СП РК 5.03-106-2013 ПРОИЗВОДСТВО ПОЛИМЕРБЕТОНОВ И ИЗДЕЛИЙ ИЗ НИХ (ҚР ЕЖ 5.03-106-2013)

Сәулет, қала құрылысы және құрылыс

саласындағы мемлекеттік нормативтер

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЕРЕЖЕЛЕР ЖИНАҒЫ

Государственные нормативы в области

архитектуры, градостроительства и строительства

СВОД ПРАВИЛ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

ПОЛИМЕРБЕТОН ӨНДІРІСІ ЖӘНЕ ОЛАРДАН

ЖАСАЛҒАН БҰЙЫМДАР

ПРОИЗВОДСТВО ПОЛИМЕРБЕТОНОВ И

ИЗДЕЛИЙ ИЗ НИХ

Ресми басылым

Издание официальное

Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің

Құрылыс, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері және жер

ресурстарын басқару комитеті

Комитет по делам строительства, жилищно-коммунального

хозяйства и управления земельными ресурсами Министерства

национальной экономики Республики Казахстан

Астана 2015

СП РК 5.03-106-2013

АЛҒЫ СӨЗ

1 ӘЗІРЛЕГЕН:

«ҚазҚСҒЗИª АҚ, «ИННОБИЛДª ЖШС

2 ҰСЫНҒАН:

Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі

Құрылыс, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері

және жер ресурстарын басқару комитетінің Техникалық

реттеу және нормалау басқармасы

3 БЕКІТІЛГЕН ЖӘНЕ

Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі

ҚОЛДАНЫСҚА

Құрылыс, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері

ЕНГІЗІЛГЕН:

және жер ресурстарын басқару комитетінің 2014 жылғы

«29ª желтоқсандағы № 156-НҚ бұйрығымен

ПРЕДИСЛОВИЕ

1 РАЗРАБОТАН:

АО «КазНИИСАª, ТОО «ИННОБИЛДª

2 ПРЕДСТАВЛЕН:

Управлением

технического

регулирования

нормирования Комитета по делам строительства,

жилищно-коммунального хозяйства и управления

земельными ресурсами Министерства национальной

экономики Республики Казахстан

3 УТВЕРЖДЕН И

Приказом Комитета по делам строительства, жилищно-

ВВЕДЕН В ДЕЙСТВИЕ:

коммунального хозяйства и управления земельными

ресурсам Министерства национальной экономики

Республики Казахстан от

«29ª декабря

2014 года

№ 156-НҚ

Осы мемлекеттік нормативті Қазақстан Республикасының сәулет, қала құрылысы

және құрылыс істері жөніндегі Уәкілетті мемлекеттік органның рұқсатынсыз ресми

басылым ретінде толық немесе ішінара қайта басуға, көбейтуге және таратуға болмайды

Настоящий государственный норматив не может быть полностью или частично

воспроизведен, тиражирован и распространен в качестве официального издания без

разрешения Уполномоченного государственного органа по делам архитектуры,

градостроительства и строительства Республики Казахстан

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ

1 ҚОЛДАНЫЛУ САЛАСЫ

2 НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР

3 ТЕРМИНДЕР МЕН АНЫҚТАМАЛАР

4 ҚОЛАЙЛЫ ШЕШІМДЕР

4.1 Жалпы талаптар

4.2 Инертті толтырғыштары бар полимербетондарды жіктеу

4.3 Полимербетондардың техникалық сипаттамалары

4.4 Полимербетонды композитті материалдарды шығару үшін қажетті материалдар ... 10

4.4.1 Шайырлар, қатырғыштар және пластификаторлар

4.4.2 Толтырғыштар

4.4.3 Толықтырғыштар

4.4.4 Арматуралаушы материалдар

4.5 Полимербетондарды өндіру

4.5.1 Полимербетондар құрамын жобалау ерекшеліктері

4.5.2 Полимербетонды қоспаны дайындау

4.6 Полимербетонды бұйымдарды өндіру

4.6.1 Полимербетондардан бұйымдарды қалыптастыру

4.6.2 Полимербетонды бұйымдарды қатыру

4.7 Полимербетондар номенклатурасы және тиімді пайдалану салалары

4.8 Жұмыс сапасын бақылау

5 ӨНДІРІС ҚАУІПСІЗДІГІ, ЕҢБЕКТІ ЖӘНЕ ҚОРШАҒАН ОРТАНЫ ҚОРҒАУ

ТАЛАПТАРЫ

6 БҰЙЫМДАРДЫ ДАЙЫНДАУ БАРЫСЫНДА ЭНЕРГИЯНЫ ҮНЕМДЕУ ЖӘНЕ

ТАБИҒИ РЕСУРСТАРДЫ ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУ

А қосымшасы (ақпараттық) Полимербетондардың орташаландырылған физикалық-

механикалық көрсеткіштері

Б қосымшасы (ақпараттық) Шайырлардың сипаттамалары

В қосымшасы (ақпараттық) Полимербетон құрамын іріктеу

III

КІРІСПЕ

Ережелер жинағы қаулысымен бекітілген бекітілген

«Ғимараттар мен

құрылыстардың, құрылыс материалдары мен бұйымдардың қауіпсіздігіне қойылатын

талаптарª техникалық регламентінің негізгі талаптары жүзеге асырылатын

полимербетоннан әзірленген бұйымдарды өндірудің технологиялық параметрлері

бойынша қолайлы шешімдерді ұсынады.

Ережелер жинағы «Ғимараттар мен құрылыстардың, құрылыс материалдары мен

бұйымдардың қауіпсіздігіне қойылатын талаптарª техникалық регламенті талаптарын

орындаудың жалғыз әдісі болып табылмайды.

Әзірленген Ережелер жинағы полимербетон конструкциялары мен бұйымдарын

барынша кеңінен және дұрыс өндіруге, пайдалануға септігін тигізіп, нәтижесінде

ғимараттар мен құрылыстардың пайдалану сенімділігін арттыру мүмкіндігіне қол

жеткізуге болады.

жинағын әзірлеу барысында ғылыми-техникалық ақпарат талданып, бұйым өндірудің

алдыңғы қатарлы отандық және шетелдік тәжірибесі қорытындыланып, сәулет, қала

құрылысы және құрылыс саласындағы халықаралық және ұлттық нормативтік-

техникалық құжаттармен үйлестіру жұмыстары жүргізілді.

СП РК 5.03-106-2013

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЕРЕЖЕЛЕР ЖИНАҒЫ

СВОД ПРАВИЛ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

ПОЛИМЕРБЕТОН ӨНДІРІСІ ЖӘНЕ ОЛАРДАН ЖАСАЛҒАН БҰЙЫМДАР

ПРОИЗВОДСТВО ПОЛИМЕРБЕТОНОВ И ИЗДЕЛИЙ ИЗ НИХ

Енгізілген күні - 2015-07-01

1 ҚОЛДАНЫЛУ САЛАСЫ

1.1 Осы ережелер жинағы полимербетондарға және олардан жасалатын бұйымдарға

таралады, оларды өндіру және пайдалану ережелерін белгілейді.

1.2 Осы ережелер жинағы құрылыста конструкциялық және өңдеу материалдары

ретінде пайдаланылатын полимербетондарды және олардан жасалатын бұйымдарды

өндіруші кәсіпорындарға арналған.

1.3 Ережелер жинағы құрамында полимербетондарды шығару бойынша нұсқаулар,

материалдарға, арматура мен салма бөліктерін тоттанудан қорғауға қойылатын талаптар;

бұйымдар сапасын қамтамасыз ету және бақылау технологиялары келтірілген.

1.4 Осы ережелер жинағының қолайлы шешімдері сапа мен сенімділіктің қажетті

деңгейін қамтамасыз етуге, материалды және отын-энергетикалық қорларды үнемді

пайдалануға қойылатын талаптар негізінде полимербетоннан арматураланған және

арматураланбаған бұйымдар мен конструкциялар өндірісін қамтиды.

2 НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР

Осы ережелер жинағын қолдану үшін келесі сілтемелік нормативтік құжаттар қажет:

ҚР СТ 937-92 Конструкция және бетон және темірбетон құрама бұйымдары. Жалпы

техникалық шарт.

ҚР СТ

948-92 Жасанды кеуекті малтатас, қиыршықтас және құм.

Техникалық шарттар.

СТ РК 1217-2003 Құрылыс жұмыстарына арналған құм. Сынау әдістері

ҚР СТ ISO

377-2011 Болат және болат бұйымдар. Бөліктер мен үлгілерді

механикалық сынақтар үшін орналастыру және дайындау.

ҚР СТ ISO 1920-6-2009 Бетонды сынау. 6-Бөлім. Үлгілерді жинау, темірбетон

қаңқаларды дайындау және сынау.

ҚР СТ ISO 6784-2007 Бетон. Сығу барысындағы серпімділігінің статикалық модулін

анықтау.

ҚР СТ EN

10080-2011 Темірбетон конструкцияларына арналған арматура.

Дәнкерленген арматура.

ҚР СТ EN 12620-2011 Бетонға арналған толтырғыштар.

Ресми басылым

ГОСТ 12.1.004-91 Еңбек қауіпсіздігі стандарттарының жүйесі. Өрт қауіпсіздігі.

Жалпы талаптар.

ГОСТ 12.1.005-88 Еңбек қауіпсіздігі стандарттарының жүйесі. Жұмыс аймағының

ауасына қойылатын жалпы санитарлық-гигиеналық талаптар.

ГОСТ 12.1.007-76 Еңбек қауіпсіздігі стандарттарының жүйесі. Зиянды заттар.

Жіктеу және қауіпсіздіктің жалпы талаптары

ГОСТ 12.2.003-91 Еңбек қауіпсіздігі стандарттарының жүйесі. Өндірістік құрал-

жабдықтар. Жалпы талаптар безопасности.

ГОСТ 12.4.021-75 Еңбек қауіпсіздігі стандарттарының жүйесі Желдету жүйелері.

Жалпы талаптар.

ГОСТ 17.2.3.02-78 Табиғатты қорғау. Атмосфера. Өнеркәсіптік кәсіпорындармен

зиян заттардың жол берілетін шығарылуын белгілеу ережесі.

ГОСТ 310.2-76 Цементтер. Тарту ұсақтығын анықтау әдістері.

ГОСТ 473.1-81 Химиялық және ыстыққа төзімді қыш бұйымдар. Қышқылға

төзімділігін анықтау әдісі.

ГОСТ 2168-83 Техникалық диметиланилин. Техникалық шарттар.

ГОСТ 5781-82 Темірбетон конструкцияларына арналған ыстықтай тегістелген болат.

Техникалық шарттар.

ГОСТ 5822-78 Анилин гидрохлорид. Техникалық шарттар.

ГОСТ 8295-73 Майлаушы графит. Техникалық шарттар.

ГОСТ 8267-93 Құрылыс жұмыстарына арналған тығыз тау жыныстарынан жасалған

қиыршықтас пен малтатас. Техникалық шарттар.

ГОСТ 8269.0-97 Құрылыс жұмыстарына арналған тығыз тау жыныстарынан және

құрылыс қалдықтарынан жасалған қиыршықтас пен малтатас. Физикалық-механикалық

сынақтар әдістері.

ГОСТ 8478-81 Темірбетон конструкцияларына арналған дәнекерленген торлар.

Техникалық шарттар.

ГОСТ 8736-93 Құрылыс жұмыстарына арналған құм. Техникалық шарттар.

ГОСТ 9077-82 Ұнтақталған шаң тәрізді кварц. Жалпы техникалық шарттар.

ГОСТ 10180-2012 Бетондар. Беріктігін бақылау үлгілері бойынша анықтау әдістері.

ГОСТ 10181-2000 Бетон қоспалар. Сынау әдістері.

ГОСТ

10922-2012 Темірбетон құрылымдарының арматуралық және салмалы

дәнекерленген бұйымдары, арматуралық және салмалы бұйымдарының дәнекерленген

жіктері. Жалпы техникалық шарттар.

ГОСТ 13531-74 Құрама темірбетон зауыттарының бeтoн жайғыштары. Техникалық

шарттар.

ГОСТ 14231-88 Карбамидоформальдегидті шайырлар. Техникалық шарттар.

ГОСТ 14888-78 Техникалық бензоил қос тотығы. Техникалық шарттар.

ГОСТ 18105-2010 Бетондар. Беріктігін бақылау ережелері.

ГОСТ 20282-86 Жалпы мақсаттағы полистирол. Техникалық шарттар.

ГОСТ 20370-74 Метакрил қышқылының метил эфирі. Техникалық шарттар.

ГОСТ 23683-89 Мұнайдың қатты парафиндері. Техникалық шарттар.

ГОСТ 24619-81 Дискретті әрекетті таразылық мөлшерлегіштер, таразылар және

үздіксіз әрекетті таразы мөлшерлегіштер. Өлшеу шектері. Метрологиялық параметрлер.

ГОСТ 25246-82 Химиялық бетондар, төзімді. Техникалық шарттар.

ГОСТ

25781-83 Темірбетон бұйымдарын жасауға арналған болат қалыптар.

Техникалық шарттар.

ГОСТ 26633-2012 Ауыр және ұсақтүйіршікті бетондар. Техникалық шарттар.

ГОСТ 31398-2012 Бетон конструкцияларын арматуралауға арналған полимерлі

композитті арматура. Жалпы техникалық шарттар.

Ескертпе

- Осы құрылыс нормаларын пайдаланған кезде ағымдағы жылғы жағдай бойынша

жасалатын «Сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласындағы Қазақстан Республикасының аумағында

қолданылатын нормативтік құқықтық және нормативтік-техникалық актілер тізбесі»,

«Қазақстан

Республикасының стандарттау бойынша нормативтік құжаттар көрсеткіштері» және

«Қазақстан

Республикасының стандарттау бойынша мемлекетаралық нормативтік құжаттар көрсеткіші» ақпараттық

тізімдемесі және ай сайын шығатын тиісті ақпараттық бюллетень-журнал бойынша тексерген жөн. Егер

сілтеме құжат ауыстырылса (өзгерсе), онда осы нормативті пайдаланған кезде ауыстырылған (өзгертілген)

құжатты басшылыққа алу керек. Егер сілтеме құжат ауыстырусыз күшін жойса, онда оған сілтеме жасалған

ереже осы сілтемеге қатысы жоқ бөлігіне қолданылады.

3 ТЕРМИНДЕР МЕН АНЫҚТАМАЛАР

Осы ережелер жинағында тиісті анықтамаларымен келесі терминдер қолданылады:

3.1 Композит: Бір бірінен пішіні және/немесе фазалық күйі және/немесе химиялық

құрамы және/немесе қасиеттері бойынша ерекшеленетін екі немесе одан да көп

материалдардан құралатын, әдетте физикалық байланысқан және міндетті материал

(матрица) және арматуралаушы толтырғыштары қоса алғанда толтырғыштары бөліктер

арасында шекарасы бар қатты өнім.

Ескерту - Композит матрицасы мен толтырғышы біртұтас құрылым құрып, бірлесе отырып жұмыс

істеп, қорытынды бұйымның қызметтік арналуы бойынша қажетті қасиеттерді барынша жақсы қамтамасыз

етеді.

3.2 Полимерлі композит матрицасы: Арматуралаушы толтырғыштағы кернеулерді

өткізу, тарату үшін жауапты және полимерлі композиттің ыстыққа төзімділігін, ылғалға

төзімділігін, отқа төзімділігін және химиялық төзімділігін анықтайтын, полимерлі

композит біртұтастығын қамтамасыз ететін термореактивті шайырдан тұратын құрылым.

3.3 Термореактивті шайыр: Температура әсерінен және/немесе химиялық реакция

нәтижесінде қатырылғаннан кейін қайтарылмастай қатты, балқымайтын және ерімейтін,

үш өлшемді торлы құрылымы бар материалға айналатын шайыр.

Ескерту - Термореактивтілер қатарына қанықпаған полиэфирлі, эпоксидті, винилэфирлі, фенолды

және органикалық шайырлардың өзге түрлері жатады.

3.4 Термореактивті шайыр толтырғышы: Шайырға және/немесе матрицаны

өзгерту немесе қажетті қасиеттер беру немесе қорытынды өнім құнын азайту мақсатымен

қатыру процессіне дейін термореактивті шайырмен біріктірілген материал.

3.5 Шыны талшық: Органикалық емес шыны балқымасынан жасалған, полимерлік

композиттерді арматуралауға арналған талшық.

