СП РК 1.04-104-2013 ПРАВИЛА УСТРОЙСТВА ГРУЗОВЫХ ПОДВЕСНЫХ КАНАТНЫХ ДОРОГ (ҚР ЕЖ 1.04-104-2013)

Сәулет, қала қҧрылысы және қҧрылыс

саласындағы мемлекеттік нормативтер

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЕРЕЖЕЛЕР ЖИНАҒЫ

Государственные нормативы в области

архитектуры, градостроительства и строительства

СВОД ПРАВИЛ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

АРҚАНДЫ ЖҤК ЖОЛДАРЫН ОРНАЛАСТЫРУ

МЕН ҚАУІПСІЗ ПАЙДАЛАНУҒА БЕРУДІҢ

ЕРЕЖЕЛЕРІ

ПРАВИЛА УСТРОЙСТВА И БЕЗОПАСНОЙ

ЭКСПЛУАТАЦИИ ГРУЗОВЫХ ПОДВЕСНЫХ

КАНАТНЫХ ДОРОГ

Ресми басылым

Издание официальное

Қазақстан Республикасы Ҧлттық экономика министрлігінің

Қҧрылыс, тҧрғын ҥй-коммуналдық шаруашылық істері және жер

ресурстарын баcқару комитеті

Комитет по делам строительства, жилищно-коммунального

хозяйства и управления земельными ресурсами Министерства

национальной экономики Республики Казахстан

Астана 2015

СП РК 1.04-104-2013

АЛҒЫ СӚЗ

1 ӘЗІРЛЕГЕН:

«ҚазҚСҒЗИ» АҚ, «Монолитсрой-2011» ЖШС

2 ҦСЫНҒАН:

Қазақстан Республикасы Ҧлттық экономика министрлігі

Қҧрылыс, тҧрғын ҥй-коммуналдық шаруашылық істері

және жер ресурстарын басқару комитетінің Техникалық

реттеу және нормалау басқармасы

3 БЕКІТІЛГЕН ЖӘНЕ

Қазақстан Республикасы Ҧлттық экономика министрлігі

ҚОЛДАНЫСҚА

Қҧрылыс, тҧрғын ҥй-коммуналдық шаруашылық істері

ЕНГІЗІЛГЕН:

және жер ресурстарын баcқару комитетінің

2014 жылғы 29-желтоқсандағы № 156-НҚ бҧйрығымен

2015 жылғы 1-шілдеден бастап

ПРЕДИСЛОВИЕ

1 ПОДГОТОВЛЕН

АО «КазНИИСА», ТОО «Монолитстрой-2011»

2 ПРЕДСТАВЛЕН

Управлением технического регулирования и

нормирования Комитета по делам строительства,

жилищно-коммунального хозяйства и управления

земельными ресурсами Министерства национальной

экономики Республики Казахстан

3 ПРИНЯТ И ВВЕДЕН

Приказом Комитета по делам строительства, жилищно-

В ДЕЙСТВИЕ

коммунального хозяйства и управления земельными

ресурсами Министерства национальной экономики

Республики Казахстан от

«29» декабря

2014 года

№ 156-НҚ с 1 июля 2015 года

Осы ережелер жинағы Қазақстан Республикасының сәулет, қала қҧрылысы және

қҧрылыс істері жӛніндегі уәкілетті мемлекеттік органының рҧқсатысыз ресми басылым

ретінде толық немесе ішінара қайта басуға, кӛбейтуге және таратуға болмайды

Настоящий свод правил не может быть полностью или частично воспроизведен,

тиражирован и распространен в качестве официального издания без разрешения

уполномоченного государственного органа по делам архитектуры, градостроительства и

строительства Республики Казахстан

МАЗМҦНЫ

КІРІСПЕ

1 ҚОЛДАНУ САЛАСЫ

2 НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР

3 ТЕРМИНДЕР МЕН АНЫҚТАМАЛАР

4 ЖААЖ ҚҦРЫЛЫСЫ МЕН ЖАБДЫҒЫ

4.1 Жалпы нҧсқаулар

4.2 ЖААЖ жоспары, профилі және жақындау ӛлшемдері

4.3 Арқандар

4.4 ЖААЖ арқандарын бекіту және жалғау

4.5 ЖААЖ созылу қҧрылғылары

4.6 Барабандар, тегершіктер, шығыршықтар, тіреуіш және бағыттауыш табандар

4.7 Вагоншалар

4.8 Жетектер және тежегіштер

4.9 Қосқыштар және ажыратқыштар

5 ТІРЕУІШТЕР, СТАНЦИЯЛАР ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ЖАБДЫҚТАРЫ

5.1 Жалпы ережелер

5.2 Станциялар және тіреуіштер

5.3 Сақтандырғыш қҧрылғылар

5.4 ЖААЖ қҧрылыс қҧрылымдары

6 МЕТАЛЛҚҦРЫЛЫМДАР ЖӘНЕ ЖАБДЫҚТАРҒА АРНАЛҒАН

МАТЕРИАЛДАР

7 ДӘНЕКЕРЛЕУ ЖӘНЕ ДӘНЕКЕРЛЕУ САПАСЫН БАҚЫЛАУ

8 ЭЛЕКТР БӚЛІГІ, НАЙЗАҒАЙДАН ҚОРҒАУ

9 ДАБЫЛДАМАЖӘНЕ БАЙЛАНЫС

10 ЖААЖ ТІРКЕУ ЖӘНЕ ТЕХНИКАЛЫҚ КУӘЛАНДЫРУ

11 ЖААЖ ПАЙДАЛАНУ

12 АПАТТАРДЫ ЖӘНЕ ЖАЗАТАЙЫМ ЖАҒДАЙЛАРДЫ ТЕКСЕРУ ТӘРТІБІ

13 ЕРЕЖЕЛЕРДІ БҦЗҒАНЫ ҤШІН ЖАУАПКЕРШІЛІК

14 ӚРТКЕ ҚАРСЫ ҚАУІПСІЗДІК

15 ҚОРШАҒАН ОРТАНЫ ҚОРҒАУ«

А-ҚОСЫМШАСЫ (міндетті) ЖААЖ тӛлқҧжаты

Б ҚОСЫМШАСЫ (ақпараттық) Болат арқандардың жарамсыздығын тану нормалары

ӘДЕБИЕТТЕР

III

КІРІСПЕ

Осы ереже жинағы Қазақстан Республикасының нормативті-қҧқықтық актілердің

және нормативтік техникалық қҧжаттардың қағидаларына сәйкес жасалған.

«Аспалы жҥк арқанды жолдарды қауіпсіз пайдалану және қҧрылғының

- Қазақстан

Республикасының аумағында тауар ӛнімінің ӛндірісі кезінде тиеу-тҥсіру операцияларын

орындау және жҥктерді ауыстыруға арналған аспалы жҥк арқан жолдарының ӛндірістік-

технологиялық кешенін дамыту.

Ереже жинағында жҥк аспалы канат жолдар жобаларының шешімдері және негізгі

қҧрылғылар келтірілген, экономикалық әсер, нҧсқалардың табиғи және басқа техникалық-

экономикалық кӛрсеткіштерін салыстыру нәтижелері, сондай-ақ жобаны жҥзеге асырудың

экологиялық және әлеуметтік салдарларын бағалау негізінде қабылданған.

СП РК 1.04-104-2013

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЕРЕЖЕЛЕР ЖИНАҒЫ

СВОД ПРАВИЛ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

АРҚАНДЫ ЖҤК ЖОЛДАРЫН ОРНАЛАСТЫРУ МЕН ҚАУІПСІЗ

ПАЙДАЛАНУҒА БЕРУДІҢ ЕРЕЖЕЛЕРІ

ПРАВИЛА УСТРОЙСТВА И БЕЗОПАСНОЙ ЭКСПЛУАТАЦИИ ГРУЗОВЫХ

ПОДВЕСНЫХ КАНАТНЫХ ДОРОГ

Енгізілген кҥні - 2015-07-01

1 ҚОЛДАНУ САЛАСЫ

1.1 Осы мемлекеттік нормативтік-техникалық құжат вагоншалардың шығыршықты

немесе тілшікті қозғалысымен қайта құрастырылатын және қайта жобаланатын екі

арқанды аспалы стационарлық жүк жолдарына (ЖААЖ) қолданылады.

1.2 Осы Ережелер тасымалды, арнайы және жерасты ЖААЖ қолданылмайды.

2 НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР

Осы ережелер жиынтығын қолдану үшін мынадай сілтемелік нормативтік құқықтық

құжаттар қажет:

ҚР Заңы «Ӛрт қауіпсіздігі туралыª. 22 қараша 1996 жылғы

№48№.

ҚР Заңы «Қазақстан Республика-сындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс

қызметі туралыª 16.07.2001 № 242-II.

ҚР Үкіметінің

16 қаңтар

2009 жылғы

№14 қаулысымен бекітілген

«Ӛрт

қауіпсіздігіне жалпы талаптарª Техникалық регламенті.

ҚР Үкіметінің 29.08.2008 №796 қаулысымен бекітілген «Ӛрт кезіндегі адамдар

эвакуациясын басқару және хабарлау, автоматты ӛрт дабылдамасы және автоматты ӛрт

сӛндіру жүйелерінің құрылыстары және бӛлмелері, ғимараттарының жабдығы бойынша

талаптарª Техникалық регламенті.

ҚР Үкіметінің 31.12.2008 ж. №1353 қаулысымен бекітілген «Металл

құрылымдардың қауіпсіздігіне талаптарª Техникалық регламенті.

МСН 2.04-05-95 Табиғи және жасанды жарық.

ҚР ҚНжЕ 3.02-04-2009 Әкімшілік және тұрмыстық ғимарат.

ҚНжЕ 2.01.07-85* Жүктемелер және ықпалы.

ҚР ҚНжЕ3.01.04-87 Құрылысы аяқталған объектілерді пайдалануға қабылдау.

Негізгі ережелер.

ҚР ҚНжЕ 2.02-05-2009 Ғимараттар мен құрылыстардың ӛрт қауіпсіздігі.

ҚР ҚНжЕ 2.03-30-2006 Сейсмикалы аудандардағы құрылыс.

МЕМСТ 380-2005 Әдеттегі сападағы кӛміртекті болат.

МЕМСТ 27772-88 Құрылыстық болат құрылымдарға арналған жайма.

МЕМСТ 12.1.013-78 Құрылыс. Электрлік қауіпсіздік. Жалпы талаптар.

МЕМСТ 12.1.030-81* Электрлік қауіпсіздік. Қорғаныс жерге қондыру, нӛлдеу.

МЕМСТ 12.3.032-84* Электрлік құрастыру жұмыстары. Жалпы талаптар,

қауіпсіздік.

МЕМСТ 2688-80*ЛК-Р құрылымы түріндегі қос ӛрімді арқан 6х19 (1+6+6/6)+1 о.с.

Сұрыпталым. МемСТ 2688-69 орнына.

МЕМСТ 3069-80* 6х7 құрылымды ЛК-о түріндегі қос ӛрімді арқан(1+6)+1 о.с.

Сұрыпталым. МЕМСТ 3069-66 орнына.

МЕМСТ 3077-80* ЛК-О 6х19 құрылымды ЛК-О типті қос ӛрімді арқан (1+9+9)+1

о.с. Сұрыпталым. МемСТ орнына 8077-69.

МЕМСТ 3089-80* 6х7х19 құрылымды ЛК типті үш ӛрімді арқан (1+6+6/6)+1 ос.

Сұрыпталым. МемСТ орнына 3089-66.

МЕМСТ 7675-73* Болат арқандар. Сына тәрізді бір қабатты жабық салмақ түсіретін

және бір қабатты зет тәрізді сымдар және ТК ӛзекшесі. Сұрыпталым. МемСТ 7675-55

орнына.

МЕМСТ 7676-73* Болат арқандар. Сына тәрізді екі қабатты салмақ түсіретін жабық

арқан және бір қабатты зет тәрізді сым және ӛзекше түріндегі ТК. Сұрыпталым. МемСТ

7676-55 орнына.

МЕМСТ 9238-83 Құрылыстардың жақындау габариттері және темір жолдардың

жылжымалы құрамы 1520мм.

МЕМСТ 26775-97 Кӛпірасты кеме жүретін кӛпір ӛткелдері су жолдарының ішікі

жағында.

МЕМСТ 23118-99 Болат конструкциялар. Жалпы техникалық шарттар.

ЕСКЕРТПЕ Осы мемлекеттік нормативті пайдалану кезінде ағымдағы жылғы жағдай бойынша жыл

сайын басылып шығарылатын ақпараттық «Стандарттау бойынша нормативтік құжаттар кӛрсеткішіª және

ағымдағы жылы жарияланған, жыл сайын басып шығарылатын тиісті ақпараттық кӛрсеткіштер бойынша

сілтемелік стандарттармен жіктемелердің жарамдылығын тексеру орынды. Егер сілтемелік құжат

ауыстырылса (ӛзгертілсе), онда осы нормативті пайдалану кезінде ауыстырылған (ӛзгертілген) құжатты

басшылыққа алу қажет. Егер сілтемелік құжат ауыстырылмастан күші жойылса, оған сілтеме берілген ереже

осы сілтемені қозғамайтын бӛлігінде қолданылады.

3 ТЕРМИНДЕР ЖӘНЕ АНЫҚТАМАЛАР

Осы нормативтік ережедегі терминдер мен анықтамалар 2 тарауындағы нормативтік

құжаттар мен әдебиеттерге сәйкес қолданылады және келесі келтірілген анықтамалары

мен қосымша терминдер пайдаланылады:

3.1 Арқанды жол жетегі: Тартымды

(кӛтергіш-тартымды) арқанға жалғанған

жылжымалы құрамды қозғалысқа келтіруге немесе тоқтатуға арналған құрылғы.

3.2 Сақтандырғыш тежегіш: Арқанды жолды бұру элементі, ақаулар немесе қауіп

туындаған жағдайда жылжитын салмақты тежеуге арналған.

3.3 Созылмалы қҧрылғы: Арқанды жолдың ауырлық арқандарын, салмақ

түсетіндерінің созылуын тудыруға арналған құрылғы (салмақ түсетін тартылатын).

3.4 Салмақ тҥсетін арқан: Арқанды жолдың жылжымалы құрамы қозғалатын

арқан.

3.5 Тартылыс арқаны: Арқанды жолдың жылжымалы құрамы қозғалысқа келетін

арқан.

3.6 Станция: Орналасқан жабдықпен арқанды жолды трассадағы

құрылыс

ғимараттары мен имараттары, оның ішіндегі вагоншалар ауырлықты арқанға немесе одан

ағытылғандар рельс бойынша жылжиды.

3.7 Вагонша: Жүктерді тасымалдауға арналған жылжымалы құрамның түрі.

3.8 Тіркеме: Вагонша элементі, оны салмақ түсіретін арқан бойынша ауыстыруға

арналған.

3.9 Қҧлып: Вагонша элементі, шанақты тасымалдау және тиеуге арналған қажетті

жағдайда бекітетін элемент.

3.10 Қосқыш: Тартылыс арқанына вагоншаларды жалғау жүретін (қысқыш құрылғы

кӛмегімен) құрылғы.

3.11 Ажыратқыш: Тартылыс арқанынан вагоншаларды ажырататын құрылғы.

4 ЖААЖ ҚҦРЫЛЫСЫ МЕН ЖАБДЫҒЫ

4.1 Жалпы нҧсқаулар

4.1.1 ЖААЖ салмақ түсетін арқанмен әрекетке келетін вагоншалардағы жүктерді

ауыстыруды қамтамасыз ететін кӛлік жүйесін кӛрсетеді.

4.1.2 Салмақ түсетін кӛтерүші арқандар онымен екі немесе тӛрт дӛңгелекті жүгі бар

және бос вагоншаларды жылжыту үшін қызмет етеді. Бұл арқандар тіреуіштерде соңғы

және аралық станциялар шегіндегі екі басты рельстерменастаушалытабандарға соңғы

және аралық станциялар шегінде тӛселеді. Салмақ түсіретін арқандар кӛршілес

станциялар арасында созылады. Станциялардың бірінде, ереже бойынша, жоғары олар

қатты анкерлік құрылғымен бекітіледі, басқа станцияда (тӛменгі)қарсыжүк кӛмегімен

созылады, болктар жүйесі арқылы созылмалы арқанда артылған. Созылған учаскенің

ұзындығы 1,5 - 2,0км аспайды. Салмақ түсетін арқандарды арқанды жолдың жүк және бос

бағыттарына арналған деп ажыратады.

4.1.3 Салмақ түсіретін арқан шығыршыққа жабылған: тиеу және түсіру

станцияларында ол бұру, айналдыру және бағыттауыш тегершіп, шығыршық батареялар

және созылмалы құрылғы блогына бұрылады, ауырлық арқан тіректерінде шығыршықтар

сүйемелденеді. Ауырлық арқанын бұру және созылмалы құрылғылар әдетте ЖААЖ бұру

учаскесінің қарама-қарсы ұштарына орналасады, бірақ олар соңғы (тӛменгі) станцияларға

біріктірілуі мүмкін. Бұру учаскесінің орташа ұзындығы 6-8 км құрайды.

4.1.4 Ауырлық арқанымен қозғалысқа келетін вагоншалар қысу құрылғысының

кӛмегімен қосылады. Жүк түсіру станцияларында вагоншалар ауырлық арқанынан

ағытылады және итеретін конвейерлер кӛмегімен рельс жолдары бойынша қозғалысқа

келеді.

4.2 ЖААЖ жоспары, профилі және жақындау ӛлшемдері

4.2.1 Трасса ЖААЖ тиеу және түсіру станцияларының арасындағы қысқа қашықтық

бойынша тӛселуі және бұру бұрыштарының аз санына ие болуы тиіс. Трассаны таңдауда

құрылыс және пайдалануға арналған бұрыннан бар автокӛлік жолдарын пайдалану

мүмкіндігін ескерген жӛн.

4.2.2 Арқан жолдардың барлық қиылысулары немесе онымен параллель темір

жолдар, электр беру жолдары, ӛзендер, арналар және басқа да су кедергілері, тас жол,

құрылыс астындағы жол тӛсемдері, сондай-ақ тіректерді орнату және арқан жолдар

станциялары, аэродром маңындағы жолдар тиісті ұйымдармен келісілуі тиіс.

