А.1-кестесіне
сәйкес қабылдау керек.
5.22 Егер ғимаратты
(құрылысты) бұзу барысында бұзу алаңын электрлі
жарықтандыру талап етілетін болса, әрі қарай пайдалануға арналған электр
жарықтандырғыш желіні және жарықтандырғыш аспаптарды орналастыруды әлеуетті
бұзылу аймағынан тыс жерде жүзеге асыру керек, ал электртехникалық жабдықтың
атқарылуы МЕМСТ 14254 бойынша IP6X төмен болмауы тиіс. Электржарықтандырғыш
желі ғимаратты (құрылысты) бұзу үшін пайдаланылатын кез келген күштік және бөлгіш
7
желілерден тәуелсіз болуы тиіс. Автономды қорек көзінен электржарықтандырғыш желіні
қоректендіруді жүзеге асыруға кеңес беріледі.
Ғимаратты (құрылысты) бұзу мақсаттары үшін бұзылатын ғимаратқа (құрылысқа)
орнатылатын және әрі қарай пайдалану үшін арналмаған жарықтандырғыш аспаптардың
қорек автономды қорек көздерінен жасауы тиіс.
6 ЖАРЫҚ КӨЗДЕРІ
6.1 Құрылыс алаңдарын жұмыстық жарықтандыру үшін жарықтандырғыш
аспаптардың типін таңдауды 2-кестеге сәйкес жүзеге асыруға кеңес беріледі. Үлкен
кеңістіктерді жарықтандыру үшін жарық диодты жарық көздерін пайдалану техникалық-
экономикалық негізделуі тиіс.
2-кесте - Құрылыс алаңын жұмыстық жарықтандыру үшін жарықтандырғыш
аспаптардың типін таңдау
Құрылыс алаңының ені, м
Жарықтандырғыш аспаптардың типі
20 дейін
Г типті қыздыру шамдарымен шырақтар
150 дейін
ДРЛ типті шамдармен жарықтандырғыш аспаптар
150-ден 300 дейін
ДРИ типті шамдармен және қыздыру шамдарымен
прожекторлар
300-ден жоғары
Жарық күшін 10-нан кем емес күшейту коэффициентіне ие
және оларды 50 және одан асатын метр биіктігіне орнатумен
галогенді немесе ксенонды шамдармен жарықтандырғыш
аспаптар
6.2 Ғимараттардың ішінде құрылыстық және монтаждық жұмыстарды өндіру
орындарын жұмыстық жарықтандыру үшін, әдетте, жалпы мақсаттағы қыздыру
шамдарын немесе жарық диодты шамдармен шырақтарды қолдану керек.
6.3 Құрылыс алаңдарын апаттық жарықтандыру үшін қолдану керек:
- жарық диодты жарық көздері;
- қысқа мерзімге сөндірілгеннен кейін ыстық күйде, сондай-ақ салқын күйде лезде
немесе жылдам қайталап қосу шартында жоғары қысымды разрядтық шамдар;
- қыздыру шамдары - басқа жарық көздерін пайдалану мүмкін болмағанда.
Ғимараттардың ішінде құрылыстық және монтаждық жұмыстарды өндіру
орындарын апаттық жарықтандыру үшін жоғарыда келтірілген жарық көздеріне қосымша
ауаның минималды температурасы 5 ºС -тан кем емес үй-жайларда және номиналдының
90%-нан төмен емес кернеумен барлық режимдерде шамдарды қоректендіру шартында
люминесцентті шамдарды қолдануға жол беріледі.
6.4 Құрылыс алаңдарының аумақтарын күзеттік жарықтандыру үшін кез келген
жарық көздерін пайдалануға жол беріледі, бұған күзеттік жарықтандыру қалыпты
8
жанбайтын және күзет дабылының немесе басқа техникалық құралдардың әрекетінен
автоматты түрде қосылатын жағдайлар жатпайды. Осындай жағдайларда қолдану керек:
- жарық диодты жарық көздері;
- лезде жағу және қысқа уақытқа сөндіргеннен кейін ыстық күйде, сондай-ақ жылдам
қосатын суық күйде қайталап жылдам жағу шартында жоғары қысымды разрядтық
шамдар;
- басқа жарық көздерін пайдалану мүмкін болмағанда қыздыру шамдары.
6.5 Түсті беру индексі бойынша жарық көзін таңдауды 3-кестеге сәйкес жүзеге
асырылатын жұмыстардың түріне байланысты жүзеге асыру керек.
3-кесте - Құрылыс-монтаж жұмыстарының учаскесі, міндеті немесе түрі үшін
түстің берілуінің минималды индексі Ra
Құрылыс-монтаж жұмыстарының жарықтандырылатын
Түс берілісінің
учаскесінің, міндетінің немесе түрінің типі
минималды индексі Ra
Жаяу жүргінші өтпелері
20
Баяу жүретін көлікке арналған жүргінші бөлік (10 км/с дейін)
20
Көліктің қарқынды қозғалатын аймағы (максимум 40 км/с)
20
Тиеу-түсіру алаңдары
20
Аумақты тазалау, топырақты қазу және тиеу
20
Жалпы құрылыс жұмыстары, қосалқы және қоймалық жұмыстар
20
Арматураны монтаждау, ағаш конструкцияларды орнату, электр
40
кабельдерін төсеу
Электрмонтаждық, құбыр монтаждық жұмыстар
40
6.6 Құрылыс алаңдарын және құрылыс-монтаж жұмыстарын өндіру учаскелерін
жарықтандыру үшін ашық газразрядтық шамдарды, сонымен қатар мөлдір колбалы ашық
қыздыру шамдарын қолдануға жол берілмейді.
6.7 Қыздыру шамдары, терең жерге тұйықталған нейтальмен тораптарда ДРЛ, ДРИ
және НЛВД үшін бұрандалы ток жүргізуші патрон гильзалары фазалық сымға емес,
нөлдікке қосылуы тиіс.
Егер патрон ток өткізбейтін бұрандалы гильзаға ие болса, нөлдік қорғаныстық сым
патронның кез келген түйіспесіне қосылады.
6.8 Патрондар өздері есептелген кернеуге тәуелсіз патронға оралған шамның ток
өткізуші бөлшектері жанасуға қолжетімсіз болатын конструкцияға ие болуы тиіс.
6.9 Сымдар енгізу орнында механикалық зақымдалуларға ұшырамайтындай,
патрондардың түйіспелері механикалық күш түспейтіндей түрде жарықтандырушы
арматураға енгізілуі тиіс.
7 ҚҰРЫЛЫС АЛАҢЫН ЖАРЫҚТАНДЫРУ ЕСЕБІ
7.1 Электрлі жарықтандыру есебінің мақсаты берілген жарықтылықты алу үшін
қажетті шамдардың жалпы қуаттылығын; шырақтар мен прожекторлардың санын;
9
прожекторлық діңгектерді және шырақтарды орнату орындарын анықтау болып
табылады.
7.2 Құрылыс алаңын жұмыстық жарықтандыру есебін меншікті қуаттылық бойынша
жүзеге асырады.
Есептеу мақсаттары үшін барлық құрылыс алаңын учаскелерге бөледі (мысалы,
алаңды жалпы жарықтандыру, жер жұмыстарын өндіру орындарын жарықтандыру,
құрылыс конструкцияларын монтаждау учаскесін жарықтандыру және т.с.с.). Содан кейін
әрбір учаске үшін оның алып жатқан ауданын А, м2 анықтайды және меншікті қуаттылық
шамасын табады p, Вт/м2:
p
,
k
,
(1)
Ен
мұнда Ен - 5.2-ге сәйкес, А қосымшасының А.2 кестесі бойынша немесе А.1 кестесі
бойынша қабылданатын лк, жарықтылықтың нормаланатын деңгейі;
k - 4-кесте бойынша қабылданатын қордың коэффициенті.
4-кесте - прожекторлар санын есептеу кезіндегі қордың коэффициенті k
Жарықтандырғыш аспаптың
Жарық көзінің типіне арналған қордың коэффициенті k
типі
Қыздыру шамдары
Газразрядтық жарық көздері
Прожекторлар
1,5
1,7
Шырақтар
1,3
1,5
Прожекторлардың шамалас қажетті санын есептейді:
pA
n
,
(2)
pл
мұнда n - прожекторлардың талап етілетін саны;
рл
- прожекторлардың қолданылатын типіндегі шамның қуаттылығы, Вт. Негізгі
жарықтандырғыш аспаптардың сипаттамалары Б қосымшасының Б.1-кестесінде
келтірілген.
Орнатуға қажетті жұмыстық жарықтандыру прожекторларының санын әлдеқайда
дәл анықтауды жарықтандырылатын аумақ жоспарындағы изолюкс қисық сызықтарының
шаблондарын үйлестіру арқылы немесе прожекторлардың топтарынан жарықтылық
графиктерін қолданумен жүргізу керек.