3.6 Полимербетондар: Минералды тұтқырлаушы заттарсыз және сусыз,

синтетикалық шайырлар немесе мономерлер және химиялық тұрақты толтырғыштар және

толықтырғыштар негізінде өндірілген аса толықтырылған композициялар.

3.7 Ауыр полимербетон: Синтетикалық байланыстырғыш және химиялық тұрақты

ірі, ұсақ толтырғыштардан өндірілген, орташа тығыздығы бойынша ауыр (2200 кг/м³

бастап, 2400 кг/м³дейін), тығыз құрылымды полимербетон.

3.8 Жеңіл полимербетон: Синтетикалық байланыстырғыш және кеуекті, химиялық

тұрақты ірі, ұсақ толтырғыштардан өндірілген, орташа тығыздығы бойынша жеңіл

(1600 кг/м³ бастап, 1800 кг/м³дейін) немесе жеңілдетілген (1100 кг/м³ бастап, 1500 кг/м³

дейін), тығыз құрылымды полимербетон.

3.9 Тұтқыр (байланыстырғыш) зат: Кристалл тор құра алатын полимер болып

табылады.

3.10 Толтырғыштар: Нақты қажетті қасиеттер беру мақсатымен композит

құрамына енгізілетін инертті материал.

3.11 Қоспалар: Жасалып отырған бұйымдардың қасиеттерін жақсарту мақсатымен

композит құрамына енгізілетін зат.

3.12 Қатуы (қатырылуы): Тұтқыр полимерлер кристаллды тор түзілетін процесс.

4 ҚОЛАЙЛЫ ШЕШІМДЕР

4.1 Жалпы талаптар

4.1.1 Құрамында толтырғыштары

(бөлшектер өлшемдері

0,15 мм аз ұсақ

шашыраңқы толтырғыштар) және толықтырғыштары (түйіршіктерінің өлшемі 5 мм дейін

құм, (түйіршіктерінің өлшемі 40 мм дейін қиыршық тас) бар полимербетондарды өндіру

технологиясы нормативті құжаттардың талаптарына сәйкес бұйымдар өндірісін

қамтамасыз етуі тиіс.

4.1.3 Құрылыста полимербетондарды пайдалану барысында келесілер ескерілуі

қажет:

- полимербетондарды қолдану конструкциялардың ерекше жағдайларда сенімділігін

арттыруды қамтамасыз етуі тиіс; композитті бұйымдар пайдаланудың режимдерімен

белгіленген қажетті параметрлерді және сипаттарды қамтамасыз етуі тиіс;

- кейбір жағдайларда қымбат болып табылатын полимербетондарды пайдалану

дәстүрлі материалдармен үйлестіріле пайдаланылуы немесе полимердің аз шығынын

қажет ететін жеке, жұқа қабатты элеметтер

(қаптамалар, жабындар) түрінде

пайдаланылуы тиіс;

- дәстүрлі материалдардың орнына полимербетондарды пайдалану құрылымдардың

(жабындардың) жалпы қызмет мерзімін арттыруы немесе олардың жөндеуге

жарамдылығын қамтамасыз етуі тіс.

4.1.4 Осы ережелер жинағының қолайлы шешімдері бұйымдар өндірісін

ұйымдастыру барысында да, қорғауыш жабын болып табылатын бұйымдар өндірісінде де

қолданылуы тиіс.

4.1.5 Осы ережелер жинағының ережелері полимербетондардан жасалған

бұйымдарға арналған қолданыстағы нормативтік, нормативтік-техникалық, жобалық және

технологиялық құжаттаманы әзірлеу және қайта қарау барысында орындалуы тиіс.

4.2 Инертті толтырғыштары бар полимербетондарды жіктеу

4.2.1 Полимербетондар жіктеуі:

- тұрақты - жасалғаннан кейін қасиеттерін өзгертпейтін (тозу процессінен өзге)

композиттер;

- аморфты - жасалғаннан кейін қасиеттерін өзгертетін

(тозу процессінен өзге)

композиттер;

- арнайы - жасалғаннан кейін және пайдалану ортасына түскеннен кейін қасиеттерін

өзгертетін (тозу процессінен өзге) композиттер.

4.2.2 Полимербетондар келесі негізгі сипаттары бойынша бөлінеді:

а) функционалдық арналуы:

- конструкциялық;

- жөндеуге арналған;

- арнайы.

б) орташа тығыздығы:

- аса ауыр (орташа тығыздығы 3500 кг/м³ бастап, 4000 кг/м³дейін);

- ауыр (орташа тығыздығы 2200 кг/м³ бастап, 2400 кг/м³дейін);

- жеңіл (орташа тығыздығы 1600 кг/м³ бастап, 1800 кг/м³дейін);

- өте жеңіл (орташа тығыздығы 400 кг/м³ бастап, 500 кг/м³дейін).

в) қатырғыш түрі:

- түрлі қышқылдармен қатырылатын;

- қос тотықтармен қатырылатын;

- аминдермен және сілтілермен қатырылатын.

Полимерлік байланыстырғышы және қатырғышы бойынша жіктеу

1-кестеде

келтірілген.

4.3 Полимербетондардың техникалық сипаттамалары

4.3.1 Полимербетон бұйымдары мен конструкцияларының өндірісі осы ережелер

жинағын ескере отырып және белгіленген тәртіпте бекітілген нақты өндіріс шарттарына

және бұйымдар мен конструкциялар түрлеріне әзірлеген технологиялық карталарға сәйкес

жүзеге асырылуы тиіс.

4.3.2 Полимербетон сапасы осы ережелер жинағының талаптарына және сол

бұйымдарға қатысты нормативтік құжаттардың талаптарына сәйкес бұйымдар өндірісін

қамтамасыз етуі тиіс.

4.3.3 Бетон мен бұйым қасиеттерінің сипаттамалары мәндері (кластар, маркалар

және т.б. түрінде) полимербетоннан жасалған бұйымның нақты түрі үшін нормативтік

құжаттамада белгіленгенге сәйкес келуі тиіс.

1-кесте - Полимерлік байланыстырғыштар және қатырғыштар

Полимербетонд

Полимербетон

Синтетикалық шайыр

Қатырғыш

ар класы

түрі

Фурфуролацетонд

Бензолсульфоқышқыл

ы ФА немесе

Фурфуролацетонды шайыр

(БСК), күкірт қышқылы,

ФАМ, ФАМ-М,

ФА немесе ФАМ және т.б.

СККП - және т.б.

ФАМ-Ф

Полиэтиленполиамин

Фуранды -

Фуранды -эпоксидті

Фуранды

(ПЭПА), ДЭТА, ГМД және

эпоксидті ФАЭД

компаунд

т.б.

Фуранды -

Фуранды -меламинді

БСК

меламинді,

компаунд

Фурилді ФС

Фурил спирті

Хлорлы темір, БСК

Бастаушылар -қос

Полиэфирлі шайырлар:

тотықтар және

Полиэфирмалеина

ПН-1, ПН-3, ПН-62,

гидроқостотықтар.

Полиэфирлі

тты ПН

ПНС-609- I22M және т.б.

Жеделдеткіштер -кобальт

нафтенаты және т.б.

Полиэфиракрилатт

Полиэфирлі шайырлар

Сол сияқты

МГФ-9, ТГМ-3 және т.б.

Мочевино-

Несепнәрлі-фор-

Тұз қышқылды анилин

формальде

мальдегидті шайыр КФЖ

мальдегидті МФ

және т.б.

гидные

және т.б.

Ацетонофор-

Ацетоноформальд

Ацетоноформальдегидті

ПЭПА және 25% NaOH

мальдегидные

егидті АЦФ

шайыр АЦФ-2, АЦФ23

Мономер метилметакрилат

Винилді

Винилды ММА

ПЭПА, УП-633М және т.б.

ММА

Эпоксидті шайырлар

Эпоксидті ЭД

ЭД-l6, ЭД-20 др

Эпоксидті

Эпоксиднополиамидді

Полиамидді шайырлар ПО-

Эпоксидті ЭП

компаунд

20 және т.б.

4.3.4 Полимербетонның негізгі қасиеттері келесідей анықталады:

- синтетикалық шайырлардың химиялық табиғатымен;

- құрамындағы толтырғыштың ұсақ шашыраңқы фракциямен;

- негізгі қаңқа ролін атқаратын және негізгі физикалық-механикалық қаситтеріне аз

әсер ететін толтырғыштардың ірі фракцияларымен (құм, қиыршық тас).

4.3.5 Сапалы полимербетондарға қол жеткізу үшін толтырғыштар мен

толықтырғыштардың қатайтқыштармен және катализаторлармен үйлесімдігін ескеру

қажет.

4.3.6 Сілтілі реакция беретін толтырғыштар мен толықтырғыштар фуранды және

қышқылды катализаторлармен қатырылатын өзге шайырлар негізіндегі полимербетондар

үшін жарамсыз.

Полиэфирлі, эпоксидті, ацетоноформальдегидті шайырлардағы, ММА және т.б.

негізіндегі полимербетондар үшін шектеулер жоқ.

4.3.7 Полимербетондардың беріктігі 40 МПа бастап 110 МПа дейін және одан

жоғары болуы тиіс.

Полимербетондардың орташа мәнге келтірілген физикалық-механикалық

сипаттарын

А Қосымшасына сәйкес қабылдау қажет.

4.3.8 Эпоксидті шайыр негізіндегі полимербетонды қоспа қатырғыш енгізілгеннен

кейін бірден қарқынды қата бастайтындығын ескеру қажет.

4.3.9 Полиэфирлі шайыр негізіндегі полимербетонды қоспаның ауа температурасы

(20 ± 5) °С аспаса қатуы әдетте барынша қарқынды жылдамдықпен алғашқы жеті тәулік

барысында жүріп, 14 тәуліктен кейін мүлдем тоқтайды десе болады.

4.3.10 Эпоксидті және полиэфирлі шайыр негізіндегі полимербетонның қасиеттерін

байланыстырушы құрамындағы катализатор мен қатырғыш түрі мен мөлшеріне,

түйіршікті құрамы және минералды материал мөлшеріне байланысты жобалау қажет.

4.3.11 Ұсынылатын құрамдар қоспасындағы эпоксидті немесе полиэфирлі

шайырдың және минералды материалдың тиімді салмақ қатынасы 1:5 бастап 1:7 дейін

құрауы тиіс.

4.3.12 Полиэтиленполиамин қатырғышының оңтайлы мөлшері ауа температурасы

(20 ± 5) °С болғанда ЭД-5 немесе ЭИС-1 маркалы эпоксидті шайырлардың 100 салмақтық

бөлігіне 10 бастап 20 дейін салмақты құрауы тиіс.

4.3.13 Эпоксидті байланыстырғыштың жарамдылығын арттыру үшін оның құрамына

пластификаторлар қосу қажет.

Дибутилфталат және полиэфир ПН-1 пластификаторлары эпоксидті

байланыстырғыштың жарамдылығын 2 еседен артық артырады.

4.3.14 Жарамдылығын арттыру үшін (1,2 бастап, 1,7 есеге дейін) тас көмір қарамайы

және сұйық битум байланыстырғыштарының құрамына эпоксидті шайырлардың 100

салмақтық бөлігіне 10 бастап, 40 дейін салмақтық бөлігін қосу қажет.

4.3.15 Ең аз жарамдылық мерзіміне фурил спиртімен пластификацияландырылған

эпоксидті байланыстырғыш

(ауа температурасы

(20

± 5)

°С болғанда

2 сағаттан,

2,5 сағатқа дейін) екендігін ескеру қажет.

4.3.16 Полиэфирлі байланыстырғыштың жарамдылық уақыты қатырғыш

циклогексанон және катализатор

- кобальт нафтенатының мөлшеріне байланысты

қабылдануы тиіс.

Қатырғыштың оңтайлы көлемі полиэфирлі шайырлардың 100 салмақтық бөлігіне

мөлшермен 3 салмақтық бөлікті, катализатордың

- мөлшермен 1 салмақтық бөлікті

құрауы тиіс.

4.3.17 Полиэфирлі шайырдағы полимербетонды қоспаның жарамдылығы қоспа

құрамында минералды құрамдастың мөлшері көбейген сайын қысқаратындығын ескеру

қажет (минералды құрамдастың мөлшері полиэфирлі байланыстырғыштың 1 салмақтық

бөлігіне

1 салмақтық бөліктен,

7 салмақтық бөлікке дейін арттырылғанда, ауа

температурасы

(20 ± 5) °С болғанда қоспаның жарамдылығы 30 минуттан 20 минутқа

дейін қысқарады).

4.3.18 Полимербетонды қоспаларды жаю ыңғайлылығы синтетикалық шайырлардың

түрі мен қабылданған мөлшеріне, толтырғыштың шашыраңқылығы, толтырғыштар мен

толықтырғыштар фракцияларының арасындағы қатынасқа байланысты қабылдануы тиіс.

Қаттылығы жағынан полимербетонды қоспалар төрт негізгі топқа (шартты) бөлінеді,

орташа құрамдар 2-кестеде көрсетілген.

2-кесте - Полимербетонды қоспаларды жаю ыңғайлылығына байланысты орташа

құрамдары

Полимербетонды қоспаларды жайылу ыңғайлылығы

Материал

Жартылай

иілмелі

қалыпты

қатты

құрғақ

51 бастап,

53 бастап,

56 бастап,

58 бастап,

Қиыршық тас

52 дейін

55 дейін

57 дейін

60 дейін

23 бастап,

25 бастап,

27 бастап,

Құм

24 дейін

26 дейін

27 дейін

28 дейін

10 бастап,

8 бастап,

6 бастап,

Минералды ұн

12 дейін

11 дейін

9 дейін

7 дейін

Синтетикалық

12 бастап,

9 бастап,

6 бастап,

5 бастап,

шайыр

15 дейін

12 дейін

8,5 дейін

6 дейін

Ескерту:

1 Шайырлар мөлшерлерінің бұдан аз мәндері ауыр бетондарға, ал үлкен мәндері

- кеуекті

толтырғыштардағы жеңіл бетондарға жатады.

2 Қатырғыш мөлшері шайырлардың қабылданған шығындарына байланысты таңдалады.

4.3.19 Полимербетондардың тозуға төзімділігі мен өзгедей физикалық-механикалық

қасиеттері полимер, қатырғыш, пайдаланылатын толтырғыш, оның гранулометриялық

құрамы, қату режимдері және т.б. негізінде анықталуы тиіс.

4.3.20 Химиялық тұрақтылығына байланысты толтырғыштарды әдетте үш топқа

бөледі:

- қышқылға төзімді (кварц, андезит, диабаз);

- сілтіге төзімді (әк тас, доломит, мәрмәр);

- әмбебап (графит - ұнтақ, ұнтақталған кокс, полиэтилен).

4.3.21 Пайдаланылатын толтырғыштардың оңтайлы шашыраңқылығы 3200 см²/г

бастап, 3500 см²/г дейінгі мәнді құрауы тиіс.

4.3.22 Толтырылған эпоксидті және полиэфирлі байланыстырғыштардың су

сіңіргіштігі мен қажалуы 3-кестеде келтірілген мәндерге сәйкес келулер тиіс.

3-кесте - Толтырылған эпоксидті және полиэфирлі байланыстырғыштардың қасиеттері

Толтырғышы бар полиэфирлі

Толтырғышы бар эпоксидті

байланыстырғыштар

Көрсеткіштер

кварцит.

ұнтақталға

графит-

кварцит.

ұнтақталған графит-

елеме

н әктас

ұнтақ

елеме

әктас

ұнтақ

24 сағат барысындағы

су сіңіргіштігі,

%, көп

0,06

0,10

0,14

0,09

0,15

0,17

емес

Қажалуы, мм: көп емес

- құрғақ үлгілер

0,025

0,084

0,034

0,028

0,088

0,039

- суда 90 тәуліктен

кейін

0,041

0,091

0,071

0,069

0,112

0,092

4.3.23 Полиэфирлі және эпоксидті құрамдардың қажалуға төзімділігі граниттен

2 еседен, 2,5 есеге дейін, 200 маркалы бетоннан 3 астам есе жоғары екендігін ескеру қажет

(4-кесте).

4-кесте - Полиэфирлі және эпоксидті құрамдардың қажалуға төзімділігі

Жартылай бекітілген қайрағышпен қажау

Толтырғыш:

см³/50 см², көп емес

байланыстырғыш

(ГОСТ 13087 бойынша)

Кварц елемесі: полиэфир

2,1

Кварц елемесі: эпоксид. жң.

