СП РК 1.02-119-2019 ЖИЗНЕННЫЙ ЦИКЛ СТРОИТЕЛЬНЫХ ОБЪЕКТОВ Часть 5 (ҚР ҚЖ 1.02-119-2019)

Сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласындағы мемлекеттік

нормативтер

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҚАҒИДАЛАР ЖИНАҒЫ

Государственные нормативы в области архитектуры,

градостроительства и строительства

СВОД ПРАВИЛ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

ҚҰРЫЛЫС ОБЪЕКТІЛЕРІНІҢ ӨМІРЛІК ЦИКЛІ.

5-бөлім. Пайдалану сатысында ақпараттық модельдерге

қойылатын талаптар

ЖИЗНЕННЫЙ ЦИКЛ СТРОИТЕЛЬНЫХ ОБЪЕКТОВ

Часть 5. Требования к информационным моделям на

стадии эксплуатации

Ресми басылым

Издание официальное

Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму

министрлiгiнiң Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері

комитетi

Комитет по делам строительства и жилищно-коммунального хозяйства

Министерства индустрии и инфраструктурного развития Республики Казахстан

Нұр-Сұлтан 2019

СП РК 1.02-119-2019

АЛҒЫ СӨЗ

1 ӘЗІРЛЕГЕН:

«Қазақ құрылыс және сәулет ғылыми-зерттеу және

жобалау институтыª акционерлік қоғамы

2 ҰСЫНҒАН:

Қазақстан

Республикасы

Индустрия

және

инфрақұрылымдық даму министрлiгiнiң Құрылыс және

тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитетi

3 БЕКІТІЛГЕН ЖӘНЕ

Қазақстан

Республикасы

Индустрия

және

ҚОЛДАНЫСҚА

инфрақұрылымдық даму министрлігі Құрылыс және

ЕНГІЗІЛГЕН:

тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитетінің

2019 жылғы 29 қарашадағы № 196-НҚ бұйрығымен

ПРЕДИСЛОВИЕ

4 РАЗРАБОТАН:

Акционерное

общество

«Казахский

научно-

исследовательский и проектный институт строительства и

архитектурыª

5 ПРЕДСТАВЛЕН:

Комитет по делам строительства и жилищно-

коммунального хозяйства Министерства индустрии и

инфраструктурного развития Республики Казахстан

6 УТВЕРЖДЕН И

Приказом Комитета по делам строительства и жилищно-

ВВЕДЕН В

коммунального хозяйства Министерства индустрии и

ДЕЙСТВИЕ:

инфраструктурного развития Республики Казахстан от

29 ноября 2019 года № 196-НҚ

Осы мемлекеттік нормативті уәкiлеттi органның ведомствосы рұқсатысыз ресми

басылым ретінде толық немесе ішінара қайта басуға, көбейтуге және таратуға болмайды.

Настоящий государственный норматив не может быть полностью или частично

воспроизведен, тиражирован и распространен в качестве официального издания без

разрешения ведомства уполномоченного органа в области архитектуры,

градостроительства и строительства.

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ

1 ҚОЛДАНЫЛУ САЛАСЫ

2 НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР

3 ТЕРМИНДЕР МЕН АНЫҚТАМАЛАР

4 БЕЛГІЛЕНУЛЕР МЕН ҚЫСҚАРТУЛАР

5 НЕГІЗГІ ЕРЕЖЕЛЕР

6 АКТИВТІҢ АҚПАРАТТЫҚ МОДЕЛІНІҢ МІНДЕТТЕРІ (AIM)

7 АКТИВ БОЙЫНША АҚПАРАТҚА ҚОЙЫЛАТЫН ТАЛАПТАР (AIR)

8 АКТИВТІҢ АҚПАРАТТЫҚ МОДЕЛІН ҚАЛЫПТАСТЫРУ (AIM)

9 АКТИВТІ БАСҚАРУ

10 ИНТЕГРАЦИЯ ЖӘНЕ ДЕРЕКТЕРІН БАСҚАРУ

А қосымшасы (ақпараттық). Құрылыс объектісінің өмір сүру циклінің

сатыларында ақпараттық модель деректерін қалыптастыру

Б қосымшасы (ақпараттық). Ғимараттар мен құрылыстарды (активті) пайдалану

сатысында ақпарат алмасуға актив (AIR) бойынша талаптарды қалыптастыру

В қосымшасы (ақпараттық). Техникалық талаптарды қолдау үшін актив (AIR)

бойынша талаптарды қалыптастыру үлгісі

Г қосымшасы (ақпараттық). Электрондық модель элементтерін пысықтау деңгейі

бөлігінде актив (AIR) бойынша талаптарды қалыптастыру

Д қосымшасы (ақпараттық). Бұлтты сервистер

Е қосымшасы (ақпараттық). Активтерді басқаруда ақпараттық технологияны (IT)

пайдалану

Ж қосымшасы (ақпараттық). Активтің техникалық менеджменті

К қосымшасы (ақпараттық). Элементтерді (компоненттерді) сәйкестендіру

Л қосымшасы (ақпараттық). IFC стандартының форматтары мен нұсқалары

М қосымшасы (ақпараттық). Қазақстан Республикасында қолдануға бейімделген

халықаралық ашық стандарттар

БИБЛИОГРАФИЯ

III

КІРІСПЕ

Осы қағидалар жинағының ережелері ғылым мен жаңа технологиялардың

жетістіктерін, сондай-ақ ұлттық және халықаралық стандарттарда ұсынылған ақпараттық

модельдеу (BIM-технологиялар) технологиясын қолдана отырып, құрылыс объектілерін

жобалау, салу және пайдалану саласындағы экономикалық дамыған елдердің озық

тәжірибесін ескере отырып, Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамалық және

нормативтік актілері негізінде жасалған.

Осы қағидалар жиынтығындағы ұғымдар мен қағидаттар активтің өмірлік цикліне

қатысатын барлық қатысушыларға қолданылады. Оларға актив иелері, жобалаушылар,

жабдық өндірушілер, инженерлік жүйелер мамандары және басқа да мүдделі тұлғалар

кіреді.

СП РК 1.02-119-2019

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҚАҒИДАЛАР ЖИНАҒЫ

СВОД ПРАВИЛ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

ҚҰРЫЛЫС ОБЪЕКТІЛЕРІНІҢ ӨМІРЛІК ЦИКЛІ

5-бөлім. Пайдалану сатысында ақпараттық модельдерге қойылатын

талаптар

ЖИЗНЕННЫЙ ЦИКЛ СТРОИТЕЛЬНЫХ ОБЪЕКТОВ

Часть 5. Требования к информационным моделям на стадии эксплуатации

Енгізілген мерзімі - 2019-11-29

1 ҚОЛДАНЫЛУ САЛАСЫ

1.1 Осы қағидалар жинағының мақсаты ақпараттық модельдерге, басқару

процестеріне және құрылыс объектісінің өмірлік циклінің жұмыс кезеңінде ақпараттық

модельдеу технологиясын қолданудың жалпы тәртібіне қойылатын негізгі талаптарды

сипаттау болып табылады.

1.2 Осы қағидалар жинағы құрылыс объектісінің өмірлік циклінің жұмыс кезеңінде

деректерді сақтау және алмасу үшін файл форматтарының сипаттамасын қамтиды.

Ескертпе - Арнайы экономикалық аймақтардың аумағындағы өнеркәсіптік кәсіпорындар объектілерін

жобалау, салу, реконструкциялау және техникалық қайта жарақтандыру, кеңейту, күрделі жөндеу және

пайдалану кезінде, сонымен қатар республикалық нндустрияландыру картасына енгізілген: Қазақстан

Республикасының стандарттау саласындағы заңнамасына сәйкес халықаралық құрылыс нормалары мен

ережелерін, сонымен қатар халықаралық, өңірлік стандарттарды және шет мемлекеттердің стандарттарын

тікелей қолдануға рұқсат етіледі.

«Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралыª Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 16

шілдедегі № 242 Заңына сәйкес.

2 НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР

Осы қағидалар жинағында мынадай стандарттарға нормативтік сілтемелер

пайдаланылған:

Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы. Қазақстан Республикасының

2001 жылғы 16 шілдедегі № 242 Заңы;

Қазақстан Республикасының. Азаматтық кодексі (жалпы бөлім) 1994 жылғы 27

желтоқсандағы № 268-ХIII;

ҚР ҚБҚ 1.02-04-2018 Құрылыстағы ақпараттық модельдеу. Негізгі ережелер;

Ресми басылым

ҚР ЕЖ 1.02-114-2018 Құрылыс объектілерінің өмірлік циклі. 3-бөлім. Құрылысты

жобалық дайындау сатысында ақпараттық модельдерге қойылатын талаптар;

ҚР ЕЖ 1.02-115-2018 Құрылыс туралы ақпаратты бірлесіп жасауды ұйымдастыру

қағидалары. Жалпы деректер ортасы;

ҚР СТ ISO 16739-2017 ғимараттар мен құрылыстарды салу мен басқаруда деректерді

бөлісу үшін базалық өнеркәсіптік кластар (IFC);

ҚР СТ IEC 81346-1-2015 Өндірістік жүйелер, қондырғылар мен жабдықтар және

өнеркәсіп өнімі. Құрылымдау, қағидаттары және шартты белгіленулер. 1-бөлім. Негізгі

ережелер;

ҚР СТ IEC 81346-2-2015 Өндірістік жүйелер, қондырғылар мен жабдықтар және

өнеркәсіп өнімі. Құрылымдау, қағидаттары және шартты белгіленулер.

2-бөлім.

Объектілерді жіктеу және сыныптар кодтары;

ҚР СТ ISO 55000-2016 Активтерді басқару. Шолу, қағидаттар мен терминдер;

ҚР СТ ISO 55001-2018 Активтерді басқару. Басқару жүйелері. Талаптар;

ҚР СТ ISO 29481-1-2017 Құрылыстағы ақпараттық модельдеу. Ақпаратты жеткізу

бойынша нұсқаулық. 1-бөлім. Методология және форматы;

ҚР СТ ISO 29481-2-2017 Құрылыстағы ақпараттық модельдеу. Ақпаратты жеткізу

бойынша нұсқаулық. 2 бөлім. Өзара іс-қимыл инфрақұрылымы;

ҚР СТ ISO 12006-2-2017 Ғимараттар құрылысы. Құрылыс жұмыстары туралы ақпарат

құрылымы. 2-бөлім. Жіктеу негіздері;

ҚР СТ ISO 12006-3-2013 Ғимараттар құрылысы. Құрылыс жұмыстары туралы

ақпаратты ұйымдастыру. 3-бөлім. Объектілі-бағытталған ақпаратпен алмасу негіздері.

Ескертпе - Осы қағидалар жинағын пайдаланған кезде ағымдағы жағдай бойынша жыл сайын басып

шығарылатын «Қазақстан Республикасының аумағында қолданылатын сәулет, қала құрылысы және құрылыс

саласындағы нормативтік-құқықтық актілердің және нормативтік-техникалық құжаттардың тізбесіª,

«Қазақстан Республикасының стандарттау жөніндегі нормативтік құжаттардың көрсеткішіª, «Қазақстан

Республикасының стандарттау жөніндегі мемлекетаралық нормативтік құжаттардың көрсеткішіª ақпараттық

көрсеткіштері бойынша сілтемелік стандарттар мен нормативтік құжаттардың қолданылуын тексерген

орынды. Егер сілтемелік құжат ауыстырылған (өзгертілген) болса, онда осы нормативті пайдалану кезінде

ауыстырылған (өзгертілген) құжатты басшылыққа алған жөн. Егер сілтемелік құжат ауыстырылмай, оның

күші жойылған болса, онда оған берілген сілтемесі бар ережелер осы сілтемені қозғамайтын бөлігінде

қолданылады.

3 ТЕРМИНДЕР МЕН АНЫҚТАМАЛАР

Осы қағидалар жинағында тиісті анықтамалары бар мынадай терминдер

қолданылады:

3.1 Актив

(asset): Ұйым үшін әлеуетті немесе нақты құндылығы бар

сәйкестендірілетін құрал, зат немесе объект.