7.3 Құрылыс алаңының есептік учаскелерінің әрқайсысын жұмыстық жарықтандыру
үшін қажетті тұтынушылық қуаттылықты, Р, кВт, келесі формула бойынша анықтайды:
рА
Р
(3)
1000
Құрылыс алаңын жұмыстық жарықтандырудың жарықтандырғыш жүктемелерінің
жиынтық қуаттылығын жекелеген есептік учаскелердің тұтыну қуаттылықтарын қосумен
анықтайды.
10
7.4 Ғимараттардың ішінде құрылыс және монтаж жұмыстарын орындау орындарын
дл жұмыстық жалпы біркелкі жарықтандыру есебін жарық ағыны әдісімен немесе
меншікті қуаттылық әдісімен жүзеге асырады.
7.5 Құрылыс алаңының электрқондырғыларының толық есептік қуаттылығын
есептеу мақсаттары үшін жарықтандырғыш желінің электрқабылдағыштарын сұраудың
келесі коэффициенттерін қабылдау керек:
- сыртқы жарықтандыру - 1,0;
- ішкі жарықтандыру - 0,8-ден 0,9 дейін.
7.6 Құрылыс алаңдарын сыртқы жарықтандыру шырақтарын және прожекторларын
орнатудың минималды биіктігі олардың көзді қарықтыратын әсерін шектеу қажеттілігімен
анықталады және шамдар жарығының күшіне және талап етілетін жарықтылыққа
байланысты есептеу нәтижелері бойынша қабылданады.
7.7 Құрылыс
алаңдарын
сыртқы
жарықтандырушы жарықтандырғыш
қондырғыларының көзді қарықтырушы әсерін шектеу үшін жер деңгейінің үстінде
шырақтарды орнату биіктігі болуы тиіс:
- қорғаныш бұрышы 15°-тан кем шырақтар үшін - 5-кестеде көрсетілгеннен кем
емес;
- қорғаныш бұрышы 15° және одан асатын шырақтар үшін - кем дегенде 3,5 м.
Адамдардың өтуіне немесе технологиялық (немесе инженерлік) жабдыққа қызмет
көрсетуге арналған алаңдарда, сонымен қатар ғимаратқа кіреберісте қорғаныш бұрышы
15° және одан асатын
(немесе шағылыстырғышсыз сүт түстес әйнектен жасалған
шашыратқыштармен) шырақтарды ілу биіктігін шектеуге жол берілмейді.
5-кесте - Көзді қарықтыратын әсерді шектеу шарттары бойынша құрылыс
алаңдарын сыртқы жарықтандырушы жарықтандырғыш аспаптарын орнатудың
төменгі биіктігі
Шырақтардың
Бір тіректе орнатылған
Шырақтарды орнатудың
жарық тарату типі
шырақтардағы шамдардың үлкен
төменгі биіктігі, м
жарық ағыны, лм
6000-нан аз
7,0
6000-нан 10000 дейін
7,5
Жартылай кең
10000-нан жоғары 20000 дейін
8,0
20000-нан жоғары 30000 дейін
9,0
30000-нан жоғары 40000 дейін
10,0
40000-нан жоғары
11,5
Кең
6000-нан аз
7,5
6000-нан 10000 дейін
8,5
10000 нан жоғары 20000 дейін
9,5
20000-нан жоғары 30000 дейін
10,5
30000-нан жоғары 40000 дейін
11,5
40000-нан жоғары
13,0
11
7.8 Жұмыс істеушілердің көздерін қарықтырмау мақсатында жарықтандырғыш
қондырғы жарығының осьтік күшінің бағытын жарықтандырылатын жұмыс аймағының
орталығынан ауыстыру керек.
7.9 Сейілген жарық шырақтарын орнату биіктігі 6000 лм дейін жарық көзінің жарық
ағынында кем дегенде 3м және 6000 лм асатын жарық ағынында кем дегенде 4 м болуы
тиіс.
7.10 Бір жарықтандырушы аспап (прожектор немесе прожекторлық типтегі көлбеу
орналасқан жарықтандырғыш аспап) жарығының Iмакс, кд, осьтік күшінің осы аспаптарды
орнату биіктігінің квадратына Н, м, қатынасы нормаланатын жарықтылыққа байланысты
6-кестеде көрсетілген мәндерден аспауы тиіс.
6-кесте - Жарықтың осьтік күшінің орнату биіктігінің квадратына қатынасы
Нормаланатын
0,5
1
2
3
5
10
20
30
50
жарықтылық,
лк
Iмакс/Н2
100
150
250
300
400
700
1400
2100
3500
ЕСКЕРТПЕ Бірнеше жарық аспаптары жарығының осьтік күшінің бағыттары сәйкес келгенде
әрбір аспаптың жол берілетін мәндері Iмакс/Н2 кестелік мәнді осы жарық аспаптарының санына
бөлу арқылы анықталады.
7.11 В қосымшасының В.1 кестесінде шамдардың типіне және қуаттылығына
байланысты құрылыс алаңын сыртқы жарықтандыру шырақтарын және прожекторларды
орнатудың ұсынылатын минималды биіктіктері келтірілген.
7.12 Құрылыс алаңында жарықтандырғыш қондырғыларды орналастыру және
бағдарлау кезінде жекелеген учаскелерге қызмет көрсететін прожекторлардың шамалас
санын ескеру керек. Жарықтандырушы қондырғылардың санын азайту үшін қуаттылығы
үлкен прожекторларды қабылдауға жол беріледі.
7.13 Нормаланатын жарықтылық 2,0 лк және 0,5 лк болатын құрылыс алаңын жалпы
біркелкі жұмыстық жарықтандыратын жарықтандырғыш аспаптардың ұсынылатын
орналасу схемалары сәйкесінше Г қосымшасының Г.1 және Г.2 кестелерінде келтірілген.
7.14 Құрылыс алаңдарын жарықтандырғыш қондырғылардың прожекторлары
олардың шығыс саңылаулары көшелердің және жолдардың жалғасып жатқан жүргіншілік
және жаяу жүргіншілік бөліктерінде жүргізушілердің және жаяу жүргіншілердің орталық
көру алаңында болмайтындай түрде орналасуы тиіс немесе жарықтан қорғалған
құрылғылармен экрандалуы тиіс.
7.15 Жақын маңдағы тұрғын үй ғимараттарының, интернаттық және емдеу-
профилактикалық мекемелердің түнемелі корпустарының терезелерін жарықтандыруды
шектеу шараларын қабылдау керек. Көшелік, сәулеттік, жарнамалық, витриналық,
құрылыс алаңқайларын жарықтандыруды қосқанда, сыртқы жарықтандыру
қондырғыларының барлық түрлерімен түзілетін көрсетілген ғимараттардың терезелеріне
жиынтық тік жарықтандыру деңгейлері ҚР ҚН 2.04-01 келтірілген мәндерден аспауы тиіс.
12
Терезелердің жарықталуын шектеу мақсатында жарық күшінің терезелерге
бағытындағы мәндері шектелген шырақтарды немесе экрандаушы торлармен шырақтарды
қолдану керек.
7.16 Құрылыс алаңқайының жарықтандырғыш қондырғысын тексеруді өлшеу,
есептеу немесе деректерді тексеру арқылы жүргізу керек.
Жарықтылықты және оның таралу біркелкілігін тексеру нормалау жазықтығында
өлшеу арқылы жүргізілуі тиіс және бақылаулық нүктелер есептік тор нүктелеріне сәйкес
болуы тиіс.
Көзді қарықтыруға тексеру жарықтандырғыш қондырғыда алынған параметрлерді
және жобалық деректерді салыстырумен жүргізілуі тиіс.
Жарықтық ластануға әсер ететін жарық техникалық параметрлер өлшеу арқылы
нақтылануы тиіс.
7.17 Құрылыс алаңында минималды жарықтылықты өлшеу кезіндегі бақылау
нүктелерін жұмыс орындарында және жұмыс істеушілердің қозғалу жолында орналастыру
керек. Тіректермен шектелген жарықтандырылатын ауданда бақылау нүктелерін тіректер
арасындағы орталықтарда таңдау керек.
Күзеттік жарықтандыру шырақтары бойынша өлшеулерді жүргізу кезінде
бақылаулық нүктелерді жарықтандырылатын аумақтың периметрі бойынша орналастыру
керек.
Жарықтандырылатын учаскедегі жарықтанатын аумақтың периметрі бойынша
бақылау нүктелерінің саны бестен кем болмауы тиіс.
Жарықтылықты өлшеуді МЕМСТ Р 54944 сәйкес жүргізу керек.