4.2.3 Вагоншаның тӛмен нүктесінен тігінен қашықтық қуа соққан тербелуді

ескерумен қашықтық, сондай-ақ арқан немесе сақтандырғыш құрылғы болуы тиіс:

˗ МЕМСТ 9238 сәйкес темір жол рельсінің бастиегінің астында;

- жоғары кернеулі электр беру ауа жолдары қиылысуында Электр қондырғыларын

орнату ережелерінің МЕМСТ 839 және [20] нұсқауларын ескеруі тиіс;

- автокӛлік жолдары және кӛшелер жабынының үстінде -5 м кем емес, ал қозғалатын

автокӛліктердің биіктігінде 4 м артық - автокӛлік биіктігі плюс 1 мкем емес;

4.2.4 Кеме жолдары сулары және ӛзендері астында МЕМСТ 26775 сәйкес келуі тиіс,

ал ең жоғары су кӛкжиегіндегі суда және ӛзендерде -2,0 м кем емес;

4.2.5 Кенттер, ӛнеркәсіп ӛндірістері, құрылыс алаңдары, ӛңделетін алаңдар үстінде -

5,0 м кем емес;

4.2.6 Ғимараттар және құрылыстар астында -2,0 м кем емес;

4.2.7 Салынған аумақтар астында -2,5 м кем емес;

Жердің деңгейіне дейінгі аз қашықтықтарға жол беріледі (0,3 м кем емес).

4.2.8 ЖААЖ тӛменгі габариттерін анықтаудақуа соққан тербелу, салмақ түсетін

және тартылыс арқандарын ескерумен шалқайған шанақтывагоншаны ӛткізу шартынан

шыққан жӛн, неғұрлым кӛп аспадан вагонша немесе жүктен құлағанда.

4.2.9 Арқан және вагоншалардың кӛлденең тербелуін ескерумен вагонша

арасындағы бүйірлік кеңістік және ЖААЖ трассасындағы құрылыстар және табиғи

кедергілерді ескерумен - 1,0 м кем емес, ал адамдардың ӛтуі мүмкін жерлерде - 2,0 м кем

емес. Мұнда тігінен ауытқу бұрышы вагонша осі 20 % артық болмауы тиіс.

4.2.10 ЖААЖ трассасы бойынша желілік тіректер, созылмалы және зәкірлік

станцияларды орналастыруды мыналарды ескерумен орындаған жӛн:

- ЖААЖ құрылыстарының габариттерін сақтау;

- тірек табандарына арқанның сенімді орналасуын қамтамасыз ететін тіректердегі

салмақ түсетін арқандардың бүгілу бұрыштарын сақтау;

- салмақ түсетін арқандардан тірекке жүктемелерді біркелкі бӛлуді қамтамасыз ету;

- желіде орналасқан вагоншалардың жалпы санынан 25% артық емес тіректерге

біркелкі тәсілдерді қамтамасыз ететін біркелкі жүктеу.

4.2.11 Салмақ түсетін арқанның шектік бұрышы вагоншалардың шығыршықты

қозғалысты жолдарына арналған кӛкжиекке вагоншалардың қысқышты аппаратына

арналған рұқсат етілетіннен аспауы тиіс. Тілшікті қозғалыста бұрудың шектік бұрышы

оның бойлық шайқалуында вагоншалардың салмақ түсетін арқанына қатысты шығу

шарттарынан жылжымалы құрам құрылымымен анықталады.

4.2.12 Бойлық профилдің дӛңес бетінде желілік станцияның құрылыстары немесе

қатты ауысуды орнату, тіректерді жақындату есебінен баяу ауысу қамтамасыз етілуі

тиіс.Бойлық профильдің бүгілген учаскесінде тіректер салмақ түсетін арқанның қисық

аспасы бойынша аспаның есеп айырысу сызығынан шеткі нүктелер арасында орналасуы

тиіс.

4.3 Арқандар

4.3.1 ЖААЖ қолданылатын болат арқандар «Вª маркасының сымынан дайындалуы

тиіс, мемлекеттік стандарттарға жауап беруі және дайындаушы зауыттардың

сертификаттарына ие болуы тиіс.

4.3.2 Салмақ кӛтеретін арқандар бұрамалы жабық құрылымды болуы және

МЕМСТ 7675, МЕМСТ 7676 талаптарына сәйкес келуі тиіс.

4.3.3 Ауырлық арқандары жіптік қос ӛрімді болуы тиіс, органикалық ӛзекшесімен

МЕМСТ 2688, МЕМСТ 3069, МЕМСТ 3077 талаптарына сәйкес келуі тиіс.

4.3.4 Салмақ кӛтеретін арқандар үшін созылмалы арқандар органикалық ӛзекшемен

жіптік үш орамды і немесе үш ӛрімді ӛзекшемен болуы тиіс және МЕМСТ

3089

талаптарына сәйкес болуы тиіс.

4.3.5 Желілік және керме арқандар шиыршықты, шиыршықты жабық немесе қос

ӛрімді металл жүрекшелі болуы тиіс, МЕМСТ

7675, МЕМСТ 7676,МЕМСТ 2688,

МЕМСТ 3069, МЕМСТ 3077 талаптарына сәйкес келуі тиіс.

4.3.6 ЖААЖ салмақ кӛтеретін арқандарын таңдау.

ЖААЖ арналған салмақ кӛтеретін арқандар диаметрі тозуға тӛзімділікті және

арқандардың ажырауын есептеу нәтижелері негізінде іріктеледі.

Алдын-ала есептеу үшін арқан диаметрі есептеледі, мм:

- екі дӛңгелекті вагоншалар үшін:

;

(1)

- тӛртдӛңгелекті үшін:

͸ ;

(2)

Мұнда: α

- вагондар арасындағы жол және интервал жұмысының кернеуіне

байланысты коэффициент;

α=1,1 мұнда τ=50 с;

α=1,35, мұнда τ=18 с;

Р - вагоншаның толық салмағы, соның ішінде тасымалданатын жүк салмағы, аспалы

шанақ салмағы және ауырлық арқанының салмағы (кг).

Вагоншаның толық салмағы ауырлық арқанының салмағын құраушыларды

ескерумен, кг

Р=Р_в+Р_гр+q_тλ,

(3)

мұнда: Р_в- аспасы бар вагонша салмағы;

Р_гр - жүк салмағы;

q_т - 1 м тартылыс арқанының салмағы, қабылданатын 0,001Р_гр тең.

Неғұрлым кӛп созылу (созылудағы барынша кӛп күш, арқанда туындайды), Н:

Т_max=T₀+T_к+q_нh,

(4)

мұнда: T₀ - қарсыжүк салмағынан созылу, Н;

T_к - тірек табандарындағы үйкелістен туындайтын күш (Н);

h - арқанды зәкірлеу нүктесі және созылу станциясы арасындағы белгілердің әр

түрлілігі, м.

Қарсыжүк салмағынан салмақ түсетін арқанның созылуын алдын ала есептеу үшін

келесіге тең есептеледі:

୬

(5)

Тірек табандарындағы арқан үйкелісінен күшті анықтау үшін желілерді созылу

учаскелеріне бӛлуді жүргізу қажет, барынша кӛп мүмін учаскелер, жолдың созылмалы

учаскесінің барынша кӛп мүмкін ұзындығы жобаланатын арқан жолдың жалпы

ұзындығынан аз болмауы тиіс.

଻

ː˖

(6)

Егер талап сақталмаса, аралық станциядағы құрылығыда қажеттілік туындайды, ол

желі профиліне қарай зәкірлік-созылу, қос зәкірлі, Н болуы мүмкін

(

)

(7)

мұнда: q₁- салмақ түсетін арқанға вагоншаның жүгін бӛлу;

Lн

- желі профилі және жоспары бойынша анықталатын жолдың созылмалы

учаскесінің ұзындығы;

μ - тірек табандарындағы үйкеліс коэффициенті 0,15 тең болып қабылданады.

Алынған мәліметтер бойынша салмақ түсетін арқанда туындайтын барынша кӛп күш

анықталады.

Алдын-ала есептеулер негізінде таңдалған арқан ажырауға шарттар бойынша

тексеріледі

(8)

Мұнда k-беріктік қорының коэффициенті.

4.3.7 Созылу арқанын есептеу.

Созылу арқанының белгілері созылуды есептеу негізінде анықталады, ол мынадай

түрде жүргізіледі.

1 м. арқанның алдын-ала салмағы бойынша, тартылыс арқанының диаметрі және

жалпы арқанның ажырау күші таңдалады.

Жолдың тартылыс учаскесі шартты түрде бойлық профильдің тән элементтері

бойынша жекелеген профильдерге бӛлінеді, оның саны үштен алтыға дейін болуы

мүмкін.

Тартылыс қанатында туындайтын тән нүктелердегі бойлық профильдің сыну

күштері арқан қозғалысының бағыты бойынша жүк және бос жақтың контуры бойынша

бірізді айналу әдісімен анықталады.

Айналдыру тегершігіндегі бастапқы күш келесіге тең болып қабылданады, т

(9)

Тартылыс учаскесінің әр кесіндісіндегі кедергі, Н

(

(10)

мұнда: n - кесіндідегі вагоншалар саны;

Р - вагоншалар салмағы, кг;

W - жабық салмақ түсетін арқан және рельс бойынша вагоншалардың қозғалуына

кедергі коэффициенті.

Жабық арқан бойынша вагоншалардың қозғалысына кедергі коэффициенттерінің

барынша кӛп және ең аз шамасы 0,0065 және 0,003 сәйкес қабылданады. Мұнда күштік

режимі бар жолдарда барынша кӛп шама қабылданады кедергілі режиммен - ең аз.

Келесі нүктедегі күш, Н

(11)

Формулада (+) белгісі кӛтерілгенде алынады, (-) белгісі түскенде.

Есептеу нәтижесінде тартылыс арқанының тән нүктелерінде күштер кестесі

құрастырылады және бұру тегершігіндегі барынша кӛп және барынша аз күштер

анықталады.

Әрі қарай жолды мүмкін батыру жағдайларын талдау жүргізіледі:

- қалыпты режим - барлық жол учаскелері батырылған жүк және бос бағыттарда да;

- тартылыс режимі - жүк және бос бағыттардағы барлық кӛтерілулер жүктелген;

- кедергілік режим - түсіру және алаңдар жүктелген.

Алынған нәтижелер күштер кестесіне енгізіледі.

Ең аз созылу 400q_тккем емес болуы тиіс бәсеңдеу шарты және тартылыс арқанының

мүмкін емес салмағы бойынша.

4.3.8 ЖААЖ қолданылатын арқандар, беріктікке мына формула бойынша есептелуі

тиіс:

൒

(12)

ௌ

Мұнда К -беріктік қорының коэффициенті;

S -арқанның барынша кӛп созылуы;

Р-сертификат бойынша қабылданатын арқанның ажырау күші.

4.3.9 Арқандар беріктігі қорларының коэффициенттері

(барынша кӛп созылуға

жалпы арқанның ажырау күшінің қатынасы) 1 кестеде келтірілген кем болмауы тиіс:

1 Кесте - Неғҧрлым аз рҧқсат етілетін жаңа арқандар беріктігі қорының

коэффициенті

Арқан

Беріктік қорының коэффициенті, K

Салмақ түсетін

2,8

Тартылысты

4,5

Салмақ түсетін арқандар үшін созылатын

3,5

Тартылысты арқандар үшін созылатын

5,0

Негізгі кернеулердегі керілетін

2,5

Негізгі және желдік кернеулердегі керілетін

2,0

ЕСКЕРТПЕ: Егер МЕМСТ, ТШ немесе сертификатта тек барлық сымдардың ажырау күші ғана

кӛрсетілсе, арқанның ажырау күші жалпы барлық сымдардың ажырау күшінің жиынтық

кӛбейтілуімен анықталады 0,83, ал жабық арналар үшін - 0,9.

4.3.10 Салмақ түсетін және ауырлық арқандарын қарау күн сайын арнайы

тағайындалған тұлға және арқан жолдың дұрыстығына жауап беретін адам айына екі

реттен жиі емес жүргізуі тиіс.

4.3.11 Пайдалану кезіндегі салмақ түсетін арқандардың бракталуы визуалдық қарау

немесе дефектоскопия нәтижелері негізінде жүргізілуі тиіс.

Визуалды тексеруде арқан жарамсыз болып танылады:

- егер арқанның учаскесінде ұзындығы 2 м үштен бір сым оның жоғарғы үзінді

қабатында (үзілген сымдарды есептеуде олардың қайта үзілулерін ескермеу керек);

- егер жекелеген сымдардың үзілген ұштары арқаннан шығып тұрса;

- егер арқанның кӛлденең қимасында арқан ӛзгерсе, ол ішкі үзілулердің үлкен

санының болуын сипаттайды;

- ішкі сымдардың үзілуін сипаттайтын орам қадамы ұлғайғанда. Дефектоскоппен

тексергенде арқан жарамсыз болып танылады, егер оның диаметрі номиналды диаметрі

10% ден азайса.

4.3.12 150 ммге дейінгі қашықтықта орналасқан салмақ түсетін арқанның екі ұқсас

сымдарының үзінділерінде сақтандырғыш бандаждарды орнатуға жол беріледі; екіден

артық аралас сымдар үзілгенде желілік жалғастыру муфталарын орнатуға жол беріледі.

4.3.13 Кәсіпорында осы жұмыстардың жүргізудің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін

нақты шарттарды ескерумен салмақ түсетін арқандарды қарау бойынша нұсқаулықтар

әзірленуі тиіс. Арқан жолдарда немесе оның жекелеген учаскелерінде қауіпсіздік

шарттары бойынша бұл мүмкін болғанда, жерден немесе тіректен арқанмен тартылатын

немесе ӛзі жүргішпен, 0,3м/с артық емес жылдамдықпен салмақ түсетін арқан бойынша

жылжитын арнайы бесіктерден салмақ түсетін арқандарды қарауға рұқсат етіледі.

4.3.14 Пайдаланудағы созылу және тартылу арқандарының істен шығу нормалары

Б-қосымшада келтірілген.

4.4 ЖААЖ арқандарын бекіту және жалғау

4.4.1 Салмақ кӛтеретін арқандардың ұштарының әрқайсысы муфта немесе зәкірлік

барабан кӛмегімен бекітілуі тиіс.

4.4.2 Жабық құрылымның салмақ түсетін арқаны балқымамен немесе клиньяен

муфтада бекітілуі тиіс.

4.4.3 Салмақ кӛтеретін

, тартылысты және созылмалы ретінде қолданылатын кӛп

жіпті арқандар қорытпаны құюмен муфтаға бекітілуі тиіс.

4.4.4 Арқандарды бекітуге арналған қысқыштарды қолдану қарама-қарсы салмағы

бар немесе созылалы тіркемелерді жалғастыруда, сондай-ақ ауырлық арқанын вагонға

бекіту үшін рұқсат етіледі. Созылмалы арқандарды бекіту үшін сыналы тӛлкелерді

қолдануға рұқсат етіледі (құйылған немесе мӛрленген).

4.4.5 Муфталар жәнесынаболаттан дайындалуы тиіс.

Муфталарда дайындаушы зауыттың таңбасы арқан диаметрін, муфта есептелген

күш, ТББбелгісі және зауыт нӛмірін кӛрсетумен болуы керек. Құйылған және

дәнекерленген муфталар рұқсат етілмейді.

4.4.6 Салмақ кӛтеретін және созылмалы арқандарды ауыстыруда және қысқартуда

жаңа ұштық және ауыспалы муфталарды орнату керек.

Тартылыс арқандарын ауыстыруда және қысқартуда егер олар қыздыруға

ұшырамаса және зақымдары болмаса пайдаланылғандары да қолданыла алады.

4.4.7 Салмақ кӛтеретін арқанды бекітуде барабан кӛмегімен арқан орамының саны

үштен кем болмауы тиіс. Орамдар бір қабатта орналасуы керек.

Барабаннан шығатын арқанның ұшы екі қысқышпен бекітілуі тиіс, олардың

әрқайсысы салмақ түсетін арқанның есептік барынша кӛп созылуынан

20% кем

болмайтын тең күшке есептелуі тиіс.

4.4.8 Салмақ кӛтеретін

арқанның кесінділері, сондай-ақ желілік арқанның

кесінділері, жаңа арқандар қосылыстарының саны ең аз болуы керек және дайындаушы

зауыт шығаратын арқандардың ұзындығымен анықталады. Пайдалану кезінде салмақ

түсетін арқанда қосымша желілік муфталар орнатылады. Ұзындығы 1 км арқанда бес

муфтадан артық болмауы тиіс. Салмақ кӛтеретін арқанның зақымданған учаскелерінде

сақтандыру бандаждарын орнатуға рұқсат етіледі. Ұзындығы 1 км арқанда 10 бандаждан

артық емес болуы тиіс. Вагоншалардың қозғалыс жылдамдығы

3,5 м/с арқан

жолдардағыжелілік муфталар және сақтандырғыш бандаждарды орнатуға рұқсат

етілмейді.

4.4.9 Салмақ кӛтеретін тартылысты және ауырлық арқандарының тербеліс саны ең

аз және арқанның бойлық ұзындығымен шарттастырылуы тиіс, оны дайындаушы зауыт

шығарады.

Шынжырлау ұзындығы арқанның 1300 диаметрден кем емесін құрауы тиіс. Екі буын

арасындағы қашықтық арқанның 3000 диаметрінен кем болмауы тиіс.

4.4.10 Салмақ кӛтеретін арқанның вагондардың қозғалу учаскесіндегі бірігуіне жол

берілмейді.

4.4.11 Арқандардың бірігуі және оларды муфталарға біріктіруді арнайы оқудан ӛткен

және тиісті емтихандарды тапсыру туралы куәлігі бар адамдар жүргізуі тиіс.

4.5 ЖААЖ созылу қҧрылғылары

4.5.1 Салмақ кӛтеретін арқанның созылуы қарама-қарсылықпен немесе рұқсат

етілетін шектегі созылу шамасын қамтамасыз ететін басқа құрылғымен құрылуы тиіс.

Арқан ұштарын зәкірлеуде созылуды реттеуге арналған құрылғы кӛзделуі тиіс.