2,4

Ұнтақталған әктас:полиэфир

3,2

Ұнтақталған әктас: эпоксид.

4,0

жң.

Графит ұнтақ: полиэфир

2,8

Графит ұнтақ: эпоксид. жң.

3,97

Гранит (салыстыру үшін)

5,05

4.3.24 Полимербетонның аязға төзімділік маркасы полимер түріне байланысты

келесілер үшін құрауы тиіс:

- эпоксидті - F350, F400;

- полиэфирлі - F450, F500.

4.3.25 30 тәуліктен 180 тәулікке дейін суда сақтағанда мүлдем өзгермейтін біркелкі

және тығыз құрылымды қалыптастыру үшін полимерге кварцитті толтырғыш пен

толықтырғыштың оңтайлы мөлшерін енгізу қажет.

4.3.26 Эпоксидті және қанықпаған полиэфирлі байланыстырғыштағы және кварцитті

толықтырғыш пен толтырғыштағы ең төзімді болып табылады.

4.4 Полимербетонды композитті материалдарды шығару үшін қажетті

материалдар

4.4.1 Шайырлар, қатырғыштар және пластификаторлар

4.4.1.1 Полимербетондарды шығару үшін өндірушілердің талаптарына сәйкес

келетін келесі синтетикалық шайырларды пайдалану қажет. Шайырлардың сипаттамалары

Б-Қосымшасында келтірілген:

- ФАМ немесе ФАфурфурол-ацетон шайырлары;

- ПН-1 немесе ПН-63 қанықпаған полиэфир шайырлары;

- КФ-Ж карбамидоформальдегидті (ГОСТ 14231);

- ФАЭД-20 фуран-эпоксидті шайыры;

- эфир метил метакрил қышқылдары

(мономер метилметакрилат) ММА

(ГОСТ 20370).

4.4.1.2 Синтетикалық шайырлардың қатырғыштары ретінде нормативті-техникалық

құжаттама талаптарына сәйкес материалдарды пайдалану қажет:

- ФАМ және ФА фурфурол-ацетон шайырлары үшін

- бензолсульфоқышқыл

БСК;

- ПН-1 және ПН-63 полиэфирлі шайырлары үшін - ГП изопропилбензол гидроқос

тотығы;

- карбамидоформальдегидті КФ-Ж үшін

- тұз қышқылды анилин СКА

(ГОСТ 5822);

- ФАЭД-20 фуран-эпоксидті шайыры үшін - полиэтиленполиамин ПЭПА;

- ММА метилметакрилаты үшін - техникалық диметиланилин ДМА (ГОСТ 2168)

және ПБ бензоил қос тотығынан (ГОСТ 14888) тұратын жүйе.

4.4.1.3 Полиэфирлі шайырлардың қатуын жылдамдатқыш ретінде НК кобальт

нафтенатын пайдалану ұсынылады.

4.4.1.4 Метилметакрилат ұшқыштығын азайту үшін мұнай парафинін (ГОСТ 23683)

пайдалану қажет.

4.4.1.5 Метилметакрилат қату реакциясының барысын тұрақтандыру үшін

эмульсиялық полистиролды (ГОСТ 20282) пайдалану қажет.

4.4.1.6 Өндірушілердің талаптарына сәйкес келетін пластификациялаушы қоспалар

ретінде келесі материалдарды пайдалану қажет: катапин; алкамон; К-421-02 меламин-

формальдегидті шайырын; сульфатталған нафталинформальдегидті қосылыстарды - С-3

пластификаторын.

4.4.1.7 Эпоксидті және полиэфирлі байланыстырғышқа және полимербетонның

белгіленген қасиеттеріне қойылатын талаптар 5-кестеде келтірілген .

5-кесте - Эпоксидті және полиэфирлі байланыстырғыш және полимербетонның

қасиеттері

Қасиеттерінің көрсеткіші

Байланыстырғыш қасиеті

эпоксидті

полиэфирлі

шайырда

Ауа температурасы (20 ± 5) °С жағдайындағы

Кем дегенде 2,5

жарамдылық уақыты, сағат

және 5 көп емес

Полимербетонның желімделген үлгілерінің таюға

Кем дегенде 0,2

және жұлынуға дейінгі беріктік шектері, МПа

4.4.2 Толтырғыштар

4.4.2.1 Химиялық құрамына байланысты толтырғыштар келесі топтарға бөлінеді:

- кремнеземді (кварц құмы, волластонит, перлит және т.б.);

- карбонатты және негізгі (доломит, диабаз);

- алюминий және магний сулы силикаттары (каолин, тальк);

- көмір-графитті (кокс, графит).

4.4.2.2 Полимербетондарды шығару барысында толтырғыш ретінде андезит ұнын,

кварц ұнын (ГОСТ 9077), маршалитті (ҚР СТ EN 12620 (ГОСТ 8736)), диабаз ұнын,

графит ұнтағын (ГОСТ 8295) пайдалану қажет.

4.4.2.3 Толтырғыштар ретінде ұнтақталған кварцитті, аглопоритті және кварцев

құмын пайдалануға рұқсат етіледі.

4.4.2.4 Минералды толтырғыштардың ұсынылатын гранулометриялық құрамы

6-кестеде келтірілген, минералды толтырғыштардың негізгі қасиеттері

7-кестеде

келтірілген.

4.4.2.5 Толтырғыштардың үлестік беттері

2500 см²/г бастап, 3500 см²/г дейінгі

шектерде болуы тиіс.

4.4.2.6 Аса жоғары шашыраңқы толтырғыштарды пайдалану байланыстырғыштың

кеуектігі артып, толтырғыштың ауа тартқыш әрекеті салдарынан беріктіктің төмендеуіне

әкеп соғу мүмкіндігін ескеру қажет.

4.4.2.7 Толтырғыштартарды салмақ бойынша ылғалдылық қалдығы 0,5 % аспайтын

құрғақ күйде пайдалану қажет.

4.4.2.8 Карбонаттармен, негіздермен және металл шаңымен ластанған

толтырғыштарды пайдалануға тыйым салынады.

6-кесте - Минералды толтырғыштардың ұсынылатын гранулометриялық құрамы

Фракциялар бойынша бөлшектік құрам, мм, %

100

Бөлшектерінің

Толтырғыш

Құрылымы

бастап

дейін

пішіні

2 аз

көп

дейін

емес

Андезит ұны

6,53

43,4

16,75

24,09

Барит ұны

Изометриялық

Диабаз ұны

7,5

12,4

19,7

22,3

28,1

Кварц ұны

3,6

6,45

27,6

18,7

11,3

32,4

4,4

Ұнтақталған

4,54

5,05

24,84

бастап

14,89

47,13

аглопорит

Кристаллды

дейін

Доломит

Кокс

Графит ұны

Қабыршықты

(электродтық)

Каолин

Гексанон -

100

қабыршықтар

Тальк

Қабыршықты

Аэросил-175

Изометриялық

Аморфты

100

7-кесте - Минералды толтырғыштардың негізгі қасиеттері

Үлестік беті, см²/г, анықталған

Үймедегі

азоттың төмен

Толтырғыш

ылғалдылығы,

Тығыздығы,

тығыздығы,

ПСХ-2

температуралық

Түсі

%, дейін

г/см³

бойынша

адсорбциясы

бойынша

1,4 бастап

Барит ұны

0,15

4,1 бастап

1,6 дейін

6500 дейін

Ақ

1,1 бастап

2,6 бастап

от 2500 до

3200 бастап,

Кварц ұны

0,15

1,15 дейін

Сұр

2,65 дейін

3200 дейін

3300 дейін

1 бастап

2.6 бастап

2100 бастап

3300 бастап,

Андезит ұны

0,18

1,08 дейін

2,7 дейін

3300 дейін

3500 дейін

1,1 бастап

Ұнтақталған

2,5 бастап

2100 бастап

3500 бастап,

0,2

1,15 дейін

аглопорит

2,6 дейін

3500 дейін

4000 дейін

7-кесте - Минералды толтырғыштардың негізгі қасиеттері

(жалғасы)

Үлестік беті, см²/г, анықталған

Үймедегі

азоттың төмен

Толтырғыш

ылғалдылығы,

Тығыздығы,

тығыздығы,

ПСХ-2

температуралық

Түсі

%, дейін

г/см³

бойынша

адсорбциясы

бойынша

0,9 бастап

- доломит

0,2

до 2,9

8700 дейін

Ақ

1 дейін

1,9 бастап

0,55 бастап

- кокс

0,32

5850 дейін

9100 дейін

Қара

2 дейін

0,8 дейін

Графит

ұны

2,3 бастап

0,55 бастап

4100 бастап,

0,21

3800 дейін

(электродтық)

2,6 дейін

0,75 дейін

5300 дейін

Ақ

3,9 бастап

29 бастап

0,2

1200 дейін

Ақ

электрокорунд

41 дейін

3,25 дейін

0,35 бастап

Каолин

0,53

2,51 дейін

0,4 дейін

0,55 бастап

Тальк

0,8

2,87 дейін

0,6 дейін

0,04 бастап

Аэросил-175

0,97

2,22 дейін

0,05 дейін

Кварц өзен

1,3 бастап

құмы

0,15

2,65 дейін

Түссіз

1,6 дейін

(Люберцы)

4.4.2.9 Толтырғышты таңдау барысында алынған полимербетон өзі түйісетін жебірлі

ерітінділерге төзуі үшін оның химиялық және минералды құрамдарын ескеру қажет.

4.4.2.10 Құмның және толтырғыштардың қышқылға төзімділігі ГОСТ 473.1 сәйкес

кем дегенде 97 % болу тиіс.

4.4.3 Толықтырғыштар

4.4.3.1 Толықтырғыштарды алдын ала органикалық және минералды ластанулардан

тазартып, салмағының 1,0 % аспайтын ылғалдылыққа дейін кептіріп, өлшемдері бойынша

фракцияларға бөлу қажет.

4.4.3.2 Толықтырғыштарды таңдау барысында олардың тұтқыр заттың

құрамдастарымен өзара әрекеттесу ықтималдығын ескеру қажет.

4.4.3.3 ФА мономеріндегі полимербетон үшін карбонатты толықтырғыштарды

(қатырғышы - қышқыл) пайдалануға болмайды.

4.4.3.4 Толықтырғыштарды негізінен химиялық тұрақты тау кендерін

(андезит,

базальт, кварцит, туф) ұсақтау жолымен алу қажет. Жақсы толықтырғыштар болып

графит, көмір және кокс табылады.

4.4.3.5 Химиялық тұрақты тау кендерін ұсақтау барысында түйіршіктерінің

максималдық өлшемдері 3 мм елемелерді пайдалануға рұқсат етіледі.

4.4.3.6 Ірі толықтырғыштар ретінде ҚР СТ EN 12620, ГОСТ 8267 қышқылға төзімді

қиыршық тасты немесе малта тасты пайдалану қажет.

4.4.3.7 Шөкпе тау кендерінің қиыршық тасын пайдалануға тыйым салынады.

4.4.3.8 Полимербетондар үшін ірі кеуекті толықтырғыштар ретінде ҚР СТ 948

талаптарына сәйкес керамзит малтатасын, туф малтатасын, пемза малтатасын, перлит

малтатасын, шунгизит малтатасын және аглопорит қиыршық тасын және өзгедей жасанды

және табиғи кеуекті материалдарды пайдалану қажет.

4.4.3.9 Аса тығыз ауыр полимербетондарды шығару үшін келесідей фракциялы

қиыршық тасты пайдалану қажет:

- 20 мм тең шағын диаметр жағдайында 10 мм бастап, 20 мм дейінгі бір фракциялы

қиыршық тасты пайдалану қажет;

- 40 мм тең ең үлкен диаметр жағдайында 10 мм бастап, 20 мм дейінгі және 20 мм

бастап, 40 мм дейінгі екі фракциялы қиыршық тасты пайдалану қажет.

4.4.3.10 Кеуекті толықтырғыштардан полимербетондар жасау үшін максималдық

өлшемі

20 мм дейінгі кеуекті толықтырғыш пайдаланылуы тиіс. Кеуекті

толықтырғыштардың көлемін мөлшерлеу қажет.

4.4.3.11 Әр фракцияның түйіршіктік құрамы ҚР СТ 948 талаптарына сәйкес келуі

тиіс.

4.4.3.12 Қоспадағы 5 мм бастап, 10 мм дейінгі және 10 мм бастап, 20 мм дейінгі

фракциялар арасындағы қатынасты кем дегенде 40:60 (салмағына пайызбен) қабылдау

қажет.

4.4.3.13 Полимербетондарды шығару барысында ұсақ толықтырғыш ретінде

ҚР СТ EN 12620, ГОСТ 8736 және осы ережелер жинағының талаптарына сәйкес кварц

құмдарын пайдалану қажет:

- табиғи (табиғи күйінде), табиғи фракцияландырылған және табиғи байытылған;

- үгітілген және үгітілген фракцияландырылған.

4.4.3.14 Полимербетондағы ұсақ толықтырғыштың түйіршікті құрамы ГОСТ 26633

құрамында келтірілген елеу қисық сызығына сәйкес келуі тиіс. Ірі құм модулі 2 бастап,

3 дейінгі аралықта болуы тиіс.

4.4.3.15 Кварц құмын таза, бөгде қоспасыз пайдалану қажет.

4.4.3.16 Құм құрамында тесіктері 0,16 мм елеуіштен өтетін түйіршіктер мөлшері

келесі мәндерден аспауы тиіс: I класс үшін - 5 %; II класс үшін - 15 %. Ұнтақтау әдісімен

анықталатын тозаңды, сазды және шөгінді бөлшектердің мөлшері салмағының 0,5 %

аспауы тиіс.

4.4.3.17 Ірі және ұсақ толықтырғыштар құрғақ болулары тиіс - ылғалдылығы 1,0 %

көп емес.

4.4.3.18 Толықтырғыштарды карбонаттармен (бор, мәрмәр, әк тас), негіздермен (әк,

цемент) және металл шаңымен (болат, мырыш) ластауға тыйым салынады.

4.4.3.19 Ұсақ толтырғыштардың және қиыршық тастың қышқылға төзімділігі кем

дегенде 96 % болу тиіс.

4.4.3.20 Ірі толықтырғыштың орташа тығыздығы мен гранулометриялық құрамын

қалыптастыру барысындағы қаптама тығыздығын, іс жүзіндегі бұйымдардың немесе

конструкциялардың өлшемдерін, геометриялық пішінін және орташа тығыздығын ескере

отырып таңдау қажет.

4.4.4 Арматуралау материалдары

4.4.4.1 Полимербетондарды болат, алюминий немесе шыныпластикті арматуралау

ұсынылады. Алюминий арматурасын полиэфирлі шайырлардың негізіндегі

полимербетондарда, алдын ала тарта отырып пайдалану ұсынылады.

4.4.4.2 Электр оқшаулаушы қасиеттері болуы тиіс армополимерлі конструкциялар

үшін ГОСТ 31938 сәйкес шыны талшықтармен шашыраңқы арматуралауды немесе

шыныпластикті арматураны пайдалануға рұқсат етіледі.

4.4.4.3 Шыныпластикті арматураны алдын ала кернелген конструкцияларда

пайдалану қажет.

4.4.4.4 Алюминий қорытпаларынан жасалған арматура сілтілі ортада, тұз

қышқылында, хлор, фтор және өзге галогендер әсерінен бұзылатындығын ескеру қажет.

4.4.4.5 Полимербетондағы арматураны қорғау үшін темір катиондарымен қиын

еритін кешендер құра алатын лигносульфонаттарды, танниндерді, аминоспирттерді

4.5 Полимербетондарды өндіру

4.5.1 Полимербетондар құрамын жобалау ерекшеліктері

4.5.1.1 Бетонның қажетті физикалық-механикалық қасиеттеріне

(беріктігіне,

тығыздығына, төзімділігіне және т.б.) қол жеткізу барысында полимерлік

тұтқырлағыштың барынша аз шығынын қамтамасыз ету мақсатымен минералды бөліктің

түйіршікті құрамын, байланыстырушының құрамын және минералды бөлік пен эпоксидті

байланыстырғыштың салмақ қатынастарын таңдау қажет.

4.5.1.2 Тұтқырлағыш шығынын азайту үшін әдетте полимердің толтырғышқа 1:5

бастап,

1:12

дейінгі қатынаста

(салмағы бойынша) әлсіз полимербетондарды

пайдаланады, ол 1 м³ бетонға 100 кг бастап 200 кг дейін полимерді құрайды.