8 ЭЛЕКТРЖАРЫҚТАНДЫРҒЫШ ЖЕЛІНІ ҚОРЕКТЕНДІРУ ЖҮЙЕСІ
8.1 Құрылыс алаңдарын жасанды жарықтандыру үшін бейтарап (нөлдік) сыммен
220/127 В және 380/220 В кернеулі үш фазалы желіні қолданады.
8.2 Жалпы жарықтандыратын жарықтандырушы аспаптар (прожекторлар, шырақтар)
үшін
220 В аспайтын кернеуді қолданады. Кездейсоқ қол тигізуі мүмкін биіктікте
орнатылған стационарлы жергілікті жарықтандырушы шырақтар үшін
42 В кернеуді
қолданады, ал тасымалды қол шырақтары үшін - 12 В қолданады.
ЕСКЕРТПЕ Ток өткізбейтін едендермен құрғақ үй-жайларда тасымалды қол шырақтарын
қоректендіру үшін 42 В кернеуді қолдануға жол беріледі.
Құрылыс кезінде тоннельдерде орнатылатын жарықтандырғыш аспаптарды
қоректендіру кернеуі келесіден жоғары болмауы тиіс:
- 42 В (ерекше ылғалды үй-жайларда - 12 В) - диаметрі 2,5 м дейін болатын бетон
немесе темірбетон өңдеумен дайын учаскелерде;
- 127 В және 220 В - диаметрі 2,5 м және одан асатын бетон немесе темірбетон
өңдеуімен дайын учаскелерде;
- 12 В - бетон немесе темірбетон өңдеу құрылғысы бойынша жұмыстар жүргізілетін
учаскелерде және забой маңындағы учаскелерде.
13
8.3 Құрылыс алаңының электржарықтандырушы жабдығына қоректі беру таратқыш
құрылғылардан жүргізілуі тиіс, олардың әрқайсысы келесілерден тұруы тиіс:
- асқын токтардан қорғау аспабы;
- жанама жанасулардан адамдарды қорғауды қамтамасыз ететін аспаптар;
- штепсельдік розеткалар.
8.4 Құрылыс алаңын және күштік электржабдығын жарықтандыру үшін электр
тораптарын бөлек орындау ұсынылады.
8.5 Құрылыс алаңдарындағы таратқыш электр жарықтандырушы тораптарды, әдетте,
әуелік электртарату желілерімен орындау керек. Кабельдік желілерді әуе желілері
бойынша қоректендіру қиын болған жағдайларда ғана қолдану керек. Құрылыс
машиналарының және механизмдердің қауіпті аймақтарында тек кабельдік желілерді
пайдалану керек.
8.6 Әлдеқайда алыс жатқан прожекторлық қондырғыларда кернеудің жол берілетін
төмендеуі 2,5%-дан аспауы тиіс, ал сыртқы жарықтандыру шырақтарының әлдеқайда
алыс шамдарында -5%-дан аспауы тиіс.
8.7 Магистральды және таратқыш электр тораптарын есептеу кезінде құрылыстың
кейінгі кезеңдерінің әрқайсысында тораптарды қайта жасау қажеттілігінен сақтану үшін
құрылыс-монтаж жұмыстарын жүргізуге қарай электрлі жүктемелер шамасының өзгеруін
ескеру қажет.
8.8 Табиғи жарықсыз ғимараттарды апаттық көшіру және апаттық резервтік
жарықтандыру шырақтарын қоректендіру тәуелсіз қорек көзінен жүзеге асырылуы тиіс
немесе оған автоматты түрде қосылуы тиіс.
Апаттық көшіру жарығын қоректендіру қосалқы станцияның қалқанынан бастап
жұмыстық жарықтандыру желісіне тәуелсіз желіден жүзеге асырылуы тиіс, ал ғимаратқа
немесе ашық кеңістіктегі жұмыстар аймағына тек бір кірме болғанда осы кірмеден асьап
жүзеге асырылуы тиіс.
Апаттық режимдерде тәуелсіз қорек көзіне автоматты түрде ауыстырыпқосумен
жұмыстық жарықтандыру желісінен апаттық көшірулік және апаттық резервтік
жарықтандыруды қоректендіруге жол беріледі.
Апаттық көшірулік жарықтандырудың арнайы желісінің құрылғысы талап етілмейді:
- құрылыс алаңының учаскесін жарықтандыру әртүрлі жарықтандырғыш
қалқандардан қоректендірілетін, мүмкіндігінше төмендеткіш трансформаторлық қосалқы
станцияның әртүрлі секцияларынан қоректендірілетін прожекторлардың кем дегенде екі
тобымен (немесе екі прожектормен) жүзеге асырылса;
- жалпы прожекторлық жарықтандырудан басқа, басқа қорек көзінен қоректенетін
жарықтандырғыш аспаптардың жергілікті жарықтануы болғанда.
8.9 Апаттық резервтік жарықтандырудың арнайы желі құрылғысының мүмкін
болмауы немесе техникалық мақсатсыздығы жағдайында аккумуляторлармен
түгендемелік тасымалды электрлі фонарьлар қарастырылуы тиіс.
8.10 Апаттық жарықтандыру тораптарына электр энергиясын қандай да бір басқа
тұтынушыларын қосуды қарастыруға жол берілмейді.
8.11 Жұмыстық жарықтандыруды апаттық сөндіру кезінде құрылыс алаңдары
шекараларын күзетушілер талап еткенде күзеттік жарықтандыру электр энергиясының
тәуелсіз көзінен қоректендіру қамтамасыз етілуі тиіс.
14
9 ЭЛЕКТРЖАРЫҚТАНДЫРҒЫШ ТОРАПТАРДЫ АТҚАРУ, БАСҚАРУ
ЖӘНЕ ҚОРҒАУ
9.1 Кабельдердің, сымдардың және баусымдардың ток өткізуші тарамдарының
механикалық беріктігі шарттары бойынша азырақ жол берілетін қималары, сонымен қатар
жүктеуші қабілеті бойынша сымдардың және кабельдердің қималары
«Электр
қондырғыларын орнату ережелерінеª сәйкес таңдап алынуы тиіс.
9.2 Сыртқы жарықтандыруға (кез келген ашық кеңістіктерді және ғимараттар мен
құрылыстардың сыртқы бөліктерін жарықтандырғыш қондырғылар) арналған электр
тораптарын сәйкесінше 6 мм2 немесе 16 мм2 минималды қималы жалаңаш мыс немесе
алюминий сымдармен орындауға жол беріледі. Сыртқы жарықтандыру сымдарын күш
желісінің электр тарату әуе желісінің сымдары секілді тіректерге тартуға жол беріледі.
Ішкі жарықтандыруға арналған электр желілерін (әртүрлі мақсаттағы ғимараттардың
жайларын жарықтандырғыш қондырғылар) сәйкесінше 2,5 мм2 немесе 4 мм2 минималды
қимамен оқшаулама мыс немесе алюминий сымдармен орындауға жол беріледі.
9.3 Құрылыс алаңын сыртқы жарықтандыру құрылыс және монтаж жұмыстарын
орындау орындарын ішкі жарықтандыруға тәуелсіз басқарылуы тиіс. Сыртқы
жарықтандырушы барлық жарықтандырғыш қондырғы орталықтандырылған
қашықтықтан қосуға және сөндіруге ие болуы тиіс. Табиғи жарықтылыққа байланысты
құрылыс алаңының сыртқы жарықтандырылуын қосатын және сөндіретін фоторелелік
құрылғыларды қолдану техникалық тұрғыда негізделген болуы тиіс.
Құрылыс алаңын күзеттік жарықтандыру дербес басқаруға ие болуы тиіс.
9.4 Діңгектерде орнатылған прожекторлармен түзілетін құрылыс алаңын
жарықтандыруды басқару схемасы қосу және сөндіру мүмкіндігін қамтамасыз етуі тиіс:
- діңгекте орнатылған барлық жарықтандырғыш аспаптар
- қашықтықтан,
диспетчерлік пункттен немесе қызмет көрсетуші қосалқы станциядан және діңгектің
төменгі жағына орнатылған тарату қалқанынан;
- діңгек алаңдарының әрқайсысына орнатылған барлық жарықтандырушы аспаптар -
екі орыннан: төменгі қалқаннан және алаңдардағы қалқандардан;
- жеке алғанда жарықтандырғыш аспаптардың әрқайсысы
- діңгектің алаңына
орнатылған қалқандардан. Алаңда қалқан болмаған жағдайда жарықтандырғыш
аспаптардың әрқайсысы желіге штепсельдік ағытпа арқылы қосылуы тиіс.
9.5 Қоректендіргіш желідегі басқару аппараттары нөлдік сымдардан басқа, тізбектің
барлық сымдарын бір мезгілде сөндіруі тиіс.
Қоректендіргіш желідегі қорғау аппараттары нөлдіктен басқа, барлық сымдарды
қорғауы тиіс.