4.5.2 Салмақ кӛтеретін тілшікті жолдар үшін аралық тіректермен тірек табанының

қос еселенген ұзындығына тең қосымша ұзындығы кӛзделуі тиіс +20 м, ол арқанды

жылжыту мүмкіндігі үшін. Арқанның бұл бӛлігі барабанда немесе одан тыс болуы

мүмкін.

4.5.3 Салмақ кӛтеретін ауырлық және тартылыс арқандарының созылуы қарама-

қарсылықпен немесе рұқсат етілетін шектерде созылу шамасын қамтамасыз ететін басқа

құрылғымен құрылуы керек, мұнда екі ауырлық арқандарында әр арқан жеке созылу

құрылғысына ие болуы тиіс.

4.5.4 Бірнеше созылу арқандарын қолдануда олардың біркелкі созылуын қамтамасыз

етілуі керек.

4.5.5 Салмақ кӛтеретін арқанның қарама-қарсы барысы әр нақты жағдайда мүмкін

асып түсулерді ескерумен есептеледі, күтілетін температуралық тербелулер, серіппелі

және қалдық арқанның ұзаруы, сондай-ақ қарама-қарсылық барысының қоры 1 мден кем

емес.

Қарама-қарсы жүріс барысындағы шектелген мүмкіндіктерде арқанның қалдық

ұзаруы ескерілмейді. Бұл жағдайда арқан жолдарды пайдалануда қажеттілігі бойынша

қысқаруы керек.

4.5.6 Салмақ кӛтеретін және тартылысты арқандардың созылмалы құрылғысының

барысы арқанның ұзарған ұзаруы және температуралық күтілетін тербелістері, қуат

тербелістерінен неғұрлым кӛп алуандықтан шыға отырып есептеледі.

Шығыршықты жолдарда жылжымалы құрамды түсіру үшін созылмалы құрылғының

қосымша барысы кӛзделуі тиіс.

Маусымдық температуралық тербелістерде оның ұзындығының ӛзгерістері және

салмақ түсетін және ауырлық арқанының қалдық ұзаруын ӛтеу үшін жобалық жағдайда

(ол бар болғанда) қарама-қайшылықты орнату (кӛтеру) үшін бейімделу кӛзделген. Бұл

бейімделу созылмалы құрылғының қосымша барысын жүзеге асыруы тиіс.

4.5.7 Қарама-қарсылықтарды бос ауыстыру және созылмалы құрылғы тіркемелері

тартылыс және ауырлық арқандары бос ауысуды қамтамасыз етуі тиіс. Қарама-

қайшылықтар барысы және созылмалы тіркемелер тірелулермен шектелуі тиіс және

ұштық ажыратқыштармен бақылануы тиіс.

Қарама-қарсылық және саңылау арасндағы саңылау бағыттауыш 0,7м кем болуы

керек, ал басқа жағынан - 0,5 мкем емес.

4.5.8 Қарсы салмаққа қарсы бетон немесе темірбетон табақтар, сондай-ақ бетон

немесе шойын блоктармен толтырылатын қаңқа жәшіктер түрінде дайындалуы тиіс.

Қарсы салмаққа қосымша металл тізбектер ілінуі мүмкін. Қол жүгінде жекелеген

блоктардың салмағы 30 кг аспауы тиіс.

Қарсы салмақ ауысатын кеңістік қоршалуы тиіс. Қарсы салмақ ауысқанда шұңқырда

соңғысы судан, қардан және мұздан қорғалуы керек.

4.5.9 Қарсы салмақ ЖААЖ тӛлқұжатында кӛрсетілуі керек.

4.6 Барабандар, тегершіктер, шығыршықтар, тіреуіш және бағыттауыш

табандар

4.6.1 Болат арқанмен бүгілетін барабанның, тегершіктің, шығыршықтың, табанның,

шығыршықты тізбектің тірек шинасының рұқсат етілетін диаметрі келесі формула

бойынша анықталады:

൒ ݁

(13)

мұнда: D - барабан, шығыршық, табан диаметрі, роликті тізбектің тірек шиналары,

бүгілген арқанның остік желісі бойынша ӛлшенеді, мм;

d -арқан диаметрі, мм;

e -2-кестеде келтірілген ең аз мәні, арқан және тегершіктің тағайындалуына

байланысты коэффициент 2-кестеде кӛрсетілген.

4.6.2 Тірек табаны қисығының радиусы арқанның

250 диаметрінен кем еместі

құрауы тиіс. Мұнда мынадай талаптар қанағаттандырылуы тиіс:

మ

⁄

(14)

мұнда: V -вагондардың барынша кӛп жұмыс жылдамдығы, м/с,

R -табан қисығының радиусы, м.

2 Кесте - Барабандар, тегершіктер

Арқан

Барабан немесе тегершіктің тағайындалуы

Коэффициент, e

салмақ түсетін

зәкірлеуге арналған барабан

созылмалы

ажыратуға арналған тегершік

Қамту бұрышындағы бұру немесе ауытқу

тегершіктері:

5⁰дейін

реттелмейді

Тартылысты

5⁰тен 10⁰дейін

11⁰ ден 20⁰дейін

21⁰ ден 30⁰дейін

30⁰артық

Тартылыс астауларының барабандары

4.6.3 Салмақ кӛтеретін тартылысты және ауырлық арқандарының бұру және

бағыттауыш тегершіктері, сондай-ақ салмақ түсіретін тартылысты арқанға арналған

роликтер, электр қорғау тізбегіне кіретіннен басқасы икемді материалмен футерленуі тиіс.

4.6.4 Салмақ кӛтеретін зәкірлер үшін барабан ағашпен немесе икемді материалмен

футерленуі керек.

4.6.5 Шығыршықты жолдарда бұру және айналдыру тегершіктері осындай

құрылымда орындалуы немесе осындай құрылғылармен жабдықталуы тиіс, ол

тегершіктен арқанның түсу мүмкіндігін жоюы керек.

4.7 Вагоншалар

4.7.1 ЖААЖ жұмысында болатын вагоншалар саны жобада кӛрсетілген саннан

аспауы тиіс. Вагоншаларды оларды есептік жүк кӛтергіштен жоғары тиеуге рұқсат

етілмейді.

4.7.2 Шығыршықты арқанды жолдарда сенімді қосуды қамтамасыз ету және

вагоншаларды ағытуды қамтамасыз ету үшін, сондай-ақ олардың табандар бойынша

ӛткізгіштігі және арқанды жолдың ӛзге элементтеріне мерзімді түрде қысқыш аппараттың

қысқыштары мен жүріс дӛңгелектерінің тозуы бойынша тіркемелержарамсыз болып

танылуы тиіс (кем дегенде 6 айда бір рет).

Қысу аппаратының қысқыштары, сырғанау айналымы бойынша 5 мм тереңдігіне

жүріс дӛңгелектердің тозуы рұқсат етіледі -әр 2 мм.

Вагоншалардың негізгі ӛлшемдері жӛндеуден кейін ӛтпелі және ӛтпейтін

шаблондарымен бақылануы тиіс.

4.7.3 Тіркеме корпусының кӛлбеуінде вагоншаларды пайдалану тігінен 8% артыққа

рұқсат етілмейді.

4.7.4 Ауырлық арқаны бар вагоншаларды бекіту қорларын есептеу коэффициенті 1,1

кем болуы тиіс.

4.7.5 Вагоншалардың жүк кӛтергіштігін таңдау жолдың сағат ӛнімділігін есептеумен

байланысты, тасымалданатын жүктің үйінді салмағы және жылжымалы құрамның түрін

таңдау. Вагоншадағы жүктің бағдарлық салмағы ЖААЖ ӛнімділігінен 1% шығады.

4.7.6

2000кг жүк кӛтергіштігі тіркемесімен вагоншаларды шартты белгілеу мысалы,

шанақ сыйымдылығы 1,00 м³.

4.7.7 Вагонша қозғалысының жылдамдығы желіде вагоншалардың шығыршықты

қозғалысымен қабылдауы тиіс —5 м/с кем емес, тілшікті қозғалыс —12,5 м/с артық емес.

Вагоншалар қозғалысының жылдамдығын таңдау есептік сағаттық ӛнімділігінен

және вагоншалардың қабылданған жүк кӛтергіштігі.

Қозғалыстың номиналды жұмыс жылдамдықтары, м/с, вагоншаларды қозғалысы

бар жолдар үшін қабылдаған жӛн:

- шығыршықты — 0,8; 1,25; 1,6; 2,0; 2,5; 2,8; 3,15; 3,6; 4,0; 5,0 (рұқсатпен ± 10 %);

- тілшікті — 6,3; 8,0; 10,0; 12,5 (рұқсатпен± 10 %).

Вагоншалардың қозғалыс жылдамдығы мыналардан аспауы тиіс, м/с:

1,6

- тиелген және

2,0

— бос, егер жолда қисықтардың кӛлденең бұру

тегершіктерінің кӛмегімен қисықтарды автоматты бұру кӛзделген;

3,15 - егер жолда қисықтарды кӛлденең роликті батареялар кӛмегімен автоматты

бұру кӛзделсе;

3,5

- егер салмақ түсетін арқандарда желілік муфталар немесе сақтандырғыш

бандаждар кӛзделсе.

4.7.8 Екі кӛршілес вагоншалар жолдарының трассасына түсіру станциясына шығу

кездері арасындағы интервал мына формула бойынша анықталады,

τ= ^ଷ

(15)

мұнда Р_гр - шанақтағы жүк салмағы,т.

Жол трассасы бойынша қашықтық екі кӛршілес вагоншалар арасында (желілік

интервал)мынадай формула бойынша анықталады,м

S=τ ·V

(16)

Станцияларда вагоншалардың жылжуы үшін қолданылатын тізбекті итеретін

конвейерлер жылдамдығы,

0,3-0,4м/с шегінде қабылдайды. Ӛзі жылжығышпен

станцияларда вагоншалар жылжығанда ең тӛменгі жылдамдық

0,5м/с қабылданады;

кішігірім жылдамдығы ауырлық арқанның жылжудың неғұрлым жылдамдығы.

4.8 Жетектер және тежегіштер

4.8.1 ЖААЖ бас электр бұру келесі негізгі талаптарды ескерумен жобалануы тиіс:

- жұмысқа жолды іске қосу басқару пультінен жүзеге асырылуы тиіс;

- жолды тоқтату басқару пультінен кӛзделуі тиіс,

«Тоқтаª батырмасынан, әр

станцияда белгіленген және апатты ажыратқыштардан;

- қашықтықтан басқару режимінде бас бұрулар, бірнеше бұру учаселері кӛзделсе

арқан жол үшін блокталуы тиіс.

4.8.2 ЖААЖ қосалқы электр бұру мынадай негізгі талаптарды ескерумен жобалаған

жӛн:

- жолды жұмысқа іске қосу және тоқтату басқару пультінен жүзге асырылуы тиіс;

- жолды тоқтату тежегіті біруақытта тоқтатумен электр қозғалтқышты тоқтатумен

жүзеге асырылған жӛн.

4.8.3 Бұру тегершігімен ауырлық арқанының салмақ түсетін және ауырлық

тіркелуінің сенімділік қорының коэффициенті 1,1 кем еме, жолды тиеудің неғұрлым

қолайсыз шарттарында (инерция күштерін іске қосуда және тежелуде ескерумен).

4.8.4 Арқанды жолды бұру барынша кӛп күштегі 1,0 м/с артық емес жылдамдықпен

ревизия режимінде жылжу құрамы мүмкіндігін қамтамасыз етуі тиіс, барынша кӛп күште

кӛп емес жылдамдықпен.

4.8.5 Тілшікті ЖААЖ бұру реттеуге және жылдамдықты тӛмендетуді ескерумен

вагоншалар жылдамдығын бақылауы тиіс:

- станцияда тәсілде -0,5 м/с дейін

- желілік тіректер арқылы жолда -5,0 м/с артық емес.

4.8.6 Тахогенератормен жылдамдықты бақылауда ол электр қозғалтқыш білігінде

немесе редуктор кіру білігінде орнатылады. Тахогенератор байланысы бұзылғанда

бұрумен немесе электр тізбектері үзілгенде арқан жолдар автоматты түрде тоқтатылуы

тиіс.

4.8.7 Жолдан түсіруде (тоқтатуда) бұру тегершігінде жылдамдату (жерге қондыру) 3-

кестеде келтірілген мәндерден аспауы тиіс.

3 Кесте - Арқан жолдың тҥрі

Арқанды жол түрі

Қалыпты тәртіпте,

Апатты жағдайда, м/с²

м/с²

Тілшікті

1,0

3,0

Шығыршықты

1,0

2,0

4.8.8 Қайта жобаланатын арқан жолдарда екі автоматты әрекет ететін қалыпты

немесе жабық типті дискті-қалыпты тежегіштермен жабдықталуы тиіс :

- жұмыс-қозғалтқыш білігінде;

- сақтандырғыш-білікте немесе бұру тегершігінің орамасында.

Жұмыс және сақтандырғыш тежегіштерді үйлестіруде бір құрылымда ол қалыпты

және апатты режимдерде тежегіш кезді салу үш екі дербес құрылғылары қалыпты

режимде болуы тиіс және бұру тегершігінің білігінде орнатылуы мүмкін.

4.8.9 Жолды тиеудің неғұрлым ауыр шарттарында әр тежегіштің тежегіш кезі 1,25

статикалықтан кем емес болуы тиіс.

4.8.10 Электр энергиясын ағытуда автоматты түрде жұмыс және сақтандырғыш

тежегіш іске қосылуы тиіс.

4.8.11 Тежегіш тәртіпте жұмысқа арналған бұрулар сақтандыру тежегішімен және

электр қозғалтқышпен жүйедегі жылдамдықты автоматты бақылауға арналған құрылғы

жабдықталады, ол арқанды есептеу жылдамдығын асыруда іске қосылуы тиіс 20% және

жолды автоматты тоқтатуды қамтамасыз етуі тиіс.

4.8.12 Бір тегершікті ауырлық жүкшығырларында еі бұруы бар тілшік түріндегі

арқан жолдарда жұмыс және сақтандырғыш кедергілер орнатылуы тиіс.

Мұнда әр тежегіштің тежегіш кезі 1,25 статикалық кезден аз болмауы тиіс, барынша

ауыр арқан жолдарын тиеу шарттарында.

4.8.13 Тілшікті арқан жолдарда вагоншаларды автоматты бақылау кӛзделуі тиіс.

4.9 Қосқыштар және ажыратқыштар

4.9.1 Пайдалануға арқан жолды енгізгенде және пайдалану кезінде шиналар және

ауырлық арқанының, контррельс (контршина) рельстің ӛзара орналасу ажыратқышында

және қосқышында шаблондармен 6 айда бір реттен жиі емес тексеру қажет. Ӛзара

орналасу элементтері бұзылған жағдайда арқан жолдың қосқышы және ажыратқышы

тоқтатылуы тиіс.

4.9.2 «Таулардаª итеретін конвейер астына ажыратқыштардан келіп түсетін вагонша

жылдамдығын басу үшін вагоншалардың кері барысына кедергі келтіретін құрылғы болуы

тиіс.

4.9.3 Қосқышта және ажыратқышта рельс осі және ауырлық арқанының осі олардың

арасында 10 мм қашықтықта параллель тік жазықтықтарда жатуы тиіс. Осы қашықтықтан

ауытқу 2 мм-ден аспауы тиіс. Қосқыш (ажыратқыш) рельсінің астындағы тігі бойынша

және бірінші жақтаудың жазықтығындағы ауырлық арқанының үсті (желі жағынан)

жобалық ӛлшемнен 2 мм ерекшеленуі мүмкін.

4.9.4 Қос шинаның жұмыс беттері және кӛлденең қимадағы кез келген ажыратқышта

бір кӛлденең желіде орналасуы тиіс. Рұқсат етілетін ауытқу 3 мм. Қосқыш (ажыратқыш)

рельсінің ұштарының жобалық белгіден 2 мм ауытқуына және 0,5 мм артық емес

түйісулердегі рельстер дӛңбектерден асуға жол беріледі. Қосқыш немесе ажыратқыш

рельстерінің остері бір тік жазықта және станциялық рельстердің олармен кесінділеріне

түйісетін тұрғыда болуы қажет. Рұқсат етілетін тік сызық еместік шамасы - 1 метрге2 мм

дейін.

5 ТІРЕУІШТЕР, СТАНЦИЯЛАР ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ЖАБДЫҚТАРЫ

5.1 Жалпы ережелер

5.1.1 ЖААЖ құрамына құрылыстар кіреді:

- станциялар;

- желілік тіректер және қатты ауысулар;

- сақтандырғыш құрылғылар (желілер және кӛпірлер);

- эстакадалар және асылған жолдарға арналған галереялар.

5.1.2 Тағайындалуы бойынша арқан жолдардың станциялары мыналарға бӛлінеді:

- тиеу;

- түсіру;

- бұрыштық;

- ӛткізгіш;

- түйіндік.

5.1.3 Түсіру станциясы - бұл жерге қондыру құрылысын құрайтын жібру тармағы,

онда мыналар орналасады:

- қатты рельс жол (оған станциялардағы вагоншалар ауысады);

- ажыратқыш, тартылыс арқанынан түсірілген вагоншаларды ағытуды қамтамасыз

етеді;

- түсіру алдында вагоншаларды жерге қондыруға арналған құрылғы (кӛтерілуі бар

рельс жол немесе тежегіш шиналар);

- рельс жол бойынша ағытылған вагоншаларды мәжбүрлі жылжытуға арналған

құрылғы;

- бункерлер, дозаторлар, қоректендірушілер - жүкті жинақтауға және вагоншаларды

мӛлшерлеп жүктеуге арналған құрылғылар;

- тартылыс арқанынан жылдамдыққа дейінгі тиелген вагоншаларды түсіруге

арналған құрылғы (кӛлбеу тау немесе футерленген шығыршықтар батареясы);

- тартылыс арқанынан вагоншаларды автоматты жалғастыруды қамтамасыз ететін

қосқыш.

5.1.4 Түсіру станциясы - түсіру жүретін арқан жүк жолдардың соңғы жолы.

Мұнда түсірілген вагоншалар бұру тегершігінің айналасында болады және

станцияның шығу бӛлігіне шығады, одан кейін конвейерден ағытылады (немесе қосалқы

арқан), тартылыс арқанына қосылады және сызыққа кетеді.