4.5.1.3 Эпоксидті байланыстырғыш негізіндегі полимерлі бетон құрамын жобалау

немесе белгіленген беріктік пен қажетті физикалық-механикалық қасиеттерді қамтамасыз

ететін әдіспен таңдау қажет.

4.5.1.4 Толтыру дәрежесін азайту немесе ұлғайту беріктігінің төмендеуіне әкеп соғу

мүмкіндігін ескеру қажет.

4.5.1.5 Полимербетон құрамын жобалау барысында толтырғыштың оңтайлы

мөлшері пайдаланылатын шайырлар және толтырғыштың табиғатымен ғана емес,

соңғысының шашыраңқылығымен де анықталатындығын ескеру қажет.

4.5.1.6 Толтырғыш пен байланыстырғыш арасындағы оңтайлы қатынасты тәжірибелі

жолмен таңдау қажет.

4.5.1.7 Түйіршіктердің тығыз қапталуын қамтамасыз ету үшін полимербетонда

толықтырғыштар қоспасының ең аз кеуектігін қамтамасыз ететін гранулометриялық

құрамдағы толықтырғышты пайдалану қажет.

4.5.1.8 Эпоксидті байланыстырғыш негізіндегі полимерлі бетона құрамын

В-қосымшасына сәйкес белгіленген беріктік пен қажетті физикалық-механикалық

қасиеттерді қамтамасыз ететін кез келген әдіспен жобалау және таңдау қажет.

4.5.2 Полимербетон қоспасын дайындау

4.5.2.1 Полимербетон қоспаны дайындау келесі операциялардан тұрады:

- толықтырғыштарды жуу;

- толтырғыштар мен толықтырғыштарды кептіру;

- толықтырғыштарды фракциялау;

- қатырғыштар мен катализаторларды дайындау;

- құрамдастарды мөлшерлеу;

- құрамдастарды араластыру.

4.5.2.2 Полимербетонды дайындағанда құрамдастарды келесі кезектілікпен салу

ұсынылады: қиыршық тас, құм, толтырғыш (1-2 минутқа дейін араластыру), шайыр

(3 минутқа дейін араластыру), қатырғыш (3 минутқа дейін араластыру).

4.5.2.3 Полимербетонды қоспаның біркелкілігінің барынша жоғары дәрежесін

қамтамасыз ету және байланыстырғыш шығынын және араластырудың жалпы уақытын

азайту үшін шайырды

(байланыстырғыш пен толтырғыш қоспасы) бөлек, жылдам

араластырғышта араластырып, одан кейін бетон араластырғышта толықтырғыштардың

алдын ала дайындалған қоспамен араластыру қажет.

4.5.2.4 Бұйым ішінде беріктіктің төмендеуіне әкеп соғуы мүмкін қуыстардың қалып

қоюын болдырмау үшін қоспа газдарын шығарып тастау қажет.

4.5.2.5 Полимербетонды қоспаларды араластыру мен жаюды әдеттегі бетонға

қолданылатын әдістермен, стандартты құрал-жабдықтарды пайдалана отырып жүзеге

асыру қажет. Қажетті жағдайларда полимербетонды қоспаларды араластыру үшін оны

ысыту қажет.

4.5.2.6 Полимербетонды қоспаларды тығыздау үшін діріл амплитудасы ұлғайтылған

(2 мм -3 мм) дейін діріл алаңшаларын немесе тік және көлденең бағытта 1 минутта

3000 діріл жиілігімен амплитудасы 1 мм дейінгі резонансты діріл алаңшаларын пайдалану

қажет.

4.5.2.7 Тығыздауды әр араластыруды салғаннан кейін жүзеге асырып отыру

ұсынылады.

4.5.2.8 Дірілдетуді полимербетон бетіне сұйық фазасы көтерілгеннен кейін (әдетте

2-3 минутқа жуық) тоқтату қажет.

4.5.2.9 Полимербетонның әдеттегі жағдайлардағы қатуы («суықтай» қатуы) бөлме

температурасына және ауа ылғалдылығы 70 % көп емес жағдайда немесе 40 °С бастап,

80 °С дейінгі температуралық аралықта жүзеге асуы тиіс.

4.5.2.10 Полимербетонның қатуына қажетті жағдайлар мен ұзақтығын полимер

түріне, түріне және мөлшеріне байланысты қабылдау қажет.

4.5.2.11 Ылғалды шикізатты құрамдастарды пайдалануға немесе полимербетонды

ылғалды негізге жаюға тыйым салынады. Ылғалдылығы 4 % асатын құмды пайдалану

полимербетонның негізбен ілінісуін төмендетеді.

4.5.2.12 Эпоксидті шайырдағы полимербетонды қоспаның қызып кетуін

(қатуы

жылу бөліне отырып жүзеге асады) және мерзімінен бұрын қатуын (полимербетонға

айналуын) болдырмау үшін ауа температурасы (20 ± 5) °С дейінгі жағдайда 30 кг бастап,

40 кг дейін көлемдерде жасау қажет.

Эпоксидті шайырдағы полимербетонды жасау барысында:

- эпоксидті байланыстырғышты дайындайды;

- минералды құрамдастарды (ұсақ тасты, құмды) қажетті көлемдерде мөлшерлейді;

- эпоксидті байланыстырғышты және минералды құрамдастарды араластырады.

4.5.2.13 Эпоксидті байланыстырғышты суықтай дайындау үшін:

а) жеке ыдыстарда осы құрамның эпоксидті байланыстырғыштың құрамдастарының

қажетті мөлшерін өлшеп алу;

б) ыдысқа кезектестіре отырып эпоксидті шайырды, пластификаторды және

қатырғышты салып, әр құрамдасты қосқаннан кейін мұқият араластыру қажет.

4.5.2.14 Эпоксидті байланыстырғышты пластификаторды (кеуек толықтырғыштағы

құрам) ысыта отырып дайындау барысында құрамдастарды араластыру алдында тас көмір

қарамайын немесе сұйық битумды 40 °С бастап 60 °С дейінгі температураға ысыту қажет.

Одан кейін ыдысқа эпоксидті шайыр мен ысытылған көмір қарамайын немесе сұйық

битумды салу қажет; барлығы мұқият араластырылады. Осылайша әзірленген компаундты

(20 ± 5) °С дейінгі температураға ысыту қажет. Одан кейін компаундқа қатырғыш

қосылып, қайта араластырылады.

4.5.2.15 Эпоксидті байланыстырғыш және минералды материалдар қоспасынан

полимербетонды қоспаны дайындау үшін эпоксидті байланыстырғыш құйылған ыдысқа

минералды материал (құм), одан кейін ұсақ тас салынады.

4.5.2.16 Әр құрамдасты қосқаннан кейін полимербетонды қоспаны минералды

бөлшектер эпоксидті байланыстырғышқа толық шыланып, біркелкі қоспаға қол

жеткізгенше мұқият араластыру қажет.

4.5.2.17 Эпоксидті шайырдағы дайын полимербетонды қоспаны (20 ± 5) °С ауа

температурасында 0,5 - 1 сағат ішінде пайдалану қажет.

4.5.2.18 Ауа температурасы одан жоғары жағдайда эпоксидті шайырдағы

полимербетонды қоспаның жарамдылық уақыты

30 минуттан

20 минутқа дейін

қысқарады.

4.5.2.19 Полиэфирлі шайырдағы полимербетонды қоспаны 50 кг дейінгі көлемдерде

араластыру қажет.

4.5.2.20 Полиэфирлі шайырдағы полимербетонды қоспаны дайындау процессі

эпоксидті шайырдағы қоспалар кезектілігіне ұқсас кезектілікте жүзеге асыру қажет.

4.5.2.21 Байланыстырғышты дайындау үшін жеке ыдыстарда полиэфирлі шайырды,

кобальт нафтенатын және циклогексанон қос тотығын өлшеп алу қажет.

4.5.2.22 Полиэфирлі шайырды екі бірдей бөлікке бөлу қажет. Полиэфирлі

шайырлардың бір бөлігіне кобальт нафтенатының қажетті мөлшерін, ал екінші бөлігіне -

циклогексанон қос тотығының барлық қажетті мөлшері қосылады. Байланыстырғыштың

әр бөлігін 2 минуттан, 3 минутқа дейін мұқият араластыру қажет.

4.5.2.23 Байланыстырғыштың дайын бөліктерін (ПС + ПЦ және ПС + НК) бір біріне

қосып, мұқият араластыру қажет. Байланыстырғыштың екі бөлігін тек минералды

материалды қосу алдында, полимербетонды қоспаны жаю есебінен (20-30) минут бұрын

біріктіру қажет.

4.5.2.24 Дайын полиэфирлі байланыстырғышты минералды материалдармен

біріктіру қажет. Ол үшін полиэфирлі байланыстырғыш құйылған ыдысқа минералды

ұнтақ, одан кейін құм және толтырғыш қосылады. Әр минералды материал қосылғаннан

кейін біркелкі қоспаға қол жеткізгенше мұқият араластыру қажет.

Полиэфирлі шайырдағы полимербетонды қоспаны дереу пайдалану қажет, себебі

оның жарамдылық уақыты ауа температурасы

(20

± 5)

°С болғанда

20 минуттан

30 минутқа дейін құрайды.

4.5.2.25 Мөлшерлегішке салғанға дейінгі толтырғыштар мен толықтырғыштардың

температурасы (20 ± 5) С дейінгі шектерде болуы тиіс.

4.5.2.26 Бензолсульфоқышқылдан (БСК) және тұз қышқылды анилиннен (СКА),

басқа шайырларды, қатырғыштарды, катализаторларды және пластификаторларды

қоймадан сәйкес жинақтаушы ыдыстарға ВК және АСЦЛ типті ортадан тебуші

сорғылармен айдау қажет.

4.5.2.27 Бензолсульфоқышқыл жинақтаушы ыдыстарға құйылар алдында (65 ± 5) С

температурасында су қабаты бар және бу регистрларымен жылытылатын ыдыстарда

балқытылуы тиіс. БСК арналған шығынды ыдыс балқытылған БСК температурасын 40 С

бастап 45С дейінгі аралықта ұстап тұру үшін ысыту құралымен жабдықталуы тиіс.

4.5.2.28 Балқымаға арналған ыдыс, жинақтаушы ыдыстар, сорғылар, құбырлар және

БСК арналған шығынды ыдыс қышқылға төзімді болаттан жасалуы тиіс.

4.5.2.29 Полимербетонды қоспаның құрамдастарын мөлшерлеу салмағы бойынша

мөлшерлеудің келесі дәлдігін қамтамасыз ететін мөлшерлегіштермен жүзеге асырылуы

тиіс:

- шайырлар, толтырғыштар, қатырғыштар - салмағы бойынша (± 1) % дейін;

- толықтырғыштар (құм және қиыршық тас) - салмағы бойынша (± 2) % дейін.

Полимербетонды қоспаның сұйық құрамдастарын мөлшерлеу НД-400/16 немесе

НД-1000/16 типті мөлшерлеуші сорғылармен жүзеге асырылуы тиіс.

4.5.2.30 ФАМ

(ФА), ПН, КФ-Ж және ФАЭД полимербетонды қоспаларының

құрамдастарын араластыру екі сатыдан тұруы тиіс:

- шайырды дайындау;

- полимербетонды қоспаны дайындау.

4.5.2.31 ФАМ

(ФА) полимербетонды қоспасының құрамдастарын араластыру

келесідей орындалуы тиіс:

а) шайырды дайындау келесі кезектілікпен жүзеге асырылуы тиіс:

жоғары жылдамдықты араластырғышқа ФАМ

(ФА) шайырларының,

пластификатордың мөлшерленген көлемін жіберу және оларды араластырғыш органын

600 айналым/мин бастап, 800 айналым/мин дейінгі жылдамдықта айналдыра отырып,

10 секундқа дейін араластыру;

- айналып тұрған араластырғышқа толтырғыштың мөлшерленген көлемін жіберу

және қоспаны 30 секундтан 60 секундқа дейін араластыру;

- айналып тұрған араластырғышқа БСК қатырғышының мөлшерленген көлемін

жіберу және 30 секундқа дейін араластыру;

- шайырды айналып тұрған араластырғыштан бетон араластырғышқа 25 секундтан

30 секундқа дейінгі уақыт ішінде қотарып алу.

Шайырды дайындаудың жалпы уақыты 100 секундтан, қотарып алуды есепке

алғанда - 2 минуттан аспауы тиіс.

б) ФАМ (ФА) полимербетонды қоспасының дайындау келесідей кезектілікпен

орындалуы тиіс:

- толықтырғыштарды салу және оларды бетон араластырғышта

1 минуттан

2 минутқа дейін араластыру;

- бетон араластырғышқа араластырудың бірінші кезеңінде дайындалған мастиканы

15 секундтан 30 секундқа дейінгі уақыт ішінде құю;

- полимербетонды қоспаны бетон араластырғышта 2 минуттан 3 минутқа дейін

араластыру;

- полимербетонды қоспаны араластырғыштан 20 секундтан 30 секундқа дейінгі

уақыт ішінде қотарып алу.

4.5.2.32 Шайырды дайындауды келесідей кезектілікпен орындау қажет:

- бір араластыру үшін қажетті шайырлар мөлшері екі тең бөлікке бөлініп, айналып

тұрған жоғары жылдамдықты араластырғышқа құйылады, араластырғыштың органының

айналу жылдамдығы 600 айналым/мин бастап, 800 айналым/мин дейін;

бірінші араластырғышқа ГП қатырғышының және пластификатордың

мөлшерленген көлемін жіберу және 30 секунд бойы араластыру;

- сонымен бір уақытта айналып тұрған үшінші араластырғышқа толтырғыштың

мөлшерленген көлемін және екінші араластырғыш ішіндегісін жіберу және 30 секундтан

60 секундқа дейін араластыру;

- айналып тұрған араластырғыштан мастиканы 15 секундтан 30 секундқа дейінгі

уақыт ішінде бетон араластырғышқа қотарып алу.

Шайырды дайындаудың жалпы уақыты 1,5 минуттан, қотарып алуды есепке алғанда

- 2 минуттан аспауы тиіс.

4.5.2.33 КФ-Ж полимербетонды қоспасының құрамдастарын араластыру келесі

кезеңдерден тұрады:

а) шайырды дайындауды келесідей кезектілікпен орындау қажет:

- жоғары жылдамдықты араластырғышқа КФ-Ж шайырларының және С-3

пластификаторының мөлшерленген көлемін жіберу және оларды араластырғыш органын

600 айналым/мин бастап, 800 айналым/мин дейінгі жылдамдықта айналдыра отырып,

10 секундқа дейін араластыру;

- айналып тұрған араластырғышқа толтырғыштың және гипстің мөлшерленген

көлемін жіберу және қоспаны 30 секундтан 60 секундқа дейін араластыру;

- айналып тұрған араластырғышқа СКА қатырғышының мөлшерленген көлемін

жіберу және 30 секундқа дейін араластыру;

- шайырды айналып тұрған араластырғыштан бетон араластырғышқа 25 секундтан

30 секундқа дейінгі уақыт ішінде қотарып алу.

Шайырды дайындаудың жалпы уақыты 100 секундтан, қотарып алуды есепке

алғанда - 2 минуттан аспауы тиіс.

б) КФ-Ж полимербетонды қоспасының дайындау бойынша технологиялық

операциялар осы ережелер жинағына сәйкес орындалулары тиіс.

4.5.2.34 ФАЭД полимербетонды қоспасының құрамдастарын араластыру келесідей

әдіспен орындалуы тиіс:

а) Шайырды дайындауды келесідей кезектілікпен орындау қажет:

- жоғары жылдамдықты араластырғышқа ФАЭД шайырының мөлшерленген көлемін

жіберу және 10 секунд бойы араластыру;

- араластырғыштың органының айналу жылдамдығы

600 айналым/мин бастап,

800 айналым/мин дейін;

- айналып тұрған араластырғышқа толтырғыштың мөлшерленген көлемін жіберу

және қоспаны 30 секундтан, 60 секундқа дейін араластыру;

- айналып тұрған араластырғышқа ПЭПА қатырғышының мөлшерленген көлемін

жіберу және қоспаны 30 секундтан, 60 секундқа дейін араластыру;

- шайырды айналып тұрған араластырғыштан бетон араластырғышқа 15 секундтан,

30 секундқа дейінгі уақыт ішінде қотарып алу.