Ескертпелер

1 ҚР СТ ISO 55000-2016 стандартына сәйкес.

2 Осы басшылық құжатта физикалық актив пен материалдық емес актив қарастырылады. Физикалық

актив оларға қатысты технологиялық және инженерлік жабдығы бар құрылыстардың барлық түрлерін қоса

алғанда, құрылыс объектісі (жылжымайтын мүлік) түрінде қаралады. Физикалық активтер материалдық емес

объектілерді пайдалану құқығы, брендтер, цифрлық активтер, зияткерлік меншікті пайдалану құқығы,

лицензиялар, зияткерлік құқықтар, бедел және іскерлік қатынастар сияқты физикалық нысаны жоқ

материалдық емес активтерге қарама-қарсы.

3.2 Актив бойынша ақпаратқа қойылатын талаптар

(asset information

requirements, AIR): Құрылыс объектісін

(активті) пайдалануға қатысты ақпаратқа

қойылатын талаптар.

Ескертпе - ҚР ҚБҚ 1.02-04-2018 сәйкес.

3.3 Активтерді басқару (asset management): Ұйымның стратегиялық жоспардың

мақсаттарына қол жеткізу үшін оның өмірлік циклі кезінде оның физикалық активтерін

және олармен байланысты өнімділігін, тәуекелдері мен шығындарын оңтайлы және

ұтымды басқаратын жүйелі және үйлестірілген қызметі.

Ескертпе - ҚР СТ ISO 55001-2018 сәйкес.

3.4 Активтердің ақпараттық моделі

(asset information model, AIM): Құрылыс

объектісін пайдалану кезеңіндегі ақпараттық модель.

Ескертпе - ҚР ҚБҚ 1.02-04-2018 сәйкес.

3.5 Ақпаратпен алмасу (information exchange): Жобаның алдын-ала белгіленген

бірнеше кезеңдерінің бірінде мәліметтердің сенімділігі мен дәрежесінің форматына және

талаптарына жауап беретін ақпаратты алу мен ұсынудың реттелген процесі.

Ескертпе - ҚР ҚБҚ 1.02-04-2018 сәйкес.

3.6 Ақпараттық контейнер

(information container): Файлдық жүйеде немесе

қолданбалы деректер қоймасы иерархиясында көрсетілген белгіленген мәліметтер

жиынтығы.

Ескертпе - ҚР ҚБҚ 1.02-04-2018 сәйкес.

3.7 Ақпараттық модель

(information

model):

Құрылымдалған және

құрылымдалмаған ақпараттық контейнерлер жиынтығы. Құрылымдық ақпараты бар

ақпараттық контейнерлер графикалық модельдерді, ерекшеліктерді/кестелерді, деректер

базаларын қамтиды. Құрылымсыз ақпараты бар ақпараттық контейнерлер құжаттаманы,

ілеспе материалдарды/деректерді қамтиды.

3.8 Ғимарат пен құрылыстың жауапты пайдаланушысы: Ғимараттар мен

құрылыстардың техникалық жай-күйіне, техникалық қызмет көрсетуге және ағымдағы

жөндеуге бақылау жүргізуге жауапты жеке немесе заңды тұлға

(үй-жайлардың

(пәтерлердің) меншік иелерін қоспағанда, ғимараттар мен құрылыстардың меншік иелері,

кондоминиум объектілерін және өнеркәсіптік және азаматтық мақсаттағы өзге де

объектілерді басқаратын жеке және заңды тұлғалар).

Ескертпе - ҚР ҚБҚ 1.02-04-2018 сәйкес.

3.9 Ғимараттарды пайдалану

(құрылыстар): Ғимараттың немесе құрылыстың

функционалды мақсаттары үшін техникалық құжаттаманың талаптарымен белгіленген

параметрлерге сәйкес функцияларды орындауға қабілетті конструкциялардың жағдайын

сақтау үшін қажетті шараларды орындау арқылы пайдалану.

3.10 Деректер (data): Тұрақты сақтауға, беруге және өңдеуге жарамды нысанда

белгілі бір тасымалдағышта тіркелген мәліметтер жиынтығы (адам түсiндiруге немесе

өңдеу үшін қолайлы нысанда немесе автоматты құралдардың көмегімен ұсынылған

фактілер).

Ескертпе - ҚР ҚБҚ 1.02-04-2018 сәйкес.

3.11 Жалпы мәліметтер ортасы (common data environment, CDE): Бақыланатын

процесті қолдана отырып, ақпараттық модель деректерін жинауға, басқаруға және таратуға

арналған кез-келген жеке жоба немесе актив үшін ақпараттың бір көзі.

Ескертпе - ҚР ҚБҚ 1.02-04-2018 сәйкес.

3.12 Жаһандық бірегей идентификатор (globally unique identifier, GUID): Құрамдас

бөлікке тағайындалған идентификатор, ол оның бірегейлігін өмір бойы қамтамасыз етеді.

Ескертпе - ҚР СТ ISO 12911-2017 сәйкес.

3.13 Жобалық ақпараттық модель (project information model, PIM): Құрылыс

объектісін құру сатысындағы ақпараттық модель.

Ескертпе - ҚР ҚБҚ 1.02-04-2018 сәйкес.

3.14 Жылжымайтын мүлік: Жер учаскелері, ғимараттар, құрылыстар, көпжылдық

екпелер және жермен тығыз байланысты өзге де мүлік, яғни мақсатына шамадан тыс зиян

келтірмей орнын ауыстыру мүмкін емес объектілер.

Ескертпе - Қазақстан Республикасының 1994 жылғы 27 желтоқсандағы № 268-XIII (жалпы бөлім)

Азаматтық кодексінің 117-бабының 1-тармағына сәйкес.

3.15 Жіктеу (classification): Құрылыс объектілерінің, конструкция элементтерінің,

жүйелер мен бұйымдардың сипатты ерекшеліктері негізінде құрылыс жұмыстары мен

құрылыс элементтерінің (бұйымдарының) әртүрлі аспектілерін санаттар мен кіші санат

бойынша жүйелендірілген бөлу.

Ескертпе - ҚР ҚБҚ 1.02-04-2018 сәйкес.

3.16 Құрылыс объектілерін ақпараттық моделдеу технологиясы (ҚОАМТ, аналог

building information modeling): Құрылыс объектісі туралы ақпаратты оның өмірлік циклінің

барлық кезеңдерінде ұжымдық құру және басқару мүмкіндігін беретін технологиялардың

жиынтығы, өндірістік процестер мен ережелер.

Ескертпе - ҚР ҚБҚ 1.02-04-2018 сәйкес.

3.17 Құрылыс объектісінің өмірлік циклі

(life cycle): Құрылыс объектісінің

құрылуын, пайдалануын және өмір сүруін аяқтауды қоса алғанда, оның дәйекті және өзара

байланысты кезеңдері.

Ескертпе - ҚР ҚБҚ 1.02-04-2018 сәйкес.

3.18 Модель: Нақты әлем объектісінің құбылысын, объектісін немесе қасиетін

бейнелейтін мән.

Ескертпелер

2 Модель дегеніміз - нақты әлемдегі модельдендірілген объектінің маңызды қасиеттерін сақтайтын

және модельдеу объектісінің негізгі қасиеттерін, оның параметрлерін, ішкі және сыртқы байланыстарын

әзірлеуші көрсеткен дәлдікпен сипаттайтын болжалды ұсыныс. Модельді зерттей отырып, нақты әлем

объектісін ауыстыруға және оның қасиеттерін зерттеуге қызмет етеді.

3.19 Мүдделі тарап (stakeholder): Әсер етуі мүмкін тұлға, тұлғалар тобы немесе ұйым,

әсер етуі мүмкін, немесе жоба шешімдерінің, қызметінің немесе нәтижелерінің әсеріне

ұшырауы мүмкін деп санайды.

Ескертпе - ҚР ҚБҚ 1.02-04-2018 сәйкес.

3.20 Ұйымның басқару есебі үшін ақпаратқа қойылатын талаптар (organizational

information requirements, OIR): Ұйымның мақсаттарына байланысты ақпаратқа қойылатын

талаптар.

Ескертпе - ҚР СТ ISO 55001-2018 сәйкес.

3.21 Электрондық модель: Деректер және деректермен жұмыс жасауға қажетті

бағдарламалық код жиынтығынан тұратын және компьютерлік

(есептеуіш) ортада

орындалған модель.

3.22 COBie (construction operations building information exchange): Ғимараттың немесе

модельдің ақпараттық үлгісі негізінде алынған мәліметтерді, құрылысты аяқтағаннан кейін

қызмет көрсету және пайдалану үшін пайдалануға мүмкіндік беретін формат.

Ескертпе - ҚР ҚБҚ 1.02-04-2018 сәйкес.

3.23 IDM (Information delivery manual): IDM (ақпарат беру жөніндегі нұсқаулық)

ақпарат алмасу тәртібін белгілейтін және модельмен жұмыс істеу кезінде әртүрлі

бағдарламалық қосымшалар арасында үйлесімділікті қамтамасыз ететін ақпаратты беру

процесінің техникалық сипаттамасы.

Ескертпе - ҚР СТ ISO 29481-2-2012 сәйкес.

3.24 IFC

(industry foundation classes): АЖЖ түрлі жүйелері мен құрылысты

басқарудың басқа жүйелері арасында ақпарат алмасуға мүмкіндік беретін ашық және

бейтарап файлдық формат.

Ескертпе - ҚР СТ ISO 16739-2017 сәйкес.

3.25 IFD

(international framework for dictionaries): IFD

(халықаралық сөздіктер

стандарты) ғимараттар мен құрылыстардың электронды модельдерін әзірлеу кезінде

қолданылатын кітапханалық элементтерге қойылатын жалпы талаптарды, оларды жіктеу

әдістерін, геометриялық және графикалық параметрлерге, функционалдық сипаттамаларға,

атрибуттық құрамды толтыру ережелері мен қайта тізбектеріне, элементтерді атау

ережелеріне және т. б. қойылатын талаптарды белгілейді.

Ескертпе - ҚР СТ ISO 12006-3-2013 сәйкес.

4 БЕЛГІЛЕНУЛЕР МЕН ҚЫСҚАРТУЛАР

АЖЖ: Автоматтандырылған жобалау жүйесі

БАЖ: Басқарудың ақпараттық жүйесі

БҚ: Бағдарламалық қамтамасыз ету

ҚОАМТ: Құрылыс объектілерін ақпараттық модельдеу технологиясы

ЭМ: Электрондық модель

AIM: Аsset information model - Активтің ақпараттық моделі

AIR: Аsset information requirements - Активтер туралы ақпаратқа қойылатын талаптар

BMS: Building management system - Ғимаратты басқарудың автоматтандырылған жүйесі

CAFM: Computer aided facilities management - Жылжымайтын мүлікті пайдаланудың

автоматтандырылған жүйесі

CDE: Common data environment - Жалпы деректер ортасы

CMMS: Computerized maintenance management system - Техникалық қызмет көрсету мен

жөндеуді басқарудың автоматтандырылған жүйесі

EAM: Enterprise asset management - Активтерді корпоративтік басқару жүйесі

ERP: Enterprise resource planning - Ұйымның ресурстарын басқару жүйесі

FM: Facility management - Активтерді пайдалану

IFC: Industry foundation classes - Салалық іргелі сыныптар

IFCXML: Industry foundation classes extensible markup - Салалар кеңейтілетін белгілеулер

сыныптарының қоры

M&R: Maintenance and repair - Техникалық қызмет көрсету және жөндеу (ТҚжЖ)

OIR: Organizational information requirements - Ұйымды басқарушылық есебіне арналған

ақпаратқа қойылатын талаптар

PIM: Project information model - Жобаның ақпараттық моделі

SCADA: Supervisory control and data acquisition - Диспетчерлік басқару және деректерді

жинаудың автоматтандырылған жүйесі.

5 НЕГІЗГІ ЕРЕЖЕЛЕР

5.1 Осы ережелер жинағының ережелері құрылыс жобасының өмірлік циклі

кезеңіндегі активтер туралы ақпарат моделінің (AIM) құрамы мен мазмұнын реттейді.