9.6 Құрылыс алаңын және ғимараттардың ішінде құрылыс және монтаж
жұмыстарын жүргізу орындарын бір бағытта төселетін электржарықтандырушы желі
линиялары үшін мүмкіндігінше бірлескен трассаны және нөлдік сымдардың бірігуін
қолдану керек.
9.7 Электр жарықтандырушы желінің жерасты кабельдік линиялардың үстінде 1 м
арақашықтықта шеткі кабельдерден линияның екі жағы бойынша тік жазықтықтармен
шектелген жер телімі түріндегі күзеттік аймақтар орнатылуы тиіс. Жерастындық
15
кабельдік желінің күзет аймағы ҚР СТ МЕМСТ Р 12.4.026 сәйкес қауіпсіздік белгілерімен
белгіленуі тиіс.
9.8 Электр жарықтандырушы желінің кабельдік линияларының трассасы кабельдің
аз шығындалуын және оның механикалық зақымдалулардан, тоттанудан және
кабельдердің бірінде қысқа тұйықталу туындағанда көрші кабельдердің зақымдалуынан
сақталуын қамтамасыз етуді ескере отырып таңдалуы тиіс.
9.9 Электр жарықтандырушы желінің жерастындық кабель линиясының трассасын
кабельдік линияның өзі және оның күзет аймағы жанармай-майлау материалдарының
қоймалануы жүзеге асырылатын, соққылық механизмдермен жұмыстар жүргізілетін,
5 тоннадан асатын салмақтағы ауырлық тасталатын, грунттың жоспарлануы жүзеге
асырылатын учаскелердің шегінен тыс болатындай түрде таңдау керек.
9.10 Сейсмикалық қауіпті аудандарда орналасқан құрылыс алаңдарында электр
жарықтандырушы желінің жерасты кабельдік линияларын құбырларда төсеуге жол
берілмейді. Көрсетілген шарттарда кабельдік линияларды төсеуді траншеяның жалпы
ұзындығынан 3% кем емес ұзындықтағы кабель қорын қарастырып, иреңдетіп орындау
ұсынылады.
9.11 Құрылыс алаңдарының және ғимараттардың ішінде құрылыс және монтаж
жұмыстарын өндіру орындарын электр жарықтандырушы желінің кабельдік линиялары
ҚР ҚН 4.04-07 талаптарына сәйкес төселуі тиіс.
9.12 Құрылыс алаңдарының электр жарықтандырушы желілерін қорғау «Электр
қондырғыларды орнату ережелерініңª талаптарына сәйкес орындалуы тиіс.
9.13 Құрылыс алаңы ауылдық өңірде болса және мал жайларының
(сиыр
қоралардың, шошқа қоралардың және т.б.) жанында орналасқан болса, электр тогымен
зақымдалудан қорғау адамдарды ғана емес, сондай-ақ малдың электр патологиясын, яғни
өмір үшін қауіпсіз шағын жанасу кернеулерінің әсерінен өндірімділіктің төмендеуін
қосқанда, ауыл шаруашылық жануарларының электр қауіпсіздігін қамтамасыз етуі тиіс.
Малдың электрпатологиясын болдырмау үшін жануарларды орналастыру аймағында
айнымалы токтың шектік жол берілетін кернеуі 0,2 В аспауы тиіс.
9.14 Егер жанама (тікелей емес) жанасудан персоналды қорғау энергияны автоматты
түрде сөндіру есебінен
(мысалы, қорғаныстық сөндіру құрылғыларының көмегімен)
немесе белгілі бір жерге тұйықтау жүйесімен және электрлік потенциалдарды
теңестірумен қамтамасыз етілетін болса, жанасу кернеуін 25 В айнымалы токты және 60 В
әлсіз пульстеуші тұрақты токты қабылдауға жол беріледі.
9.15 Жерге тұйықталған бейтараппен желілердің үш немесе екі сымды бір фазалық
желілерінде фазалық сым тізбегіне орнатылуы тиіс бір полюсты ажыратқыштар немесе екі
полюсты ажыратқыштар пайдаланылуы мүмкін, бұл жағдайда фазалықты сөндірусіз бір
нөлдік жұмыстық өткізгішті сөндіру мүмкіндігі жоққа шығарылуы тиіс.
9.16 Құрылыс алаңын жарықтандыру жүйесінің жарықтандырғыш аспаптарын
орнатуға арналған діңгектер (мұнаралар) ҚР ҚН 2.04-29 сәйкес найзағайдан қорғалумен
қамтамасыз етілуі тиіс.
9.17 Ашық ауада орналасқан құрылыс алаңдарының жарықтандырғыш
қондырғыларының металл бөлшектері қоршаған ортаның әсерінен сақтайтын жабынға ие
болуы тиіс.
16
А ҚОСЫМШАСЫ
(міндетті)
Құрылыс алаңдарын және құрылыс және монтаж жұмыстарын өндіру
орындарын жарықтандыру нормалары
А.1-кесте - Құрылыс алаңдары учаскелерінің және құрылыс және монтаж
жұмыстарын өндіру орындарының нормаланатын жарықтылығы Ен, лк
Құрылыс алаңдарының
Минималды
Жарықтылық
Жарықтылық
учаскелерін және құрылыс және
жарықтылық
нормаланатын
нормаланатын беттің
монтаж жұмыстарын өндіру
Ен, лк
жазықтық
деңгейі
орындарын жарықтандыру типі
Жалпы біркелкі жұмыстық
2,0-ден кем
Көлденең
Жердің деңгейінде
жарықтандыру
емес
Учаскелердегі апаттық резервтік
жарықтандыру:
- темірбетон конструкцияларды
3,0
Көлденең
Бетонның бетінде
бетондау
- массивтерді бетондау
1,0
Көлденең
Бетонның бетінде
Апаттық көшіру жарығы:
- салынып жатқан ғимараттың
0,5
Көлденең
Көшіру жолының
ішінде
бетінде
- салынып жатқан ғимараттан
0,2
Көлденең
Көшіру жолының
бетінде
тыс
Күзеттік жарықтандыру
0,5
Көлденең
Жердің деңгейінде
0,5
Тігінен
Қоршау
жазықтығында
Кезекшілік жарықтандыру
нормаланбайды
Құрылыс алаңына автомобиль
2,0
Көлденең
Жүргінші бөлік
жолдары және өтетін жолдар
деңгейінде
Құрылыс алаңдарындағы
0,5
Көлденең
Рельстер бастиегінің
теміржол жолдары
бетінде
Көпірлерге және теміржол
10,0
Көлденең
Рельстер бастиегінің
өтпелеріне кіретін жолдар
бетінде
Жол жұмыстары:
- жол жабындарының астына
10,0
Көлденең
Жердің деңгейінде
негіздемелерді төсеу
- жол жабындарын жайластыру;
30,0
Көлденең
Жердің деңгейінде
теміржол және кранастындық
жолдарды төсеу
17
А.1-кесте - Құрылыс алаңдары учаскелерінің және құрылыс және монтаж
жұмыстарын өндіру орындарының нормаланатын жарықтылығы Ен, лк (жалғасы)
Құрылыс алаңдарының
учаскелерін және құрылыс
Минималды
Жарықтылық
Жарықтылық
және монтаж жұмыстарын
жарықтылық
нормаланатын
нормаланатын беттің
өндіру орындарын
Ен, лк
жазықтық
деңгейі
жарықтандыру типі
Жабдықтарды, құрылыс
10,0
Көлденең
Жабдықтарды,
конструкцияларын,
бөлшектердің
бөлшектерді және жүк көтеру
конструкцияларын
крандарымен материалдарды
және материалдарды
тиеу, орнату, көтеру, түсіру
қабылдау және беру
алаңқайларында
10,0
Тігінен
Машинистің
тарапынан болатын
барлық қалыптағы
кранның ілгегінде
Конструкцияларды,
2,0
Көлденең
Жүктерді қабылдау
бөлшектерді, материалдарды
және беру
механикаландырылмаған тиеу
алаңқайларында
және түсіру және көмкеру
Құрылыстық және жүк көтеру
механизмдерін құрастыру және
монтаждау:
- бөлшектерді (біліктерді,
50,0
Көлденең
Құрастырудың барлық
астарларды, подшипниктерді)
биіктігінде
шақтаумен құрастыру, әртүрлі
реттеу түрлері, бөлшектерді
ауыстыру және т.б.
- табыстаушы жылжымалы
30,0
Көлденең
Құрастырудың барлық
бөлшектерді (шынжырларды,
биіктігінде
тростарды, блоктарды)
30,0
Тігінен
Монтаж жүргізілетін
монтаждау
барлық деңгейлерде
Технологиялық жабдықтың,
30,0 1)
Тігінен
Жұмыс өндірісінің
сыйымдылықтардың,
барлық деңгейлерінде
резервуарлардың,
бункерлердің, бағана типіндегі
аппараттардың және т.б.