Шайырды дайындаудың жалпы уақыты 2,0 минуттан, қотарып алуды есепке алғанда

- 2,5 минуттан аспауы тиіс

ФАЭД полимербетонды қоспасының дайындау бойынша технологиялық

операциялар осы ережелер жинағының 4.5.2.37-т. сәйкес орындалулары тиіс

4.5.2.35 ММА полимербетонды қоспасының құрамдастарын араластыру келесі

жолмен орындалуы тиіс:

- сұйық компаундты дайындау;

- шайырды дайындау;

- полимербетонды қоспаны дайындау.

а) Сұйық компаундты дайындау келесі кезектілікпен жүзеге асырылуы тиіс:

- мұнай парафинінің ірі кесектерін өлшемі 1 мм аспайтын түйіршіктерге ұсақтау;

- араластырғышқа ММА мономерін және ұсақталған мұнай парафинінің және ДМА

диметиланилинінің қажетті мөлшерін салу және 1 минуттан, 2 минутқа дейін араластыру,

араластырғыштың органының айналу жылдамдығы

200 айналым/мин бастап,

400 айналым/мин дейін;

- дайын сұйық компаундты жинақтау ыдысына қотарып алу;

- сұйық компаундты жинақтау ыдысында парафин толық ерігенше үш тәулік бойы

ұстау.

б) Шайырды дайындауды келесідей кезектілікпен орындау қажет:

- жоғары жылдамдықты араластырғышқа сұйық компаудтың және эмульсиялық

полистиролдың

(тұрақтандырғыштың) мөлшерленген көлемін жіберу және оларды

10 секундтан,

20 секундқа дейін араластыру; араластырғыш органынының айналу

жылдамдығы 600 айналым/мин бастап, 800 айналым/мин дейін;

- айналып тұрған араластырғышқа бенсол қос тотығының мөлшерленген көлемін

жіберу және 30 секундқа дейін араластыру;

- айналып тұрған араластырғышқа толтырғыштың мөлшерленген көлемін жіберу

және қоспаны 30 секундтан 60 секундқа дейін араластыру;

- шайырды айналып тұрған араластырғыштан бетон араластырғышқа 15 секундтан

30 секундқа дейінгі уақыт ішінде қотарып алу.

4.5.2.36 Шайырды дайындаудың жалпы уақыты 2,0 минуттан, қотарып алуды есепке

алғанда - 2,5 минуттан аспауы тиіс.

4.5.2.37 Полимербетонды қоспаларды дайындау күштеуші әрекетті бетон

араластырғыштарда орындау қажет.

4.5.2.38 Полимербетонды қоспаны дайындау бойынша технологиялық процессі

ауаның кем дегенде 15 С температурасында орындаулы тиіс.

4.5.2.39 Әр ауысымнан кейін бетон араластырғышын полимербетонды қоспаның

қалдықтарынан оған қиыршық тас салып, 3 минут бойы айналдыру жолымен мұқият

тазартылуы тиіс, тазартқаннан кейін қиыршық тас бетон араластырғышынан төгіледі.

4.5.2.40 Полимербетонды қоспалардың полимерлердің түріне байланысты

ұсынылатын құрамдары

8-13-кестесінде, орташа физикалық-механикалық қасиеттері

А-қосымшасында берілген.

8-кесте - ФАМ (ФА) полимербетонының құрамдары

Құрамындағы құрамдастар

Фракциялар

тығыз толықтырғыштардағы

кеуекті толықтырғыштардағы

Құрамдастар

бойынша

құрам

өлшемі, мм

% салмағы

кг/м³

бойынша

20 бастап 40

50 бастап

1200 бастап 1220

дейін

51 дейін

дейін

Гранит қиыршық тасы

10 бастап

3 бастап

72 бастап

20 дейін

3,5 дейін

84 дейін

10 бастап

21 бастап

380 бастап,

20 дейін

22 дейін

400 дейін

Кеуекті қиыршық тас

5 бастап

15 бастап

270 бастап

10 дейін

16 дейін

290 дейін

0,15 бастап

Кварц құмы*

550

360

5 дейін

12 бастап

288 бастап

Толтырғыш

0,15 аз

18,5

335

12,5 дейін

300 дейін

ФАМ (ФА) Фурфурол

8,0 бастап

190 бастап

11,5 бастап

208 бастап

ацетонды шайыры

8,5 дейін

205 дейін

12 дейін

215 дейін

Бензолсульфоқышқыл

1,5 бастап

36 бастап

2,3 бастап

41 бастап

(БСК)

1,7 дейін

41 дейін

2,4 дейін

43 дейін

0,5 бастап

1 шайырлар

Пластификатор

1 бастап 2 дейін

1,2

салмағы

бойынша

Ескертпе - Кеуек материалдардың құмдарын пайдалану рұқсат етіледі.

9-кесте - ФАЭД полимербетонының құрамдары

Құрамындағы құрамдастар

Фракциялар

тығыз толықтырғыштардағы

кеуекті толықтырғыштардағы

Құрамдастар

өлшемі,

құрам

мм

% салмағы

кг/м³

бойынша

20 бастап,

49 бастап

1180 бастап

40 дейін

50 дейін

1200 дейін

Гранит қиыршық

10 бастап

тасы

1 бастап

24 бастап

20 дейін

2 дейін

48 дейін

10 бастап

20 бастап

360 бастап

Кеуекті қиыршық

20 дейін

21 дейін,

380 дейін

тас

5 бастап,

14 бастап

250 бастап

10 дейін

15 дейін

270 дейін

0,15 бастап

18 бастап

430 бастап

30 бастап

540 бастап

Кварц құмы*

5 дейін

19 дейін

460 дейін

31 дейін

560 дейін

15,5 бастап

370 бастап

18 бастап

325 бастап

Толтырғыш

0,15 АЗ

16,5 дейін

400 дейін

19 дейін

340 дейін

ФАЭД-20

275 бастап

11,5 бастап

13 бастап

285 бастап

фураноэпоксидті

290 дейін

12 дейін

14 дейін

250 дейін

шайыры

Полиэтиленполиам

2,2 бастап

53 бастап

2,5 бастап

45 бастап

ин (ПЭПА)

2,4 дейін

58 дейін

2,7 дейін

49 дейін

Ескертпе - Кеуек материалдардың құмдарын пайдалану рұқсат етіледі.

10-кесте - ПН Полимербетонының құрамдары

Құрамындағы құрамдастар

Фракциялар

тығыз толықтырғыштардағы

кеуекті толықтырғыштардағы

Құрамдастар

өлшемі,

құрам

мм

% салмағы

кг/м³

бойынша

Гранит қиыршық

20 бастап

50 бастап,

1200 бастап,

тасы

40 дейін,

52 дейін,

1250 дейін,

10 бастап

4 бастап

96 бастап

12 дейін

4,5 дейін

108 дейін

Кеуекті қиыршық

10 бастап

22 бастап,

400 бастап

тас

20 дейін,

23 дейін,

415 дейін

5 бастап

15 бастап

270 бастап,

10 дейін

16 дейін

290 дейін

Кварц құмы*

0,15 бастап,

23 бастап,

530 бастап, 570

30 бастап,

540 бастап,

5 дейін

24 дейін

дейін

31 дейін

560 дейін

10-кесте - ПН Полимербетонының құрамдары (жалғасы)

Құрамындағы құрамдастар

Фракциялар

тығыз толықтырғыштардағы

кеуекті толықтырғыштардағы

Құрамдастар

өлшемі,

құрам

мм

% салмағы

кг/м³

бойынша

Толтырғыш

0,15 аз

11 бастап,

264 бастап,

13 бастап,

325 бастап,

12 дейін

268 дейін

19 дейін

340 дейін

ПН-3 немесе ПН-63

8 бастап

192 бастап

11 бастап

200 бастап

полиэфирлі шайыры

8,5 дейін

204 дейін

12 дейін

217 дейін

Изопропнлбензол

0,33 бастап

8 бастап

0,45 бастап

8 бастап

гидроқостотығы

0,35 дейін

8,5 дейін

0,5 дейін

9 дейін

(ГП)

Кобальт нафтенаты

0,66 бастап

16 бастап

0,9 бастап

16 бастап

(НК)

0,7 дейін

18 дейін

1 дейін

18 дейін

Пластификатор

0,5 бастап

1 бастап

0,5 бастап

1 бастап

1 шайырлар

2 дейін

1 шайырлар

2 дейін

салмағы

бойынша

Ескерту - Кеуек материалдардың құмдарын пайдалану рұқсат етіледі.

11-кесте - Тығыз толықтырғыштардағы және

полиэфиракрилатты шайырлардағы полимербетон құрамдары

Құрамындағы құрамдастар, %

Фракциялар

салмағы бойынша, көп емес

Құрамдастар

өлшемі, мм

МГФ-9 қосылған

ТГМ-З қосылған

құрам

Гранит қиыршық тасы

5 бастап 10 дейін

Кварц құмы

0,5 бастап 2 дейін

Андезит ұны

0,15 төмен

Полиэфиракрилатты шайырлар:

МГФ-9

8,5 бастап

9,5 дейін,

ТГМ-3

1 дейін

Герметик У-30 м

0,2 дейін

Изопропил-бензол гидроқос тотығы

0,2 дейін

(ГП)

Кобальт нафтенаты (НК)

0,4 дейін

Метилвинилаэросил

0,1 дейін

12-кесте - КФ-Ж полимербетонының құрамдары

Құрамындағы құрамдастар

Фракциялар

тығыз толықтырғыштардағы

кеуек толықтырғыштардағы

Құрамдастар

өлшемі,

құрам

мм

% салмағы

кг/м³

бойынша

Гранит қиыршық

20 бастап

49 бастап

1170

тасы

40 дейін,

50 дейін,

бастап

10 бастап

3 бастап

1200 дейін,

20 дейін

3,5 дейін

72 бастап

84 дейін

Кеуекті қиыршық

10 бастап

22 бастап

400

тас

20 дейін

23 дейін,

бастап,

5 бастап

15 бастап

415 дейін,

10 дейін

16 дейін

270 бастап

290 дейін

Кварц құмы*

0,15 бастап

22 бастап, 23

530 бастап

27 бастап

485 бастап

5 дейін

дейін

560

28 дейін

505 дейін

Толтырғыш

0,15 төмен

10 бастап, 11

240 бастап

17 бастап, 18

305 бастап

дейін

265 дейін

дейін

325 дейін

КФ-Ж карбамидті

8,5 бастап 9

205 бастап

11,5 бастап

205 бастап

шайыры

дейін

216 дейін

12,5 дейін

208 дейін

Фосфогипс немесе

0,15 төмен

4 бастап 5 дейін

86 бастап

5 бастап 6

90 бастап

гипс

120 дейін

дейін

110 дейін

Тұз қышқылды

3 бастап 4 дейін

6,5 бастап

3 бастап 4

6,5 бастап

анилин СКА

шайырлар

8,5 дейін

дейін

8,5 дейін

салмағы

шайырлар

бойынша

салмағы

бойынша

Ескерту - Кеуек материалдардың құмдарын пайдалану рұқсат етіледі.

13-кесте - ММА полимербетонының құрамдары

Құрамындағы құрамдастар

кеуек

тығыз толықтырғыштардағы

Фракциялар

толықтырғыштардағы

Құрамдастар

құрам

өлшемі, мм

құрам

% салмағы

кг/м³

бойынша

20 бастап

46 бастап

1100 бастап

Гранит қиыршық

40 дейін

47 дейін,

1130 дейін,

тасы

10 бастап,

3 бастап

70 бастап

20 дейін

4 дейін

95 дейін

13-кесте - ММА полимербетонының құрамдары (жалғасы)

Құрамындағы құрамдастар

кеуек

тығыз толықтырғыштардағы

Фракциялар

толықтырғыштардағы

Құрамдастар

құрам

өлшемі, мм

құрам

% салмағы

кг/м³

бойынша

10 бастап

22 бастап

390 бастап

20 дейін

23 дейін,

415 дейін,

Кеуекті қиыршық тас

5 бастап

15 бастап

270 бастап

10 дейін

16 дейін

290 дейін

0,15 бастап

30 бастап

720 бастап

32 бастап

575 бастап

Кварц құмы*

5 дейін

32 дейін

770 дейін

34 дейін

610 дейін

0,15 төмен

8 бастап

190 бастап

16 бастап

290 бастап

Толтырғыш

9 дейін

215 дейін

18 дейін

320 дейін

ММД

7,5 бастап,

7,5 бастап

190 бастап

10 бастап

190 бастап

метилметакрилаты

8,5 дейін

205 дейін

10,5 дейін

205 дейін

0,5 мономер

0,5 бастап

1 бастап

0,5 мономер

0,9 бастап

салмағы

мономер

1,1 дейін

салмағы

1 дейін

Мұнай парафині

бойынша

салмағы

бойынша

Эмульсиялық

0,4 бастап

10 бастап

0,5 0,55

9 бастап

полистирол

0,5 дейін

12 дейін

дейін

10 дейін

0,2 бастап

5 бастап

0,2 бастап

3,5 бастап

Диметиланилин

0,25 дейін

6 дейін

0,3 дейін

5,5 дейін

Бензоил қос тотығы

0,6 бастап

14 бастап

0,6 бастап

11 бастап

және дибутилфталат

0,7 дейін

17 дейін

0,8 дейін

14,5 дейін

пастасы

0,5 бастап

1 бастап

0,5 бастап

1 бастап

1 мономер

2 дейін

1 дейін

2 дейін

Пластификатор

салмағы

мономер

бойынша

салмағы

бойынша

Ескерту - Кеуек материалдардың құмдарын пайдалану рұқсат етіледі.

4.6 Полимербетон бұйымдарын өндіру

4.6.1 Полимербетондардан бұйымдарды қалыптастыру

4.6.1.1. Полимербетонды бұйымдарды қалыптастырудың технологиялық процессі

келесі операциялардан тұрады:

- қалыптарды тазарту және майлау;

- арматуралық қаңқаларды орнату;

- полимербетонды қоспану құю.

4.6.1.2 Полимербетонды бұйымдар ГОСТ

25781 талаптарына сәйкес болат

қалыптарда жасаулары тиіс.

Бұйымдарды ҚР СТ 937 талаптарының немесе бұйымдарды жасау сапасы мен

дәлдігіне қойылатын техникалық талаптардың орындалуын қамтамасыз ететін

материалдан жасалған қалыптарда жасауға рұқсат етіледі.

4.6.1.3 Дәнекерленген арматура бұйымдары және болат салма бұйымдары

ҚР СТ EN 10080, ГОСТ 10922 талаптарына, дәнекерленген торлар - ҚР СТ EN 10080,

ГОСТ 8478, монтаждау ілмектері - ҚР СТ EN 10080, ГОСТ 5781 талаптарына сәйкес

келулері тиіс. Монтаждауға жеткізілетін арматура монтаждау сызбаларының талаптарына

сәйкес келулері тиіс. Арматура бұйымдарын үлгілерін және механикалық сынауға

арналған арматуралардың үлгілерін орналастыру және дайындау ҚР СТ ISO

377

талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.

4.6.1.4 Қалыптарды дайындау жұмыс беттерін қалдықтарынан тазарту және оларды

келесі құраммен майлауды қамтиды (салмағы бойынша бөліктер):

- эмульсол ЭТ (А) .«««««««««..55 бастап 60 дейін;

- графит ұнтағы «««««««..35 бастап 40 дейін;

- су«««««««««««««««5 бастап 10 дейін.

Қалыптарды силиконды майлау құралдарымен немесе төменмолекулярлы

полиэтиленнің толуолдағы ерітіндісімен майлауға рұқсат етіледі.

4.6.1.5 Полимербетонды қоспаны дайындап болу мен бұйымдарды қалыптастыру

расындағы уақыт 10 минуттан аспауы тиіс.

4.6.1.6 Қоспаны қалыпқа құю, тегістеу үшін ГОСТ

13531 бойынша бетон

жайғыштарды пайдалану қажет.

Полимербетонды қоспаны қалыптарға тікелей бетон араластырғыштан құюға рұқсат

етіледі.

4.6.1.7 Полимербетонды қоспаны қалыпта тығыздау міндетті түрде дірілдің тік

бағыттағы құрамдасы бар дірілді алаңшаларда жүзеге асырылуы тиіс. Діріл амплитудасы

байланыстырушы қоюлығына байланысты және сынақтық қалыптастыру барысында

нақтыланады. Қоспаны аспалы дірілдету құралдарымен тығыздауға рұқсат етіледі.