5.2 Құрылыс объектісін пайдалану кезеңінде активтің

(AIM) ақпараттық моделі

қалыптасады. Активтің ақпараттық моделін (AIM) қалыптастыруды жобаның ақпараттық

моделі (PIM) негізінде жүргізу керек (А-қосымшасын қараңыз).

5.3 Активтің ақпараттық моделі (AIM) пайдалану объектісі туралы шынайы және

өзекті ақпаратты қамтуы керек. Техникалық қызмет көрсету, жөндеу, қайта жаңарту және

жаңғырту нәтижелері бойынша оны пайдалану процесінде активтің конфигурациясына

енгізілетін барлық өзгерістер туралы ақпарат, сонымен қатар актив туралы өзекті

құжаттама активтің ақпараттық моделіне (AIM) уақтылы енгізілуі керек.

5.4 Активтің ақпараттық моделіндегі ақпарат (AIM) ғимараттар мен құрылыстардың

жауапты пайдаланушысының шешім қабылдауы үшін жеткілікті болуы керек.

5.5 Құрылыс объектісін пайдалану сатысында ақпаратқа қажеттілік деңгейін анықтау

ғимараттар мен құрылыстарды жауапты пайдаланушының стратегиялық және ағымдағы

мақсаттарын шешу үшін ақпаратқа қажеттілік ескеріле отырып жүзеге асырылады.

5.6 Активтің ақпараттық моделі (AIM) актив (AIR) бойынша ақпаратқа қойылатын

талаптар негізінде құрылады.

5.7 Активтің ақпараттық моделі (AIM) атқарушылық құжаттаманы, соның ішінде

атқарушы электрондық модельдерді (as-built model), пайдалану құжаттамасын, жабдық

тізілімдерін, техникалық қызмет көрсетуге арналған жиынтық шығындарды, монтаждау

күндері мен техникалық қызмет көрсету мерзімдері туралы мәліметтерді және пайдалану

кезеңінде туындайтын басқа да деректерді қамтиды.

5.8 Пайдалану кезеңінде деректерді сақтау және алмасу процесін жалпы деректер

ортасы

(CDE) арқылы жүзеге асыру ұсынылады. Жалпы деректер ортасын

(CDE)

ұйымдастыру және ол арқылы мүдделі тараптардың өзара іс-қимыл қағидасы ҚР ҚБҚ 1.02-

04-2018

«Құрылыстағы ақпараттық модельдеу. Негізгі ережелерª және ҚР ҚЖ 1.02-115-

2018 «Құрылыс туралы ақпаратты бірлесіп құруды ұйымдастыру ережесі. Жалпы деректер

ортасыª нормативтерімен реттеледі.

6 АКТИВТІҢ АҚПАРАТТЫҚ МОДЕЛІНІҢ МІНДЕТТЕРІ (AIM)

6.1 Активтің ақпараттық моделін (AIM) құру (қалыптастыру) келесі міндеттерді шешу

қажеттілігін ескеруі керек:

- барлық активтің ақпараттық моделін

(AIM) пайдаланушылар үшін бірыңғай

ақпараттық кеңістік құру;

- пайдаланушылардың өкілеттіктеріне сәйкес активтің ақпараттық моделінің (AIM)

деректеріне қол жеткізу құқығын (рөлді) бөлу;

- пайдаланушылардың бір деректерге бір мезгілде қол жеткізуін қамтамасыз ету;

- активтің ақпараттық моделінде (AIM) оларды жинау және сақтау үшін деректерді

біріздендіру

(деректерді автоматтандырылған өңдеу үшін алгоритмдерді теңшеуге

мүмкіндік береді);

- әрбір активке (элементке) байланыстыра отырып, активтің ақпараттық моделінің

(AIM) жалпы деректер ортасына (CDE) құжаттарды (техникалық шарттар, ерекшеліктер,

техникалық сипаттамалар, жабдықтарға төлқұжаттар, нұсқаулықтар, принципиалдық

схемалар және т. б.) қосу;

- ақпараттық жүйелер арасындағы автоматтандырылған импорттау/экспорттау

деректері.

7 АКТИВ БОЙЫНША АҚПАРАТҚА ҚОЙЫЛАТЫН ТАЛАПТАР (AIR)

7.1 Актив (AIR) бойынша ақпаратқа қойылатын талаптар жобаға байланысты мүдделі

тараптарға, сыртқы орындаушыларға немесе ғимарат пен құрылыстың жауапты

пайдаланушысы тарапынан тапсырманы ішкі орындаушыларға актив бойынша ақпаратты

беру қажеттілігі туындаған жағдайларда ұйымның басқару есебі (OIR) үшін ақпаратқа

қойылатын талаптар негізінде құрылады. Актив бойынша ақпараттық талаптар (AIR)

активтер туралы ақпарат өндірудің әкімшілік, коммерциялық және техникалық

аспектілерін анықтайды. Әкімшілік және коммерциялық аспектілер ақпаратты басқару

жөніндегі стандарттарды, сондай-ақ орындаушылардың жұмыс өндірісінің әдістері мен

рәсімдерін қамтуы керек. AIR техникалық талаптарында активтермен байланысты OIR-ге

қойылатын талаптарға жауап қалыптастыру үшін қажетті егжей-тегжейлі мәліметтер

көрсетіледі. Бұл талаптар оларды ұйымдастыру шешімдерін қабылдауға жәрдемдесу үшін

активтерді басқару жөніндегі шарттарға (келісімдерге) енгізуге болатындай етіп баяндалуы

керек [3] (Б, В-қосымшасын қараңыз).

Ескертпе - әкімшілік және коммерциялық аспектілер пайдаланушы ұйымда ақпараттық модельдеуді

қолдануды регламенттейтін нормативтік техникалық құжатта неғұрлым егжей-тегжейлі сипатталған.

7.1.1 Актив

(АIR) бойынша ақпаратқа қойылатын талаптардың техникалық

аспектілерінде ғимараттар мен құрылыстарды жауапты пайдаланушының ақпараттық

жүйелерге, электрондық модельдерді жасауға, мүдделі тараптар арасында деректер мен

ақпарат алмасу жөніндегі талаптары және/немесе басқа деректермен интеграциялау кезінде

қойылатын негізгі талаптары көрсетіледі (В-қосымшасын қараңыз).

7.2 Актив (AIR) бойынша ақпаратқа қойылатын талаптарда пысықтаудың қандай

деңгейіне электрондық модель элементтері жататынын көрсету қажет (В-қосымшасын

қараңыз). Ғимарат пен құрылыстың жауапты пайдаланушысы элементтерді өңдеу деңгейін

анықтайды.

Ескертпе - Бұл тармақ активтің электрондық моделін жасау лазерлік сканерлеу негізінде немесе басқа

да қолжетімді құралдармен орындалатын атқарушы электрондық модель (as-built model) болмаған жағдайлар

үшін қолданылады.

8 АКТИВТІҢ АҚПАРАТТЫҚ МОДЕЛІН ҚАЛЫПТАСТЫРУ (AIM)

8.1 Активтің ақпараттық моделін (AIM) активті басқару жөніндегі мамандандырылған

бағдарламалық-техникалық кешенде қалыптастыру ұсынылады.

8.2 Активтің ақпараттық моделі (AIM) құрамындағы ақпаратты басқару жалпы

деректер ортасын (CDE) пайдалану арқылы жүзеге асырылады.

8.3 Жалпы деректер ортасын ұйымдастыру кезінде ақпараттық қауіпсіздікті және

ақпараттың сапасын бақылауды қамтамасыз ету қажет.

8.4 Актив туралы ақпаратты сақтау және басқару процестерін ұйымдастыруды

активтің ақпараттық моделі (AIM) құрамында актив жөніндегі ақпаратты басқару үшін

оларды бірлесіп пайдалануды қамтамасыз ететін ақпараттық жүйелер құрамында (мысалы,

BMS, SCADA және т.б.) мамандандырылған бағдарламалық-техникалық кешендерде

жүзеге асыру ұсынылады.

Ескертпелер

1. Жоғарыда аталған бағдарламалық-техникалық кешендер жалпы деректер ортасының (CDE) жеке

жағдайы болып табылады. Деректерді басқару бұлтты сервистер арқылы жұмыс істейді (Д-қосымшасын

қараңыз).

2 Активті басқару жөніндегі ақпараттық жүйелердің мысалы Е- қосымшасында келтірілген.

8.5 Мамандандырылған бағдарламалық-техникалық кешендер мынадай міндеттерді

іске асыру мүмкіндігін қамтамасыз етуі керек:

- мәліметтерді бірыңғай ақпараттық кеңістікке біріктіру;

- активтің барлық өмірлік циклі ішінде активтің ақпараттық моделін (AIM) ретке

келтірілген жүйелі және қауіпсіз сақтау;

- мүдделі тараптарға активтің ақпараттық моделіне (AIM) қол жетімділік құқықтарын

беру және шектеу;

- қажетті деректер мен құжаттарды іздеу және талдау үшін құралдармен қамтамасыз

ету;

- активтің ақпараттық моделінің (AIM) мазмұны бойынша есепті қалыптастыру.

8.6 Активтің ақпараттық моделі

(АІМ) құрамындағы ақпараттық контейнерлер

қисынды ұйымдастырылуы керек (мысалы, пәндерге, қабаттарға, үй-жайларға, аймақтарға,

ғимарат жүйелеріне бөлу қағидаты бойынша).

8.7 Активтің ақпараттық моделі (АІМ) құрамындағы ақпараттық контейнерлерді

деректерді белгілеу және атау ережелері туралы келісімге сәйкес атау қажет.

Ескертпе - ҚР ҚЖ 1.02-115-2018 «Құрылыс туралы ақпаратты бірлесіп құруды ұйымдастыру ережесі.

Жалпы деректер ортасыª қараңыз.

8.8 Кейіннен сәйкестендіру мақсатында активтің ақпараттық моделінің

(AIM)

құрамындағы электрондық модель элементтерінің жеке коды (QR-код, штрих-код және т.

б.) болуы керек.

Ескертпе - электрондық модель элементтеріне жеке кодты беру кодты сканерлеу арқылы элемент

туралы қажетті ақпаратты (элементтің сипаттамасы, оның орналасқан жері туралы ақпарат, техникалық

сипаттамалары, элементтің пайдалану деректері, сызбалар, схемалар, құжаттар және басқа да деректер) алуға

мүмкіндік береді. Код элементке оны пайдаланудың барлық кезеңіне бекітіледі және активті электрондық

түгендеу/паспорттау кезінде пайдаланылуы мүмкін.

8.9 Құрылыс объектісінің атқарушы электрондық моделі болмаған жағдайда (as-built

model) активтің электрондық моделі лазерлік сканерлеу технологиясы негізінде немесе

басқа да қолжетімді құралдармен әзірленуі мүмкін.

Ескертпелер

1 Лазерлік сканерлеу деректері активтің электрондық моделін құру үшін бастапқы деректер ретінде

нүктелердің бұлттары түрінде мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз етуге (БҚ) беріледі.

2 Лазерлік сканерлеу мынадай міндеттерді шешу үшін де қолданылады:

- салынған объектілер элементтерінің деформациясын бақылау;

- толық немесе ішінара реконструкциялау, активті жоспарлы жөндеу және т. б. үшін қажетті деректерді

жинау.

9 АКТИВТІ БАСҚАРУ

9.1 Актив жұмысының кезеңінде басқарудың ақпараттық жүйелерін (БАЖ) қолдана

отырып басқару шешімдерін қабылдау үшін қажет актив туралы мәліметтер жасалады.

9.2 Басқарудың ақпараттық жүйесі (БАЖ) тиісті бағдарламалық қамтамасыз ету

негізінде құрылуы мүмкін. Активті басқарудың ақпараттық жүйелерінің әртүрлі

сыныптарының мысалдары Е қосымшасының Е.2-кестесінде келтірілген.

9.3 Активті тиімді басқару үшін объективті ақпарат пен активтің жай-күйі, өнімділік,

тәуекелдер және құндылық туралы білімге сүйену керек.

9.4 Технологиялық жабдықтың, инженерлік инфрақұрылымның тиімді және қауіпсіз

жұмысы техникалық менеджменттің міндетіне жатады (Ж-қосымшасында келтірілген).