5.1.5 Бұрыштық станциялар трассаны бұру орындарында белгілейді: егер станцияда

бұру немесе созылу құрылғысы орнатылмаса, онда ол автоматты түрде жұмыс істейді,

яғни вагоншалар одан ӛтеді, ауырлық арқанынан ағытылмайды.

5.1.6 Ӛткізгіш станциялар бірнеше бұрулары бар ұзындығы үлкен жүк арқан

жолдардың бұру учаскелерінде қиылысу орындарында орнатылады: вагоншалар тартылыс

арқанынан ағытылады және инерция бойынша рельстік жол бойынша жылжиды, ол

оларды жолдың бұру учаскелерінің басқа тартылыс арқанына жалғастырады.

5.1.7 Түйіндік станцияларды жүк арқан жолының желілерін тарамдау орындарында

орналастырады, оған басқасының түйісуі немесе бірнеше жолдардың түйісуі: рельс

жолдардың сызықтары автоматты түрде басқару пультінен ұштық ажыратқыштар сигналы

бойынша ауысады, ол вагонша тіркемелерінде орнатылған.

5.1.8 Желілік құрылыстарға тіректер және желілік станциялар жатады.

5.1.9 Тіректер салмақ түсетін және ауырлық арқандарын желіде қолдайды және

биіктігі

5-30 м металл немесе темірбетонмен дайындалады; салмақ түсетін тіректегі

арқандар осьтері арасындағы қашықтық (сорап) 3; 4; 6 м. құрайды.

5.1.10 Желілік станциялар салмақ түсетін арқан учаскелерінің жігі орындарында

орындалады, қос созылмалы, қос зәкірлі және зәкірлі-созылмалы орындайды.

5.1.11 Қосы созылмалы станцияда екі салмақ түсетін арқан әр жапсарласатын

учаскелерден артқа тартатын табандар кӛмегімен станция ішіне бұрылады, ауыспалы

созылмалы арқанды муфталармен жапсарласады, ол блоктар арқылы ауысқан және

қарсыжүктермен созылады. Қарсыжүктердің жақтауларымен ұштық муфталармен

жалғасқан.

5.1.12 Қос зәкірлік станцияда артқа тартатын табандар кӛмегімен ішке бұрылған екі

салмақ түсетін ұштары сфералық жастықпен және ұштық муфтамен анкерлік табақ

кӛмегімен металл құрылымға зәкірленеді.

5.2 Станциялар және тіреуіштер

5.2.1 Қызмет кӛрсетуші персоналдың қатысуын талап етпейтін станциялар және

бӛліктер қажеттілігін ескере отырып жабдық астындағы жергілікті жабынға ашық

құрылысқа (қабырғаларсыз және жабынсыз) рұқсат етіледі.

5.2.2 Желіден қорғалған станцияларда және басқа құрылыстарда құрылыстардың

жақындау ӛлшемдерін тік учаскелерде ашық шанақтағывагоншалардың кӛлденең

тербелуін ескерумен анықтаған жӛн, ал дӛңгеленулерде ауытқуды ескерумен қатар

орталық күш әсерінен ауытқумен, мұндағы ауытқу бұрышының тангенсі

0,08 кем

болмауы тиіс.

5.2.3 Станцияларда және басқа құрылыстарда вагонша жән құрылыс құрылымдары

арасындағы саңылаулар мыналардан кем болмауы тиіс:

- бункер астындағы торда жатқан жүктің үстіне дейін немесе станция еденіне дейін -

0,1 м;

- бағаналардың шығатын бӛлігіне дейін - 0,2 м;

- сақтандырғыш кӛпірдің тӛсеміне дейін - 0,3 м;

- сақтандырғыш желіге дейін - 0,5 м;

- адамдардың болуы мүмкін орындардың қабырғаларына дейін - 0,6 м.

5.2.4 Тіректерде қолдаушы шығыршықтарға тартылыс арқанының түсуін

қамтамасыз ететін сақтандырғыш доғаларын кӛздеу қажет.

Салмақ түсетін арқандардың барынша кӛп бұруы жақын жатқан станцияларда

барынша кӛп бұрыш саңылаудағы вагоншалардың кез келген жағдайында станциялардың

кіру фермаларында орнатылған ауытқу табандарының тартылыс арқанына тию

мүмкіндігін жоққа шығаратын шамадан аспауы тиіс.

5.2.5 Станциялардағы жұмыстар кӛлденең немесе кӛлбеумен кӛздеуге жатады.

Адамдардың ӛту орындарындағы кӛлбеу едендер 10 % артық қабырғалы немесе

сатылы кӛздеген жӛн.

5.2.6 Барлық станцияларда, желіліктен басқа ҚР ҚНжЕ 3.02-04 талаптарына сәйкес

санитарлық түйіндер және қыздыруға арналған бӛлмелерді кӛздеген жӛн.

5.2.7 ЖААЖ бойынша қатуға ұшыраған жүктерді тасымалдағанда, тиеу және

түйіндік станцияларды орналастыру, оған тиеу бункерлері орналасады, кіру

учаскелеріндегі жылу және жылытылатын аспаларды кӛздеу қажет.

5.2.8 Станция бӛлмелерінде түсіруде және жүктерді тиеуде шаң түзіледі,

желдеткішті және аспирацияны немесе жергілікті соруды, сондай-ақ шаңды басуға

арналған құрылғыны кӛздеген жӛн.

5.2.9 Бұруларға арналған бӛлмелерді станциямен немесе оның ішіне орналастыру

керек, ол жүккӛтергіш құрылғымен бұруларға қызмет кӛрсету үшін, сондай-ақ

қақпалармен немесе бұрудың неғұрлым кӛп түйінін ӛткізу үшін құрастыру ойықтарымен

жабдықталуы тиіс.

5.2.10 Станцияларда вагоншаларды түсіру және тиеу механизациясын кӛздеу қажет,

шанақты бастапқы жағдайға түсіруден кейін ауыстыру, түсіруден кейінгі жағдай, сондай-

ақ желіге вагоншаны автоматты шығаруға арналған құрылғы.

Рельс жолдардың жекелеген учаскелерінде кӛлбеу бойынша ӛзі жүргіш

вагоншалардын ауыстыруға жол беріледі.

5.2.11 Вагоншалар тартылыс арқанынан ағытылған станцияларда істемейтін

вагоншаларды бұруға арналған тұйық рельс жолдарын кӛздеген жӛн. Бұдан басқа, ЖААЖ

станцияларының бірінде болуы керек.

5.2.12 Станциялар және тіректер құрылымдарында құрастыру және жӛндеу

жұмыстары кезіндегі жабдықты және арқандарды кӛтеруде пайдалануға арналған

бейімделулерді кӛздеген жӛн (құрастыру сызықтары, қапсырмалар және т.б.).

Қарсы салмақ орнатылған станцияларда оларды бейімдеу үшін бейімделулер

кӛздеген жӛн.

5.2.13 Желіліктен басқа барлық станцияларда ажыратқышта тоқтап қалған немесе

ауырлық арқанына қосылмаған вагоншалар станциясына енгізу және арқандарды мерзімді

алмастыру үшін электр астаушаларды кӛздеген жӛн.

Рельстік жолдарда кӛкжиекке 10 % артықкӛлбеуі бар галереялар және станцияларда

оларды кӛтеріп қозғалтқанда вагоншалардың кері жүруіне кедергі келтіретін ұстағыштар

орнатқан жӛн.

5.2.14 ЖААЖ станцияларында және барлық тіректерде оларға кӛтерілу үшін

сатылар орналастырылуы тиіс.

Желілік құрылыстардың тік сатылары (биіктігі 30 м және желілік станциялар) 5 м

артық биіктікте3 м биіктіктен басталуы тиіс, қоршаулар доға түрінде.

5.2.15 Тіректер сатыларының биіктігі

30 м артық, сондай-ақ қызмет кӛрсетуші

персонал үшін алаңдармен марштар түрінде әр

8-12 м арқылы биіктігі бойынша

орындалуы керек.

5.2.16 Қарсыжүктер одан адамдардың ӛтуі мүмкін емес болатындай қоршалуы тиіс.

8.2.17 Жабдықтың жылжитын бӛліктері

(вагоншаларды қоспағанда), сондай-ақ

машина бӛлмелеріндегі станциялардағы арқандар, биктігі еденнен 2,5 мден кем емес

қоршалуы тиіс.

5.2.18 Қызмет кӛрсетуді талап ететін механизмдерге қауіпсіз жолдар қамтамасыз

етілуі тиіс, ал қажетті жағдайларда алаңдар және сатылар.

5.2.19 Жабдыққа қызмет кӛрсететін адамдарға арналған ӛткелдер ені

0,8 мкем

болмауы тиіс.

5.2.20 Ашық станциялар периметрі бойынша қоршалуы тиіс, ал вагоншалардың

шығу кіру орындарында жер деңгейінен станция едені 0,5 м артық болғанда сақтандыру

алаңдары немесе ені 1 м кем емес торлар орнатылуы тиіс.

5.2.21 Жабдық, тіректер және станцияларды аптасына бір реттен артық емес қарауы

қажет.

5.2.22 2м. артық биіктікте орналасқан жабдыққа қызмет кӛрсетуге арналған

станцияларда биіктігі 2 м артық, биктігі 1 мден кем емес және биітігі 0,15 мден кем емес

тӛмендігі бойынша тұтас тігумен кӛзделуі тиіс

(стационарлық немесе жылжымалы).

Алаңдардың тӛсемі тұтас болат бедерлі немесе жүздік табақтардан орындалады

(саңылаулар диаметрі 20 мм артық болмауы тиіс).

5.2.23 Биіктігі 50 м және одан да артық құрылыстар жарық қоршауларына және

күндізгі белгілеуге қолданыстағы ережелерге сәйкес болуы тиіс.

5.2.24 Тірек сатыларына және станцияларға кірулер құлыпқа жабылатын

бейімдеулермен жабдықталуы тиіс, ол басқа адамдарға тіректер мен мен станцияларға

кӛтерілуге мүмкіндік бермейді.

5.2.25 Станциялар ӛртке қарсы құралдармен ӛртке қарсы нормаларға сәйкес

жабдықталуы тиіс. Машиналық бӛлмедегі жағу және үйкелеу материалдарын сақтауға

тыйым салынады.

5.2.26 Машиналық бӛлмеде негізгі жабдықтың астында кӛтеру-кӛлік құралдары

кӛзделуі тиіс, ол жӛндеудегі қалыпты жұмысты және бұруға қызмет кӛрсетуді қамтамасыз

етеді.

5.2.27 Станциялар және желілік ЖААЖ құрылыстарына қызмет кӛрсету үшін

қызметтік (патрульдік жолдар) құрылысын кӛздеген жӛн.

5.3 Сақтандырғыш қҧрылғылар

5.3.1 ЖААЖ темір және автокӛлік жолдары қиылысқанда, электр беру желілері,

кеме жолдары және арналар, кәсіпорындардың салынған аумақтары, қызметтік-

техникалық ғимараттар, құрылыс алаңдары, елді мекендерді желілер немесе кӛпірлер,

сондай-ақ ескерту жазулары бар қалқандар түрінде қарастыру керек.

5.3.2 ЖААЖ астындағы сақтандырғыш құрылғы түсетін вагоншаны ұстауға

есептелуі және тасымалданатын жүкті тӛгу мүмкіндігін болдырмауы керек.

Ӛндіріс жұмыстары аймағындағы қауіпсіздіктің тиісті шараларын қамтамасыз

етумен жиналып қалған үйіндіден сақтандырғыш құрылғыларды мерзімді тазалауды

кӛздеген жӛн.

5.3.3 Сақтандырғыш желілердің ені кеңістіктің әр 2 мге әр жаққа салмақ түсетін

арқаннан жабылуын қамтамасыз етуі тиіс (есептік желдік қуатта тербелетін вагоншалар

габаритінен саңылаулар үшін 250 м-ден артық), ал сақтандырғыш кӛпірлер - салмақ

түсетін арқанның осінен әр жағына 1,25 м .

5.3.4 Сақтандырғыш желілердің борттарының биіктігі 1,2 м кем болмауы тиіс, ал

сақтандырғыш кӛпірлерде - 1,8 м-ден кем емес.

5.3.5 Желілік арқандардың статикалық қуат және құлаған вагоншаның қуатын

ескерумен иілулері құрылыстардың желілерімен (кӛпірлерімен) жабылатын жақындаудың

рұқсат етілетін габариттері шегінде болуы тиіс.

5.3.6 Желілік тіректерде сақтандыру доғалары кӛзделуі тиіс, олар қолдау

шығыршықтарына тартылыс арқанының түсуін қамтамасыз етуі тиіс.

5.4 ЖААЖ қҧрылыс қҧрылымдары

5.4.1 ЖААЖ құрылымдары, тіреулері, бекеттер және басқа да құрылыстар [1], [10],

[12]-[17] талаптарына сәйкес болуы керек.

5.4.2 ЖААЖ құрылымдары, тіреулері, бекеттер және басқа да құрылыстарды

ҚНжЕ 2.01.07, [2], [4]-[9] бойынша, ал ЖААЖ сейсмикалық аудандарда орналасқан

жағдайда ҚР ҚНжЕ 2.03-30 сәйкес есептеу керек.

5.4.3 Негізгі үйлесімдер мынадай қуаттардан тұрады; тұрақты, уақытша, ұзақ әрекет

ететін

(жабдық салмақтары, арқандардың созылу күштері, табандар бойынша салмақ

түсетін арқандардың қозғалысының кедергі күштері); қысқа уақытта әрекет ететіндердің

бірі

(жылжымалы құрам салмағы, вагоншалар ӛткендегі кӛлденең динамикалық қуат,

қарлы немесе кӛктайғақ, адамдардың салмағы, желдік, температуралық).

5.4.4 Қосымша үйлесімдер қуаттардан тұрады: тұрақты, уақытша, ұзақ әрекет ететін,

барлық қысқаша әрекет ететін.

5.4.5 Ерекше үйлесімдер қуаттан тұрады: тұрақты, уақытша, ұзақ әрекет ететін; бір

немесе екі қысқа уақытты әрекет ететін; ерекше қуаттардың бірі -құрастыру, апатты,

сейсмикалық.

5.4.6 Құрастыруға кернеулер жатады: пайдалану кезінде арқандарды ауыстыруда

немесе салмақ түсетін бір немесе екі арқандар болмағанда туындайтын; оларды

құрастыруда әрекет ететін және оларды орнатудағы жабдық элементтері, егер осы

шарттар әдеттегі жұмыстағы күштерден ерекшеленсе, сондай-ақ әр түрлі құрастыру

бейімделулері кернеулерінен.

5.4.7 Басқа арқандардағы есептік кернеулерді сақтауда салмақ түсетін немесе

ауырлық арқандарының бірінің үзілуінде туындайтын кернеулер, сондай-ақ

вагоншалардың құлауындағы соққы кернеуі жатады. Апатты кернеуді есептеуде желілік

арналардың үзілуі ескерілмейді.

5.4.8 Беріктікке станциялар және тіректер құрылымын есептеуде нормативтік

жүктемелерге келесі коэффициенттерді қабылдаған жӛн:

- салмақ түсетін арқандардың созылуынан жүктемелер үшін, соның ішінде табандар

бойынша арқандардың жылжу кедергісінің күштері, - 1,7;

- тартылысты және қосалқы арқандардан кернеулерге арналған - 2;

- шығыршықтар бойынша арқандардың жылжу кедергілері, тартылыс арқанының

салмақ түсетін созылуынан кернеулерге арналған, - 1,7;

- жылжымалы құрамнан жүктемелер үшін - 1,5;

- ӛз салмағы және станциялар үшін - 1,2;

5.4.9 Іргетастарды есептеуде (топырақты қопсытусыз) тұрақтылық коэффициент-

терін тең қабылдаған жӛн:

- жылжуға - 1,1;

- шалқаюға, шығуға - 1,3.

5.4.10 Салмақ түсетін, тартылыс және желілік арқандардың созылуынан нормативтік

кернеулерді олардың созылуына тек қабылдаған жӛн.

Құрылыстарды есептеуде кернеулердің қаралатын үйлесімінде туындауы мүмкін, ең

аз және ең кӛп созылулардың неғұрлым тиімді емес үйлесімдерін ескерген жӛн.

5.4.11 Тартылыс арқанынан вагоншалар ағытылғандағы станциялар учаскесінде

вагоншалардың салмағынан нормативтік жүктемені вагоншалардың бірінен екіншісіне

орналасу шартынан қабылдаған жӛн. Станциялардың учаскелерінде вагоншалар тартылыс

арқанынан ағытылғанда, вагоншалар арасындағы қашықтықты есептік интервал бойынша

қабылдаған жӛн, онда тармақтардың бірі -екі вагонша бірінен екіншісіне тығыз.

5.4.12 Желдік жүктемені арқандарға анықтағанда және сақтандырғыш желілерді ӛту

ұзындығының біркелкі еместігі коэффициентін енгізген жӛн, 0,85 тең.

Тіректерді есептеуде жел бағытының құрылымы үшін неғұрлым тиімді емес

құрылымдарды қабылдаған жӛн.

Желдік жүктемені анықтауда желдік жүктеменің қорғаныс құралдарына желдік

кернеуді анықтауда желінің кӛлденең әрекет ететін екі бортын қабылдау қажет. Тұтастық

коэффициентін бір желіде 0,15 немесе қосы 0,3 те тең қабылдаған жӛн.

Жел және қардың біріккен әрекетінде немесе кӛктайғақта нормативтік желдік

жүктеме 0,1 кПа тең қабылданады, кӛктайғақтан қорғаныс желілеріне жүктеме бір желіде

- 0,15 кПа, қос желіде - 0,3 кПа.

5.4.13 Адамдардың салмағына қарай нормативтік жүктемес қабылданады, кПа:

- адамадардың салмағын тікелей қабылдайтын құрылымдардың элементтерін

есептеуде - 2;

- негізгі салмақ түсетін құрылыстардың құрылымдарын есептеуде - 1.