ішіндегі жұмыстар
Технологиялық жабдықты
50,0
Тігінен
Жұмыс орындарында
сынау
18
А.1-кесте - Құрылыс алаңдары учаскелерінің және құрылыс және монтаж
жұмыстарын өндіру орындарының нормаланатын жарықтылығы Ен, лк (жалғасы)
Құрылыс алаңдарының
учаскелерін және құрылыс
Минималды
Жарықтылық
Жарықтылық
және монтаж жұмыстарын
жарықтылық
нормаланатын
нормаланатын беттің
өндіру орындарын
Ен, лк
жазықтық
деңгейі
жарықтандыру типі
Траншеялар және жоспарлау
Забойдың барлық
құрылғыларынан басқа, жер
биктігінде және
қазатын және басқа
10,0
Тігінен
түсірудің барлық
механизмдермен құрғақ
биіктігінде (машинист
тәсілдермен өндірілетін жер
тарапынан)
жұмыстары
5,0
Көлденең
Іргетастарға,
10,0
Көлденең
Траншея түбінің
коммуникацияларға және т.б.
деңгейінде
арналған траншеялардың
10,0
Тігінен
Траншеяның бүкіл
құрылғысы
биіктігі бойынша
Бульдозерлермен,
10,0
Көлденең
Өңделетін алаңдардың
скреперлермен, катокпен және
деңгейінде
т.б. грунтты әзірлеу
Шаю тәсілімен өндірілетін жер
жұмыстары:
- эстакадаларды орнату,
10,0
Көлденең
Жердің және эстакада
қойыртпақ құбырын төсеу және
үстінің деңгейінде
монтаждау
- қойыртпақ тасымалдағыш
0,5
Көлденең
Эстакада үстінің
жербетіндік құбыр (құрылыс
деңгейінде. Түнде
кезеңінде оны пайдаланғанда)
қарау, қойыртпақ
құбырын жөндеу үшін
тасымалды немесе
жылжымалы
жарықтандырғыш
құралдарды пайдалану
керек
- қойыртпақ тасымалдағыш
3,0
Көлденең
Қызмет көрсетуші
жүзбелі құбыр (оны
персоналдың өту
пайдаланған жағдайда)
жолында
- жерсорғыш снарядтың
30,0
Тігінен
жерсорғыш снаряд
фрезасы (оны қараған кезде)
фрезасының
деңгейінде
19
А.1-кесте - Құрылыс алаңдары учаскелерінің және құрылыс және монтаж
жұмыстарын өндіру орындарының нормаланатын жарықтылығы Ен, лк (жалғасы)
Құрылыс алаңдарының
учаскелерін және құрылыс
Минималды
Жарықтылық
Жарықтылық
және монтаж жұмыстарын
жарықтылық
нормаланатын
нормаланатын беттің
өндіру орындарын
Ен, лк
жазықтық
деңгейі
жарықтандыру типі
- жерсорғыш снарядтың көпірі
2,0
Көлденең
Көпір деңгейінде
Шаю картасының
- шаю картасы (шаю аймағы)
2,0
Көлденең
үстіңгі бетінің
деңгейінде
Екі қарама-қарсы
жағынан кез келген
- төгу құдығы
10,0
Тігінен
жазықтықта және
құдықтың жоғарғы
шетінде
Бұрғылау жұмыстары,
10,0
Тігінен
Ойманың немесе
қадаларды қағу
қаданың биіктігі
бойына
Болат, темірбетон және ағаш
30,0
Көлденең
Құрастырудың бүкіл
конструкциялардың монтажы
биіктігі бойынша
(ғимараттардың қаңқалары,
30,0
Тігінен
Құрастырудың бүкіл
көпірлер, эстакадалар,
биіктігі бойынша
фермалар, арқалықтар және
т.б.)
Бетон және темірбетон
2,0
Көлденең және
Жердің деңгейінде.
жұмыстарын жүргізу кезінде
тігінен
Жарықтылық
дайындалған арматураны
крандарда және
түсіру, тиеу және қоймалау
машиналарда
орындары
орнатылған
жарықтандырғыш
аспаптардың әрекетін
ескерусіз нормаланады
2,0
Тігінен
Қоймаланатын
арматураның бүкіл
биіктігі бойынша
Стационарлы дәнекерлеу
50,0
Көлденең
Жұмыстық беттердің
аппараттары, механикалық
деңгейінде
қайшылар, арматураны
дайындауға арналған
майыстырғыш станоктар
20
А.1-кесте - Құрылыс алаңдары учаскелерінің және құрылыс және монтаж
жұмыстарын өндіру орындарының нормаланатын жарықтылығы Ен, лк (жалғасы)
Құрылыс алаңдарының
Минималды
Жарықтылық
Жарықтылық
учаскелерін және құрылыс және
жарықтылық
нормаланатын
нормаланатын беттің
монтаж жұмыстарын өндіру
Ен, лк
жазықтық
деңгейі
орындарын жарықтандыру типі
Арматураны құрастыру (түйісу,
Жердің немесе жұмыс
дәнекерлеу, қаңқаларды
30,0
Көлденең
бетінің деңгейінде
ұштастыру және т.б.)
Жұмыстар өндірілетін
30,0
Тігінен
барлық биіктік
бойынша
Қалыптардың,
Қалыптарды, ағаштарды және
ағаштардың және
30,0
Көлденең
қоршауларды орнату
қоршаулардың барлық
деңгейлерінде
Қалыптардың,
ағаштардың және
30,0
Тігінен
қоршаулардың барлық
деңгейлерінде
Бетондау:
- бағаналарды, арқалықтарды,
жабын тақталарын, көпірлік
30,0
Көлденең
Бетонның бетінде
конструкцияларды және т.б.
- ірі массивтер (жер
10,0
Көлденең
Бетонның бетінде
плотиналардың қиябеттерін
бетондау және т.б.)
Бетон беретін таспалы
10,0
Көлденең
Конвейердің бетінде
конвейерлер
10,0
Еңісті
Конвейердің бетінде
Бетон тасымалдаушы
3,0
Тігінен
Кранның жолында
эстакадалар
(крандарға орнатылған
жарықтандырғыш
аспаптардың әрекетін
ескерусіз)
Бутобетонды қалау
10,0
Көлденең
Қалау деңгейінде
5,0
Тігінен
Қабырғаның
жазықтығына
Ірі бетон блоктардан, табиғи
10,0
Көлденең
Қалау деңгейінде
тастардан қалау, кірпішпен
10,0
Тігінен
Қабырғаның
қалау, құрама іргетастарды
жазықтығына
монтаждау
21
А.1-кесте - Құрылыс алаңдары учаскелерінің және құрылыс және монтаж
жұмыстарын өндіру орындарының нормаланатын жарықтылығы Ен, лк (жалғасы)
Құрылыс алаңдарының
учаскелерін және құрылыс
Минималды
Жарықтылық
Жарықтылық
және монтаж жұмыстарын
жарықтылық
нормаланатын
нормаланатын беттің
өндіру орындарын
Ен, лк
жазықтық
деңгейі
жарықтандыру типі
Жұмыс орындарына бару
Қалыптарда, алаңдарда
(баспалдақтар, ағаштар және
5,0
Көлденең
және кіреберістерде
т.б.)
Дайын ағаш бұйымдарын
(терезе жақтауларын, есік
50,0
Көлденең
Жұмыс бетінде
бөліктерінің және т.б.)
құрастыру және шақтау
Жұмыстар
50,0
Тігінен
орындалатын барлық
биіктікте
Ағаш тілгіштер, маятник
Жұмыс бетінің
50,0
Көлденең
аралар, ағаш өңдеуші станоктар
деңгейінде
Едендерді жайластыру
бойынша жұмыстар:
- құмды, қиыршық тасты, малта
Жұмыстар
тасты, саз-бетонды, бетонды
30,0
Көлденең
аймағындағы еден
және асфальтбетонды төсеме
деңгейінде
қабаттар құрылғысы;
- жер, қиыршық тасты, малта
30,0
Көлденең
Жұмыстар
тасты, сазды және кеспе жұмыр
аймағындағы еден
тасты жабындарды орнату
деңгейінде
- асфальтбетонды, кірпішті,
50,0
Көлденең
Жұмыстар
тақтайлы, бетонды, мозайкалы,
аймағындағы еден
цемент-құмды, металлцементті,
деңгейінде
ксилолитті жабындарды және
кірпіштерден, тақталардан,
паркет және линолеум
төсемдерден жасалған
жабындарды орнату
Шатырлық жұмыстар
30,0
Көлденең
Шатырдың
жазықтығында
30,0
Көлбеу
Шатырдың
жазықтығында
22
А.1-кесте - Құрылыс алаңдары учаскелерінің және құрылыс және монтаж
жұмыстарын өндіру орындарының нормаланатын жарықтылығы Ен, лк (жалғасы)
Құрылыс алаңдарының
Минималды
Жарықтылық
Жарықтылық
учаскелерін және құрылыс және
жарықтылық
нормаланатын
нормаланатын беттің
монтаж жұмыстарын өндіру
Ен, лк
жазықтық
деңгейі
орындарын жарықтандыру типі
Гидрооқшаулама және жылу
оқшаулама бойынша жұмыстар:
- өнеркәсіптің әртүрлі
Жұмыс бетінің
салаларындағы кәсіпорындардың
30,0
Көлденең
деңгейінде
құрылыс алаңқайларында
Жұмыс бетінің
30,0
Тігінен
деңгейінде
- жекелеген бөлшектер,
Жұмыс бетінің
конструкциялар (құбырлар және
50,0
Көлденең
деңгейінде
т.б.)