Ескертпе - Ғимараттар мен құрылыстардың (активтің) жұмысы келесі негізгі бағыттарды қамтиды:

әкімшілік, коммерциялық және техникалық басқару.

10 ИНТЕГРАЦИЯ ЖӘНЕ ДЕРЕКТЕРІН БАСҚАРУ

10.1 Активтің ақпараттық моделінен

(AIM) деректерді басқарудың ақпараттық

жүйелеріне (БАЖ) интеграциялауды қамтамасыз ету және жүйелер арасында деректерді

беру процесін автоматтандыру үшін деректерді біркелкі ұсыну қажет. Деректер алмасудың

тиісті схемасы әрбір нақты жағдайда шешілетін міндеттерге, берілетін деректердің

сипатына және деректер алмасуға қатысатын жүйелердің әрқайсысына қойылатын

талаптарға байланысты таңдалады (К-қосымшасын қараңыз).

Ескертпе - Деректерді интеграциялау тапсырмасы егер кейбір мәліметтер оған «тысª қоймамен жұмыс

істеуге бейімделмеген қолданбалы бағдарлама қажет болған жағдайда қажет. Мысалы, ERP жүйесі PLM

жүйесінің мәліметтеріне қол жеткізуі керек және керісінше. Әр түрлі қосымшалардың мәліметтер базасының

схемалары бір-біріне сәйкес келмейді: бір репозиторийге арналған «атрибутª дегеніміз не - ол бір мәліметтер

схемасындағы мәтін жолымен ұсынылған басқасының «нысаныª бола алады - ол басқалардағы мәтіндік және

сандық өрістер тобына айналуы мүмкін. Әр түрлі репозиторийлер арасында деректерді беру қажеттілігі

туындайды, өйткені деректерді қосымшадан қосымшаларға қайта енгізу өте ұзақ уақытты алады.

10.2 Активтің ақпараттық моделінің (AIM) деректерін тиімді басқару үшін деректерді

басқару процесін басқа процестермен тиімді интеграциялауды қамтамасыз ете отырып,

мүдделі тараптармен өзара іс-қимыл жасауға жауапты тұлғаға деректерді басқару

функцияларын бекіту қажет.

10.3 Деректерді басқару функциясына мынадай негізгі міндеттер кіреді:

- деректерді біріктіру және деректерді жылжыту (шығару, түрлендіру, жүктеу);

- деректердің әртүрлі ақпараттық жүйелермен үйлесімділігі;

- деректерді сақтау.

10.4 Деректер алмасуды ұйымдастыру үшін, ашық ерекшеліктері бар форматтарды

қолдайтын бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалану қажет,

(мысалы, IFC

Л-қосымшасын қараңыз).

10.5 Активтің электрондық модельдерінен құрылымдалған ақпаратпен тиімді алмасу

халықаралық стандарттарда сипатталған ашық форматтарды пайдаланумен қамтамасыз

етіледі (М-қосымшасын қараңыз).

А қосымшасы

(ақпараттық)

Құрылыс объектісінің өмір сүру циклінің сатыларында ақпараттық модель

деректерін қалыптастыру

А-кестесі - Құрылыс объектісінің өмір сүру циклінің сатыларында ақпараттық модель

деректерін қалыптастыру

Құрылыс объектісінің өмірлік циклінің сатысы

Ақпарат түрі

Жобалау

Құрылыс

Пайдалану

Элементтерді (компоненттерді)

жіктеу)

(ҚР СТ ISO 12006-2, ҚР СТ IEC

81346-1, ҚР СТ 81346-2 және т. б.

стандарттарына сәйкес).

Әрбір компонент бойынша

атрибуттар тізімі.

Компоненттерді есепке алудың

топологиялық құрылымы

(орналасқан жері бойынша

компоненттердің иерархиясы).

Жобалық атрибуттардың мәндері

(әр атрибут мынадай түрлердің

біреуіне жататын мәнге ие:

түйінді сөз, жол, мекен-жайы,

саны, пайызы, тілдік коды және

т.б.).

Б қосымшасы

(ақпараттық)

Ғимараттар мен құрылыстарды (активті) пайдалану сатысында ақпарат алмасуға

актив (AIR) бойынша талаптарды қалыптастыру

Ұйымның басқару есебі (OIR) үшін ақпаратқа қойылатын талаптар негізінде актив

(AIR) бойынша талаптарды қалыптастыру үлгісі:

активтерге бірегей

(ID) атаулар беріледі. барлық пайдалану мерзімі ішінде

бірегейлікке кепілдік беретін сәйкестендіргіш;

кеңістіктік байланыстыруларды пайдалана отырып активтің орналасқан жері

немесе геоақпараттық жүйелерді қолдану (ГАЖ);

активке қатысты кеңістік туралы ақпарат, мысалы, үй-жайлардың функционалдық

мақсаты;

кепілдік кезеңі;

жұмыс кестесі және жұмысты орындауға жауапты тұлғаларды тағайындау;

орындалған жұмыстарды есепке алу, техникалық қызмет көрсету және

профилактикалық жұмыстар (қарау, аралау, жаңғырту және т. б.);

жөндеу жұмыстарының сапасы мен орындалу мерзімін бақылауды қоса алғанда,

техникалық қызмет көрсету және жөндеу, техникалық қызмет көрсетуді жоспарлау

бойынша жұмыс кестесі;

жөндеу жұмыстарының сапасы мен орындалу мерзімін бақылауды қоса алғанда,

техникалық қызмет көрсету және жөндеу, техникалық қызмет көрсетуді жоспарлау

бойынша жұмыс кестесі;

активтермен байланысты стандарттар, процестер мен рәсімдер;

жарылыс қаупі бар аймақтардың немесе заттардың болуы туралы ақпарат

(қауіпсіздік жөніндегі нұсқаулар);

активтердің қызмет ету мерзімі (тозу ,ауыстыру, есептен шығару, кәдеге жарату);

төтенше жағдай кезінде қолданылатын шараларды жүзеге асыруға жауапты

адамдарды қоса алғанда, төтенше жағдайлардағы іс-қимыл жоспарлары туралы толық

ақпарат (оның ішінде қауіпсіз эвакуациялау маршруттарын және т. б. таңдау) және жауапты

адамдардың байланыс деректері;

активтердің сынуының себептері (егер олар белгілі болса).

В қосымшасы

(ақпараттық)

Техникалық талаптарды қолдау үшін актив (AIR) бойынша талаптарды

қалыптастыру үлгісі

В-кестесі - Техникалық талаптарды қолдау үшін актив (AIR) бойынша талаптарды

қалыптастыру үлгісі

№

Атауы

Түсініктеме / ескертпе

Пайдаланушылар

Активтің ақпараттық моделінің

барлық

пайдаланушыларының

тізімін жасау (AIM).

Деректер беру ортасы

Жалпы деректер ортасы (CDE).

Міндеттері

Мысалы:

(ортақ бағдарламалық қамтамасыз ету

Активтің ақпараттық моделін (AIM)

ортасы аясында жоба қатысушыларының

қалыптастыратын маман

(BIM

өзара әрекеттестігі)

manager).

Деректер базасымен жұмыс істейтін

маман

(Data manager)

(деректерді

біріктіру, үйлесімділік, шығару,

түрлендіру, жүктеу).

Рұқсат құқығы (Жауапкершілік

Мысалы:

матрицасы)

1. Белгілі бір рұқсаттары бар жоба

рөлдерін құру және нақты рөлдер

мен жобаға кіру құқығы бар

пайдаланушыларды

тағайындау

(жүйелік

әкімші,

супервайзер,

техникалық

қызметкерлер және т.б.).

2. Содан кейін бұл рөлдерге жеке

қол жеткізу құқығы берілуі мүмкін.

3. Қатысушылардың белгілі бір

уақытта атқаратын функциялары.

Қатысушылардың рөлі әрдайым

мамандық бойынша емес, әрекеттер

мен нәтижелермен анықталады.

қатысушы айналысатын.

Ескертпе:

ҚР СТ ISO 29481-1 сәйкес

В-кестесінің жалғасы

Экспортқа енгізілуі мүмкін бөлімдер

Мысалы:

АР, КЖ, ОВиК, ВК, ЭЛ, СС.

Активтің ақпараттық моделінің

Мысалы:

құрылымы

- Актив

- Үй-жай

- Қабат

- Аймақ

және т.б.

Элементтердің жіктелуі

Мысалы:

ҚР СТ ISO 12006-2, ҚР СТ IEC

81346-1,

ҚР СТ

81346-2

стандарттарына сәйкес және т.б.

Құжаттар түрлерінің атаулары

Құжаттардың санаттары:

- Сызбалар

- Ерекшеліктер

- Орнату жөніндегі нұсқаулық

- Техникалық қызмет көрсету

- Техникалық сипаттама

- Сурет / видео

- Кепілдік құжаттар

және т.б.

Құжаттарды қосу және сыртқы

Мысалы:

сілтемелер

Техникалық шарттар, техникалық

сипаттамалар,

жабдықтардың

паспорттары,

нұсқаулықтар,

қабаттар

жоспарлары,

принципиалды схемалары және т. б.

Ақпараттық талаптардың үлгісін

Міндетті өрістерді енгізуді және

жасау

қажетті құжаттарды жүктеуді қосуға

болады.

Мысалы:

1. Бұрын құрылыс объектісінің

атқарушы электрондық үлгісінен

(as-built model) экспортталмаған

жаңа пәндер мен санаттарды құру,

өзінің реттелетін өрістерін қосу

және оларды

1) түрлерге, 2) компоненттерге, 3)

жүйелерге,

құжаттарға,

кеңістікке,

аймақтарға,

объектіге бекіту.

Құрылым, атрибуттар мен

өрістерді өзгерту.

3. Жіктеу жүйесін баптау.

В-кестесінің жалғасы

Орналасқан жерді көрсету

Кеңістіктік

байланыстыруларды

пайдалана

отырып

активтің

орналасқан

жері

немесе

геоақпараттық жүйелерді қолдану

(ГАЖ)

Техникалық талаптар

1.Деректер

қоры

серверіне

қойылатын алдын ала талаптар

2. Жабдыққа қойылатын талаптар

3. Бағдарламалық қамтамасыз етуге

қойылатын талаптар.

Басқарудың ақпараттық жүйесі

Мысалы:

Ғимаратты

басқарудың

автоматтандырылған жүйесі BMS

(Building

Management System)

қысқаруымен белгілі ғимаратты

басқарудың автоматтандырылған

жүйесі. BMS шартты түрде екі түрге

бөлінеді: жеке үйлерді/пәтерлерді

(Home Automation, және әкімшілік

ғимараттарды басқаруға арналған

(Building Automation)

- тұрғын үй

кешендерін, қонақ үйлерді, бизнес-

орталықтарды, сауда орталықтарын,

ауруханаларды және т. б. басқаруға

арналған.

Интеграция

Басқа қосымшалармен (БҚ)

интеграциялау (біріктіру)

Деректерді басқару

Деректерді басқару жобаның барлық

пәндерінің және жобаның барлық

қатысушыларының web -қызметтері

арқылы

ашық

тізбектерге

(онтологияға) және

мәліметтер

форматына,

семантика

мен

жіктеулерге негізделген біріккен

өзара әрекеттесетін модельге жұмыс

істеуді қамтиды.

Ескертпе - Интероперабельділік екі немесе

одан да көп ақпараттық жүйелердің немесе

компоненттердің ақпарат алмасуға және

алмасу нәтижесінде алынған ақпаратты

пайдалануға қабілеттілігі.

В-кестесінің жалғасы

Ақпаратты жіберу үшін деректер

Мысалы:

форматтары (Л- қосымшасын қараңыз).

IFC

Бағдарламалық қамтамасыз

етудің

-Ұйымның активтерін басқару.

функционалдығы (БҚ)

Ұйым активтерінің тізілімін

жүргізу.

-Техникалық құжаттаманы,

тарихты, иерархияны, ұйым

активтерінің жай-күйі туралы

деректерді есепке алу және

жүргізу.

-Алдын алу жұмыстары мен алдын

алу жөндеулерін басқару және

жоспарлау.