5.4.14 Тартылыс арқаны, вагоншалар және басқа жабдықтан жүктемені тікелей

қабылдайтын құрылымдардың элементтерін динамикалық коэффициентімен есептеген

жӛн, ол 4 кестеде келтірілген

4 Кесте - Қҧрылымдардың элементтері ҥшін динамикалық коэффициенті

Кернеу

Құрастыру элементтеріне арналған динамикалық

коэффициенті

болаттан

бетоннан

ағаштан

Тартылыс арқанының

1,2 (1,5)

1,3 (1,6)

1,1 (1,4)

созылуы

Бұру салмағы

1,3

1,4

1,2

Жылжитын вагоншалар

1,1

1,0

салмағы

ЕСКЕРТПЕ:Жақшада кӛрсетілгендинамикалық коэффициенттерін конструкцияны есептеген кезде

қолданады, ол үшін тартымды арқанның жүктемесі негізгі болып табылады.

6 МЕТАЛЛҚҦРЫЛЫМДАР ЖӘНЕ ЖАБДЫҚТАРҒА АРНАЛҒАН

МАТЕРИАЛДАР

6.1 Металл құрылымдарды және ЖААЖ жабдықтарын дайындауға арналған

материалдар жұмыс тәртібін, климаттық және сейсмикалық ЖААЖ құрылыс орны

шарттарын ескерумен ЖААЖ бойынша нормативтік құжаттамада келтірілген нұсқауларға

сәйкес таңдалуы тиіс.

Материалдар сапасы ӛнім берушілердің сертификаттарымен және кіруді бақылаумен

расталуы тиіс. Сертификат болмағанда материал нормативтік құжаттамаға сәйкес

зертханада аттестаталып сыналуы тиіс. Белгіленген тәртіпте бекітілген сапа

сертификатынсыз материалдарды қолдану және оларды нормативтік құжаттар

талаптарына сәйкестігіне тексеруге жол берілмейді.

6.2 Ашық ауада орнатылатын металлқұрылымдарда тӛсеме металл қолданылуы тиіс:

- ашық профиль - қалыңдығы 4 ммден кем емес;

- жабық профиль және құбырлар -қалыңдығы 2,5 ммкем емес.

6.3 Барлық металл құрылымды станциялар, тіректер, жабдықтың сыртқы

элементтері коррозияға қарсы жабынға ие болуы тиіс, ал ағаш құрылымдар

антисептиктік жабын және бояуға ие болуы тиіс. Жабық металл құрылымдар дренажды

саңылауларға ие болуы тиіс.

6.4 Тегершіктер, блоктар, жүру дӛңгелектері және шығыршықтары астауларын

футерлеу ретінде икемді материалдар қолданылуы тиіс.

6.5 Тірек табандарының науаларын футерлеу ретінде, ол бойынша салмақ түсетін

арқан жол жұмысында ауысады, антифрикциялық материал қолданылуы тиіс (мысалы,

қола).

6.6 Оларда арқан жылжымай жататын тірек табандарын футерлеу ретінде арқанды

зәкірлеуге арналған арқан, сондай-ақ арқан астына тіректік шығыршық тізбекке икемді

материал немесе ағаш қолданылуы тиіс.

7 ДӘНЕКЕРЛЕУ ЖӘНЕ ДӘНЕКЕРЛЕУ САПАСЫН БАҚЫЛАУ

7.1 Осы тарауда келтірілген дәнекерлеу және дәнекерлеуді бақылау [10] сәйкес

дәнекерленетін құрастыру болаттарына және қалыңдығы

4 мм және одан артық

материалдарға қолданылады.

7.2 Шаршаңқылық кернеулеріне ұшыраған дәнекерлеу жіктері

[14] келтірілген

қағидаларды қанағаттандыру тиіс.

7.3 Болат табақтардың қабатталуын болдырмаған жӛн. [15]-те келтірілген болат

табақтардың қабатталуын болдырмау бойынша нұсқаулар келтірілген.

7.4 Дәнекерлеу қосылыстарының барлық материалдары

[13] 5 тобының сілтемелік

стандарттарында келтірілген тиісті стандарттарға сәйкес келуі тиіс.

7.5 Ағу шегі, созылуға уақытша кедергі, ажыраудағы салыстырмалы ұзару және V-

тәрізді кесікпен үлгіге арналған Шарпи бойынша жік металдың соққылық тұтқырлығынан

ең аз мәнде негізгі металл үшін белгіленген мәндерден жоғары немесе эквивалентті болуы

тиіс.

7.6 Дәнекерлеу жұмыстарының ӛндірісіне, соның ішінде тұтқышқа және уақытша

бекіту дәнекерлеулеріне дәнекерлеушілер жіберіледі, олар Дәнекерлеушілерді аттестаттау

ережелеріне сәйкес аттестатталған және белгіленген нысандағы куәлігі бар.

Дәнекерлеушілер дәнекерлеу жұмыстарын тек куәлікте кӛрсетілген түрлері бойынша

ғана жүргізуі мүмкін.

7.7 Дәнекерлеу басталарда қосылатын элементтердің жинау сапасы тексерілуі тиіс,

сондай-ақ жалғасатын элементтер, сондай-ақ жапсарласатын жиектер және оған жақын

беттер сапасы тексерілуі тиіс. Құрастыруда соғу тәсілімен немесе жергілікті қыздырумен

жиектерді қиыстыруға рұқсат етілмейді.

7.8 Тұтқыштар қондыру материалдарын қолданумен орындалуы тиіс, ол

дәнекерлеудің техникалық құжаттамасында кӛзделген. Тұтқыштар дәнекерлеу

жұмыстарын әрі қарай жүргізуде жойылуы немесе негізгі жікпен қайта балқытылуы тиіс.

Уақытша бекітулерді дәнекерлеу және оларды дәнекерлегеннен кейін жою бұйым

металының суарылған аймақтарында және жарықтардың түзілуін болдырмайтын

технология бойынша жүргізілуі тиіс.

7.9 ЖААЖ жабдықтарын дайындаудағы барлық дәнекерлеу жұмыстары жабық

бӛлмелерде оң температураларда жүргізілуі тиіс. Құрастыруда, сондай-ақ жӛндеуде және

қайта құрастыруда қоршаған ортның теріс температураларындағы дәнекерлеуге жол

беріледі. Бұл жерде дәнекерлеуші, сондай-ақ дәнекерлеу орны жел және атмосфералық

тұнбалар ықпалынан қорғалуы тиіс.

7.10 ЖААЖ станцияларын ОТК дайындаушы зауыттың күштерімен және

тіректердің металлқұрылымдарын дайындауда жүргізілетін дәнекерлеу қосылыстарының

сапасын бақылау мынадай әдістермен жүргізілуі тиіс:

- барлық жіктерді сыртқы қараумен және ӛлшеумен;

- физикалық бақылаудың басқа әдістерімен немесе ультрадыбыстық дефектоскопия

жіктерін таңдаулы бақылаумен.

7.11 Мұнда мыналарды тексереді:

- жапсарлық жіктердің 8 мм және одан да артық қалыңдығында жиынтық ұзындығы

20% кем емес;

- олардың қиысу орындарындағы жіктердің жиынтық ұзындығы 20% кем емес;

- бағаналар және ӛзекшелерді, тіректердің тұрықтарының түйісуінің жиынтық

ұзындығы 10% кем емес.

7.12 Шаршаңқы кернеулерге ұшыраған құрылымдардың дәнекерлеу жіктеріндегі

сапа деңгейін [14] талаптарына сәйкес орнату керек.

7.13 Жауапті дәнекерлеу қосылыстарында мынадай ақауларға жол берілмейді:

- негізгі металдың негізгі жігі аймағындағы және балқыту желісі бойынша металл

жігінде орналасқан барлық түрдегі жарықтар;

- дәнекерлеу жігінің ӛлшемдерін тӛмендету;

- қорытпалар, дәнекерлеу жігінің қатпарлары;

- негізгі металдың дәнекерленбеген күйіндісі;

- дәнекерлеу жігінің және құйманың дәнекерленбеген кратерлері;

- жік ұзындығының біркелкі еместігі: ±2 мм 10 ммге дейінгі металл қалыңдығында,

±З мм -10 нан 20 мм астам металл қалыңдығында, ±4 мм -20 дан 30 ммге дейінгі металл

қалыңдығында;

- 20 мм дейінгі металл қалыңдығында және металдың 20 мм артық қалыңдығындағы

металл қалыңдығында негізгі металдың кесіктері 0,6 мм артық;

- үстіңгі бақалшықтар және диаметрі

1,5 мм тесіктер

25 мм дейінгі металл

қалыңдығында металдың қалыңдығынан 8%артық, 25 мм ден жоғары;

7.14 Дәнекерлеу қосылыстарын бақылау нәтижелері тиісті құжаттарда (журналдарда,

карталарда, формулярларда) бекітілуі тиіс.

8 ЭЛЕКТР БӚЛІГІ, НАЙЗАҒАЙДАН ҚОРҒАУ

8.1 ЖААЖ электр жабдығы және құрылыстарды электрмен жарықтандыру «Электр

қондырғылары ережелерінеª, мемлекеттік стандарттарға, құрылыс нормаларына және

ережелерге (ЭОЕ)сәйкес жобалануы және құрастырылуы тиіс.

8.2 ЖААЖ электрмен қамту сенімділігі деңгейі бойынша ІІ санатқа жатады және екі

тәуелсіз қуат кӛзіне ие болуы тиіс. Резервтік энергия кӛзі бір сағаттан аспауы тиіс.

8.3 ЖААЖ арқандары жерге қондырылуы тиіс. Егер тартылыс арқаны дабылдама

тізбектеріндегі тоқ ӛткізгіш түрінде пайдаланылса, онда оны жерден оқшауландыру керек.

Егер тартылыс арқаны дабылдама тізбектеріндегі тоқ ӛткізгіш, вагондарды басқару

ретінде пайдаланылады. Бұл жағдайда осы арқан үшін разрядтауларды орнату кӛзделеді.

8.4 Арқанды жол құрылыстары найзағайдан қорғау бойынша ІІІ санатқа жатады.

8.5 Электр жарығын беру [20] және МСН 2.04-05әйкес жүзеге асырылуы тиіс.

8.6 ЖААЖ жұмысында түнгі уақытта қызмет кӛрсетілетін станцияларда

жақындайтын және алыстайтын вагоншаларға жарық беру үшін прожекторлар орнату

қажет.

8.7 Машина бӛлмесінде апаттық жарық беру [20] сәйкес болуы тиіс.

8.8 ЖААЖ-да ісе қосу алдындағы дабылдама және апаттық дабылдама болуы тиіс,

ол апат туындағанда іске қосылады және ААЖ жұмысының тәртібі бұзылған орынды

кӛрсетуі тиіс.

9 ДАБЫЛДАМА ЖӘНЕ БАЙЛАНЫС

9.1 ЖААЖ-да іске қосу алдындағы дабылдама және апаттық дабылдама болуы тиіс,

ол апат туындағанда іске қосылады және ААЖ жұмысының тәртібі бұзылған орынды

кӛрсетеді.

9.2 Апатты дабылдама

«Апатты тоқтауª жел жылдамдығы кӛрсеткішінен және

тартылыс арқанының жылдамдығын шектейтін құрылғылардан, барлық батырмаларынан,

ұштық ажыратқыштардан басқару пультіне шығарылуы тиіс.

9.3 Станциялар арасында, сондай-ақ станция және басқару пульті арасында екіжақты

телефон байланысы, ал қызмет кӛрсетілетін станцияларда қатты сӛйлейтін байланыс та

болуы тиіс.

9.4 ЖААЖ апатты жағдайда тоқтатуға арналған құрылғы балық станцияларда

кӛзделуі тиіс, ол бұру бӛлмелерінде қызмет кӛрсету персоналы бар, сондай-ақ

ажыратқыштар, қосқыштар маңында, вагоншаларды түсіру және тиеу орындарында болуы

тиіс.

9.5 «Іске қосуª батырмасы арқан жолды басқарудың жалпы тармағында белгіленеді.

Машинист (оператор) арқанды жолды кенеттен тоқтатқаннан кейін оның тоқтауының

себептерін анықтағанға және жойғанға дейін оны жіберуге құқығы жоқ.

Арқанды жолды іске қосар алдында ескерту дыбыс белгісі берілуі тиіс. Белгілер

жүйесі арнайы нұсқаулықпен орнатылады.

9.6 Ақаулы дабылдама жүйелерінде және байланыста ЖААЖ жұмысына жол

берілмейді.

10 ЖААЖ ТІРКЕУ ЖӘНЕ ТЕХНИКАЛЫҚ КУӘЛАНДЫРУ

10.1 ЖААЖ қабылдау және тапсыру

10.1.1 Қазақстан Республикасының заңнамасы бойынша ЖААЖ пайдаланымға

тапсыру процедураларының және тәртібінің ерекшеліктері.

Пайдаланымға тапсыру алдында ЖААЖ қабылдау компаниясымен ҚНжЕ 3.01.04-87

«Құрылысы аяқталған объектілерді пайдаланымға қабылдау. Негізгі ережелеріª

талаптарына сәйкес қабылдануы керек.

10.1.2 Қабылдау комиссиясының құрамында:

- тапсырыс берушінің жауапты ӛкілі (комиссия тӛрағасы);

- жоба авторы (авторлары) немесе жобалық (жобалық-сметалық) құжаттама дайын-

даушысының (бас жобалау ұйымының) басқа жауапты ӛкілі;

- мемлекеттік сәулет-құрылыс инспекциясының ӛкілі;

- пайдаланымға енгізілетін объектінің

(кешеннің) профиліне

(тағайындалуына)

байланысты сәулет пен қала құрылысының жергілікті органдарының (қызметтерінің),

мемлекеттік ӛртке қарсы қызметтің және мемлекеттік санитарлық-эпидемиологиялық

бақылау қызметінің, мемлекеттік бақылаудың басқа мүдделі органдардың ӛкілдері;

- мердігерлердің, жобалау ұйымдарының ӛкілдері; сонымен қатар ТЖ Департаменті-

нің инспекторы.

10.1.3 Жұмыстық комиссия құрамына қосылады:

- тапсырыс берушінің жауапты ӛкілі (комиссия тӛрағасы);

- жоба авторы

(авторлары) немесе жобалық

(жобалық-сметалық) құжаттама

дайындаушысының (бас жобалау ұйымының) басқа жауапты ӛкілі;

- пайдалану ұйымдарының

(кәсіпорындардың, мекемелердің), бас мердігердің,

субмердігер ұйымдардың, субжобалаушылардың

(жобаның арнайы бӛлімдерінің

дайындаушыларының) ӛкілдері.

10.1.4 Белгіленген тәртіпте бекітілген, жаңа немесе қайта құрастырлатын ЖААЖ

пайдаланымға қабылдау жӛніндегі комиссияға келесі құжаттар ұсынылуы керек:

Қабылдау комиссиясымен пайдаланымға қабылдау үшін келесі құжаттар

ұсынылады:

- жол жоспары мен профилінің атқарушылық сызбалары, станциялардың жалпы

түрлері;

- арқанды жол тӛлқұжаты;

- арқандарға арналған сертификаттар және арқанды арқанды-сынақ станцияларында

сынау туралы куәліктер;

- арқанды жолдың жабдығына арналған тӛлқұжаттар мен актілер;

- ғимараттар мен құрылыстарға арналған жасырын жұмыстарға қатысты актілер;

- іргетаста станциялар мен тіректердің металл құрылымдарын бекіту туралы актілер;

- арқандарды жалғастырғышта отырғызуға қатысты акт;

- арқанды тұтастыруға қатысты акт;

- салмақ түсетін арқандардың иілуін ӛлшеу актісі;

- қарсы жүк салмағын анықтау актісі;

- жылжымалы құрам мен аулағыштарды сынау актісі;

- электрлік жабдықтың қабылдау-тапсыру сынақтарының актілері;

- арқанды жолды ВСН 265 жүкті арқанды жолды құрастыру жӛніндегі нұсқау-

лықтарға сәйкес сынақтарының актісі;

- кешенді сыналған арқанды жол актісі;

- жолдағы оқу-құтқару операцияларын ӛткізу туралы акт (жолаушыларды жылжы-

малы құрамнан жерге кӛшіру);

- арқанды жолдың бақылауының, мазмұны мен қамсыздандырылуының иеленуші-

сімен Ережелерге сәйкес ұйымдастырылғандығын растайтын құжаттар.

10.2 Тіркеу

10.2.1 Осы Ережелер таралатын ЖААЖ Қазақстан Республикасының тӛтенше

жағдайлар жӛніндегі Комитетінің тӛтенше жағдайларды, ӛнеркәсіп және тау-кен

бақылауда жұмыстардың қауіпсіз жүргізілуін мемлекеттік қадағалау жӛніндегі

Министрлікте тіркелуі керек.

10.2.2 Тіркеу арқанды жолды құзырында ұстайтын ұйымның жазбаша арызы және

ЖААЖ тӛлқұжаты бойынша жүргізіледі.

Арызда ЖААЖ қадағалауының осы Ережеге сәйкес ұйымдастырылғандығы

кӛрсетілуі керек, тіркелетін арқанды жолдың техникалық жағдайы оның қауіпсіз

қолданылуына рұқсат береді, ал қызмет кӛрсету үшін оқытылған қызметкерлер

қарастырылған.

Тіркеу үшін ұсынылуы керек:

- ЖААЖ орнатудың жобалық құжаттамасы;

- белгіленген тәртіпте бекітілген, қабылдау комиссиясымен арқанды жолды

қабылдау актісі.

10.2.3 ЖААЖ келесі жағдайда қайта тіркелуі керек:

- қайта құрастырылғаннан кейін;

- басқа ұйымға табысталған кезде.

10.2.4 ЖААЖ тіркеген кезде қайта құрастырғаннан кейін тӛлқұжатқа осы

Ережелердің 12.1.4 т. кӛрсетілген құжаттар қоса тіркелуі керек.

10.2.5 ЖААЖ Қазақстан Республикасының тӛтенше жағдайлар жӛніндегі

Комитетінің тӛтенше жағдайларды, ӛнеркәсіп және тау-кен бақылауда жұмыстардың

қауіпсіз жүргізілуін мемлекеттік қадағалау жӛніндегі Министрлікте тіркеуден алыну

керек:

- ЖААЖ жойған кезде;

- ЖААЖ-ы оны қайта тіркейтін басқа иесінің балансына табыстаған кезде.