4.6.1.8 Дірілдету ұзақтығы (100 ± 30) секундқа дейін болуы тиіс.

Полимербетонды қоспаны жеткілікті дәрежеде тығыздау белгісі болып бұйым бетіне

байланыстырғыштың шығуы және ауа көпіршіктерінің түзілуінің тоқтауы табылады.

4.6.1.9 Жеңіл полимербетондар үшін полимербетонды қоспаны тығыздау сапасын

бақылауды ҚР СТ EN 12350-4, ГОСТ 10181 сәйкес жүзеге асыру қажет.

4.6.1.10 Кеуек толықтырғыштардағы полимербетондарды тығыздау барысында

дірілді қалыптастыруды 0,005 МПа қамтамасыз ететін күш түсірумен жүзеге асыру қажет.

4.6.1.11 Полимербетонды қоспаның бетіне жүктің жабысып қалуын болдырмау үшін

жүк пен қоспа беттерінің арасына полиэтилденді үлдірден жасалған бір реттік төсемді

немесе термоөңдеу аяқталғаннан кейін алынатын көп реттік металл қақпақты көздеу

қажет.

4.6.2 Полимербетон бұйымдарды қатыру

4.6.2.1 Полиэфирлі шайырларды қатыру үшін қозғауыштар мен катализаторларды

бір бірімен араластыруға қатаң тыйым салынады. Оларды шайырға бөлек, шайырларды

мұқият араластырғаннан кейін қосу қажет.

4.6.2.2 Қалыптастырылған бұйымдардың қатуы қоршаған ауаның кем дегенде 15 С

температурасында және қалыпты ылғалдылығында жүзеге асуы тиіс.

4.6.2.3 Қатуын жылдамдату үшін полимербетонды бұйымдар құрғақ қыздыру

камераларында жүргізілетін термоөңдеуге шалдығулары тиіс. Құрғақ қыздыру электр

қыздырғыштармен, булы регистрлермен жүзеге асырылуы тиіс.

4.6.2.4 Полимербетонды бұйымдар құрсау қалыптарынан шығарып, келесі

термоөңдеуге шалдығуларына дейін қалыптарда ұстау ұзақтығы келесі қоршаған ауа

температураларында:

(17 ± 2) °С дейін «««««««««««««««12 сағат;

(22 ± 2) °С дейін «««««««««««««««.8 сағат;

25 °С артық болғанда «««««««««««««.4 сағатты құрауы тиіс.

4.6.2.5 Құрсау қалыптарынан шығарылған полимербетонды бұйымдар келесі

режимдер бойынша термоөңдеуге шалдығулары тиіс:

- ФАМ (ФА), ПН, КФ-Ж полимербетондары үшін: температураны (80 ± 2) °С дейін

көтеру - 2 сағатқа дейін, (80 ± 2) °С артық емес температурада ұстау - 16 сағатқа дейін,

температураны 20 °С дейін төмендету - 4 сағатқа дейін;

- ФАЭД полимербетондары үшін: температураны (120 ± 5) °С - дейін көтеру -

3 сағатқа дейін,

(120

± 5) °С артық емес температурада ұстау

- 14 сағатқа дейін,

температураны 20 °С дейін төмендету - 6 сағатқа дейін;

4.6.2.6 Көлемі кем дегенде 0,2 м³ полимербетонды бұйымдардың термоөңдеуін

қалыптарынан шығармай, келесі режимдер бойынша жүзеге асыруға рұқсат етіледі:

- ФАМ (ФА), ПН, КФ-Ж полимербетондары үшін: 20 °С дейінгі температурада ұстау

- 1,5 сағатқа дейін, температураны (80 ± 2) °С дейін көтеру - 1 сағаттан көп емес, (80 ± 2)

°С артық емес температурада ұстау - 16 сағатқа дейін, температураны 20 °С дейін

төмендету - 4 сағаттан көп емес;

- ФАЭД полимербетондары үшін: 20 °С дейінгі температурада ұстау - 1,5 сағатқа

дейін, температураны (120 ± 2) °С дейін көтеру - 2 сағаттан көп емес, (120 ± 2) °С артық

емес температурада ұстау - 14 сағаттан көп емес, температураны 20 °С дейін төмендету -

6 сағатқа дейін.

4.6.2.7 ММА полимербетонды бұйымдарын термоөңдеуге шалдықтыруға тыйым

салынады.

4.7 Полимербетондар номенклатурасы және тиімді пайдалану салалары

4.7.1 Полимербетондарды келесі бұйымдарды шығару үшін пайдалану

ұсынылады:

а) жер суландыру бөгеттерінің, гидротехникалық құрылыстардың және айлақ

құрылымдарының конструкцияларының тозуға төзімді жабындарын;

б) өндірістік ғимараттардың химиялық төзімді едендеріне, төкпе сулардың

арналарына, науаларға және жебірлі орталар әсері жағдайында пайдаланылатын өзге

конструкциялар құрылысына арналған тақталарды

в) химиялық төзімді шахталық ұңғыларды, жер асты құрылымдарының сақиналы

коллекторларын және дренаж құбырларын;

г) төкпе сулардың құдықтарын, химиялық ою ванналарын, жебірлі сұйықтықтарды

айдайтын сорғылардың ірге тастарын және түрлі химиялық төзімді ыдыстарды;

д) тығыз, суға және химиялық төзімді сылағыштар мен тегістемелерді, футерлеу

жіктері мен тақта аралық қуыстардың толтырмаларын, атап айтқанда, гидротехникалық

және химиялық құрылыста;

е) жебірлі сұйықтықтарды (қышқылдарды, сілтілерді, тұздарды) құюға арналған

ыдыстар мен аппараттардың аз шөгетін, тығыз, иілмелі жабындарын;

ж) зақымданған темір бетонды конструкцияларды жөндеу және қалпына келтіру

жарықтарды, кетіктерді, тығыз емес жерлерді және түрлі пайдаланушылық ақаулықтарды

бітеу.

4.7.2 Полимербетондарды химиялық төзімді өндірістік конструкцияларды және

бұйымдарды (арқалықтарды, ригельдерді, жабу тақталарын, бак аппаратурасын, химиялық

ою және электролиз ванналарын), жолдар мен көпірлердің тозуға төзімді жабындарын,

темір жол шпалдары мен тіреулерін, сәнді өңдеу бұйымдарын және тақташалар мен т.б.

шығару үшін пайдаланады.

4.7.3 ЭД-20 немесе ЭД-22 эпоксидті шайырлардың негізіндегі полимербетондарды

синтетикалық гранитті, аса дәл станоктар мен өлшеу құрал-жабдықтарының аса

берік және қатты бөлшектерін

(тұғырларын, негіз детальдерін, станоктардың

іргетастарын, дәлдеу тақталарын

және т.б.). жасау үшін пайдаланады. Бұндай

композиттерді толтыру үшін диабаз немесе габбро сияқты қатты материалдардың

фракциялары пайдаланылады.

4.7.4 Эпоксидті полимербетондарды төкпелі, өздігінен тегістелетін едендерді және

өзге жабындарды шығару үшін пайдаланады.

4.7.5 Беріктігі жоғары, химиялық төзімді және электр кедергісі көлемді фуран

шайырлары

(ФАМ фурфурол-ацетонды мономері) негізіндегі полимербетондарды

химиялық төзімді ою ванналарын, электролиз ванналарын, ванналардың және құрылыс

конструкциялардың жебірлі сұйықтықтардың және газдардың әсерінде жұмыс істей

алатын іргетастарын жасау үшін пайдаланады. Бұндай композиттерді толтыру үшін

қышқылға төзімді гранит қиыршық тасы, кварц құмы, андезит немесе диабаз ұнын

пайдалану қажет.

4.7.6 Қанықпаған полиэфирлі шайырлардың негізіндегі полимербетондарды әдетте

соншалықты маңызды емес бұйымдарды

(сантехника, өңдеу тақташалары, дренаж

құбырлары, агрессивті емес қалдықтарды жинау ыдыстары және т.б.). шығару үшін

пайдаланады.

4.7.7 Түссіз немесе мөлдір полиэфирлі шайырлардың негізіндегі полимербетондарды

боялған, әшекейлік немесе жартылай асыл минералдарға (оникске, малахитқа, лазуритке,

мәрмәрға және т.б.) ұқсас сәнді мүсіндік немесе сәулеттік детальдерді шығару үшін

пайдаланады.

4.7.8 Полимербетондар тұрмыстық арнаудағы бұйымдарды: сантехникалық құрал-

жабдықтарды, өңдеу тақташаларын, үй іші сұбырқақтарын, шарбақты баспалдақтарды,

мүсіндерді және т.б. шығару үшін пайдаланады. Оларды шығару үшін арнайы

толтырғыштарды (мәрмәр ұнын, алюминий гидроксидін және т.б.). пайдалану қажет.

4.8 Жұмыс сапасын бақылау

4.8.1 Полимербетондарды дайындау және олардан бұйымдар жасау бойынша

жұмыстар сапасын бақылау келесілерді қамтиды:

- полимербетондарды дайындау үшін жарамдылығын анықтау мақсатымен бастапқы

материалдарды

(байланыстырғыштарды, қатырғыштарды, қату катализаторларын,

пластификаторларды, толтырғыштарды, толықтырғыштарды) сынау;

- полимербетонды қоспаларды дайындаудың белгіленген технологиясының

орындалуын (материалдардың дұрыс сақталуын, олардың мөлшерленуін, құрамдастарды

араластыру тәртібі мен уақытын, полимербетонды қоспаны құюды және тығыздауды)

бақылау;

- қабылданған полимербетонды қатыру режимін орындау;

- негізгі қасиеттерін (сығуға беріктігін, көлемдік салмағын) тексеру;

- бұйымдардың жасалу дәлдігіне қойылатын талаптардың орындалуын тексеру.

4.8.2 Полимербетондарды дайындау және олардан бұйымдар жасау бойынша

жұмыстардың өндіру процесі мен сапасын 14-кестеге сәйкес қабылдау қажет.

14-кесте - Өндіру процесін және конструкциялар мен бұйымдардың сапасын

бақылау

Бақылау

Стандарттардың

Сапа көрсеткіші

Ауытқулар мәнінің рұқсаты

кезеңділігі

белгісі

Бастапқы шикізат

Материал мөлшерлемесін

СТ РК 1217

Толтырғыштың ылғалдығы

Ауысым сайын

өлшеу, салмағы бойынша 1%

ГОСТ 8735

көп емес

Материал мөлшерлемесін

Ұсақ толтырғыштың (құм)

СТ РК 1217

Сол сияқты

өлшеу, салмағы бойынша

ылғалдығы

ГОСТ 8735

0,5% көп емес

Ірі толтырғыштың (қиыршық

Сол сияқты

ГОСТ 8269.0

тас, малтатас) ылғалдығы

14-кесте - Өндіру процесін және конструкциялар мен бұйымдардың сапасын бақылау

(жалғасы)

Бақылау

Стандарттардың

Сапа көрсеткіші

Ауытқулар мәнінің рұқсаты

кезеңділігі

белгісі

ҚР СТ EN

12620,

ҚР СТ 948

Толтырғыштың

Әр топтама

Осы ережелер жинағының

ҚР СТ EN 12620

гранулометриялық құрамы

үшін

талаптары

ГОСТ 8736

ГОСТ 26633

Толтырғыштың үлестік беті

Сол сияқты

Кем дегенде 2500 см²/г

ГОСТ 310.2

Бақылау

ГОСТ және ҚР

Бақылау операциялары

Нұсқаулықтардың талаптары

кезеңділігі

СТ

Толтырғыштың қышқылға

97 % кем емес

ГОСТ 473.1

төзімділігі

Мөлшерлеу алдындағы

Ауысым

толықтырғыштардың және

барысында екі

30 °С көп емес

толтырғыштардың

рет

температурасы

Полимербетонды қоспаны дайындау

Мөлшерлеу құрылғыларының

ФАМ, БСК ± 1%

дәлдігі және мөлшерлеу

Айына бір рет

Толтырғыш ± 1%

ГОСТ 24619

дұрыстығы

Толықтырғыш ± 2%

Ауысым

БСК балқыту температурасы

барысында екі

70 °С көп емес

рет

Ауысым

Мөлшерлеу алдындағы БСК

барысында екі

45 °С көп емес

температурасы

рет

Қоспаның құрамдастарын

Осы ережелер жинағының

Сол сияқты

араластыру уақыты

талаптары

Полимербетонды қоспаны қалыптау және қатыру

Қалыптардың ішкі өлшемдері

Қалыптарды жинау дұрыстығы

Әрбір қалып

ГОСТ 25781

минустық рұқсатты шектерде

Арматуралық қаңқаларды және

Жұмыс сызбаларының

салмалы детальдерді орнату

Сол сияқты

ҚР СТ 937

телаптары

дұрыстығы

ҚР СТ EN

Осы ережелер жинағының

Дірілмен қалыптастыру

12350-4

талаптары

ГОСТ 10181

14-кесте - Өндіру процесін және конструкциялар мен бұйымдардың сапасын бақылау

(жалғасы)

Бақылау

Стандарттардың

Сапа көрсеткіші

Ауытқулар мәнінің рұқсаты

кезеңділігі

белгісі

Бұйымдарды термоөңдеуге

Сол сияқты

дейін және жылумен өңдеу

Әр бұйым

камераларында ұстау ұзақтығы

Жылумен өңдеу

Автоматты

Терможұптар көрсетулері

камераларындағы

түрде

бойынша

температураны бақылау

Дайын өнім

Беттердің өлшемдері,

Осы ережелер жинағының

Әр бұйым үшін

ҚР СТ 937

ақаулықтары

талаптары

ГОСТ 18105,

Полимербетонның біркелкілігін

Полимербетон

Текше үлгілердің сығу

ГОСТ 10180

және беріктігін бақылау және

ның әр

беріктігін сынау

ҚР

бағалау

топтамасы үшін

СТ ИСО 1920-6

Бетонның призмалық

Бетонның призмалық беріктігі,

Полимербетон

беріктігін, Пуассон

ҚР СТ ISO 6784

серпімділік модулі және

ның әр

коэффициентін және

ГОСТ 24452

Пуассон коэффициенті

топтамасы үшін

серпімділік модулін анықтау

4.8.3 Полимербетонның беріктігін сынау үшін полимербетон қоспасының үлгілері

ГОСТ 18105 талаптарына сәйкес алынуы тиіс.

4.8.4 Полимербетонның беріктігін анықтауды ГОСТ 10180 сәйкес жүзеге асыру

қажет.

4.8.5 Полимербетонды бұйымдар мен конструкциялардың номиналды өлшемдерінен

шектік ауытқу мәндері ҚР СТ 937 құрамында белгіленгеннен аспаулары тиіс.

4.8.6 Полимербетон мен олардан жасалған бұйымдардың сапасы мен техникалық

сипаттамалары

ГОСТ 25246 талаптарына, осы бұйымдардың нормативті

құжаттамаларымен белгіленетін талаптарға сәйкес бұйымдардың нақты түрлерін жасау

мүмкіндігін қамтамасыз етулері тиіс.

4.8.7 Полимербетонды бұйымдар өндіруші кәсіпорынның техникалық бақылау

қызметімен қабылдануы тиіс.

5 ӨНДІРІС ҚАУІПСІЗДІГІ, ЕҢБЕКТІ ЖӘНЕ ҚОРШАҒАН ОРТАНЫ ҚОРҒАУ

ТАЛАПТАРЫ

5.1 Полимербетон мен олардан бұйымдарды өндірудің технологиялық процессі

үздіксіз, барынша механикаландырылған және автоматтандырылған болуы тиіс.

Өндірістегі қауіпсіздік талаптары және полимербетон мен олардан бұйымдарды өндіру

Зиянды заттардың шығарылуының рауалы мөлшерлері ГОСТ

17.2.3.02 сәйкес

қойылуы қажет.

5.2 Барлық жұмыс істеушілер

1-кестеде көрсетілген материалдардың уытты

қасиеттері туралы, қауіпсіздік техникасы ережелері жөнінде, алдын алу шаралары туралы

нұсқаулар алып, арнайы киіммен және жеке қорғау құралдарымен қамтамасыз етілулері

тиіс.

Шайырлармен, солардың негізіндегі байланыстырушы материалдармен жұмысқа

кірісетіндер медициналық байқаудан өтулері тиіс.