-Жабдықтарға қызмет көрсету

және жөндеу бизнес-процестерін

күйге келтіру.

-Жоспардан тыс жөндеуді басқару.

-Жөндеу және алдын алу

жұмыстарын орындау үшін

материалдармен, қосалқы

бөліктермен, бөлшектермен және

құралдармен жабдықтауды

басқару.

- Қойма қорларын басқару.

-Қызмет көрсету және

жабдықтарды жөндеу қызметінің

персоналын басқару.

-Сұраныс бойынша стандартты

есеп пен есептерді қалыптастыру.

−Web-технологияларды пайдалану,

бұл жүйені неғұрлым икемді етеді

және интернет арқылы ақпаратты

алыстан алуға және енгізуге

мүмкіндік береді.

-Пайдаланушылардың ақпаратқа

қол жетімділігін шектеу.

- Техникалық қызмет көрсету және

жөндеу (ТҚжЖ) саласында

құжаттарды басқару.

В-кестесінің жалғасы

Деректер алмасу

Деректер алмасу қажет болған

жағдайда ақпараттық жүйенің

бағдарламалық қамтамасыз етуінің

қосымша функциялары, сонымен

қатар оның сыртқы жүйемен өзара

әрекеттесуінің хаттамасы, web-

сервистер арқылы алмасу XML үшін

пакеттердің

форматын келісуі

әзірленуі мүмкін.

Экспорт және сүзгілер

Мысалы:

COBie

(COBie - IFC беру схемасын

көрсететін кесте)

https://technical.buildingsmart.org/sta

ndards/mvd/mvd-database/

Ғимаратты басқарудың

Жүйелерде

деректерді

беру

автоматтандырылған жүйесін басқару

желісінің

компоненттері және

үшін деректерді беру хаттамасы

интерфейстер мен хаттамаларды

түрлендіру

құралдары

қарастырылады. Ашық ақпараттық

хаттамаларға

BACnet,

KNX,

Modbus, DALI, OPC UA және т. б.

жатады.

Байланыс

Модельдер арасында бақыланатын

байланыстар (мысалы, ifcGUIDs).

Деректер жиынтығының

Файл тұтастығы

тұтастығын тексеру үшін процестер

қажет болуы мүмкін.

Бағдарламалық қамтамасыз ету

(БҚ) арқылы файлдардың

шынайылығын тексеру.

Мәселелер мен тәуекелдер

Әр түрлі қосымшалардың деректер

қорының схемалары бір

- біріне

сәйкес келмейді: бір сақтау орны

үшін

«атрибутª дегеніміз

- бір

деректер схемасындағы мәтіндік

жолмен ұсынылған «объектª болуы

мүмкін - бір деректер схемасындағы

мәтіндік және сандық өрістер тобы

болуы мүмкін.

В-кестесінің жалғасы

Өзара әрекеттесу: алмасуды басқару

Қажетті нәтиже немесе деректерді

енгізу үшін өзара әрекеттесуде және

сапада қажеттілік туындауы мүмкін.

(экспорт және импорт процестеріне

қойылатын арнайы талаптар).

Деректерді бақылау-объектінің

Объектінің

жекелеген

элементтері мен жүйелерінің жұмысы

элементтерінің

немесе

туралы ақпарат жинау (қадағалау)

процестерінің жұмыс қабілеттілігін

түсіну

үшін

қолданылады.

Пайдалану кезеңінде модель үй-

жайдың температурасын бақылау

үшін пайдаланылуы мүмкін, ол үшін

ғимараттың автоматтандыру жүйесі

осы модельмен интеграциялануы

керек.

Деректерді келісу (validate) — тексеру,

Объект туралы мақсатты ақпарат

объект туралы ақпараттың дәлдігін

оның қисындылығы мен негізділігін

растау

қамтамасыз ету үшін тексеріледі.

Тексерудің негізгі салалары үш

бөлікке

бөлінеді:

ережелердің

мақсаты, жұмысқа

қабілеттілігі

және сәйкестікті растау. Мақсатты

тексеру объектінің көрсетілген және

жоспарланған элементтері бар

екеніне кепілдік береді. Жұмысқа

қабілеттілікті

тексеру мақсаты

объектінің

конструкциялық

жарамды, жөндеуге жарамды және

пайдалануға жарамды екендігіне

кепілдік беру болып табылады.

Сондай-ақ

объект

ол үшін

әзірленген функцияны орындайды

ма. Сәйкестікті растау объектінің

стандарттарға сәйкестігін көрсетеді,

соның ішінде құрылыс нормалары

және т.б. басқа процестерде

әзірленген объект туралы барлық

ақпарат дәлдігі тексеріледі.

Г қосымшасы

(ақпараттық)

Электрондық модель элементтерін пысықтау деңгейі бөлігінде актив (AIR) бойынша

талаптарды қалыптастыру

Г-кестесі - Электрондық модель элементтерін пысықтау деңгейі бөлігінде актив

(AIR) бойынша талаптарды қалыптастыру үлгісі

Атауы

Элементтердің

Үй-

Ақпаратты

Дәлдікті

жіктелуі

жай

пысықтау

деңгейі

Сәулет

Есіктер

Терезелер

Өңдеу элементтері

Конструкциялар

Іргетас

Жабындар

Баспалдақ

Бағаналар

Кіргізетін бөлшектер

Арқалықтар

Арматура

Инженерлік желілер

Ауа өткізгіштер

Құбырлар

Инженерлік жабдықтар

Санитариялық

жабдықтар

Электр жабдықтары

Ескертпе - Егер геометрия

тұрғысынан

егжей-тегжейлі өңделмейтін

элементтер

болса

(мысалы:

датчиктер), бірақ атрибуттар туралы ақпарат және элементтің кеңістіктегі нақты орналасуы тұрғысынан олар

жоғары деңгейде өңделуі керек. Егер бұл автоматтандырылған басқару блогы болса (ол жылыту жүйесіндегі

салқындатқыштың параметрлерін басқаруға арналған), онда геометрия, атрибут туралы ақпарат және

кеңістіктегі элементтің нақты орналасуы туралы ақпарат егжей-тегжейлі өңделуі керек.

Д қосымшасы

(ақпараттық)

Бұлтты сервистер

Д-кестесі - Бұлтты сервистердің негізгі түрлері

Бұлтты

Тұтынушы

Бұлтты сервистің

сервистердің

қызметі

түрі

IaaS

Ақпараттық технологиялар бөлімі

Виртуалды серверлер,

(IT-бөлімі), қосымшаларды

бұлтты сақтау

әзірлеушілер

PaaS

Қосымшаларды әзірлеушілер

Қосымшаны іске қосу

платформасы, бұлт

қоймасы

SaaS

Соңғы пайдаланушы

Бұлтты бағдарламалық

қамтамасыз ету

Ескертпелер

1. ISO 17788-2014 стандартына сәйкес.

2. IaaS (infrastructure as a service): виртуалды серверлерді дербес құруға және клондауға, олардың

конфигурациясын өзгертуге, сондай-ақ пайдаланушысы операциялық жүйелер мен қосымшаларды қамтитын

ерікті бағдарламалық қамтамасыз етуге өрістетуге және іске қосуға мүмкіндігі бар сұраныс бойынша берілген

есептеу ресурстарының баптауларын басқаруға мүмкіндік беретін икемді бұлт шешімі. Осы модель

шеңберінде пайдаланушысы негізінде жатқан физикалық инфрақұрылымды басқармайды және бақыламайды,

бірақ операциялық жүйелер мен кеңейтілген қосымшаларды бақылайды.

3. PaaS (platform as a service): бұлт провайдері қолдайтын бағдарламалау тілдері мен құралдар негізінде

құрылған бағдарламалық қамтамасыз етуді өрістету үшін бұлтты платформаны ұсыну. Пайдаланушысы бұлт

инфрақұрылымын (Желілік және серверлік жабдықтарды, операциялық жүйелерді) басқаруға мүмкіндігі жоқ,

бірақ кеңейтілген қосымшаларды және жалпы деректер ортасын (CDE) баптауды басқаруға мүмкіндігі бар.

4. SaaS (software as a service): провайдердің бұлтты инфрақұрылымында ашылған қосымшаларды

тапсырыс берушілерге пайдалануға беру. Ғимарат пен құрылыстың жауапты пайдаланушысы қосымшаның

баптауын бақыламайды.

Е қосымшасы

(ақпараттық)

Активтерді басқаруда ақпараттық технологияны (IT) пайдалану

Активтерді стратегиялық басқару үшін оның ерекшелігін ескере отырып, ұйымның

процестерін автоматтандыру үшін құрылған сертификатталған бағдарламалық өнімдер

үшін салалық және мамандандырылған шешімдер әзірлеу қажет. Олар әрбір нақты ұйым

үшін әзірленеді және оның өзекті қажеттіліктерін ескереді.

Е.1-кесте - Ақпараттық жүйелерді пайдалана отырып салалық шешімнің үлгісі

(белгілі бір саланың немесе ұйымның ерекшелігін ескеретін дайын күйге келтіру

нұсқасы)

Атауы

Сипаттамасы

Есепке алу

• жылжымайтын мүлік, пайдалану және жалдау объектілері - ғимараттар,

үй-жайлар, учаскелер, жалға беру орындары, жабдықтар, жиһаз тізілімін

жүргізу;

• персоналды, жалдау ұйымдарын, қызмет көрсету ұйымдарын есепке алу;

• штрих-код сканерін қолдана отырып, жұмыс істейтін және тазаланатын

нысандарды түгендеу, фотосурет файлдарын қосу арқылы объектілерді

орналастырудың түгендеуі;

• графикалық кескіндер мұрағатын жүргізу (сызбалар, едендік жоспарлар,

диаграммалар, қосылу нүктелері), суреттерді дерекқордағы есепке алу

объектілерімен байланыстыру;

• персоналдың, жиһаздың, жабдықтың қозғалысын есепке алу;

• нысандардың паспорттық сипаттамаларын сақтау, басып шығару

мүмкіндігімен паспорттар мен бланкілерді сақтау;

• техникалық және пайдалану күйінің критерийлерін, ақаулардың типтік

ережелерін және т.б. сақтау;

• құрылыстарды пайдалану стандарттарына (техникалық қызмет көрсету,

жөндеу, тазалау, санитарлық қызмет көрсету, қатты тұрмыстық

қалдықтарды шығару), маршруттар, қауіпсіздік техникасы бойынша

анықтамалық кітаптарды жүргізу;

• құжаттаманы басқару - пайдалану, жөндеу, жалға беру;

• операциялық шығындар мен жалдау төлемдерін есепке алу.

Е.1-кестесінің жалғасы

Жоспарлау

• жалдауды қаржылық жоспарлау, жалдау төлемдерін шарттық және

нарықтық мөлшерлемелер негізінде қалыптастыру;

• нысандардың маңыздылығы мен жай-күйін бағалау негізінде жұмыс

бағдарламаларын қалыптастыру;

• жоспарланған жұмыстардың кестесін құру - жөндеу, техникалық қызмет

көрсету, жөндеу және құрылыс жұмыстары, үй-жайларды қайта құру және

қайта құру, тазарту, инспекциялар, инспекциялар, пайдалану

учаскелеріндегі тексерулер;

• типтік есеп негізінде жұмысында ақау анықтамасын қалыптастыру,

кезеңге (күн, апта) жұмыс жоспарларын дайындау және түзету;

• шығын материалдарын, қосалқы бөлшектерді, жұмыс киімдерін,

құралдарды, үй шаруашылығын сатып алуға қажеттіліктер мен

өтінімдерді қалыптастыру. инвентарь, жиһаз, оргтехника және басқа да

жабдықтар;

• жұмыс жоспарына сүйене отырып, қызметтің болжамды көрсеткіштерін

қалыптастыру, операциялық бюджетті қалыптастыру және теңдестіру;

• жұмыс қарқындылығын есептеу, жұмыс уақытын жоспарлау,

қызметкерлердің жұмыспен қамтылуын көрсету, нақты жұмыс уақытын

есепке алу, еңбек өнімділігін талдау;

• жұмыс

(тапсырыстар) бойынша тапсырмаларды қалыптастыру,

орындаушыларды бөлу;

• операциялар бойынша тендерлерді ұйымдастыру, сервистік ұйымдармен

келісімшарттарды басқару.