Сылақ жұмыстары:
Жұмыс бетінің барлық
- үй-жайларда
50,0
Көлденең
деңгейлерінде
Жұмыс бетінің барлық
50,0
Тігінен
деңгейлерінде
Жұмыс бетінің барлық
- ашық аспан астында
30,0
Тігінен
деңгейлерінде
Жұмыс бетінің барлық
30,0
Көлденең
деңгейлерінде
Құрғақтай сылаумен үй-жайдың
100,0
Тігінен
Жұмыс бетінің барлық
қабырғаларын өңдеу; қамтама
деңгейлерінде
жұмыстар (керамикалық
плиталармен және құрама
бөлшектермен), үй-жайлардың
қабырғаларын тұсқағаздармен
желімдеу
Майлау жұмыстары:
- сылап бітеу, тегістеу, бояу,
100,0
Көлденең
Жұмыс бетінің барлық
суреттерді жұмыс біліктермен
деңгейлерінде
жүргізу және т.б.
100,0
Тігінен
Жұмыс бетінің барлық
деңгейлерінде
- жетілдірілген және жоғары
150,0
Тігінен
Жұмыс бетінің барлық
сапалы бояу
деңгейлерінде
150,0
Көлденең
Жұмыс бетінің барлық
деңгейлерінде
23
А.1-кесте - Құрылыс алаңдары учаскелерінің және құрылыс және монтаж
жұмыстарын өндіру орындарының нормаланатын жарықтылығы Ен, лк (жалғасы)
Құрылыс алаңдарының
учаскелерін және құрылыс
Минималды
Жарықтылық
Жарықтылық
және монтаж жұмыстарын
жарықтылық
нормаланатын
нормаланатын беттің
өндіру орындарын
Ен, лк
жазықтық
деңгейі
жарықтандыру типі
Жұмыс бетінің барлық
Әйнек жұмыстары
75,0
Тігінен
деңгейлерінде
Құбырларды монтаждау және
және желілерді аспаптарға және
жабдықтарға тарту;
санитарлық-техникалық
жабдықтарды орнату (ванналар,
Жұмыс бетінің барлық
30,0
Тігінен
раковиналар және т.б.),
деңгейлерінде
желдеткіштерді,
кондиционерлерді орнату,
желдеткіш қораптарды
монтаждау
Бақылау-өлшеу аспаптарын
50,0
Тігінен
Аспаптарда
орнату
Су құбыры, кәріз, жылыту, газ
құбыры және ыстық сумен
жабдықтау жүйелері үшін
50,0
Көлденең
Жұмыс бетінде
санитарлық-техникалық
жабдықтарды құрастыру
(дайындау)
50,0
Тігінен
Жұмыс бетінде
Монтажға дайындық (белгілеу,
30,0
Тігінен
Жұмыстарды
өтпелерді тесу) және электр
орындаудың барлық
тартылымын монтаждау
деңгейлерінде
Төмен вольтты және жоғары
100,0
Көлденең
Жұмыстарды
вольтты кабельдерді өңдеу,
орындаудың барлық
шұңғымаларды және
деңгейлерінде
муфталарды монтаждау,
100,0
Тігінен
Электржабдықты
жоғары вольтты жабдықты
монтаждау кезінде
және екіншілікті коммуникация
ашық кеңістіктерде
схемаларын монтаждау
жарықтылық 50 лк
дейін төмендеуі
мүмкін
24
А.1-кесте - Құрылыс алаңдары учаскелерінің және құрылыс және монтаж
жұмыстарын өндіру орындарының нормаланатын жарықтылығы Ен, лк (жалғасы)
Құрылыс алаңдарының
учаскелерін және құрылыс
Минималды
Жарықтылық
Жарықтылық
және монтаж жұмыстарын
жарықтылық
нормаланатын
нормаланатын беттің
өндіру орындарын
Ен, лк
жазықтық
деңгейі
жарықтандыру типі
Электрлі аспаптарды,
жарықтандырғыш арматураны
орнату және т.б.:
Орнатылатын
- ғимараттарда
50,0
Тігінен
жабдықтың барлық
биіктігінде
Орнатылатын
- ашық аспан астында
30,0
Тігінен
жабдықтың барлық
биіктігінде
Технологиялық жабдықты
монтаждау және құрастыру:
Жұмыстар
орындалатын барлық
деңгейлерде. Қосымша
- станок жабдығы, конвейерлер,
тасымалды немесе
50,0
Көлденең
көрілік крандар және т.б.
жылжымалы
жарықтандырғыш
құралдар қажет
- ауыр жабдықтар (прокаттық
стандар, рольгангтар, уатқыш
Жұмыстар
агрегаттар, бактар, химиялық
30,0
Көлденең
орындалатын барлық
өндірістегі сыйымдылықтар,
деңгейлерде
өазандықтар және т.б.)
Энергетикалық жабдықты
50,0
Көлденең
Жұмыстар
монтаждау және құрастыру (бу
орындалатын барлық
турбиналары, жоғары вольтты
деңгейлерде
жабдық, автоматты телефон
станциялары, гидротурбиналар,
мотор-генераторлары,
электржабдық)
25
А.1-кесте - Құрылыс алаңдары учаскелерінің және құрылыс және монтаж
жұмыстарын өндіру орындарының нормаланатын жарықтылығы Ен, лк (жалғасы)
Құрылыс алаңдарының
учаскелерін және құрылыс
Минималды
Жарықтылық
Жарықтылық
және монтаж жұмыстарын
жарықтылық
нормаланатын
нормаланатын беттің
өндіру орындарын
Ен, лк
жазықтық
деңгейі
жарықтандыру типі
Өзеннің арнасын жабу
бойынша жұмыстар:
Арна көөпіріне және
- арна көпірі және көпірдің
30,0
Көлденең
көпірдің астындағы
астындағы судың беті
судың бетінде
- көпірден 50 м арақашықтықта
көпірге келгендегі және одан
10,0
Көлденең
Жердің деңгейінде
шыққандағы автожол
- автожол
5,0
Көлденең
Жердің деңгейінде
Автомобиль
тарапынан жолдың
- автомобильдерді жүктеу орны
10,0
Тігінен
осіне параллель
жазықтықта
Тоннельдерді салу бойынша
жұмыстар 2):
Забой табанының
деңгейінде, әзірленетін
- забой маңындағы учаске
жыныстың бетінде.
(бұрғылау-жару жұмыстары
30,0
Тігінен
150 м асатын тоннель
және жынысты арту)
ұзындығында
жарықтылық 50 лк
дейін жоғарылайды
Рельстер бастиегінің
10,0
Көлденең
деңгейінде
- теспелерді зарядтау,
жарылғыш желіні монтаждау,
Желіні төсеу
100,0
Көлденең
жарылыстан кейін забойды
деңгейінде
қарау;
- тоннельдің тұрақты өңдеу
30,0
Тігінен
Тоненльдің және
құрылысы;
күмбездің бүйір
қабырғаларының
бетінде
- дайын тоннель учаскесі
2,0
Көлденең
Рельстер бастиегінің
деңгейінде
26
А.1-кесте - Құрылыс алаңдары учаскелерінің және құрылыс және монтаж
жұмыстарын өндіру орындарының нормаланатын жарықтылығы Ен, лк (жалғасы)
Құрылыс алаңдарының
учаскелерін және құрылыс
Минималды
Жарықтылық
Жарықтылық
және монтаж жұмыстарын
жарықтылық
нормаланатын
нормаланатын беттің
өндіру орындарын
Ен, лк
жазықтық
деңгейі
жарықтандыру типі
Карьердің жұмыс алаңқайы:
Жұмыс алаңының
- карьер
2,0
Көлденең
деңгейінде
Алаңның барлық
- бұрғылау жұмыстары
10,0
Тігінен
биіктігінде
Забой табанының
- забой
10,0
Тігінен
деңгейінде
Забой табанының
5,0
Көлденең
деңгейінде
Ашық қоймалар:
Жердің деңгейінде.