5.3 Шайырлар негізіндегі байланыстырғыштарды, желімдерді, компаундарды,

бояуыш материалдарды жасау операциялары жергілікті ауаны сорып алу жүйесімен

жабдықталған жұмыс орындарында механикалық әдіспен жүзеге асырылулары тиіс.

5.4

Шайырлармен, байланыстырғыштармен және олардың негізіндегі

материалдармен жұмыс орындауға арналған барлық өндірістік жайлар жалпы алмасушы

айдаушы-сорушы желдету жүйесімен жабдықталулары тиіс.

Шайырларды, оның негізіндегі байланыстырғыштар мен материалдарды сақтау және

қолдану кезінде қауіпсіздіктің жалпы талаптары ГОСТ 12.1.007 сәйкес болуы тиіс.

5.5 Желдетудің апаттық тоқтатылуы жағдайында жұмыстар тоқтатылулары тиіс.

5.6 Термоөңдеу камераларында іштеріне полимербетонды бұйымдар немесе

конструкциялар толтырылғаннан кейін сорушы желдету тәулік бойы жұмыс істеуі тиіс.

5.7 Түрлі шайырларды және солардың негізіндегі материалдарды үздіксіз жасау

және пайдалану процесстері оқшауланған жайларда жүзеге асырылулары тиіс.

5.8 Байланыстырғыш компаундтарды, шайырлардың негізіндегі желімдерді

дайындау арнайы оқшауланған жайларда автоматты қондырғыларда орындалулары тиіс.

5.9 Эпоксидті, полиэфирлі шайырлармен, қатырғыштармен, катализаторлармен,

еріткіштермен және пластификаторлармен жұмыс істегенде олардың жарылысқа

қауіптілігі мен тұтанғыштығын ескеріп, осы шайырлардағы қоспаларды дайындау,

пайдалану технологияларын қатаң орындау қажет.

5.10

Полимербетондарды өндіру барысында кәсіпорындардың цехтерінде

ГОСТ 12.1.004 талаптарына сәйкес өрт қауіпсіздігі ережелерін орындау қажет.

Жұмыс орнында және оған жақын жерлерде от жағуға, темекі тартуға қатаң тыйым

салынады.

5.11

Эпоксидті, полиэфирлі шайырлармен және оларды толықтырушы

құрамдастармен жұмыс істеу барысында жеке гигиена ережелерін қатаң ұстану қажет.

Теріге тиген эпоксидті, полиэфирлі шайырларды, қатырғышты, пластификаторды,

катализаторды, байланыстырғышты немесе қоспаны дереу шүберекпен сүртіп, теріні

сабынды сумен мұқият жуып, кептіріп, жұмсартатын крем жағу керек.

5.12

Тұз қышқылын, эпоксидті, полиэфирлі байланыстырғышты немесе

полимербетонды қоспаны бөлумен айналысатын жұмысшылар комбинезондармен,

резеңке қолғаппен, резеңке аяқ киіммен және қорғауыш көзілдіріктермен қамтамасыз

етілулері тиіс.

5.13 Шикізатты, сұйық өнімдерді

(мономерлерді, форполимерді, қышқылдарды,

сілтілерді, қос тотықтарды, латекстерді, еріткіштерді, белсендіруші қоспаларды және т.б.)

цехтегі ыдыстарға және аппараттарға жеткізу жабық құбырлар желісімен, ал

полимеризациялаушы қоспалардың ұнтақ құрамдастары мен түрі қоспаларды жеткізу

әдетте жұмыс аумағының ауасын ластауды болдырмайтын жабық әдістермен жүзеге

асырылады.

5.14

Ыстық бұйымдарды құрал-жабдықтардан түсіріп алу барысында

жұмысшылардың ол бұйымдарға тікелей тиюіне жол берілмеуі тиіс. Бұйымдардың

суытылуын сол мақсаттарға арналған қапастарда немесе сорушы механикалық

желдетумен жабдықталған арнайы жайларда жүзеге асыру қажет.

5.15 Термиялық өңдеуге арналған құрал-жабдықтар технологиялық регламентпен

белгіленген температура асырылған жағдайда дыбыстық сигнал беріп, электр

қыздырғыштарды автоматты ажырату құрылғысымен және электр қыздырғыштарды

автоматты ажырату құрылғысы бар аппараттардан сорушы желдетуді автобұғаттаумен

жабдықталулары тиіс.

5.16 Дайын бұйымды шығарғаннан кейін қалыптарды тазарту жүйесі газ тәрізді

өнімнің, шаңның және граттың жұмыс жайына шашылуын болдырмауы тиіс. Қысымды

ауамен үрлеп тазартудан бас тартудың техникалық мүмкіндігі болмаған жағдайда, пресс-

қалыптарды тазарту орны ластанған ауаны әкетуші сорғыш желдетумен жабдықталған

болуы тиіс.

5.17 Жұмыс аумағының ауасының күйі ГОСТ 12.1.005 талаптарына сәйкес болуы

тиіс.

5.18 Желдету жүйелері ГОСТ 12.4.021 талаптарына сәйкес болуы тиіс.

5.19 Қолданылатын құрал-жабдықтар мен өндірістік процесстер сәйкесінше

ГОСТ 12.3.002 және ГОСТ 12.2.003 талаптарына сәйкес болуы тиіс.

5.20 Қоршаған ортаны қорғауға бағытталған шаралар кешені құрамында:

технологияны

«қалдықсыз өндіріске» дейін жеткізе отырып, үздіксіз

технологиялық процесстерді енгізу;

- құрал-жабдықтар мен коммуникацияларды тығыздау;

- аса қауіпті заттарды қауіптілігі төмен заттармен алмастыру;

- полимерде мономердің ең аз мөлшерін қамтамасыз ететін технологиялық

процесстерді қолдануды;

- пайдаланылған ауаны, суды, еріткіштерді қайта пайдалану, су тұтынудың тұйық

циклдерін қолдануды көздеуі тиіс.

6 БҰЙЫМДАРДЫ ДАЙЫНДАУ БАРЫСЫНДА ЭНЕРГИЯНЫ ҮНЕМДЕУ ЖӘНЕ

ТАБИҒИ РЕСУРСТАРДЫ ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУ

6.1 Полимербетондардан жасалған бұйымдарды өндірудің оңтайлы техникалық-

экономикалық көрсеткіштерге қол жеткізу және энергияның технологиялық

процестердегі шығынын кейінгі қысқарту мақсаттарында келесілерді қарастыру

ұсынылады:

а) шығатын ауаның жылуын және ағынды суларды жою, қалпына келетін энергия

көздерін (күн, жел және т.д.) қолдану;

б) бұйымды жылумен өңдеу уақытын қысқарту.

6.2 Бұйымдарды өндіру барысында энергияны үнемдеу полимербетон үшін

материалдарды дұрыс таңдаумен, бетонның оңтайлы құрамын анықтаумен, оны өндіруді

тиімді ұйымдастырумен қамтамасыз етіледі. Бетонның берілген қасиеттері қорларды аз

шығындаумен қамтамасыз етілуі тиіс.

6.3 Табиғи қорларды үнемдеуді қамтамасыз ету үшін полимербетондар және олардан

жасалған бұйымдар өндірісінде дәл мөлшерлеуді қамтамасыз ететін және шикізаттың

ысыраптарын минимумға алып келетін материалдар шығынын басқаратын

автоматтандырылған жүйені қолдану керек.

6.4 Бұйымдар мен конструкциялардың сапасы мен қасиеттерінің берілген

көрсеткіштеріне жету үшін қорлардың аз шығыны қолданылатын шикізаттың, дайын

өнімнің сапасын бақылауды ұйымдастыру және матреиал ресурстарын тұтынуды

мөлшерлеу есебінен қол жеткізілуі тиіс.

6.5 Шикізаттың ысырабын төмендету үшін тасымалдау және сақтаудың техникалық

құрал-жабдықтарды жақсарту керек.

6.6 Табиғи қорларды тиімді пайдалану үшін өндірістік процестерді оңтайландыруды,

жабдықтарды жаңартуды, аса тиімді бұйымдар мен конструкцияларды шығаруды көздеу

керек.

6.7 Бұйым өндірісінде металл шығынын азайту арматуралық болаттың сапасын

жақсарту, оны өндіру және қажетті ассортиментте жеткізу есебінен қамтамасыз етілуі

мүмкін.

6.8 Табиғат шикізатын үнемдеу мақсаттарында бұйымдарды өндіру кезінде

өнеркәсіп қалдықтарын, соның ішінде күлді, шлакты, кен қалдықтарын және т.д. кеңінен

қолдану ұсынылады

6.9 Материалдарды тиімді пайдалану мақсаттарында түзілген қалдықтарды қайта

өңдеуді және қайтадан қолдануды (қайта өңдеу) ұйымдастыру керек.

6.10 Су тұтынуды төмендету үшін суды тазалай отырып қайтадан қолдану керек.

А қосымшасы

(ақпараттық)

Полимербетондардың орташаландырылған физикалық-механикалық көрсеткіштері

А.1-Кестесі - Полимербетондардың орташаландырылған физикалық-механикалық

көрсеткіштері

Өлшем

Полимербетондар көрсеткіштері

Физикалық-механикалық

ауыр

қасиеттері

бірлігі

толтырғыштар

кеуекті толықтырғыштармен

мен

ФАМ (ФА) полимербетондары

Орташа тығыздығы

кгс/см²

2200-2400

1500-1900

Қысқа мерзімді беріктігі:

- сығу кезінде

МПа

70-90

30-65

- созу кезінде

МПа

5-8

3-5,5

Сығу кезіндегі серпімділік модулі

МПа

(20-32) × 10³

(13-20) × 10³

Пуассон коэффициенті

0,2-0,24

0,19-0,21

Меншікті соққы тұтқырлығы

Дж/см²

0,15-0,25

0,1-0,2

Қатаю кезіндегі сызықтық шөгуі

0,1

0,1-0,15

24 сағат ішіндегі су сіңіргіштігі

0,05-0,3

0,1-0,4

Мартенс бойынша термотөзімділігі

°С

120-140

Жылу өткізгіштігі

Вт/(м·К)

0,66-0,85

0,29-0,58

Аязға төзімділігі, төмен емес

цикл

300

Термикалық кеңею коэффициенті

1/°С

(12-15) × 10^-6

(11-13) × 10^-6

Тозғыштығы

г/см²

0,018-0,21

0,025-0,35

Меншікті электр кедергісі:

- беткі

Ом

3,7·10¹⁰

3,7 × 10¹⁰

- көлемді

Ом·см

3,8 × 10⁸

5,8 × 10⁸

50 Гц және 65% салыстыралы

0,05-0,06

0,02-0,05

ылғалдылық кезіндегі диэлектрлік

ысырап бұрышының тангенсі

Жанғыштық көрсеткіші К

0,14

ФАЭД полимербетондары

Орташа тығыздығы

кг/м³

2200-2400

1500-1800

Қысқа мерзімді беріктігі:

- сығу кезінде

МПа

900-1100

500-850

- созу кезінде

МПа

90-110

30-90

Сығу кезіндегі серпімділік модулі

МПа

(320-380)х10³

(120-180)х10³

Пуассон коэффициенті

0,26-0,28

0,24-0,26

Меншікті соққы тұтқырлығы

Дж/см²

0,35-0,45

0,2-0,3

Қатаю кездегі сызықтық шөгуі

0,05-0,08

0,06-0,1

24 сағат ішіндегі су сіңіргіштігі

0,01

0,2-0,5

Мартенс бойынша термотөзімділігі

°С

120

Жылу өткізгіштігі

Вт/(м·К)

0,66-0,85

0,29-0,58

Аязға төзімділігі, төмен емес

цикл

500

300

Термикалық кеңею коэффициенті

1/°С

(10-14)х10-6

Тозғыштығы

г/см²

0,005-0,01

0,01-0,02

50 Гц және 65% салыстыралы

0,04-0,05

0,03-0,05

ылғалдылық кезіндегі диэлектрлік

ысырап бұрышының тангенсі

А.1-Кестесі - Полимербетондардың орташаландырылған физикалық-механикалық

көрсеткіштері (жалғасы)

Өлшем

Полимербетондар көрсеткіштері

ауыр

Физикалық-механикалық қасиеттері

бірлігі

толтырғыш-

кеуекті толықтырғыштармен

тармен

ПН полимербетондары

Жанғыштық көрсеткіші К

Орташа тығыздығы

кг/м³

2200-2400

1500-1800

Қысқа мерзімді беріктігі :

сығу кезінде

МПа

70-100

50-85

созу кезінде

МПа

7-9

2-8

Сығу кезіндегі серпімділік модулі

МПа

(28-36) х 10³

(12-18)х10³

Пуассон коэффициенті

0,2-0,22

Меншікті соққы тұтқырлығы

Дж/см²

0,2-0,25

0,1-0,2

Қатаю кездегі сызықтық шөгуі

0,02-0,25

0,2-0,25

24 сағат ішіндегі су сіңіргіштігі

0,05-0,1

0,05-0,3

Мартенс бойынша термотөзімділігі

°С

Жылу өткізгіштігі

Вт/(м·К)

0,62-0,8

0,29-0,58

Аязға төзімділігі, төмен емес

цикл

300

Термикалық кеңею коэффициенті

1/°С

(14-20)х10^-6

(14-18)х10^-6

Тозғыштығы

50 Гц және

65% салыстыралы

г/см²

0,015-0,025

0,02-0,03

ылғалдылық кезіндегі диэлектрлік

0,03-0,06

0,01-0,04

ысырап бұрышының тангенсі

Жанғыштық көрсеткіші К :

шайырда ПН-1

2,1

шайырда ПН-63

0,47

КФ-Ж полимербетондары

Орташа тығыздығы:

кг/м³

2200-2400

1500-1800

Қысқа мерзімді беріктігі:

сығу кезінде

МПа

50-60

30-40

созу кезінде

МПа

3-4

2,5-4

Сығу кезіндегі серпімділік модулі

МПа

(10-14) х 10³

(9-10) х 10³

Пуассон коэффициенті

0,22-0,24

0,2-0,21

Меншікті соққы тұтқырлығы

Дж/см²

0,15-0,25

0,1-0,2

Қатаю кездегі сызықтық шөгуі

0,2-0,22

0,16-0,2

24 сағат ішіндегі су сіңіргіштігі

0,1-0,3

0,2-0,6

Мартенс бойынша термотөзімділігі

°С

100-120

Жылу өткізгіштігі

Вт/(м·К)

0,66-0,85

0,44-0,58

Аязға төзімділігі, төмен емес

цикл

200

Термикалық кеңею коэффициенті

1/°С

(15-16)х10^-6

(13-15)х10^-6

Тозғыштығы

50 Гц және 65 % салыстыралы

г/см²

0,02-0,03

ылғалдылық кезіндегі диэлектрлік

0,08-0,1

0,06-0,1

ысырап бұрышының тангенсі

Жанғыштық көрсеткіші К

0,2

А.1-кестесі - Полимербетондардың орташаландырылған физикалық-механикалық

көрсеткіштері (жалғасы)

Полимербетондар көрсеткіштері

Физикалық-механикалық

ауыр

Өлшем бірлігі

қасиеттерісвойства

толтырғыш-

кеуекті толықтырғыштармен

тармен

ММА полимербетондары

Орташа тығыздығы

кг/м³

2200-2400

1500-1800

Қысқа мерзімді беріктігі :

сығу кезінде

МПа

70-90

4-6.5

созу кезінде

МПа

10-13

0,5-0,8

Сығу кезіндегі серпімділік модулі

МПа

(10-15) х 10³

(0,8-11) х 10³

Пуассон коэффициенті

0,26-0,28

0,25-0,27

Қатаю кездегі сызықтық шөгуі

0,15-0,20

0,2-0,25

24 сағат ішіндегі су сіңіргіштігі

0,01

0,05-0,2

Мартенс бойынша термотөзімділігі

°С

Жылу өткізгіштігі

Вт/(м·К)

0,66-0,85

0,25-0,5

Аязға төзімділігі, төмен емес

циклов

500

300

Термикалық кеңею коэффициенті

1/°С

(12-16)х10^-6

(12-18)х10^-6

50 Гц және 65 % салыстыралы

ылғалдылық кезіндегі диэлектрлік

0,04-0,05

0,02-0,04

ысырап бұрышының тангенсі

Жанғыштық көрсеткіші К

2,1

Б қосымшасы

(ақпараттық)

Шайырлардың сипаттамалары

Полиэфирлі шайырлар.