10.2.6 ЖААЖ тіркеуден шығару арқанды жолды құзырында ұстайтын ұйымнан

жазбаша арыз алғаннан кейін, және оны жою және басқа иеге табыстау туралы акт

ұсынылған бойда Қазақстан Республикасының тӛтенше жағдайлар жӛніндегі Комитетінің

тӛтенше жағдайларды, ӛнеркәсіп және тау-кен бақылауда жұмыстардың қауіпсіз

жүргізілуін мемлекеттік қадағалау жӛніндегі Министрлік органдарымен жүргізіледі.

10.3 Техникалық куәландыру

10.3.1 Жұмыста орналасқан ЖААЖ кем дегенде екі жылда бір рет мерзімді

куәландырудан ӛту керек.

10.3.2 ЖААЖ техникалық куәландырылуы құзырында сақтайтын ұйыммен, немесе

ЖААЖ иелігімен тартылған, мамандандырылған ұйыммен жүргізіледі. Техникалық

куәландыру арқанды жолдың жарамды жағдайы және қауіпсіз әрекеті үшін жауапты

тұлғаның қатысуымен жүргізілу керек.

10.3.3 ЖААЖтехникалық куәландыру кезінде жұмыста қаралып-тексерілуі керек:

арқандар, механизмдер, электрлік жабдық, аспаптар, тежегіштер, басқару аппаратурасы,

жарықтандыру, дабылдама,

300 м астам ұзындықты аралықтарда салмақ түсетін

арқандардың иілуінің жобалық шамаларға сәйкестігі, сонымен қатар металл

құрылымдардың және барлық құрылыстардың, соның ішінде іргетастың жағдайы.

Куәландырудан кейін арқанды жол жұмыстық тәртіпте тексерілуі керек.

10.3.4 Техникалық куәландыру нәтижелері ЖААЖ тӛлқұжатына жазылады.

Тӛлқұжатта келесі куәландыру мерзімі кӛрсетіледі.

10.3.5 Кезектен тыс техникалықкуәландыру келесі тармақтардан кейін жүргізілуі

керек:

- жолдың қайта құрастырылуы;

- капиталды жӛндеу;

- апат.

10.3.6 Апаттан кейін ЖААЖ жұмысқа қосар алында арқанды жолдың кезектен тыс

техникалықкуәландырылуы. Апат болып табылады: салмақ түсетін арқандардың үзілуі,

станцияның бұзылуы, сонымен қатар арқанды жолдың

24 сағаттан астам уақытқа

тоқтауын тудырған басқа ақаулықтар.

10.3.7 Кезектен тыс техникалықкуәландыруды ӛткізген кезде арқанды жол иесі

мамандандырылған жобалау ұйымын және жӛндеу-қалпына келтіру жұмыстарын

жүргізуге арналған сәйкес ұйымдарды тартуға міндетті.

10.3.8 Техникалық куәландыру ЖААЖ қауіпсіз жұмысы бойынша мемлекеттік

бақылау жүргізетін мемлекеттік техникалық инспектор бақылауымен жүргізіледі. ЖААЖ

кейін қолдануға қатысты құқыққа рұқсатты немесе тыйымды тӛлқұжатқа жазба енгізу

арқылы мемлекеттік техникалық инспектор береді.

11 ЖААЖ пайдалану

11.1 Жҧмысқа іске қосуға рҧқсат

11.1.1 Қазақстан Республикасының тӛтенше жағдайлар жӛніндегі Комитетінің

тӛтенше жағдайларды, ӛнеркәсіп және тау-кен бақылауда жұмыстардың қауіпсіз

жүргізілуін мемлекеттік қадағалау жӛніндегі Министрлік органдарында тіркелуі тиіс

ЖААЖ жұмысына іске қосуға рұқсат осы органдардан келесі жағдайларда алынуы керек:

- тіркелген ЖААЖ қайтадан жұмысқа қосу алдында;

- ЖААЖ капиталды жӛндеуден кейін

(тіректер мен станцияларды ауыстырылуы-

мен);

- ЖААЖ қайта құрастырғаннан кейін.

11.1.2 ЖААЖ жұмысына қосуға рұқсат Қазақстан Республикасының тӛтенше

жағдайлар жӛніндегі Комитетінің тӛтенше жағдайларды, ӛнеркәсіп және тау-кен

бақылауда жұмыстардың қауіпсіз жүргізілуін мемлекеттік қадағалау жӛніндегі

Министрлік органдарымен оның қабылдануы және жұмыстағы бақылаулық тексерісі

туралы қабылдау комиссиясының актісінің, сонымен қатар Қазақстан Республикасының

тӛтенше жағдайлар жӛніндегі Комитетінің тӛтенше жағдайларды, ӛнеркәсіп және тау-кен

бақылауда жұмыстардың қауіпсіз жүргізілуін мемлекеттік қадағалау жӛніндегі

Министрлік органдарының ӛкілдерімен ӛткізілген бақылау және қызмет кӛрсету

ұйымының тексеру актісінің негізінде беріледі.

11.1.3 Алдындағы ЖААЖ жұмысқа қосу туралы құзырында сақтайтын ұйым

Қазақстан Республикасының тӛтенше жағдайлар жӛніндегі Комитетінің тӛтенше

жағдайларды, ӛнеркәсіп және тау-кен бақылауда жұмыстардың қауіпсіз жүргізілуін

мемлекеттік қадағалау жӛніндегі Министрлік органдарын кем дегенде 10 күн бұрын

хабарландыру керек.

11.2 Қызмет кӛрсетуді ҧйымдастыру

11.2.1 Кәсіпорын (ұйым) басшылығы ЖААЖ-ң жарамды жағдайда сақталуын және

оның жұмысының қауіпсіз шарттарын қамтамасыз етуге міндетті.

Осы мақсатта келесі әрекеттер орындалуы керек:

- бұйрықпен инженерлік-техникалық жұмыскерлер арасынан осы Ережелерді білуге

қатысты тексеруден белгіленген тәртіпте ӛткен, арқанды жолдың жарамды жағдайы мен

қауіпсіз әрекеті үшін жауапты тұлғаны тағайындау;

- қажетті мӛлшердеЖААЖ қызмет кӛрсету куәліктеріне ие қызмет кӛрсетуші

тұлғаларын тағайындау, сонымен қатар қызмет кӛрсету міндеттері жүктелген

қызметкерлермен оған тапсырылған жабдықты қарап-тексеру арқылы мұқият бақылауын

реттейтін тәртіп бекітілу керек. Қарау және тексеру нәтижелері ауысымдық журналға

жазылу керек;

- жӛндеу қызметі құрылып, профилактикалық тексерулер мен жӛндеулер тәртібі

бекітілу керек;

- белгіленген мерзімдерде ЖААЖ техникалық куәландырылуының ӛткізілуі

қамтамасыз етілуі керек;

- «Қауіпсіздік техникасы жӛніндегі ережелер, нормалар мен нұсқаулықтар білімін

тексеру тәртібі туралы типтік ережелергеª сәйкес жетекші инженерлік-техникалық

жұмыскерлердің Қауіпсіздік техникасы жӛніндегі ережелерді, нормалар мен

нұсқаулықтарды білуін тексеру тәртібі мен мерзімділігі қамтамасыз етілуі керек;

- қызмет кӛрсетуші құрамның ЖААЖ қауіпсіз пайдалану және қауіпсіз қызмет

кӛрсету білімдерінің мерзімді тексерісі ұйымдастырылуы керек;

- жетекші инженерлік-техникалық жұмыскерлер ЖААЖ қауіпсіз пайдалану

жӛніндегі Ережелермен және басшылық нұсқауларымен, ал қызмет кӛрсетуші құрам -

нұсқаулықтармен қамтамасыз етілуі керек;

- жетекші инженерлік-техникалық жұмыскерлермен Ережелердің, ал қызмет

кӛрсетуші құраммен нұсқаулықтардың орындалуы қамсыздандырылуы керек.

11.2.2 Кәсіпорын ЖААЖ жарамды жағдайы мен қауіпсіз әрекеті үшін жауапкершілік

бұйрықпен ЖААЖ қызмет кӛрсетуші құрам бағынышты болатын инженерлік-техникалық

жұмыскерге жүктелуі керек. Жауапты тұлғаны тағайындау бұйрығының нӛмірі мен күні

әр арқанды жолдың тӛлқұжатына жазылуы керек.

Демалыс, іссапарлар, аурулар уақытында немесе жауапты тұлға жоқ болмаған басқа

жағдайларда оның міндеттемелерін орындау бұйрықпен Ережелер білімін тексеруден

ӛткен басқа ИТЖ жүктеледі.

11.2.3 ЖААЖ жарамды жағдайы мен қауіпсіз әрекеті үшін жауапты тұлға

қамтамасыз ету керек:

- ЖААЖ жарамды жағдайда сақтау;

- ЖААЖ оқытылған және аттестацияланған қызметкерлермен қызмет кӛрсету;

- қызмет кӛрсетуші құраммен ЖААЖ пайдалану және қауіпсіз қызмет кӛрсету

жӛніндегі нұсқаулырдақты орындау;

- ЖААЖ уақытылы жӛндеуін және техникалық куәландыруға дайындығын жүргізу;

- қызмет кӛрсетуші құрам - нұсқаулықтармен, сонымен қатар оның білімдерінің

мерзімді тексерісін;

- анықталған ақаулықтардың уақытылы жойылуы.

- күн сайын жазбаларды ауысымдық журналда тексеру және онда қол қою:

- қызметкерлермен оның біліктілігін жоғарылату бойынша жұмысын жүргізу;

- ЖААЖ техникалық куәландырылуында қатысу;

- ЖААЖ тӛлқұжатын және оны құрастыру және пайдалану жӛніндегі ӛндіруші

зауыт нұсқаулықтарын сақтау.

11.2.4 Ақаулықтаранықталған кезде, сонымен қатар ЖААЖ пайдалану кезіндегі

ережелер мен нұсқаулықтар бұзылған кезде жарамды жағдайы мен қауіпсіз әрекеті үшін

жауапты тұлға осы ақаулықтар мен бұзушылықтарды қабылдау керек, ал қажет кезде -

ЖААЖ тоқтату.

11.2.5 ЖААЖ қызмет кӛрсетуге 18 жасқа жеткен, медициналық куәландырудан

ӛткен, сәйкес бағдарлама бойынша оқытылған, аттестацияланған және ЖААЖ қызмет

кӛрсетуге құқық беретін куәліктерге ие тұлғалар жіберіледі.

11.2.6 ЖААЖ қызмет кӛрсететін құрамның білімін мерзімді тексеру кем дегенде 12

айда 1 рет жүргізілу керек. Кезектен тыс білім тексерісі жүргізіледі:

- басқа кәсіпорынға ауысқан кезде;

- ЖААЖ пайдалану және қызмет кӛрсету жӛніндегі нұсқаулықтарға ӛзгерістер

енгізген жағдайда;

- инспектордың талабы бойынша .

Мамандығы бойынша жұмыста 12 айдан астам үзіліс орын алған кезде ЖААЖ

қызмет кӛрсететін құрам білім тексерісінен кейін ӛздігінен жұмыс істеуге жіберілер

алдында тәжірибелік машықтарын қалпына келтіру үшін машықтанудан ӛту керек.

Қызмет кӛрсетуші құрамның білімдерін тексеру нәтижелері куәлікте белгі қоюмен

комиссия тӛрағасы мен мүшелері қол қойған хаттамамен рәсімделеді.

11.2.7 Қызметкерлерді ЖААЖ ӛздігінен қызмет кӛрсетуге жіберу бұйрықпен

кәсіпорын бойынша рәсімделеді.

11.2.8 ЖААЖ үшін монтаж бойынша, сонымен қатар тексерулерді, арқанды

жолдарды жӛндеуге және қауіпсіз пайдалануға арналған, қажетті техникалық құжаттама,

тӛлқұжат, монтаж бойынша нұсқаулықтар қарастырылуы керек.

Салмақ түсетін және тартатын қанаттар жӛніндегі нұсқаулықтар кәсіпорынмен

(ұйыммен) әзірленіп, бас инженермен бекітіледі.

Металл құрылымды тіректер мен станциялар тексерісі кем дегенде 3 айда 1 рет

жүргізілу керек.

11.2.9 Станциялар ӛртке қарсы норма талаптарына сәйкес ӛртке қарсы құралдармен

жабдықталуы керек.

Майламалық және үйкелеме материалдар үшкүндік қажеттіліктен аспайтын

мӛлшерде арнайы жабық металл жәшіктерде сақталуы керек.

11.2.10 Тіректер мен станциялардың сатыларына кірер алдында бӛгде тұлғалардың

кіруіне тыйым салатын плакаттар іліну керек.

11.2.11 Сақиналы арқанды жолдарда кем дегенде

6 айда бір рет жүріс

доңғалақтарының және вагонша арбашаларының ысқыштарының тозу шамасының

тексерілуі жүргізілу керек. Тексеру әдістері мен рұқсат етілетін тозу шамалары пайдалану

жӛніндегі нұсқаулықта кӛрсетілу керек.

11.2.12 Қосқыштар мен ажыратқыштарды тексеру мерзімділігі мен тәртібі арқанды

жолдың пайдалану жӛніндегі нұсқаулығында кӛрсетілуі керек.

11.2.13 Әр арқанды жолда кәсіпорын басшысымен:

а) осы Ережелердің талаптарына сәйкес арқанды жолдың жарамды жағдайы мен

оның қауіпсіз пайдаланылуы үшін жауапты тұлға (бастық немесе механик) тағайындалуы

керек.

Арқанды жолдың бастығының немесе механигінің техникалық білімі болу керек.

Жеке жағдайларда бастықпен немесе механикпен ЖААЖ жұмысында кем дегенде 3 жыл

жұмыс ӛтілі бар машықтанушыларды тағайындауға рұқсат етіледі.

ЖААЖ тӛлқұжатында арқанды жол үшін жауапты тұлғаның тегі, аты, әкесінің аты,

лауазымы мен қолы, сонымен қатар оны тағайындау туралы бұйрық нӛмірі мен күні

кӛрсетілу керек;

б) жӛндеу қызметі құрылу керек және ЖААЖ жарамды жағдайда сақталуын

қамтамасыз ететін профилактикалық тексерулер мен жӛндеулер тәртібі бекітілу керек;

в) жұмыскерлердің оқытылуы мен нұсқамалығы ұйымдастырылу керек, сонымен

қатар осы Ережелермен талап етілетін ЖААЖ қызмет кӛрсететін құрам білімдерінің

мерзімді тексерісінің, сонымен қатар инженерлік-техникалық қызметкерлермен осы

Ережелердің тексерісін ӛткізудің тәртібі бекітілу керек.

11.2.14 ЖААЖ қызмет кӛрсетуге 18 жастқа жеткен, медициналық куәдандырудан

ӛткен және кейінгі білім тексерісімен ЖААЖ пайдаланатын кәсіпорын басшылығымен

бекітілген бағдарламалар бойынша оқытылған тұлғалар жіберіледі. ЖААЖ

машинисттерін аттестаттау жӛніндегі комиссия жұмысында Қазақстан Республикасының

тӛтенше жағдайлар жӛніндегі Комитетінің тӛтенше жағдайларды, ӛнеркәсіп және тау-кен

бақылауда жұмыстардың қауіпсіз жүргізілуін мемлекеттік қадағалау жӛніндегі

Министрлік органдарының инспекторы қатысу керек. Жоғарыға ӛрмелейтін жұмыстарды

орындайтын қызметкерлер осыған медициналық рұқсат алу керек.

11.2.15 Қызмет кӛрсетуші құрам білімінің мерзімді тексерісі кем дегенде жылына бір

рет ӛткізілу керек, ал инженерлік-техникалық жұмыскерлерде - кем дегенде үш жылда бір

рет.

11.2.16 ЖААЖ құзырында ұстайтын ұйым оған қызмет кӛрсететін барлық

қызметкерлерді олардың мамандықтары бойынша қауіпсіз жұмыс әдістері жӛніндегі

нұсқаулықтармен қамтамасыз етуге міндетті. Аталған тұлғалардың нұсқаулықтары

олардың жұмысқа жіберер алдында қол қою арқылы берілу керек.

11.2.17 Ақаулық анықталған кезде, сонымен қатар осы Ережелерді және ЖААЖ

пайдалану жӛніндегі нұсқаулықтарды бұзған жағдайда жарамды жағдайы мен қауіпсіз

әрекеті үшін жауапты тұлға осы ақаулықтар мен бұзушылықтарды жою бойынша шаралар

қабылдау керек, ал қажет кезде - жолды тоқтату керек.

Атап айтсақ, ЖААЖ пайдалануға келесі жағдайда рұқсат етіледі:

- техникалық куәландыру мерзімі аяқталғанда;

- дабылдама мен байланыс аспаптары мен құрылғыларының ақаулығында;

- құтқару құралдары, сонымен қатар қорғаныс құралдары;

- жабдық пен металл құрылымдардың жауапты жерлерінде сызаттар болғанда;

- арқандардың рұқсат етілмейтін тозуы кезінде;

- тежегіштердің ақаулығында;

- оны қызмет кӛрсетуге арналған аттестацияланған қызметкерлер болмаған кезде;

- техбақылау органдарының ұйғарымдарын орындамағанда;

- ЖААЖ тӛлқұжатында келісілген жағымсыз табиғи жағдайларда.

11.3 Пайдаланудың жалпы ережелері

11.3.1 ЖААЖ осы ережелерге және пайдалану жӛніндегі нұсқаулықтарға сәйкес

пайдаланылуы керек.

11.3.2 Арқанды жолдың іске қосылуы басқару пультінен жүргізілу керек. Іске қосу

және тоқтату алдында дыбыстық ескерту сигналы берілу керек.

11.3.3 Салмақ түсетін арқанның арқанның зақымдалған бӛлімдерінде бандаждар

орнатылуы мүмкін. Бандаждар саны арқанның 1 км ұзындығына 10 аспау керек.3,5 м/с

астам вагоншаның қозғалу жылдамдықпен қозғалатын арқанды жолдарда бандаждарды

орнатуға рұқсат берілмейді.