Жүк тиеу
механизмдерін
қолданған кезде
- кенсіз материалдар
2,0
Көлденең
жарықтылық
жүк тиеу жұмыстарға
қойылатын талаптарға
сәйкес ұлғаюы тиіс
Жердің деңгейінде.
Жүк тиеу
механизмдерін
- металлконструкциялар және
қолданған кезде
5,0
Көлденең
жабдықтар
жарықтылық
жүк тиеу жұмыстарға
қойылатын талаптарға
сәйкес ұлғаюы тиіс
Ағаш биржалары немесе ағаш
5,0
Көлденең
Жердің деңгейінде
қоймалары
Штабельдер
5,0
Тігінен
деңгейінде
Сусымалы материалдарды
5,0
Көлденең
Еден деңгейінде
(цемент, алебастр) және ауыр
заттарды сақтауға арналған үй-
жайлар
27
А.1-кесте - Құрылыс алаңдары учаскелерінің және құрылыс және монтаж
жұмыстарын өндіру орындарының нормаланатын жарықтылығы Ен, лк (жалғасы)
Құрылыс алаңдарының
Минималды
Жарықтылық
Жарықтылық
учаскелерін және құрылыс
жарықтылық
нормаланатын
нормаланатын беттің
және монтаж жұмыстарын
Ен, лк
жазықтық
деңгейі
өндіру орындарын
жарықтандыру типі
Ұсақ технологиялық жабдықты
10,0
Көлденең
Еден деңгейінде
және монтаждық
материалдарды сақтауға
арналған үй-жай
_______________
1) Күндізгі уақытта жұмыстарды өндіру кезінде жарықтылық деңгейін 100 лк дейін
жоғарылатуды қарастыру.
2) Тасымалды шырақтарды пайдалану мүмкіндігін қарастыру керек.
А.2-кесте - Көру жұмысының разрядына байланысты ғимараттардан тыс
құрылыс және монтаж жұмыстарын өндіру учаскелерінің нормаланатын
жарықтылығы Ен, лк
Көру жұмысының
Ажырату объектісінің минималды
Көлденең жазықтылықта
разряды
өлшемінің осы объектіден жұмыс
орташа жарықтылық Ен,
істеушінің көзіне дейінгі
лк
арақашықтыққа қатынасы
IX
0,005-тен кем
50
X
0,005-тен 0,01 дейін
30
XI
0,01 ª 0,02 жоғары
20
XII
ª 0,02 ª 0,05
10
XIII
ª 0,05 ª 0,1
5
XIV
0,1 жоғары
2
ЕСКЕРТПЕ 1 Жұмыс беттерінің жарықтылығын көрсетілген.
ЕСКЕРТПЕ 2 XI - XIV разрядты жұмыстар үшін жарақат алу қауіптілігінде жарықтылықты
шектес, әлдеқайда жоғары разряд бойынша қабылдау керек.
28
Б ҚОСЫМШАСЫ
(ақпараттық)
Негізгі жарықтандырғыш аспаптардың сипаттамалары
Б.1-кесте - Негізгі жарықтандырғыш аспаптардың сипаттамалары
Жарықтан-
Діңгектер
Прожектолық
Шамдардың
Меншікті
Прожектор-
дырылатын
арасындағы
Прожекторлар
діңгектердің
қуаттылығы,
қуаттылық,
дың типі
жолақтың
арақашықтық,
саны, дана
биіктігі, м
Вт
Вт/м2
ені, м
м
Қыздыру шамдарымен прожекторлар
ПЗС-35
100
15
70
6
500
0,86
немесе ПСМ-
150
20
100
10
500
0,67
40
200
30
300
9-тен 10 дейін
1000
0,70
ПЗС-45
200
30
275
9-тен 10 дейін
1000
0,70
немесе ПСМ-
250
30
290
13
1000
0,61
50
300
30
250
9-тен 13 дейін
1000
0,61
ДРЛ типті шамдармен прожекторлар
75
15
160
3
700
0,35
100
15
160
4
700
0,35
ПЗС-45
150
20
150
7
700
0,45
немесе ПСМ-
200
30
180
10
700
0,40
50
250
30
200
16
700
0,45
300
30
140
16
700
0,55
ДРИ типті шамдармен прожекторлар
150
20
240
7
700
0,27
ПЗС-35
200
20
200
7
700
0,25
немесе ПСМ-
250
20
260
7
700
0,21
40
300
30
270
10
700
0,18
350
30
220
10
700
0,18
29
В ҚОСЫМШАСЫ
(ақпараттық)
Құрылыс алаңының прожекторларын және сыртқы жарықтандыру
шырақтарын орнатудың ұсынылатын минималды биіктіктері
В.1-кесте - Құрылыс алаңының прожекторларын және сыртқы жарықтандыру
шырақтарын орнатудың ұсынылатын биіктіктері
Шамның типі
Қуаттылық, Вт
Орнатудың минималды биіктігі, м
Г220-300
300
6
Г220-500
500
11
Г220-1000
1000
18
ДРЛ-250
250
5
ДРЛ-400
400
5
ДРЛ-700
700
8
КГ220-1000
1000
11
КГ220-1500
1500
15
ДКсТ-10000
10000
20
ДКсТ-20000
20000
40
ДКсТ-50000
50000
55
30
Г ҚОСЫМШАСЫ
(ақпараттық)
Құрылыс алаңын жалпы біркелкі жұмыстық жарықтандырушы жарықтандырғыш аспаптардың ұсынылатын орналасу
схемалары
Г.1-кесте - 2,0 лк нормаланатын жарықтылығында құрылыс алаңын жалпы біркелкі жұмыстық жарықтандырушы
жарықтандырғыш аспаптардың ұсынылатын орналасу схемалары
Жарықтан-
Прожектор-
Діңгектер
Орнатылатын прожектор
Прожекторды орнату параметрлері
Жарықтану
Меншікті
дырылатын
лық
арасын-
Типі
Саны
Шамдар-
Биік-
Прожектор-
Прожектор-
біркелкілігі 1)
қуатты-
ауданның
діңгектердің
дағы
дың
тігі, м
лардың
лардың
лық, Вт/м2
ені, м
биіктігі, м
арақашық-
қуатты-
көлбеу
оптикалық
тық, м
лығы, Вт
бұрышы,
осьтері
град.
арасындағы
бұрыш, град.
Қыздыру шамдарымен прожекторлар
100
15
70
6
15
0,60
0,86
ПЗС-35
15
150
20
100
10
0,85
0,67
немесе
500
15
10
20
12
150
300
ПСМ-40
0,70
0,84
9
18
10
12
200
275
20
0,75
0,70
9
18
30
ПЗС-45
13
10
15
250
290
немесе
1000
30
0,61
9
17
20
ПСМ-50
0,80
13
10
15
300
250
0,61
9
17
20
31
Г.1-кесте - 2,0 лк нормаланатын жарықтылығында құрылыс алаңын жалпы біркелкі жұмыстық жарықтандырушы
жарықтандырғыш аспаптардың ұсынылатын орналасу схемалары (жалғасы)
Жарықтан-
Прожектор-
Діңгектер
Орнатылатын прожектор
Прожекторды орнату параметрлері
Жарықтану
Меншікті
дырылатын
лық
арасын-
Типі
Саны
Шамдар-
Биік-
Прожектор-
Прожектор-
біркелкілігі 1)
қуатты-
ауданның
діңгектердің
дағы
дың
тігі, м
лардың
лардың
лық, Вт/м2
ені, м
биіктігі, м
арақашық-
қуатты-
көлбеу
оптикалық
тық, м
лығы, Вт
бұрышы,
осьтері
град.
арасындағы
бұрыш, град.
ДРЛ шамдарымен прожекторлар
75
160
3
60
0,35
15
15
20
0,30
100
160
4
40
0,35
ПЗС-45
150
20
150
7
20
20
0,25
0,45
немесе
700
200
180
10
15
0,40
ПСМ-50
15
250
30
200
16
30
0,40
0,45
10
300
140
16
0,55
КГ типті галогенді шамдармен прожекторлар
75
180
0,65
100
160
3
30
0,55
20
20
0,50
150
140
0,45
ПКН-1500-
200
175
1500
15
20
0,45
2
150
230
0,45
5
200
30
210
30
30
0,65
0,35
250
190
0,30
32
Г.1-кесте - 2,0 лк нормаланатын жарықтылығында құрылыс алаңын жалпы біркелкі жұмыстық жарықтандырушы
жарықтандырғыш аспаптардың ұсынылатын орналасу схемалары (жалғасы)
Жарықтан-
Прожектор-
Діңгектер
Орнатылатын прожектор
Прожекторды орнату параметрлері
Жарықтану
Меншікті
дырылатын
лық
арасын-
Типі
Саны
Шамдар-
Биік-
Прожектор-
Прожектор-
біркелкілігі 1)
қуатты-
ауданның
діңгектердің
дағы
дың
тігі, м
лардың
лардың
лық, Вт/м2
ені, м
биіктігі, м
арақашық-
қуатты-
көлбеу
оптикалық
тық, м
лығы, Вт
бұрышы,
осьтері
град.