Полимербетондар өндірісінде байланыстырғыш ретінде өнеркәсіптік маркасы ПН-1

қанықпаған полиэфирлі шайыр қолданылады. Шайырды диэтиленгликолден (1,1 моль),

малеинді ангидридтен (0,23 моль) және стиролдан (шайырға қатысты 33 мас. пайыз)

алады. Шайыр мөлдір тұтқыр сары түсті сұйықтықты ұсынады Б.1-кесте).

Б.1-Кестесі - ПН-1 Қанықпаған полиэфирлі шайырлардың негізгі қасиеттері

Қасиеттерінің

Қасиеттері

Өлшем бірлігі

көрсеткіштері

20 ⁰С кезіндегі тығыздығы:

1130-1160

- қатпаған

кг/м³

1210-1250

- қатқан

Қирату кернеуі:

90-140

- сығу кезінде

МПа

70-100

- иілу кезінде

40-65

- созу кезінде

Бринелль бойынша қаттылығы

МПа

140-180

ВиК бойынша жібіту температурасы

⁰С

80-110

В3-1 бойынша шартты тұтқырлығы

20-50

Стиролдың құрамы

28-31

Соққы тұтқырлығы

кДж/м²

6-10

Иілу кезіндегі серпімділік модулі

МПа

2200-2800

Қышқылды сан

мг КОН

23-30

Полимерлеуді қозғаушы болып өткір

тұрақты иісі бар түссіз майлы сұйықтық,

изопропилбензол гидрототығы

(гипериз)

қызмет етеді. Қарапайым органикалық

еріткіштерде жақсы ериді, суда нашар ериді.

Құрамында 9,3 % белсенді оттегі бар. Жартылай ыдырау кезеңі 29 сағат (145 °С).

Эпоксидті шайырлар

Қышқылды-сілтілі төзімділігі жоғары эпоксидті шайырлар отандық тәжірибеде кең

қолданылады. Эпоксидті шайырлар қосымша өнімдерді бөлмей-ақ қатаяды. Эпоксидті

шайырлардың тор құрылымның жоғары молекулярлық қосылысына айналуы ионды

катализаторлардың әсерімен өтеді. Эпоксидті шайырлардың салқындай қатуы үшін әдетте

полиэтиленполиамин (10 % бастап 12 % дейін шайыр массасы), гексаметилендиамин және

т.б қолданылады. Көрсетілген амин түріндегі қатырғыштардың уыттылығына байланысты

соңғы уақыттарда қатырғыштар ретінде полиамидтер, тиоколдар, полиэфирлер және т.б.

қолданылады. Жоғары температура кезінде эпоксидті шайырлар фталды, малеинді,

пиромилитті қышқылдардың ангидридтерімен қатаяды. Қоспаға ангидридтермен қатар

үштік аниондарды қосу кезінде шайырлардың қатаюы жеделдейді, соңғы өнімдердің

қасиеттері жақсарады.

50 ⁰С бастап 70 ⁰С дейінгі жоғары температураларда қатыру үшін триэтаноламин

жарамды.

Құрылыс техникасы үшін дианды эпоксидті олигомерлердің маңыздылығы жоғары,

қасиеттері Б.2-кестеде келтірілген.

Б.2-кестесі - Дианды эпоксидті олигомерлердің негізгі қасиеттері

Эпоксидті оглимерлердің түрлері

ЭД-22

ЭД-20

ЭД-16

ЭД-14

ЭД-10

ЭД-8

Қасиеттері

тұтқырлығ

тұтқыр

тұтқырлығы

ы төмен

қатты мөлдір

мөлдір

жоғары мөлдір

мөлдір

Көзге көрінетін механикалық қосылыстары және су іздері жоқ

Құрамы, %:

- эпоксидті топтар

22,1-23,5

19,9-22,0

16,0-18,0

13,9-15,9

10,0-13,0

8,0-10,0

- жалпы хлор

0,5-0,6

5-0,9

0,5-0,6

0,6

- гидроксидті топтар

1,0

1,7

2,5

5,0

4,0

5,5

Динамикалық тұтқырлық, Пас:

- 25 ⁰С кезінде

7-12

12-25

- 50 ⁰С кезінде

3-20

20-40

100 ⁰С кезінде шарлы

вискозиметр бойынша

қатырғышпен шартты

тұтқырлық, көп емес, с

Қатырғышпен желатиндеу

9,0

5,0-4,0

3,0

2,5

2,0

уақыты, ч не менее

25⁰С кезіндегі тығыздығы, кг/м³

1165

1166

1155

Молекулярлық массасы

390

390-430

480-540

540-620

660-860

860-1100

Қатырғыштар ретінде қосылыстардың бірқатары қолданылады. Негізгі сипаттағы

өнімдер: әртүрлі ди- және жартылай функционалды алифатикалық және ароматты

аминдер, төменгі молекулярлы полиамидті олигомерлер және әртүрлі туынды аминдер.

ФА және ФАМ шайырлары

Фурфуролацетонды шайырлар ФА және ФАМ -ВЗ-4 бойынша 25 с бастап 40 с дейін

тұтқырлығы бар қара-қоңыр түсті біртекті сұйықтық. Осы шайырлардың маңызды

ерекшелігі - тіпті жаман температуралар кезінде де ұзақ сақтауға қабілеттігі.

Монофурфурилиденацетонның және дифурфурилиденацетонның әртүрлі қатынасы

елеулі деңгейде полимер түзілу механизміне әсер етеді, нәтижесінде фуранды

шайырлардың әртүрлі маркаларынан әртүрлі қасиеттері бар байланыстырғыш алынуы

мүмкін Б.3-кесте).

Қалыпты температурада фуранды шайырлардың қатаюы толықтай ионды механизм

бойынша өтеді. Фуранды шайырлардың қатырғыштары ретінде сусыз хош иісті

сульфоқышқылдар немесе сульфохлоридтер қолданылуы мүмкін.

Б.3-Кестесі - Әртүрлі маркалы фурфуролацетонды шайырлардың кейбір

қасиеттері

Қасиеттерінің көрсеткіштері

Қасиеттері

ФА

ФАМ

АФА

Тығыздығы, г/см³

1,14

1,137

1,192

Тұтқырлығы, с

25-40

Полимерлену жылдамдығы, с

45-55

50-70

10-20

Су құрамы %

0,6-10,8

0,4-0,5

0,12

Фурфурола, %

1,1

1,2-1,3

25-35

Құрғақ қалдық

79-80

87-88

64-65

Қышқылды сан, мг КОН

8,07

17,7

1,08

рН сулы сору

4,2

4,65

5,65

Полиэфирлі шайырлар.

Полиэфирлі

қаныққан

шайырлар

қосылыстардың

түріне

тәуелді

полиэфирмалеинаттарға және полиэфиракрилаттарға бөлінеді.

Полиэфирмалеинаттар - поликонденсациялау әдісімен алынған термореактивті

полимерлердің класына жататын шайырлар. Осыған ұқсас шайырлар

-ди- немесе

полифункционалды қышқылдарды және көміртек атомдарының арасындағы реакцияға

қабілетті қосарлы байланыстары бар спирттерді поликонденсациялау өнімдері. Олардың

салыстырмалы молекулярлық массасы 1500-2000 жоғары емес.

Полиэфирлі шайырлардың бөлме температурасында қатаю қабілеті

поликонденсациялаудың бірінші сатылы өнімдерінің қанықпаған байланыстарының

болуымен түсіндіріледі. Полиэфирдегі қанықпаған топтардың құрамы малеинді

қышқылдың (немесе оның ангидридінің) мөлшеріне байланысты. Малеинді қышқылдың

гликолмен

(полиэтиленгликольмалеинатпен) өзара әсерінен алынған полиэфирлер

полимерленуге және сополимерленуге қабілетті.

Қанықпаған полиэфирлі шайырлардың қатаюы қанықпаған полиэфир және сұйық

мономерлер арасында қыздыру немесе бастаушы және катализаторлардың әсерімен

сополимерлеу нәтижесінде жүреді. Мономерлер ретінде стирол кең таралған, аз деңгейде

- метилметакрилат.

Сополимерлеу нәтижесінде мономер молекулаларынан түзілген полиэфирдің

сызықтық тізбектерінің

«біріктіруші көпіршелері» түрінде байланысуы. Бұл реакция

кезінде полиэфирлі шайыр кеңістік құрылымы бар қатты өнімді түзу арқылы қатаяды.

Полиэфирдің стиролмен сополимерлену реакциясы бастаушы қоспалардың әсерімен

елеулі экзотермиялық әсермен қоса жүреді.

Полиэфирлі

шайырлар

көп

жағдайларда

бастаушы-қатырғыштардың

(изопропилбензол

(гипериз) немесе метилэтилкетон гидрототығы) және катализатор-

белсендіргіштердің көмегімен қатаяды

(стиролда немесе диметиланилинде кобальт

нафтенатының 10 % ерітіндісі).

Карбамидті шайырлар

Мочевиноформальдегидті

(карбамидті) шайырлар шығарылу көлемі бойынша

бірінші орындардың бірін алады. Синтетикалық шайырлардың басқа түрлерімен

салыстырғанда олардың құны салыстырмалы түрде жоғары емес. КМ және КФ-Ж

(сәйкестендірілген карбамидті шайыр) түріндегі шайырлар ең арзан. Карбамидті

шайырларда полимербетондарды дайындау үшін негізінде КФ-Ж түріндегі шайырлар

ұсынылады Б.4-кесте).

Б.4-Кестесі - Карбамидті шайырлардың негізгі қасиеттері

Карбамид шайырларының

түрлері

Қасиеттері

КМ

КФ-Ж

Қасиеттерінің көрсеткіштері

Шоғырлануы (құрғақ қалдықтың құрамы), %

45-50

65-70

ВЗ-4 бойынша тұтқырлығы, с

20-30

40-80

Бастапқы заттардың қатынасы

1:2

1:5

(мочевина: формальдегид)

Бос формальдегидтің құрамы, %

2,5-3,1

1-1,5

Меншікті массасы, г/см³

1,26-1,3

Мочевиноформальдегидті шайырларды мочевинаны және формальдегидті сулы

немесе сулы-спиртті ортада поликонденсация реакциясының нәтижесінде алады. Қышқыл

В қосымшасы

(ақпараттық)

Полимербетон құрамын іріктеу

В.1 Полимербетон

толтырғышының

гранулометриялық

құрамы

және

байланыстырғыш шығынын қажетті беріктікті қамтамасыз ету, гидравликалық кедергі

және байланыстырғыштың минималды шығыны кезінде сүзілетін материалдың

полимербетон арасынан төгілмеу шарттарынан іріктейді.

В.2 Толтырғыштың қажетті мөлшерін таңдап алады, егер толықтырғыш жақшада

келтірілген талаптарды қанағаттандырмаса: (Толықтырғыш ретінде ГОСТ 8267 бойынша

гранитті қиыршық тасын немесе малтатасты пайдалану қажет) оған гранулометриялық

талдау жасайды. Толықтырғыштың ірілігін 4 мм бастап 7 мм дейінгі баламалы диаметрі

кезінде 3 мм бастап 10 мм дейін қабылдайды. Бұл жағдайда 3 мм ұсақ және 10 мм ірі

түйірлер массасы 5 % аспауы тиіс; әлсіз жынысты түйірлердің құрамы 10

% көп емес

болуы тиіс, пластинка тәрізді және бұрыш пішінді - 15 %, шаңды, балшықты және лайлы

бөліктері - 1-2 %.), ұсақ немесе ірі фракцияларды өндіреді.

В.3 Шайырды және қатырғышты салмағы бойынша 10:1 қатынасына сүйене отырып

өлшейді, оларды біртекті консистенцияға дейін араластырады және қоспаны дайындалған

толтырғышқа құяды

(жуылған, кептірілген және толтырғыштың

°С төмен емес

температурасына дейін қыздырылған, ұсынылған температура диапазоны 30 °С бастап

50 °С дейін). Бұл жағдайда байланыстырғыштың мөлшерін 15-тен 20 дейінгі шектерде

түрленетін толтырғыш пен байланыстырғыштың салмақ қатынасына сүйене отырып,

байланыстырғыштың мөлшерін береді

(үлгілердің

4-5 серялары). Компоненттерді

мөлшерлеу қателігі 3 % көп болмауы болмауы тиіс.

ЕСКЕРТУ. Егер қыздыру өндіріс технологиясымен қарастырылған болса,

толықтырғышты 30 °С бастап 50 °С дейін қыздыруды жүргізеді.

В.4 Байланыстырғышты толықтырғышпен біртекті консистенция түзілгенге дейін

араластырады: барлық түйірлер байланыстырғышпен жабылған, кесектер жоқ, қоспа

аққыш. Араластыруды мәжбүрлі әрекеттесетін зертханалық араластырғыштың көмегімен

жүргізеді.

В.5 Полимербетонды қоспаны қабылданған өнеркәсіптік дайындау технологиясына

тәуелді тік және көлденең пішіндерді қолдана отырып, өлшемдері 40х40х160 мм бес үлгі-

арқалық қалыпқа немесе 100х100х100 мм үлгі-текшелеріне жүктейді.

В.6 Қоспаны тығыздауды қабылданған технология өндірісіне тәуелді діріл үстелінде

жүргізеді (қосапны тығыздауды тік қалыпта дайындау кезінде оларды стандарты жиілікте

және 1 минуттан 2 минутқа дейінгі ұзақтықпен 2-9 кПа жүктемені қамтамасыз ететін жұгі

бар амплитуда кезінде діріл алаңдарында жүргізеді).

В.7 Дайындалған үлгілер 7 тәулік бойы кем дегенде 18 °С температуратураға төзеді,

сонымен бірге бірінші тәуліктерде - қалыпта болады. Қалыпта тәулік бойы ұстағаннан

кейін сынауларды жеделдету үшін үлгілерді

3 сағатқа

°С-тан

°С-қа дейінгі

температурада кептіру шкафына салады.

В.8 Үлгі-арқалықтардың иілу кезіндегі созылу беріктігін, ал үлгі-текшелердің

сығылуын анықтайды. Сынауларды 7 тәулік, ал термоөңдеу кезінде - үлгілер бөлме

температурасына дейін салқындағаннан кейін жүргізеді.

В.9 Байланыстырғыштың қажетті шығынын байланыстырғыштың беріктік - шығын

координатарындағы графиктердің көмегімен белгіленеді. Графикке бір сериялы бес

үлгідегі беріктіктің орташа мәніне сәйкес келетін нүктелерді жазады. Бұйымдарды

дайындау үшін полимербетон беріктігін қамтамасыз ететін минималды байланыстырғыш

шығыны, МПа: иілу кезінде созуға - кем дегенде 2 бастап 2,5 дейін; сығуға - кем дегенде

Егер беріктіктің көрсетілген мәндеріне сынақтар кезінде қол жеткізілмесе, ірі

фракциялардың бөлігін алып тастап, толтырғыштың гранулометриялық құрамын түзету

немесе толтырғышты ауыстыру керек.

В.10 Полимербетонның гидравликалық кедергісіне анықтама жүргізеді, бұл үшін

суретте көрсетілген ұқсас қондырғыны қолданады

1 - сүзу бағанасы; 2 - кеуекті полимербетоннан жасалған үлгі; 3 - ауаны шығаруға

арналған шұра; 4 - сүзілген суды беру; 5- жуатын суды ағызу; 6 - үлгідегі арынның

жоғалуын анықтауға арналған пьезометрлер; 7 - фильтратты алу; 8, 9 - фильтраттың

және жуатын судың шығын өлшеуіш; 10 - жуатын суды беру

В.1-сурет - Полимербетонның гидравликалық кедергісін бақылауға арналған

қондырғы схемасы

Үлгілердің диаметрін кем дегенде 100 мм, немесе

25 мм бастап 40 мм дейінгі

шектерде қабылдайды. Үлгілерді осы қосымшаның

9-тармағында белгіленген

құбырлардың таспа-қиындыларындағы рецептура бойынша дайындайды. Үлгі қалыңдығы

кем дегенде 50 мм болуы тиіс.

Суды қондырғының астынан береді, ауаны шығарады, ал содан кейін су шығынын

анықтайды және су шығынын, оны температурасын және арынның жоғалуын белгілейді.

Сынау нәтижелерін табиғи шартын қайта есептеуді формула бойынша жүргізеді

hp = hu,

(В.1)

СП РК 5.03-106-2013 ПРОИЗВОДСТВО ПОЛИМЕРБЕТОНОВ И ИЗДЕЛИЙ ИЗ НИХ (ҚР ЕЖ 5.03-106-2013) - 1