11.3.4 Арқанды жолды пайдаланған кезде тыйым салынады:

1) вагоншаларда адамдарды тасымалдау;

2) вагоншаларды олардың есептік жүк кӛтергіштігінен жоғары жүктеу;

3) вагоншаларды арбаша қаңқасы тігінен 8 % астам еңкейген кезде пайдалану;

4) жобаға қарсы жұмыста орналасатын вагоншалар санының асуы;

5) вагоншалардың қосқышында және ажыратқышында элементтердің ӛзара

орналасуын бұзу.

11.3.5 Жел жылдамдығы тӛлқұжатта кӛрсетілген жылдамдықтан жоғары болған

кезде арқанды жол тоқтатылуы керек.

11.4 Пайдалану бойынша қҧжаттама

11.4.1 ЖААЖ-да келесі техникалық құжаттама болу керек:

- жол тӛлқұжаты;

- жабдықтың

(құрастырма, буындық және бқӛлшектік жылдам тозатын

бұйымдардың), металл құрылымдардың, құрылыстардың, күштік тізбектердің, басқару,

дабылдама және байланыс тізбектерінің қағидаттық және монтаждық электрлік

сұлбаларының сызбаларының жинағы;

- ЖААЖ тексеру және жӛндеу кестесі;

- ЖААЖ жӛндеу журналы;

- жұмысты тіркеу және ауысымдарды тапсыру журналы;

-ЖААЖ тексеру журналы;

- арқандарды байланыстыру жӛніндегі нұсқаулық;

- жалғастырғыштарды құю жӛніндегі нұсқаулық;

- арқандардың жалғастырғыштарын сыналармен анкерлеу жӛніндегі нұсқаулық;

- ЖААЖ жұмысы журналдарының үлгілік нысандары кӛрсетілген пайдалану

жӛніндегі нұсқаулық;

- лауазымдық нұсқаулықтар;

- қосалқы бӛлшектер тізімдемесі;

- тірек биіктіктері кӛрсетілген, арқанды жолдың бойлық профилінің ӛлшемдік

сызбасы;

- станциялар сызбасы.

11.4.2 Басқару пультінің бӛлмесінде келесілер болу керек:

- жол профилін қамтитын ЖААЖ жалпы сұлбасы;

- ЖААЖ жабдығы мен құрылымын тексеру және жӛндеу кестесі;

- вагон тежегішінің, жетегі мен аулағышының кинематикалық сұлбасы;

- қағидаттықэлектрлік басқару сұлбасы;

- машинист нұсқаулығы;

- сигналдар белгіленуі.

12 АПАТТАРДЫ ЖӘНЕ ЖАЗАТАЙЫМ ЖАҒДАЙЛАРДЫ ТЕКСЕРУ ТӘРТІБІ

12.1 ЖААЖ құрастырумен байланысты апаттар мен жазатайым жағдайларды

ескермегенде, Қазақстан Республикасының тӛтенше жағдайлар жӛніндегі Комитетінің

тӛтенше жағдайларды, ӛнеркәсіп және тау-кен бақылауда жұмыстардың қауіпсіз

жүргізілуін мемлекеттік қадағалау жӛніндегі Министрлік органдарында тіркелуі тиіс,

ЖААЖ пайдаланумен байланысты апаттар мен жазатайым жағдайларды тергеу Қазақстан

Республикасының тӛтенше жағдайлар жӛніндегі Комитетінің тӛтенше жағдайларды,

ӛнеркәсіп және тау-кен бақылауда жұмыстардың қауіпсіз жүргізілуін мемлекеттік

қадағалау жӛніндегі Министрлік органдарымен бекітілген тәртіпте жүргізілу керек.

12.2 Апаттар мен жазатайым жағдайлар кезінде кәсіпорын әкімшілігі Қазақстан

Республикасының тӛтенше жағдайлар жӛніндегі Комитетінің тӛтенше жағдайларды,

ӛнеркәсіп және тау-кен бақылауда жұмыстардың қауіпсіз жүргізілуін мемлекеттік

қадағалау жӛніндегі Министрлік органының басшыларын, инспектор мен жоғары тұрған

ұйымды хабардар қылуға міндетті, егер:

- ЖААЖ есептік металл құрылымдарының

(салмақ түсетін, тартпалы және

тартымды арқандардың, жетекті және тартпалы станциялардың және т.б.) бұзылуы немесе

сынуы немесе арқанды жолдың 24 сағаттан астам уақытқа тоқтауын тудырған басқа

ақаулық орын алса;

- ӛлімші немесе ауыр зардапты жазатайым жағдай, сонымен қатар ауырлық

деңгейінен тәуелсіз топтық жазатайым жағдай орын алса.

12.3 Апат немесе жазатайым жағдай кезінде ЖААЖ иесі адамдардың ӛмірі мен

денсаулығына қауіп тӛнбеген жағдайда, инспектор келгенше апат немесе жазатайым

жағдай орын алған хал-ахуалдың сақталуын қамтамасыз етуге міндетті.

13 ЕРЕЖЕЛЕРДІ БҦЗҒАНЫ ҤШІН ЖАУАПКЕРШІЛІК

13.1 Осы берілген ережелер барлық лауазымды адамдар және мамандар, жобалаумен

айналысатындар, ӛндіріп шығаратын, монтаж жұмыстарымен айналысатын, ремонт

жасайтын, қайта жасап шығаратын және ЖААЖ қолданатын мамандар орындауы қажет.

13.2 Лайықты жұмысты орындайтын, конструкцияның шығуына руқсат беру,

конструкцияның мықтылығы, материалды таңдау, сапалы шығару, монтаж, ремонт, қайта

жасап шығару, сонымен қатар осы жинақтық ережелер ЖААЖ талаптарына сай,

стандартарына және ұйымдардар (кәсіпорындар) қажеті нормативті-техникалық құжаттар.

13.3 Кәсіпорындарда және ұйымдардағы лауазымды адамдар, сонымен қатар

жобалау, конструкторлық жұмысты жасайтын, зерттейтін және басқа ұйымдардың

инженерлі-техникалық жұмысшылары, осы жинақ ережелерін бұзғаны үшін кінәлі, осы

бұзушылық апатқа немесе жазатайым жағдайға әкелсе де, әкелмесе де, жеке

жауапкершілікті ӛз мойнына алады. Сонымен қатар олар ӛз жұмысшыларымен келтірілген

бұзушылықтарға жауапты.

13.4 Лауазымды адамдарға жарлық немесе үкім шығаруға, жұмысшыларды техника

қауіпсіздігін және оған тиесілі талаптарды ӛздігінен бұзылуға әкелуін, ӛздігінен жұмыс

бастауына, тӛтенше жағдайларды мемелекет бойынша қадағалайтын Министрлік тоқтатса,

жұмыс жүргізу қауіпсіздігі және тауда болатын тӛтенше жағдайлар бойынша

қадағалайтын Қазақстан Республикасының Комитеті немесе техникалық инспекция,

сонымен қатар осы лауазымды адамдар жұмысшылардың (лауазымды адамдар және

жұмысшылар) талаптарды орындамаған жұмысшыларға шара қолданбағаны үшін осы

жинақ ережелер бойынша бӛгде бұзушылық болып саналады. Бұзушылық мінездемесіне

және айтылған барлық адамдар тәртіптік, әкімшілік немесе сот тәртібі бойынша

жауапкершілікке тартылады.

13.5 Жұмысшылар жұмысты орындауда қауіпсіздік ережелерін, мамандықтары

бойынша жұмыс қауіпсіздік ережелерінің нұсқаулық ережесінің әдістемесі бойынша

орындамағаны үшін, тәртіп немесе сот тәртібі бойынша жауапкершілікке тартылады.

14 ӚРТКЕ ҚАРСЫ ҚАУІПСІЗДІК

14.1 Ӛрт қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша іс-шаралар.

14.1.1 Объектінің ӛрт қауіпсіздігі жүйесінің құрамына кіреді:

- 2 ағынмен қорғалатын алаңның әр нүктесін суаруға арналған гидранттары бар ішкі

және сыртқы құбыр желісі;

- газды және ұнтақты ӛрт сӛндіру қондырғылары;

- ӛрт сӛндіру техникасына арналған сақиналы келу жолдары мен алаңдар;

- ӛрт туралы сигналдар тәулік бойы кезекшілік ететін пультқа берілетін, ғимараттар

мен құрылыстардағыавтоматты ӛрт дабылдамасы және ӛрт сӛндіру;

- ғимараттар мен құрылыстарда қарастырылған ӛрт сӛндіру бӛлімшелерінің ӛрт

ошағына қауіпсіз қол жетімділігі;

- жұмыскерлер құрамын ӛрт туралы хабарландыру жүйесі;

- құтқару жоспарлары.

14.1.2 Ӛнеркәсіптік алаңда ӛрт сӛндіруге қажетті сумен жабдықтаудың сақиналы

алаңішілік желісі жобаланады. Желілердің жұмыстық сызбалары

«Сыртқы сумен

жабдықтау желілеріª бӛлімінде дайындалады.

14.1.3 Ғимараттар, құрылыстар мен сыртқы қондырғылар арасындағы ӛртке қарсы

қашықтықтар ҚР ҚНжЕ 2.02-05 сәйкес орындалады.

14.1.4 «Ӛртсӛндіру краныª жарықтық кӛрсеткіштері және эвакуация бағытының

кӛрсеткіштері

«Электр қуатымен жабдықтауª апаттық жарықтандыру бӛлімінде

ескеріледі.

Эвакуация бағыты кӛрсетілген жоспарлар кӛрінетін жерде ілінеді және ӛртке қарсы

қауіпсіздік үшін жауапты тұлғамен бекітіледі, хабарландыру жүйесі қабылдау-бақылау

ӛртке қарсы аспаптардан келетін командалық сигналдармен басқарылады.

14.1.5 Ӛртке қарсы қорғаныс (автоматты ӛрт дабылдамасы, хабарландыру, ішкі ӛрт

сӛндіру құбыры, газды және ұнтақты ӛрт сӛндіретін автоматты қондырғылар) Техникалық

регламентке сәйкес анықталады. Ғимараттарды, орынжайларды және имараттарды

автоматты ӛрт сӛндіру және автоматты ӛрт дабылдамасы, ӛрт кезінде адамдарды

эвакуациялауды хабарлау және басқару жүйелерімен жабдықтау бойынша талаптар.

14.2 Ӛрт қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша ҧйымдастыру-техникалық іс-

шаралар.

14.2.1 Капиталдық құрылыс объектісінің ӛрт қауіпсіздігі ықтимал ӛрттің дамуының

жоспарын, оған ӛрт автоматикасының реакциясын, сонымен қатар оған байланысты

инженерлік желілерді қамтиды.

14.2.2 Ғимараттар

мен құрылыстардың найзағайға қарсы қорғанысы

ҚР ҚНжЕ 2.04-29 сәйкес жобаланады

14.2.3 Жер телімінің ахуалдық жоспарында кӛрсетіледі:

- объект аумағына кіру (шығу) жері;

- ӛрт сӛндіру техникасының объектіге жақындау жолдары;

- ӛрт сӛндіру техникасына арналған арнайы бӛлінген алаңдар;

- ӛртке қарсы сұйыққоймалардың (болған кезде) орналасатын жерлері;

- сыртқы ӛрт сӛндіру құбырын тӛсеу сұлбасы;

- ӛрт сӛндіру гидранттарын орналастыру орындары;

- сорғы станциялары орналасатын орындар;

- ӛрт сӛндіру машиналарын ғимараттар мен құрылыстардың сплинкерлік жүйелеріне

қосу орындары.

14.2.4 Ӛртке қарсы қорғаныстың (автоматты ӛрт дабылдамасы, хабарландыру, ішкі

ӛрт сӛндіру құбыры, газды және ұнтақты ӛрт сӛндіретін автоматты қондырғылар)

техникалық жүйелерін басқарудың құрылымдық сұлбалары нақты жобаланатын объектіге

сәйкес ӛрт автоматикасының таңдалған аспаптарына сәйкес орындалады.

15 ҚОРШАҒАН ОРТАНЫ ҚОРҒАУ

15.1 Осы бӛлім талаптары ЖААЖ объектілерін жобалау және салу кезінде сақталу

керек.

15.2 ЖААЖ жобаларында қарастырылатын шешімдер жерді, жер қойнауын, су

ресурстарын, атмосфералық ауаны, ӛсімдік және жануарлар әлемін қорғау туралы

заңнаманың қолданыстағы негіздерінің талаптарына, сонымен қатар қолданыстағы

мемлекеттік стандарттарына, құрылыстық нормалар мен ережелерге, табиғат қорғау

қызметін реттейтін және заңнамалық органдармен бекітілген тәртіпте бекітілген

қаулыларға, ережелер мен актілерге, нұсқаулықтар мен әдістемелік нұсқауларға сәйкес

келу керек.

15.3 ЖААЖ жобалаудың барлық кезеңдерінде есептік параметрлер мен

кӛрсеткіштер кезінде қалыпты пайдалану жағдайында да, тӛтенше жағдайда да

(қозғалыстың есептік белсенділігінің айтарлықтай артуы) немесе апат жағдайында табиғи

ортаға жобаланатын кӛліктік объектілердің әлеуеттік әсер ету қаупінің сипаты мен

деңгейін анықтаумен қоршаған ортаға әсер етуін бағалау керек.

Жобалардағы қоршаған ортаға әсер етуін бағалау жӛніндегі материалдардың құрамы

мен орындалу тәртібі қоршаған ортаны қорғау жӛніндегі атқарушы билік органының

сәйкес нормативтік құжаттарының талаптарына сәйкес келу керек.

15.4 ЖААЖ жобалаған кезде, құрылысы мен пайдаланылуы кезінде қоршаған

табиғи ортаға минималды жағымсыз әсерін қамтамасыз ететін іс-шараларды қарастыру

керек.

Қоршаған ортаны қорғау жӛніндегі жобалық шешімдерды табиғатты қорғайтын

аумақтық кешенді сұлбалар және құрылыс орындарындағы экологиялық іздену

мәліметтерінің негізінде қабылдау керек.

ЖААЖ объектілері мен құралдары орналасқан жердегі атмосфералық ауаның,

санитарлық-тұрмыстық қолданыс суқоймаларындағы судың, топырақтың ластануы,

сонымен қатар шу мен діріл деңгейлері ластаулар мен қалдықтарды ескерумен

санитарлық нормалардың шектік мәндерінен аспау керек.

ЖААЖ қатысты табиғат қорғау шараларын барлық жағдайларда қоршаған ортаның

нақты (фондық) жағдайын (атмосфералық ауа мен суқойманың ластану дәрежесін, шу

деңгейін және т.б.) ескерумен жобалау керек.

15.5 Бӛлімді дайындауға арналған бастапқы мәліметтерде кӛрсетілуі керек:

- жобаланатын құрылыс аумағында сәулет, мәдениет, ескерткіштерінің, айрықша

қорғалатын табиғат аймақтарының, қорықтардың және т.б. болуы туралы мәліметтер;

- объект құрылысы үшін жер телімін таңдау туралы аумақтық органдардың

санитарлық-эпидемиологиялық қорытындысы;

- желілік объект торабы орман арқылы ӛткен жағдайда, Тапсырыс беруші құрылыс

аймағына енетін орман сілемінің аймақтарының таксациялық сипаттамасы мен зерттеу

хаттамаларын ұсынады.

15.6 Қарастырылатын нұсқаларды экологиялық-экономикалық бағалау кезінде

келесілерді ескеру керек:

- барлық анықталған зардаптарды ескерумен қоршаған ортаны қорғау жӛніндегі іс-

шараларды жүзеге асыруға жұмсалатын толық шығын;

- жобаланатын объектілердің жобалау мақсаттарына және пайдалану шарттарына

байланысты қосымша шығындар

(шаруашылықты есептеу пайдасы, қарымталау

тӛлемдері, жеке теріс зардаптарды жоюға немесе жұмсартуға арналған шығын және т.б.);

- құндық нысанда анықталатын жалпы экологиялық-экономикалық бағалау бойынша

шығындар.

Сонымен қатар, құндық кӛрініс таппаған,табиғи есептеуде қабылданатын немесе

сәйкес жолмен түсіндірілетін факторларлды бағалау нәтижелері ескеріледі.

15.7 Жобаларда қарастырылатын табиғат қорғау шаралары қамтамасыз ету керек:

- табиғи ландшафттардың, санитарлық-курорттық аймақтардың, табиғат пен

мәдениет ескерткіштерінің сақталуы;

- жобаланатын объектілерді орналастыру үшін бӛлінетін жер ресурстарының

максималды үнемделуі;

- су бассейндері мен жер асты сулардың сұйық және қатты қалдықтармен

ластануының, сонымен қатар беттік және жерасты суларға ластайтын ақпалардың түсуінің

алдын алу;

- тасымалдау, тиеу және түсіру кезінде жүктердің шаңдануыныңқоршаған ортаға

тигізетін зиянды әсерін жою;

- құрылысты аяқтағаннан кейін жердің құнарлығын қалпына келтіру;

- топырақтың ластануын барынша азайту;

- қалдықтармен қауіпсіз пайдалану шарттары;

- атмосфералық ауаның ластайтын заттардың лақтырысынан барынша ықтимал

қорғанысы;

- тұрғын аймақтардың, мал шаруашылығы қожалықтарының және жабайы

жануарлар мекендейтін жерлердің ӛнеркәсіптік кӛлік объектілерімен жасалатын шу мен

дірілден қорғанысы.

Кәсіпорын аумағында орналасатын ЖААЖ объектілері үшін, қажетті мәліметтер

жалпы кәсіпорын бойынша қоршаған ортаны қорғау жӛніндегі бӛлімді дайындау кезінде

тіркеу үшін бас жобалаушыға табысталады.

15.8 Табиғат қорғау шаралары қоршаған жобалау ауданының

флора мен

фаунасының, аймақ климатының, топырақ-геологиялық, гидрологиялық және

гидрогеологиялық жағдайын ескеру керек.

15.9 ЖААЖ құрылысын салу кезінде кезектер бӛлінген жағдайда, кейінгі кезектің

табиғат қорғау шаралары алдыңғы кезеңнің қоршаған ортаға тигізетін жағымсыз әсерін

ескерумен дайындалады. Қорытынды жобалау кезеңінде жалпы құрылыс бойынша

табиғат қорғау шараларын дайындау үшін жағымсыз әсердің барлық кӛрсеткіштері

ескеріледі.