Орындалуы

• жұмыс істеп тұрған объектілерде инспекциялардың, тексерістердің,

тексерістердің дайындығы мен өткізілуін бақылау;

• штрих-код сканерінен объектілерді анықтау, тексеру, тексеру кезінде

анықталған объектілерді жылжыту туралы тапсырыстарды жедел құру

үшін мәліметтерді қабылдау және өңдеу;

• тексеру нәтижелерін үй-жайлармен және құрылыстармен байланыстыру;

• құрылымдық элементтер мен жүйелерді анықтау, ақаулардың жіктелуі,

ақауларды тіркеу, оның ішінде мобильді құрылғылар мен ҚКП-да

ақаулардың сипаттамасын енгізу, соның ішінде ақаулықтың фотосуретін

қосу;

• пайдалану объектілерін пайдалану күйін есепке алу, жұмыс уақытын

есепке алу, инженерлік жүйелерді жоспарлау;

• өтініштерді қабылдау, өңдеу және жөнелту - қызметтерге, бөлмелерді

броньдау, бөлмелерді жабдықтармен және қызметтермен қамтамасыз ету,

жоспарлы жөндеу, ақауларды жою үшін;

• жазатайым оқиғалар, жарықтандыру жағдайларын бақылау, өтінімдердің

орындалуын бақылау;

• жоспарлы жөндеу және техникалық қызмет көрсету;

• жұмыстың орындалуы туралы есептерді, оның ішінде нақты

пайдаланылған ресурстарды, жұмыстың нақты нәтижелерін ескере

отырып енгізу.

Е.1-кестесінің соңы

Талдау

• графикалық және / немесе кестелік түрде, басып шығарумен көрсете

отырып, өнімділік көрсеткіштерін (KPI) есептеу және талдау;

• үй-жайларды, ғимараттарды, инженерлік жүйелерді және портфель

активтерінің басқа элементтерін пайдаланудың жедел және интегралды

сипаттамалары;

• ақаулардың себептерін талдау, сәтсіздіктердің түпкі себептерін анықтау,

басымдықтарды (сәтсіздіктерді) анықтау;

• инфрақұрылым жағдайының индексін есептеу және бақылау, тозу

көрсеткіштерін есептеу және талдау, нысандардың қызмет ету мерзімі;

есеп орталықтары үшін жиынтық көрсеткіштер;

• пайдалану түрлері бойынша, объектілер түрлері бойынша, объектілер

бойынша және тұтастай активтер портфелі бойынша шығындар

көрсеткіштерін есептеу және талдау және т.б.;

•

материалдық құндылықтардың қорларын, қозғалысы мен

пайдаланылуын талдау;

•

индикаторлар мен оқиғалардың динамикасын көрсететін

шоғырландырылған

«басқару тақтасыª

(сәтсіздіктер, жазатайым

оқиғалар, тапсырыстар, жұмыстың тоқтатылуы);

• қызмет көрсету (тазарту) ұйымдарының жұмыс көрсеткіштерін есептеу.

Ескерту - KPI - бұл арнайы көрсеткіштер жүйесі, оның көмегімен жұмыс берушілер

бағыныштылардың жұмысын бағалай алады. Сонымен бірге KPI - әр қызметкердің

негізгі көрсеткіштері

- жалпы бизнес көрсеткіштеріне

(пайдалылық, пайдалылық

деңгейі) байланысты. Компания жасаған KPI жүйесін енгізуге қызметкерлер де, үшінші

тарап кеңесшілері де жауап бере алады. Сонымен бірге, кәсіпорынның өзіндік

ерекшеліктерін, ондағы бизнес-процестердің ағымын, компания өзіне қандай мақсаттар

мен міндеттер қоятындығын ескеру қажет.

Ескертпе

- Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеушілер бизнес пен өндірістің әр түрлі

сегменттеріндегі кәсіпорындар үшін бірегей конфигурацияларды әзірлеуді ұсынады: сауда кәсіпорындары,

қызмет көрсететін компаниялар, білім беру, медициналық, бюджеттік мекемелер және т. б.

Е.2-кесте - Басқарудың ақпараттық жүйелері

Атауы

Сипаттамасы

Жұмыс орнын басқарудың

IWMS сыныбының жүйелері әдетте

интеграцияланған жүйелері (IWMS)

жылжымайтын мүлікті басқару, қызмет

көрсетуді жоспарлау және бақылау,

кеңістік пен жұмыс орындарын басқару,

қызметтерді басқару және жобаларды

басқару бизнес-процестерін қолдайды.

Ұйымның ресурстарын басқару (ERP)

Барлық

негізгі

бизнес-процестерді

жоспарлауды, есепке алуды, бақылау мен

талдауды автоматтандыру және және

ұйымдағы бизнес мәселелерін шешуге

арналған ақпараттық жүйе. ERP жүйелері

логистиканы,

қаржыны,

қойманы,

жобаларды басқару бойынша ескірген

бытыраңқы

Ақпараттық

жүйелерді

ауыстыруға мүмкіндік береді. Барлық

ақпарат бірыңғай деректер базасында

сақталады.

Техникалық қызмет көрсету және

Бағдарламалық қамтамасыз ету кешені

жөндеуді басқарудың автоматтандырылған

кәсіпорын жабдықтарының мәліметтер

жүйесі (CMMS)

базасын, техникалық қызмет көрсетуді

және жоспарлы-алдын ала жөндеуді

жүргізуді жоспарлау модульдерін, жөндеу

жүргізуге өтінімдерді ресімдеу, қоймалық

есепке

алу

модульдерін

және

материалдарды сатып алуға өтінімдерді

қамтиды.

Меншікті басқарудың

Құрылыс объектісінің толық өмірлік

автоматтандырылған жүйесі (CAFM)

циклін сүйемелдеу мақсатында қазіргі

заманғы

ақпараттық-телекоммуника-

циялық технологиялардың көмегімен

мүлікті кешенді басқару тұжырымдамасын

іске асыруды қолдауды қамтамасыз ететін

жүйе.

Ұйымның активтерін басқарудың

Ұйымның стратегиялық жоспарларына қол

ақпараттық жүйесі (EAM)

жеткізу және орындау үшін барлық

өмірлік цикл бойы физикалық активтерді

және олардың жұмыс тәртіптерін,

тәуекелдерді және шығыстарды оңтайлы

басқаруға бағытталған ұйымның жүйелі

және үйлестірілген қызметі.

Е.2-кестесінің жалғасы

Өнімнің өмірлік циклін басқару жүйесі

Бұйымдардың өмірлік циклін басқару

(PLM)

технологиясы. Жобалаудан және

өндірістен бастап пайдаланудан алынғанға

дейін бұйым және онымен байланысты

процестер туралы барлық ақпаратты оның

барлық өмірлік циклі бойында басқаруды

қамтамасыз ететін ұйымдық-техникалық

жүйе.

Бақылау мен деректерді жинаудың

Технологиялық процесс туралы ақпаратты

автоматтандырылған жүйесі (SCADA)

жинайтын жүйе оператормен графикалық

интерфейсті қамтамасыз етеді, процесс

тарихын сақтайды және қажетті көлемде

процесті автоматты басқаруды жүзеге

асырады. Бұл жүйе диспетчерді, барлық

қажетті ақпаратпен толық қамтамасыз

етуге және нақты уақыт режимінде

жабдықты басқаруды ұйымдастыруға

мүмкіндік береді, бұл апаттық оқиғаларды

талдау және жою уақытын едәуір

қысқартады, басқару сапасын арттырады.

Ғимараттарды басқарудың

Ғимарат басқарудың автоматтандырылған

автоматтандырылған жүйесі (BMS)

жүйесі

(ҒБАЖ) ғимаратта орналасқан

барлық құрылғылар мен кіші жүйелерді

бақылауға және басқаруға мүмкіндік

беретін интеграцияланған

(біріктірілген)

жүйе

болып

табылады.

Автоматтандырылған басқару жүйесін

құру кезінде, әдетте, автоматтандырудың

үш деңгейі жүзеге асырылады:

Жоғарғы - деректер базалары мен

статистикалық

функциялары

бар

диспетчерлендіру

және әкімшілендіру

деңгейі

(Management Level),

онда

қызметкермен

(операторлармен,

диспетчерлермен, т.б.) және жүйенің адам-

машина интерфейсі арқылы өзара

әрекеттесуі жүзеге асырылатын, негізінен

компьютерлік құралдар мен SCADA-

базасында жүзеге асырылған жүйелер. Осы

деңгей кәсіпорын деңгейімен ақпараттық

өзара әрекеттесуге жауап беруі керек.

2. Орташа - функционалды процестерді

автоматты (автоматтандырылған) басқару

деңгейі

(Automation Level), оның негізгі

компоненттері басқару контроллерлері,

сигналдарды енгізу-шығару модульдері

және әртүрлі коммутациялық жабдықтар

болып табылады

Ж қосымшасы

(ақпараттық)

Активтің техникалық менеджменті

Ж-кестесі - Активтің техникалық менеджменті

Атауы

Сипаттамасы

Активтің техникалық менеджменті -

Активтің

техникалық

менеджменті

Активті пайдаланудың негізгі

ғимараттың құрылыс және техникалық

бағыттарының бірі (Facility management)

құралдарын ұстау және оңтайлы пайдалану

үшін қажетті барлық жұмыстарды

қамтиды.

Құжат айналымы

Ғимарат ішіндегі барлық материалдық

ресурстардың жай-күйі, тұтынылуы және

басқарылуы туралы барлық қажетті

ақпаратты жинау, өңдеу және түзету

(материалдық ресурстар қорының жай-

күйі, оларды тұтыну туралы деректер,

инженерлік жүйелер мен жабдықтарды

пайдалану жөніндегі нұсқаулықтардың

болуы, техникалық қызмет көрсету

хаттамаларының,

қабылдау-тапсыру

актілерінің болуы).

Активтің техникалық менеджменті мынандай жұмыс түрлерін қамтиды:

Ғимарат жүйелерін техникалық тексеру

- барлық ғимарат жүйелерінің жағдайын

- аудит

талдау: сымдар, желдету жүйелері және

т.б.;

- қажет болған жағдайда жүйенің немесе

бүкіл жүйенің қажетті элементтерін

ауыстыру;

- ғимарат жүйелерінің жұмыс істеуін

тұрақты бақылау.

Ж-кестесінің жалғасы

Авариялардың салдарын жою

- қысқа мерзімде кез келген авариялық-

жөндеу жұмыстары (электр желілері, кәріз,

жылыту және желдету жүйелері, лифтілер,

эскалаторлар).

Жөндеу жұмыстары

- кеңсе жиһаздарын жөндеу, монтаждау

және бөлшектеу;

ғимараттың ішкі және сыртқы

жабындарын жөндеу;

- қасбеттік жұмыстар;

тұрмыстық және ұйымдастыру

техникасын жөндеу.

Энергия ресурстарын басқару қамтиды

бөлімшелер

бойынша энергия

ресурстарының қажеттілігін толық талдау;

тұтынуды белсендіру бойынша

мүмкіндіктерді анықтау;

- энергия үнемдеу іс-шараларын жоспарлау

және іске асыру;

- рентабельділікті есептеу және үнемдеудің

дәлелі.

Коммуникация құралдарын басқаруға

- өрт туралы хабарлау жүйесі;

ғимарат

коммуникацияларының

барлық жүйелерінің үздіксіз, сенімді

- бөгде адамдардың енуінен хабардар ету

және тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз

жүйесі;

ететін жұмыстардың жиынтығы жатады

- бейнебақылау жүйесі;

- телефон және компьютерлік желі.

Реконструкция және жаңғырту

бұл техникалық аспаптар мен жүйелердің

функционалдық

немесе

пайдалану

өзгерістері шеңберінде, техника дамуының

қолда бар деңгейіне соңғыларын сәйкес

келтіру үшін ғимарат кеңістігі мен

алаңдарының жүргізілуі қажет жұмыстар

мен қызметтердің жиынтығы.