арасындағы
бұрыш, град.
100
300
0,65
0,40
150
20
200
ИСУ-
3
20
0,56
0,40
200
160
012000/
2000
12
50
0,68
0,38
250
280
К--63-01
0,71
0,44
30
6
30
300
230
0,68
0,35
200
390
0,38
ИСУ-
250
360
0,34
30
025000/
3
5000
30
12
45
0,70
300
260
0,38
К--03-12
350
210
0,41
ДРИ типті шамдармен прожекторлар
150
240
0,50
0,27
200
20
200
ПЗС-35
7
20
15
0,60
0,25
250
260
немесе
700
12
0,55
0,21
300
270
ПСМ-40
0,75
0,18
30
10
30
10
350
220
0,55
0,18
33
Г.1-кесте - 2,0 лк нормаланатын жарықтылығында құрылыс алаңын жалпы біркелкі жұмыстық жарықтандырушы
жарықтандырғыш аспаптардың ұсынылатын орналасу схемалары (жалғасы)
Жарықтан-
Прожектор-
Діңгектер
Орнатылатын прожектор
Прожекторды орнату параметрлері
Жарықтану
Меншікті
дырылатын
лық
арасын-
Типі
Саны
Шамдар-
Биік-
Прожектор-
Прожектор-
біркелкілігі 1)
қуатты-
ауданның
діңгектердің
дағы
дың
тігі, м
лардың
лардың
лық, Вт/м2
ені, м
биіктігі, м
арақашық-
қуатты-
көлбеу
оптикалық
тық, м
лығы, Вт
бұрышы,
осьтері
град.
арасындағы
бұрыш, град.
Ксенонды шамдармен шырақтар
200
30
180
30
0,30
2,2
200
275
1,5
"Аревик"
250
250
30
1,3
50
немесе ККУ
50
0,50
300
220
1,2
350
175
1,3
200
270
1,5
250
230
1,4
30
2
20000
30
60
0,50
300
205
1,3
350
155
1,5
200
320
ОУКсН
15
1,25
250
310
1,05
300
50
300
50
0,65
0,9
350
290
0,9
400
275
0,75
_______________
1) Минималды жарықтылықтың орташа жарықтылыққа қатынасы ретінде
34
Г.2-кесте - 0,5 лк нормаланатын жарықтылығында құрылыс алаңын жалпы біркелкі жұмыстық жарықтандырушы
жарықтандырғыш аспаптардың ұсынылатын орналасу схемалары
Жарықтан-
Прожектор-
Діңгектер
Орнатылатын прожектор
Прожекторды орнату параметрлері
Жарықтану
Меншікті
дырылатын
лық
арасын-
Типі
Саны
Шамдар-
Биік-
Прожектор-
Прожектор-
біркелкілігі 1)
қуатты-
ауданның
діңгектердің
дағы
дың
тігі, м
лардың
лардың
лық, Вт/м2
ені, м
биіктігі, м
арақашық-
қуатты-
көлбеу
оптикалық
тық, м
лығы, Вт
бұрышы,
осьтері
град.
арасындағы
бұрыш, град.
Қыздыру шамдарымен прожекторлар
150
400
0,60
200
20
350
20
0,45
0,51
250
300
0,48
ПЗС-45
150
450
0,54
немесе
18
1000
12
10
0,30
200
410
0,44
ПСМ-50
250
30
390
30
0,40
0,37
300
330
0,40
0,36
350
300
0,50
0,34
КГ типті галогенді шамдармен прожекторлар
100
450
0,18
20
2
20
14
20
0,50
150
400
ИСУ-
0,13
200
450
012000/
2000
0,18
4
10
250
30
400
К63-01
30
10
0,55
0,16
300
450
6
5
0,18
200
480
0,21
ИСУ-
250
460
0,18
30
025000/
2
5000
30
12
90
0,40
300
440
0,15
К03-02
350
400
0,15
35
Г.2-кесте - 0,5 лк нормаланатын жарықтылығында құрылыс алаңын жалпы біркелкі жұмыстық жарықтандырушы
жарықтандырғыш аспаптардың ұсынылатын орналасу схемалары (жалғасы)
Жарықтан-
Прожектор-
Діңгектер
Орнатылатын прожектор
Прожекторды орнату параметрлері
Жарықтану
Меншікті
дырылатын
лық
арасын-
Типі
Саны
Шамдар-
Биік-
Прожектор-
Прожектор-
біркелкілігі 1)
қуатты-
ауданның
діңгектердің
дағы
дың
тігі, м
лардың
лардың
лық, Вт/м2
ені, м
биіктігі, м
арақашық-
қуатты-
көлбеу
оптикалық
тық, м
лығы, Вт
бұрышы,
осьтері
град.
арасындағы
бұрыш, град.
ДРЛ типті шамдармен прожекторлар
150
280
0,30
0,20
20
6
20
30
200
240
ПЗС-45
0,18
0,40
250
400
немесе
700
10
0,19
300
30
360
ПСМ-50
14
30
12
0,45
0,18
350
310
0,50
ДРИ типті шамдармен прожекторлар
150
375
0,17
0,30
200
350
ПЗС-45
0,14
20
20
250
300
немесе
7
700
12
15
0,35
0,13
300
250
ПСМ-40
0,30
0,13
350
30
250
30
0,40
0,11
Ксенонды шамдармен шырақтар
200
840
12
0,48
0,30
250
750
0,43
30
ОУКсН
2
20000
30
90
300
680
10
0,39
0,40
350
620
0,37
36
Г.2-кесте - 0,5 лк нормаланатын жарықтылығында құрылыс алаңын жалпы біркелкі жұмыстық жарықтандырушы
жарықтандырғыш аспаптардың ұсынылатын орналасу схемалары (жалғасы)
Жарықтан-
Прожектор-
Діңгектер
Орнатылатын прожектор
Прожекторды орнату параметрлері
Жарықтану
Меншікті
дырылатын
лық
арасын-
Типі
Саны
Шамдар-
Биік-
Прожектор-
Прожектор-
біркелкілігі 1)
қуатты-
ауданның
діңгектердің
дағы
дың
тігі, м
лардың
лардың
лық, Вт/м2
ені, м
биіктігі, м
арақашық-
қуатты-
көлбеу
оптикалық
тық, м
лығы, Вт
бұрышы,
осьтері
град.
арасындағы
бұрыш, град.
200
1200
12
0,65
0,33
250
1150
0,26
50
ОУКсН
2
20000
50
60
300
1100
10
0,60
0,23
350
1050
0,21
200
750
0,53
0,30
250
30
600
30
0,54
300
400
"Аревик"
0,25
0,66
200
900
немесе
2
20000
25
60
0,45
250
800
ККУ
0,48
50
50
0,60
300
650
0,42
350
550
0,41
150
630
16
0,40
0,46
200
30
600
30
60
0,35
14
0,45
250
450
0,38
150
800
0,50
СКсН
2
10000
16
0,50
200
700
0,37
250
50
675
50
50
0,30
300
600
14
0,55
0,27
350
550
0,24
37
Г.2-кесте - 0,5 лк нормаланатын жарықтылығында құрылыс алаңын жалпы біркелкі жұмыстық жарықтандырушы
жарықтандырғыш аспаптардың ұсынылатын орналасу схемалары (жалғасы)
Жарықтан-
Прожектор-
Діңгектер
Орнатылатын прожектор
Прожекторды орнату параметрлері
Жарықтану
Меншікті
дырылатын
лық
арасын-
Типі
Саны
Шамдар-
Биік-
Прожектор-
Прожектор-
біркелкілігі 1)
қуатты-
ауданның
діңгектердің
дағы
дың
тігі, м
лардың
лардың
лық, Вт/м2
ені, м
биіктігі, м
арақашық-
қуатты-
көлбеу
оптикалық
тық, м
лығы, Вт
бұрышы,
осьтері
град.
арасындағы
бұрыш, град.
100
160
8
1,20
1
150
180
14
0,83
200
15
150
15
50
0,55
0,80
250
200
2
8
0,79
300
190
0,67
200
190
8
0,45
0,70
1
250
180
10
0,55
0,50
50
300
170
8
0,50
0,40
2
350
20
220
20
10
0,50
0,50
СПКс-2-
400
250
3
10000
30
0,60
10000
450
300
8
50
0,55
0,60
4
500
310
0
0,65
200
320
0,63
250
300
2
60
0,5
300
280
0,45
350
30
270
30
8
0,40
0,43
400
260
0,38
3
0
450
220
0,4
500
270
0,44
38
содержание .. 1 2 ..
//////////////////////////