15.10 Атмосфералық ауадағы ластаушы заттардың концентрациясын, акустикалық

ластануды, жануарлар мен ӛсімдіктер әлеміне тигізетін әсерін бағалауын және т.б.

анықтау бойынша есептеулерды қазіргі жағдай, кӛлік сұлбасының толық дамуы үшін,

ӛнеркәсіптік ауданның

(ӛнеркәсіптік аймақтың) есептік даму кезеңдері бойынша

жүргізеді. Қоршаған ортаны ластау бойынша жағымсыз әсер жобаланатын объектінің

құрылыс және пайдалану кезеңдері үшін есептеледі.

15.11 Қоршаған табиғат ортасы бойынша бӛлімді дайындауға қажетті бастапқы

мәліметтер құрылысқа қажетті инженерлік ізденістер мен зерттеулердің нәтижелері

(экологиялық, геологиялық, геодезиялық, гидрометеорологиялық), сонымен қатар

ӛнеркәсіптік кӛлік объектілерді салуға, техникалық тұрғыда жарақтауға (қайта құруға)

қажетті жобалық-сметалық құжаттаманы дайындау кезінде қабылданған жобалық

шешімдер болып табылады.

15.12 Бӛлім құрамы келесі бӛлімдерден құралу керек:

- атмосфералық ауаны қорғау бойынша шаралар;

- қоршаған ортаны шу әсерлерінен қорғау бойынша шаралар;

- беттік және жер асты суларды ластанудан және таусылудан қорғау бойынша

шаралар;

- топырақ пен жер ресурстарын, жер қойнауын, жануарлар мен ӛсімдіктер әлемін

қорғау бойынша шаралар;

- қауіпті қалдықтарды жинау, қолдану, залалсыздандыру, тасымалдау және

орналастыру бойынша шаралар.

15.13 Әр ішкі бӛлімде кӛрсетілуі керек:

- қарастырылатын табиғат ресурсының қазіргі жағдайының жалпы мәліметтері мен

сипаттамасы;

- аталған ресурс бойыншажүзеге асыруға ұсынылатын табиғат қорғау шараларының

кешені;

- табиғат қорғау шараларының нәтижесінде алынатын экологиялық кӛрсеткіштердің

есептеуі мен талдауы;

- кӛзделетін шаруашылық қызметінен келетін табиғат қорғау шараларын және

компенсациялық тӛлемдерді жүзеге асыруға жұмсалатын шығындар тізімі мен есептеуі.

15.14 Атмосфераға ластаушы заттарды шығару, ӛндірістік және құрылыстық

қалдықтарды орналастыру, жануарлар әлеміне және ихтиофаунаға тигізілетін залал үшін

тӛлем қоршаған табиғат ортасына келтірілген зиян (залал) кӛлемін анықтау жӛніндегі

қолданыстағы нормативтік құжаттарға, нұсқаулықтар мен әдістемелік нұсқауларға сәйкес

есептеледі.

А ҚОСЫМШАСЫ

(міндетті)

ЖААЖ ТӚЛҚҦЖАТЫ

Тіркеу нӛмірі _________________________________________________________________

(жол атауы)

_____________________________________________________________________________

(ЖААЖ құзырында ұстайтын ұйым)

1. Жолдың жалпы сипаттамасы (жолдың тағайындалуы)

_____________________________________________________________________________

2. ЖААЖ техникалық сипаттамасы

1. Жол түрі ___________________________________________________________________

2. Есептік сағаттық ӛнімділік, т/сағ_______________________________________________

3. Қозғалыс жылдамдығы, м/с ___________________________________________________

4. Технологиялық цикл ұзақтығы(тілді жолдар үшін),

_____________________________________________________________________________

5. Вагоншалар арасындағы аралық (сақиналы жолдар үшін),

_____________________________________________________________________________

6. Вагонша шанағының сыйымдылығы, м³_________________________________________

7. Тасымалданатын жүктің үймелі салмағы, тм³

_____________________________________________________________________________

8. Вагонша арбашасының жүккӛтергіштігі, тс

_____________________________________________________________________________

9. Вагонша пайдалы жүккӛтергіштігі, тс

_____________________________________________________________________________

10. Бос вагонша салмағы, кгс____________________________________________________

11. Жол ұзындығы (кӛлденеңінен), м

_____________________________________________________________________________

12. Жоғарғы станцияның тӛменгісінен асуы, м

_____________________________________________________________________________

13. Арқанның максимал еңістігі, %_______________________________________________

14. Бір уақытта жұмыста орналасатын вагоншалар саны, дана

_____________________________________________________________________________

15. Торап ені, м________________________________________________________________

16. Жолды басқару орны ________________________________________________________

17. Жетек сипаттамасы__________________________________________________________

Тегершік

Барабан

Жетектің

Жетект

жалпы

тағайындалуы

түрі

табыстау

саны

Тежегіш

Электрлік қозғалтқыш

жұмыстық

сақтандырушылық

18. Металл қҧрылымды тіректер мен станциялар туралы мәліметтер (ӛндіруші

зауыт мәліметтерінің негізінде)

Дайындауға

Электродтар,

Станциялар

Болат

Бұйым

қатысты

дәнекерлеу сымы

мен

Ескертпе

маркасы

сертифкаттары

МЕМСТ немесе

(түрі, марка, МЕМСТ,

тікреулер

ТШ

ТШ)

19. Арқандар сипаттамасы

Сымның

Құрылым

Жалпы

Қарсы

үзілуге

Максималды-

Беріктік

Арқан

және

Диаметр,

арқанның

жүк

Арқан

уақыттың

жұмыстық

қорының

ұзындығы,

МЕМСТ,

мм

үзілу күші,

салмағы,

кедергісі,

кернеу, кгс

коэфициенті

сертификат№

кгс

тс

кгс/мм²

Салмақ

түсетін

Тарпалы

Тартымды:

-салмақ

түсетін арқан

үшін

-тарпалы

арқан үшін

Желілік

Керілетін

20. ЖААЖ жұмысына жел жылдамдығы _________ м/с болған кезде рұқсат етіледі.

21. Бақылау және қорғаныс аспаптары: жылдамдық релесі, сигналдық аспаптар.

22. Электрлік тоқ пен кернеу тегі:

Нысана

Тоқ тегі

Кернеу, В

Күштік

Басқару

Жарықтандыру:

жұмыстық

апаттық

3. ЖААЖ сынағы

ЖААЖ жұмыс жүктемесінің астында__________________________ сағ ішінде сыналды.

4. ЖААЖ ҥшін жауапкершілік

Тағайындау туралы бұйрықтың №

ТАӘ және лауазымы

Қолы

және күні

ЖААЖ жарамды жағдайы үшін жауапты тұлға

________________________________

(қолы)

Жобаның бас инженері

________________________________

(қолы)

Монтаждық басқарманың бас инженері

________________________________

(қолы)

Кәсіпорынның бас инженері

________________________________

(қолы)

5. Техникалық куәландыру нәтижелерін жазу

Техникалық

Келесі техникалық

Техникалық куәландыру нәтижелері

куәландыру күні

6. Тіркеу

ЖААЖ тіркелген № ____________________________________________________________

_____________________________________________________________________________

(тіркеу органы)

Тӛлқұжатта нӛмірленді

_____________________________________________________________________________

бет және бауланды

_____________________________________________________________________________

барлығы _______________ бет, соның ішінде сызбалар _________________________бетте

_____________________________________________________________________________

(тіркеуші тұлға лауазымы)

_____________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________

(тіркеуші тұлғаның қолы мен тегі)

_____________________________________________________________________________

______________________________

«____ª ____________________ 200 __ ж.

Б ҚОСЫМШАСЫ

(ақпараттық)

БОЛАТ АРҚАНДАРДЫҢ ЖАРАМСЫЗДЫҒЫН ТАНУ НОРМАЛАРЫ

1. Жұмыста орналасатын болат арқандарды жарамсыз деп тану бір ӛрім қадамының

ұзындығындағы үзілу саны бойынша жүргізіледі.

Бір диаметрлі сымдардан жасалған арқандарды жарамсыз деп тану кесте мен сурет

мәліметтеріне сәйкес жүргізіледі.

Алты талды арқанның ӛрім қадамын анықтау:

ӛрім қадамы

Б.1 сурет: 1 -крест тәрізді ӛрім; 2 -бір жақты ӛрім.

2. Арқан ӛрімінің қадамы келесі жолмен анықталады.

Қандай да бір талдың бетіне (суретті қараңыз) белгіні - а нүктесін белгілейді, одан

арқанның орталық ӛсінің бойымен арқан қимасындағы қанша тал болса, сонша тал

есептейді (мысалы, алты талды арқанда

6), және есептеуден кейінгі талда (аталған

жағдайда жетінші) екінші белгіні белгілейді (б нүктесі). Белгілер (а және б нүктелері)

арасындағы қашықтық арқанды ӛру қадамаы ретінде қабылданады. Кӛп талды арқандарда

(мысалы, бір органикалық ӛзегі бар

1819=342 сым құрылымының арқанында) ішкі

қабатта 6 тал және сыртқысында 12 тал бар. Ӛрім қадамы бұл жағдайда сыртқы қабаттағы

ӛрімдер саны бойынша анықталады.

3. Бір органикалық ӛзегі бар

619=114 сым құрылымының, әр түрлі диаметрлі

сымдардан жасалған арқанды жарамсыз деп тану 1 кестенің 1 бағанында келтірілген

мәліметтерге сәйкес жүргізіледі, және үзілулер саны жарамсыздық нормасы ретінде

шартты болып танылады. Үзілулерді есептеген кезде жұқа сымның үзілуі 1 болып

қабылданады, ал қалың сымның үзілуі

1.7 тең. Мысалы, егер арқанның бір ӛрім

қадамының ұзындығында бастапқы беріктік қорының коэффициенті 6 дейін болғанда

жұқа сымдардың алты үзілісі мен қалың сымдардың бес үзілісі орын алса, онда

үзілістердің шартты саны 6х1+5х1,7=14,5 құрайды, яғни 12 астам, демек, арқан жарамсыз

деп танылалды.

4. 1 кестеде құрылымы кӛрсетілмесе, арқанның жарамсыздығының белгісі ретінде

бір ӛрім қадамындағы сым үзілістерінің санын осы кестеде қимадағы талдар саны мен

сымдар саны бойынша жақын арқан үшін кӛрсетілген мәліметтер бойынша анықтайды.

Мысалы, бір органикалық ӛзегі бар

8х19=152 сым құрылымды арқан үшін 1 кесте

бойынша бір органикалық ӛзегі бар 6х19=114 құрылымды арқан жақын болып табылады.

Жарамсыздық белгісін анықтау үшін бір органикалық ӛзегі бар 6х19=114 сым құрылымды

арқанға арналған 1 кесте мәліметтерін (әр ӛрім қадамындағы үзілістер санын) 96:72=1,33

коэффициентіне кӛбейту керек, мұндағы 96- және 72 - бір және басқа арқан талдарының

сыртқы қабатындағы сымдар саны.

Талдардың сыртқы қабаттарындағы сымдар саны сәйкес МЕМСТ-тен алынады

немесе арқанда есептеумен анықталады.

5. Адамдарды кӛтертуге арналған, сонымен қатар балқытылған немесе қыздырылған

металды, жарылыс қауіпті және улы заттарды тасымалдайтын жүк кӛтергіш арқандарды

бір ӛрім қадамында Б.1 кестеде келтірілген мӛлшерден екі есе кем үзілулер кезінде

жарамсыз деп таниды.

6. Арқанның беттік тозуы немесе сымның коррозиясы кезінде ӛрім қадамындағы

үзілістер саны жарамсыздық белгісі ретінде Б.2 кестеде келтірілген мәліметтерге сәйкес

азайтылуы керек.

Сымдардың алғашқы диаметрінің 40%және одан астам бӛлігіне жеткен тозу немесе

коррозия кезінде арқан жарамсыз болып танылу керек.

7. Бір ӛрім қадамындағы сым үзілістерінің саны 1 кестеде кӛрсетілген шамадан

немесе осы Қосымшаның 3, 4, 5 және 6 т. кӛрсетілген саннан аз болған кезде, сонымен

қатар сымдардың үзілусіз беттік тозуы кезінде арқан жұмысқа келесі жағдайларда

жіберіледі:

а) нәтижелерді тексерулер журналына жазумен оның жағдайын мерзімді тексерулер

кезінде мұқият бақылау;

б) осы нормаларда кӛрсетілген тозу деңгейлеріне жеткен кезде арқанды ауыстыру.

8. Егер жүк екі арқанда ілінсе, онда әр қанат жеке-жеке жарамсыз болып танылады,

және бір кӛбірек тозған арқанды ауыстыруға рұқсат етіледі.

9. Арқанда үзілген тал анықталған кезде арқан кейінгі қолданысқа жіберілмейді.

Кесте Б.1. - Арқан жарамсыз болып табылатын, арқанның бір ӛрім қадамының

ҧзындығындағы сым ҥзілістерінің саны

Ережелермен

Арқандар құрылымы

белгіленген

6х19=114 және

6х37=222 және бір

6х61=366 және бір

18х19=342 және бір

бір органикалық

D^

органикалық ӛзек

ӛзек

^d қатынасы

Арқан жарамсыз болып табылатын, арқанның бір ӛрім қадамының

кезіндегі

ұзындығындағы сым үзілістерінің саны

беріктік

қорының

крест

біржақты

бастапқы

тәрізді

біржақты ӛрім

тәрізді

ӛрім

коэффициенті

ӛрім

6 дейін

6 бастап 7

дейін

7 астам ...

*D - барабан диаметрі, мм; d-арқан диаметрі, мм.

ӘДЕБИЕТТЕР

[1] ҚР ҚН EN 1990:2002+А1:2005/2011 «Салмақ түсетін құрылымдарды жобалау

негіздеріª ұлттық қосымшасымен.

[2] ҚР ҚН EN 1991-1-1:2002/2011 «Салмақ түсетін құрылымдарға ықпал.

1-1 бӛлім.

Меншікті салмақ, ғимараттың тұрақты және уақытша жүктемесіª ұлттық қосымшасымен.

[3] ҚР ҚН EN 1991-1-3:2003/2011 «Салмақ түсетін құрылымдарға ықпал.

1-3 бӛлім.

Жалпы ықпал. Қар жүктемесіª ұлттық қосымшасымен.

[4] ҚР ҚН EN 1991-1-4:2005/2011 «Салмақ түсетін құрылымдарға ықпал.

1-4 бӛлім.

Жалпы ықпал. Жел ықпалыª ұлттық қосымшасымен.

[5] ҚР ҚН EN 1991-1-5:2003/2011 «Салмақ түсетін құрылымдарға ықпал. 1-5 бӛлім.

Жалпы ықпал. Температуралық ықпалª ұлттық қосымшасымен.

[6] ҚР ҚН EN 1991-1-7:2006/2011 «Салмақ түсетін құрылымдарға ықпал.

1-7 бӛлім.

Жалпы ықпал. Ерекше ықпалдарª ұлттық қосымшасымен.

[7] ҚР ҚН EN 1993-1-1:2005/2011 Болат құрылымдарды жобалау. 1-1 бӛлім. Жалпы

ережелер және ғимараттарға арналған ережелер.

[8] ҚР ҚН EN 1991-1-6:2005/2011 Салмақ түсетін құрылымға ықпал.

[9] ҚР ҚН EN 1993-1-7:2007/2011

«Болат құрылымдарды жобалау.

1-7 бӛлім.

Кӛлденең жүктеме ықпалында тегіс беттік құрылымдар беріктігіª ұлттық қосымшасымен.

[10] ҚР ҚН EN 1991-3:2006/2011 «Салмақ түсетін құрылымдарға ықпал.

3 бӛлім.

Кӛтергіштер және механикалық жабдықтар тудырған ықпалª ұлттық қосымшасымен.

[11] ҚР ҚН EN 1993-1-11:2006/2011 Болат құрылымдарды жобалау. 1-7 бӛлім.. 1-7

бӛлім. Созылып жұмыс жасайтын болат элементтері бар құрылымды жобалауª Болат

құрылымдарды жобалау. 1-7 бӛлім.

[12] ҚР ҚН EN 1993-1-8:2005/2011 Болат құрылымдарды жобалау.

1-8 бӛлім.

Қосылыстарды есептеу.

[13] ҚР ҚН EN 1993-1-9:2005/2011 Болат құрылымдарды жобалау.

1-9 бӛлім.

Шаршаңқы беріктік.

[14] ҚР ҚН EN 1993-1-10:2005/2011 Болат құрылымдарды жобалау. 1-10 бӛлім.

Прокат қалыңдығы бағытында материалдың беріктік және жарықшаққа тұрықтылық

қасиеттері.

[15] ҚР ҚН EN 1991-1-2:2002/2011 «Салмақ түсетін құрылымдарға ықпал. 1-2 бӛлім.

Жалпы ықпал. Отқа тұрақтылықты анықтауға арналған ықпалª ұлттық қосымшасымен.

[16] ҚР ҚН EN 1993-1-2:2005/2011 «Салмақ түсетін құрылымдарға ықпал. 1-2 бӛлім.

Отқа тұрақтылықты анықтаудық жалпы ережелеріª ұлттық қосымшасымен.

[17] ҚР ҚН EN 1993-3-1:2006/2011 «Болат құрылымдарды жобалау.

3-1 бӛлім.

Мұнаралар, діңгектер және түтін мұржалары. Мұнаралар және діңгектерª ұлттық

қосымшасымен.

[18] ҚР ҚН EN 1994-1-2:2005/2011 «Болат темір бетон құрылымдарды жобалау.

1-2

бӛлім. Отқа тұрақтылықты анықтаудың жалпы ережелеріª ұлттық қосымшасымен.

[19] ҚН-357-77 Ӛнеркәсіптік кәсіорындардың күштік және жарықтандырғыш

электрлік құралдарын жобалау бойынша нұсқаулар.

[20] ЭОЕ 7 Электрлік қондырғыларды орнату ережелері. 7 басылым.

СП РК 1.04-104-2013 ПРАВИЛА УСТРОЙСТВА ГРУЗОВЫХ ПОДВЕСНЫХ КАНАТНЫХ ДОРОГ (ҚР ЕЖ 1.04-104-2013) - 1