К қосымшасы

(ақпараттық)

Элементтерді (компоненттерді) сәйкестендіру

Бұл қосымша ақпараттық жүйелер арасында деректер алмасу мүмкіндігін

қарастыратын элементтердің анықтамасын (бұдан әрі - компонент) қамтиды. Компонентті

сәйкестендіру (ID) ақпаратты дәл жинау үшін қағидаттық мәні ие.

а) Компонентті сәйкестендіру (оның атауын, сипаттамасын және оны бірегей ететін

басқа да қасиеттерін қоса алғанда).

б) Компоненттің жіктелуі, бұл компонент бойынша оны іздестіруді және

ерекшеліктерді құруды жеңілдетеді.

К.1 Компоненттер IfcElementType түрінің қосалқы түрлері бойынша аннотация

түрінде ұсынылады және IfcElement кіші түрлерімен қолданылады. Олардың әрқайсысында

алдын ала берілген жиынтықтан таңдауға мүмкіндік беретін атрибуттары бар, сондай-ақ

IfcElementType компонентінің түрін ерікті белгілеуді тағайындау үшін PredefinedType

атрибутымен әзірленеді. Қосымша параметрлерді ObjectType сипаттамасында және

IfcElement модулінде көрсетуге болады. К.1 және К.2-кестелерін қараңыз.

К.1-кесте - COBie-дегі компонент түрінің жол мысалы

Name

CreatedBy

Description

ExtObject

Extldentifier

Атауы

(Lookup)

Сипаттамасы

(Lookup)

Сәйкестендіргіш

Орындалды

Объект

(Іздеу)

Window

info@company.

Double-winged

IfcWindow

(Терезе)

com

swing window

Type

098765432109876

(Электрондық

(Айқара

5432109

пошта адресі)

ашылатын

жарма терезе)

Acoustical

info@company.

Covering

IfcCovering

panel ceiling

com

acoustical

Type

123456789012345

(Аспалы

(Электрондық

panel ceilings

6789012

төбеге

пошта адресі)

example

арналған

(Төбелік

панельдер)

жабын,

Аспалы төбеге

арналған

панельдер)

Ескертпелер

1. COBie - IFC тарату схемасын көрсететін кесте.

2. COBie форматы пайдалану кезеңі үшін барлық қажетті деректерді сақтауға және тасымалдауға

арналған. Бұл формат ғимаратта барлық үй-жайлар мен жабдықтар бойынша өзіндік ерекшелік болып

табылады. COBie жабдық пен үй-жай туралы жүйеаралық ақпарат алмасуды қамтамасыз етеді.

3. COBie жеке активтер туралы деректерді шағын бөліктермен алмасу COBie қолдайтын алмасудың

басқа түрі болып табылады. Мысалы, жабдықтың белгілі бір бөлігінің орнату күні мен тіркеу нөмірін жаңарту

үшін бүкіл файл ауыстырылмауы керек. Мұндай жеке COBie транзакциялар алмасу моделі -COBieLite арқылы

қаралуы мүмкін. CobieLite XML - бұл бірдей деректер моделі, бірақ жүйелер арасында деректерді беруді

пайдаланудың қарапайымдылығына назар аудару үшін электрондық кестелермен үйлесетіндерге қарағанда

таза XML схемасын қолданады.

4. COBieLite COBie үшін XML ерекшелігіне сәйкес келетін ақпарат алмасу моделі ретінде әзірленген,

бұл программистерге арналған нысанның активтері туралы ақпаратты жеткізуді және пайдалануды

жеңілдетеді, бұл әдіс IFC пішімінде COBie пайдаланатын жобалаушылар (сәулетшілер, инженерлер және т.

б.) үшін жарамсыз. COBieLite XML схемасы бағдарламашылар үшін жасалған.

5. Жіктеу жүйесін пайдалану COBie үшін негізгі іргетас болып табылады, өйткені пайдалану жүйелері

құжаттаманы құрылымдау үшін жіктеуіштерді пайдаланады.

6. Барлық бағдарламалық қамтамасыз ету осы ақпарат алмасу форматын (COBie) қолдамайтынын

ескеру қажет.

К.2-кесте - IFCXML форматындағы компонент түрінің мысалы

< IfcCovering id="etl"ª

Түрі,

аты

және

халықаралық

сәйкестендіргіш

компоненттің бірегей

</OwnerHistory>

<Name> Acoustical Panel Ceiling</Name>

түрін көрсетеді.

<Description>Covering Acoustical Panel Ceilings

«idª

және

«refª

example</Description>

атрибуттары модельде

қолданылатын аралық

атрибуттар

болып

</HasPropertySets>

табылады.

Компоненттер туралы

бастапқы

деректер

</RepresentationMaps>

пайдаланушының

<Tag> Acoustical Panel Ceilings example</Tag>

арнайы мұрағатында

<PredefinedType>ceiling</ PredefinedType>

</IfcCoveringType>

тіркеледі.

Түрі үлгі түрінде

болуы

мүмкін.

Берілген түр оны одан

әрі анықтайды.

Ескертпелер

1.IFCXML схемасы бағдарламашылар үшін жасалған.

2. ifcOWL онтологиясын қолдана отырып, ең заманауи web-технологияларды (семантикалық желі және

байланысты деректер технологиялары) қолдана отырып, құрылыстық мәліметтерді ұсынуға болады.

Осылайша, IFC мәліметтері бағдарланған белгілерде (RDFs) қол жетімді болады. Бұл графикалық модель

және web-технологиялардың негізгі стекі құрылыс мәліметтерін материалдық деректермен, ГАЖ

деректерімен, өндірушінің деректерімен, сенсорлық мәліметтермен, жіктеу схемаларымен, әлеуметтік

деректермен және т.б. байланыстыруды жеңілдетеді. Нәтижесінде ғимаратқа қатысты мәліметтер желісі үлкен

мүмкіндіктер береді құрылыс индустриясындағы және одан тыс жерлердегі деректерді басқару және бөлісу.

К.2 Жобада кездесетін компонент IfcElement кіші типін пайдаланады.

К.3 және К.4-кестелерді қараңыз.

К.3-кесте - COBie компоненттердің кестесіндегі жолдың мысалы (белгіленген

бағандар)

Name

CreatedBy

Description

TypeName

Space

Ext

Extlden

Атауы

(Lookup)

Сипатта-

(Lookup)

(look-

Object

tifeir

Орындалды

масы

Түрі

up)

(Lookup)

Сәй-

(Іздеу)

Кеңіс-

Объект

кестен-

тігі

(Іздеу)

діргіш

(Іздеу)

Acoustical

info@company

Covering

Acous

Ifc

37N4U

panel

.com

acoustical

tical

Covering

ypQzHl

ceiling

(Электрондық

panel

fXhrSJ

in Room 10

пошта адресі)

ceilings

ceiling

8E8EP

(10-шы үй-

in Room 10

(Аспалы

жайдағы

(Төбелік

төбеге

аспалы

жабын, 10-

арналған

төбеге

шы үй-

панельдер)

арналған

жайдағы

панельдер)

аспалы

төбеге

арналған

панельдер)

К.4-кесте - IFCXML форматтағы компонент түрінің мысалы

Оқиғалар олардың үй-

<Globalld>37N4UypQzHifXhrSJ8E8EP</Globalld>

жайдағы жағдайларына

байланысты сипаттау

және

орналастыру

</Owner History>

<Name> Acoustical Panel Ceiling in Room 10</Name>

түрінде болады.

<Description>Covering Acoustical Panel Ceilings in Room 10 </Description>

</ObjectPlacement>

</Representation>

<ObjectType> Acoustical Panel Ceiling </ ObjectType >

</IfcCovering>

К.3 Жіктелуі

Жіктеудің бір немесе бірнеше түрі компонентпен байланысты болуы мүмкін.

Мысалы:

Жіктеу элементінің атауы және сипаттамасы.

К.5 және К.6-кестелерді қараңыз.

К.5-кесте - COBie-дегі компонент түрі үшін жіктелуді жазу мысалы

Name

Category (Lookup)

Атауы

Санаты (Іздеу)

Window (Терезе)

QQA: Window

(Терезе)

Acoustical panel ceiling

NCD: Ceiling coverings

(Аспалы төбеге арналған панельдер)

(Төбелік жабын)

К.6-кесте - IFCXML стандартындағы компонент түрі бойынша жіктелуі туралы

жазбаның мысалы

Өзара

байланыс

компонент

(тер)

</Owner History>

<Name>CF2004_ AcousticalPanelCeilings</Name>

түрі(лері) мен

<Description>Classification of IfcCovering according to CL 2004</

жіктеу

Description>

деректері

арасында

белгіленеді.

</RelatedObjects>

Жіктеме

бойынша

<Location> http://www.CF2004.com/tables#_ NCD</Location>

жазба енгізу

оның жіктеме

<Name>Ceiling coverings</Name>

жүйесіне

біріктірілуіне

<Source>ClassificationFormat</Source>

әкелуі мүмкін.

<Edition>2004 Edition</ Edition>

<DayComponent>l5</Day-

Component>

<MonthComponent>l l

</MonthComponent>

<YearComponent>2004</

YearComponent>

</IfcCalendarDate>

</EditionDate>

<Name>ClassificationFormat 2004</Name>

Ескертпе

- осы тармақта көрсеткіштер жиынтығы түрінде компонент параметрлерін ұсыну

сипатталады. Сондай-ақ орындау мен іріктеудің нақты нұсқасы үшін пайдалану сипаттамаларын қосуға

рұқсат етіледі, олар неғұрлым терең іздестіруді және базалық параметрлерді қалыптастыруды және

нұсқаларды салыстыруды анықтайды.

К.4 Компоненттердің ерекшелігі мен тізбесі

К.4.1 Бұл ереже көрсеткіштер жиынтығы түріндегі компонент сипаттамаларының

суреттемесін қамтиды. Сонымен қатар, нұсқасы ретінде оның техникалық талаптары мен

іріктеуіне тән пайдалану сипаттамаларын да қосуға болады. Бұл сипаттамалар неғұрлым

терең іздеу және бақылау көрсеткіштері мен компараторларды құру үшін маңызды.

К.4.2 Пайдалану көрсеткіштері

Өзіндік пайдалану көрсеткіштері мен шамалары туралы ақпаратқа жол беріледі.

К.7 және К.8-кестелерді қараңыз.

К.7-кесте - COBie деректер парағындағы пайдалану көрсеткіштерінің мысалы.

(жеке бағандар)

Name

Sheet

Row Name

Value

Unit

Ext Object

Description

Атауы

Name

(Lookup)

Саны

(Lookup)

Объект

Сипаттамасы

(Lookup)

Жолдың

Өлшем

Парақ

атауы

бірлігі

атауы

(Іздеу)

Volume

Type

Acoustical

0,018

м³

Base

Volume from

(Көлем)

(Түрі)

panel ceiling

quantities

product data

(Аспалы

(Базалық

(Компоненттің

төбеге

мәндері)

деректер

арналған

көлемі)

панельдер)

Area

Type

Acoustical

1,000

м²

Base

Nominal area

(Ауданы)

(Түрі)

panel ceiling

quantities

for example

(Аспалы

(Базалық

(Мысалы,

төбеге

мәндері)

берілген

арналған

аудан)

панельдер)

К.8-кесте - IFCXML форматындағы компонент типінің пайдалану көрсеткіштерінің

мысалы

Бірнеше

<Globalld>0IOPV0Z9vEMvZIFLUKm9EM</Globalld>

көрсеткіштерді

қолдануға болады.

Көлем мен

</OwnerHistory>

<Name>Base Quantities</Name>

салмақтың

<MethodOfMeasurement>Measurement method used </MethodOfMeasurement>

артықшылығы

тығыздықтың

шамасын беру керек.

<Name>volume</Name>

<Description>Volume from product data</Description>

</IfcQuantityVolume>

<Description>Nominal area for example</Description>

</IfcQuantityArea>

</Quantities>

</IfcElementQuantity>

К.4.3 Таңдау және пайдалану сипаттамалары.

Параметрлерді іріктеу және пайдалану көрсеткіштері туралы ақпарат беруге жол

беріледі. Мұндай қасиеттерді таңдау компонент түріне, аймаққа және алу тәсіліне

байланысты болуы мүмкін.

К.9 және К.10-кестелерді қараңыз.

К.9-кесте - COBie параметрлер кестесінен мысалдар (жеке бағандар)

Name

Sheet

Row Name

Value

Unit

Ext

Description

Атауы

Name

(Lookup)

Саны

Өлшем

Object

Сипаттамасы

(Lookup)

Жолдың атауы

бірлігі

Объект

Парақ

(Іздеу)

атауы

(Іздеу)

Grade

Type

Acoustical panel

Grade 3

Pset_

Grade

(Класс)

(Тип)

ceiling

(3 Класс)

Covering

(Класс)

(Аспалы төбеге

Common

арналған

панельдер)

К.5 Компоненттің қызмет ету мерзімі

К.5.1 Осы тармақта сынақ тәртібінің сипаттамасы келтіріледі, онда компонент

және/немесе келесі жағдайларда қолдану үшін пайдалану мерзімінің негізгі көрсеткіштері

бағаланады. Көрсеткіштерге қатысты тиісті өкілеттіктер оларды бастапқы деректерді

пайдалана отырып тексеруге болатындай етіп тіркеледі.

К.5.2 Талап етілетін деректер

Ақпарат мыналар үшін ұсынылады:

а) сипаттамалар, мысалы, пайдалану мерзімі және ұзаққа жарамдылығы

б) мүлікке қоса берілетін иесі туралы деректерді қолдана отырып ұсынылған

құжаттар.

К.5.3 Пайдалану мерзімінің параметрлері

К.11 және К.12-кестелерді қараңыз.

К.11-кесте - COBie атрибуттары кестесіндегі пайдалану мерзімінің мысалы

(жеке бағандар)

Name

Sheet

Row Name

Value

Unit

Ext

Description

Атауы

Name

(Lookup)

Саны

(Lookup)

Object

Сипатта-

(Lookup)

Жолдың

Өлшем

Объект

масы

Парақ

атауы

бірлігі

атауы

(Іздеу)

ServiceLife

Type

Acoustical

REFEREN

Pset_

Стандартты

Type

(Түрі)

panel

CESER-

Service-

пайдалану

Ceiling

VICELIFE

Life

шарттары

(Аспалы

кезінде осы

актив үшін

төбеге

көрсетілген

арналған

пайдалануд

панельдер)

ың қалыпты

мерзімі.

ServiceLife

Type

Acoustical

years

Pset_

Пайдалану

Duration

(Түрі)

panel

Service-

мерзімінің

Ceiling

Life

созылыңқыл

(Аспалы

ығы немесе

төбеге

ұзақтығы

арналған

панельдер)

Utilization

Type

Acoustical

12,5

percent

Pset_

Жабдықты

(Түрі)

panel

Service-

немесе

Ceiling

Life

компонентті

(Аспалы

пайдалану

болжанатын

төбеге

уақыттың

арналған

арақатынасы

панельдер)

К.12-кесте - IFCXML-де пайдалану мерзімі туралы деректер мысалы

Объектінің

<Globalld>2hfLRDZAz8$QVWSrY4eISL</Globalld>

сипаттамасына

оның шығу тегі

және құнының

</OwnerHistory>

<Name>Pset_ServiceLife</Name>

дұрыстығы

туралы ақпарат

Captures the period of time that an artefact will last along with various factors that

кіруі мүмкін.

impact the expected service life.

</Description>

<Name>ServiceLifeType</

Name>

ACTUALSERVICELIFE: The service life that an asset has given.

EXPECTEDSERVICELIFE: The service life that an artefact is expected to have under

current operating conditions. OPTIMISTICREFERENCESERVICELIFE: The best or

most optimistic estimate of service life that is quoted for an artefact under reference

operating conditions.

PESSIMISTICREFERENCESERVICELIFE: The least or most pessimistic estimate of

service life that is quoted for an artefact under reference operating conditions.

REFERENCESERVICELIFE: The typical service life that is quoted for an artefact under

reference operating conditions.

</Description>

<IfcLabel>REFERENCESERVICELIFE</IfcLabel>

</Enumeration Values>

</IfcPropertyEnumeratedValue>

<Name>ServiceLifeDuration</Name>

<Description>The length or duration of a service life</Description>

<IfcDuration

Measure>24</IfcDurationMeasure>

</NominalValue>

</IfcPropertySingleValue>

<Name>QualityOfComponents</Name>

Adjustment of the service life resulting from the effect of the quality of components

used.

Л қосымшасы

(ақпараттық)

IFC стандартының форматтары мен нұсқалары

Л.1-кестесі - IFC форматтары

Форматы

Сипаттамасы

ІFC STEP моделі туралы деректер алмасу физикалық файлдық құрылымын

пайдаланатын деректер файлы (ағылш. STandard for the Exchange of Product

.ifc

data) ISO 10303-21 сәйкес. Файл*.ifc IFC-EXPRESS ерекшелігіне сәйкес

расталады.

IFC XML құжат құрылымын пайдаланатын деректер файлы. Ол тікелей

.ifcXML

қосымшадан немесе ISO 10303-28 (EXPRESS деректер мен XML схемалар

көрінісі) сәйкес айырбастауды пайдалана отырып *.ifc файлынан алынуы

мүмкін.

IFC PKZIP 2.04 g қысу алгоритмін пайдаланатын деректер файлы

.ifcZIP

(мысалы, winzip, zlib, info-zip және т. б. үйлесімді). Бір .ifc немесе. ifcXML

zip мұрағатының бас директориясындағы деректер файлы талап етіледі.

М қосымшасы

(ақпараттық)

Қазақстан Республикасында қолдануға бейімделген халықаралық ашық стандарттар

М-кестесі - BuildingSMART портфеліндегі ашық стандарттар

Атауы

Стандарт

ҚР СТ ISO 16739

IFC

(Industry

foundation

Ортақ пайдалану үшін негізгі өнеркәсіптік сыныптар

Classes)

(IFC)

(https://technical.buildingsmart.org/standards/ifc/ifc-

schema-specifications/)

ҚР СТ ISO 29481-1

IDM

(Information Delivery

Ғимараттарды ақпараттық модельдеу. Ақпаратты

Manual)

жеткізу бойынша нұсқаулық.1-бөлім. Методология

және формат

ҚР СТ ISO 29481-2

Ғимараттарды ақпараттық модельдеу. Ақпаратты

жеткізу бойынша нұсқаулық. Өзара әрекеттесу

инфрақұрылымы

(https://technical.buildingsmart.org/resources/information-

delivery-manual/idm-database/)

ҚР СТ ISO 12006-3 Ғимараттар құрылысының

IFD

(International Framework

құрылыс жұмыстары туралы ақпаратты ұйымдастыру 3-

for Dictionaries)

бөлім Объектілі-бағытталған ақпаратпен алмасу

негіздері

Ескертпелер

1 buildingSMART ашық стандарттарының мақсаты - барлық мүдделі тараптар арасында кез келген

активтің барлық өмірлік циклі ішінде, олар қандай бағдарламалық қосымшаны пайдаланғанына қарамастан,

ақпарат алмасу мүмкіндігін беру.

2 IDM (Information Delivery Manual): IDM (ақпарат беру жөніндегі нұсқаулық) ақпарат алмасу тәртібін

белгілейтін және модельмен жұмыс істеу кезінде әртүрлі бағдарламалық қосымшалар арасында үйлесімділікті

қамтамасыз ететін ақпаратты беру процесінің техникалық сипаттамасы.

3 IFC (industry foundation classes): АЖЖ түрлі жүйелері мен құрылысты басқарудың басқа жүйелері

арасында ақпарат алмасуға мүмкіндік беретін ашық және бейтарап файлдық формат.

4 IFD (international framework for dictionaries): IFD (халықаралық сөздіктер стандарты) ғимараттар мен

құрылыстардың электронды модельдерін әзірлеу кезінде қолданылатын кітапханалық элементтерге

қойылатын жалпы талаптарды, оларды жіктеу әдістерін, геометриялық және графикалық параметрлерге,

функционалдық сипаттамаларға, атрибуттық құрамды толтыру ережелері мен қайта тізбектеріне,

элементтерді атау ережелеріне және т. б. қойылатын талаптарды белгілейді.

БИБЛИОГРАФИЯ

[1] Қазақстан Республикасының 1994 жылғы 27 желтоқсандағы № 268-XIII Азаматтық

кодексі (Жалпы бөлім).

[2] «Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі

туралыª Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 16 шілдедегі № 242-ІІ Заңы.

[3] ҚР ҚБҚ 1.02-04-2018 Құрылыстағы ақпараттық модельдеу. Негізгі ережелер;

[4] ҚР ҚН 1.02-01-2016 Құрылыстық терминологиясы.

ұғымдар.

жобалық дайындау сатысында ақпараттық модельдерге қойылатын талаптар.

[8] ҚР СТ ISO 12006-2-2017 Ғимараттар құрылысы. Құрылыс жұмыстары туралы

ақпарат құрылымы. 2-бөлім. Жіктеу негіздері.

[9] ҚР СТ ISO 12006-3-2013 Ғимараттар құрылысы. Құрылыс жұмыстары туралы

ақпаратты ұйымдастыру. 3-бөлім. Объектілі-бағытталған ақпаратпен алмасу негіздері.

[10] ҚР СТ ISO/TS

12911-2017 Ғимараттарды ақпараттық моделдеу бойынша

басшылық (ҚОАМТ). Негізгі ережелер.

[11] ҚР СТ ISO 16739-2017 Құрылыста және ғимараттар мен құрылыстарды басқаруда

деректерді бірлесіп пайдалану үшін негізгі өнеркәсіптік кластар (IFC).

[12] ҚР СТ ISO 55000-2016 Активтерді басқару. Шолу, қағидаттар мен терминдер.

[13] ҚР СТ ISO 55001-2018 Активтерді басқару. Басқару жүйелері. Талаптар.

[14] ҚР СТ ISO 29481-1-2017 Құрылыстағы ақпараттық модельдеу. Ақпаратты жеткізу

бойынша нұсқаулық. 1-бөлім. Методология және форматы.

[15] ҚР СТ ISO 29481-2-2017 Құрылыстағы ақпараттық модельдеу. Ақпаратты жеткізу

бойынша нұсқаулық. 2 бөлім. Өзара іс-қимыл инфрақұрылымы.

[16] ISO 15686-4-2014 Ғимараттарды ақпараттық модельдеуді қолдана отырып,

пайдаланудың қызмет ету мерзімін жоспарлау.

[17] ISO 29481-1-2010 Құрылыстағы ақпараттық модельдеу. Ақпаратты жеткізу

бойынша нұсқаулық. 1-бөлім. Методология және форматы.

[18] ISO 29481-2-2012 Құрылыстағы ақпараттық модельдеу. Ақпаратты жеткізу

бойынша нұсқаулық. 2 бөлім. Өзара іс-қимыл инфрақұрылымы.

[19] ISO 10303-21-2016 Өнеркәсіптік автоматтандыру жүйелері және интеграция.

Өнім туралы деректерді ұсыну және деректер алмасу. 21-бөлім. Іске асыру әдістері. Алмасу

құрылымының ашық мәтінін кодтау.

[20] ISO 12006-2-2015 Ғимараттар құрылысы. Құрылыс жұмыстары туралы ақпарат

құрылымы. 2-бөлім. Жіктеу негіздері.

[21] ISO 12006-3-2017 Ғимараттар құрылысы. Құрылыс жұмыстары туралы ақпаратты

ұйымдастыру. 3-бөлім. Объектілі-бағытталған ақпаратпен алмасу негіздері.

[22] ISO 16739-2013 Ғимараттар мен құрылыстарды құрылыста және басқаруда

деректерді бірлесіп пайдалану үшін ашық спецификациясы бар деректер форматы (IFC).

[23] ISO 19650-1-2018 Ғимараттар мен құрылыстық жобалар туралы мәліметтерді

СП РК 1.02-119-2019 ЖИЗНЕННЫЙ ЦИКЛ СТРОИТЕЛЬНЫХ ОБЪЕКТОВ Часть 5 (ҚР ҚЖ 1.02-119-2019) - 1