СП РК 4.04-104-2013 НАРУЖНОЕ ЭЛЕКТРИЧЕСКОЕ ОСВЕЩЕНИЕ ГОРОДОВ (ҚР ЕЖ 4.04-104-2013) - 1

 

  Главная      Книги - Разные     СП РК 4.04-104-2013 НАРУЖНОЕ ЭЛЕКТРИЧЕСКОЕ ОСВЕЩЕНИЕ ГОРОДОВ (ҚР ЕЖ 4.04-104-2013)

 

поиск по сайту            правообладателям  

 

   

 

   

 

содержание      ..      1       2         ..

 

 

 

СП РК 4.04-104-2013 НАРУЖНОЕ ЭЛЕКТРИЧЕСКОЕ ОСВЕЩЕНИЕ ГОРОДОВ (ҚР ЕЖ 4.04-104-2013) - 1

 

 

Сәулет, қала құрылысы және құрылыс
саласындағы мемлекеттік нормативтер
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЕРЕЖЕЛЕР ЖИНАҒЫ
Государственные нормативы в области
архитектуры, градостроительства и строительства
СВОД ПРАВИЛ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН
ҚАЛАЛАРДЫ, ПОСЕЛКЕЛЕРДІ ЖӘНЕ
АУЫЛДЫҚ ЕЛДІ МЕКЕНДЕРДІ СЫРТҚЫ
ЭЛЕКТРМЕН ЖАРЫҚТАНДЫРУ
НАРУЖНОЕ ЭЛЕКТРИЧЕСКОЕ ОСВЕЩЕНИЕ
ГОРОДОВ, ПОСЕЛКОВ И СЕЛЬСКИХ
НАСЕЛЕННЫХ ПУНКТОВ
Ресми басылым
Издание официальное
Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің
Құрылыс, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері және жер
ресурстарын басқару комитеті
Комитет по делам строительства, жилищно-коммунального
хозяйства и управления земельными ресурсами
Министерства национальной экономики Республики Казахстан
Астана 2015
СП РК 4.04-104-2013
АЛҒЫ СӨЗ
1
ӘЗІРЛЕГЕН:
«ҚазҚСҒЗИª АҚ, «Сюрвейный центрª ЖШС
2
ҰСЫНҒАН:
Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің
Құрылыс, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері және
жер ресурстарын басқару комитетінің Техникалық реттеу
және нормалау басқармасы
3
БЕКIТIЛГЕН
Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің
ЖӘНЕ
Құрылыс, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері және
ҚОЛДАНЫСҚА
жер ресурстарын басқару комитетінің
2014 жылғы
29-
ЕНГIЗIЛГЕН:
желтоқсандағы
№ 156-НҚ бұйрығымен
2015 жылғы
1-
шілдеден бастап
ПРЕДИСЛОВИЕ
1
РАЗРАБОТАН:
АО «КазНИИСАª, ТОО «Сюрвейный центрª
2
ПРЕДСТАВЛЕН:
Управлением технического регулирования и нормирования
Комитета по делам строительства, жилищно-коммунального
хозяйства
и управления
земельными ресурсами
Министерства национальной экономики Республики
Казахстан
3
УТВЕРЖДЕН
Приказом Комитета по делам строительства, жилищно-
И ВВЕДЕН
коммунального хозяйства и управления земельными
В ДЕЙСТВИЕ:
ресурсами
Министерства Национальной экономики
Республики Казахстан от
29.12.2014
№ 156-НҚ с 1 июля
2015 года
Осы мемлекеттік нормативті Қазақстан Республикасының сәулет, қала құрылысы және
құрылыс істері жөніндегі Уәкілетті мемлекеттік органының рұқсатыныз ресми басылым ретінде
толық немесе ішінара қайта басуға, көбейтуге және таратуға болмайды.
Настоящий государственный норматив не может быть полностью или частично
воспроизведен, тиражирован и распространен в качестве официального издания без разрешения
Уполномоченного государственного органа по делам архитектуры, градостроительства и
строительства Республики Казахстан.
Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Құрылыс, тұрғын үй-коммуналдық
шаруашылық істері және жер ресурстары комитетінің 05.03.2016 жылғы 64-НҚ бұйрығына сәйкес
өзгертулер мен толықтырулар енгізілді.
Внесены изменения и дополнения в соответствии с приказом Комитета по делам
строительства, жилищно-коммунального хозяйства и управления земельными ресурсами
Министерства национальной экономики Республики Казахстан №64-НҚ от 05.03.2016 года
II
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
IV
1 ҚОЛДАНУ САЛАСЫ
1
2 НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР
1
3 ТЕРМИНДЕР ЖӘНЕ АНЫҚТАМАЛАР
2
Осы ережелер жинағында тиісті анықтамалары бар келесі терминдер қолданылады:
2
4 ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР
4
5 КӨШЕ-ЖОЛ ТОРАБЫН ЖӘНЕ ЖАЯУ ЖҮРГІНШІЛІК КЕҢІСТІКТЕРДІ СЫРТҚЫ
ЭЛЕКТРЛІК ЖАРЫҚТАНДЫРУ ҚОНДЫРҒЫЛАРЫН ЖОБАЛАУ
6
6 ТҰРҒЫН АУДАНДАРДЫҢ АУМАҚТАРЫН СЫРТҚЫ ЭЛЕКТРЛІК
ЖАРЫҚТАНДЫРУ ҚОНДЫРҒЫЛАРЫН ЖОБАЛАУ
12
7 СӘУЛЕТТІК ЖАРЫҚТАНДЫРУ ЖӘНЕ ЖАРЫҚТЫ ЖАРНАМА ҚОНДЫРҒЫЛАРЫН
ЖОБАЛАУ
15
8 СЫРТҚЫ ЖАРЫҚТАНДЫРУ ҚОНДЫРҒЫЛАРЫН ЖАРЫҚ ТЕХНИКАЛЫҚ
ЕСЕПТЕУ
16
8.1 Жалпы ережелер
16
8.2 Шырақтары бар сыртқы электрлі жарықтандыру қондырғыларының жарық
техникалық есебі
17
8.3 Сыртқы электрлі жарықтандырудың прожекторлы қондырғыларының жарық
техникалық есебі
17
8.4 Анықталған өлшеулерді жүргізу
19
А қосымшасы (міндетті). Азаматтық қорғаныс талаптарын ескере отырып, сыртқы
электрлі жарықтандыруды жобалау ерекшеліктері
21
Б қосымшасы (ақпараттық). 10 немесе 12 метрлік тіректерді пайдаланған кезде бір
деңгейлі қиылыстарда сыртқы жарықтандыру шырақтарын орналастырудың типтік
схемалары
24
В қосымшасы (ақпараттық). Көше-жол торабын, жаяу жүргінші кеңістіктерін және
ғимараттардың терезелерін сыртқы электрлі жарықтандыру қондырғыларының
анықтаушы есептеріне арналған есептік нүктелер торын және есептік алаңын анықтау ... 34
Г қосымшасы (ақпараттық). Ашық спорттық құрылыстарды сыртқы электрлі
жарықтандыру қондырғыларының анықтаушы есептері үшін есептік нүктелер торын және
есептік алаңды анықтау
38
Е қосымшасы (міндетті). Шырақ қабықшасының қорғалу дәрежесіне байланысты сыртқы
электрлі жарықтандыру қондырғыларының шырақтар қорының
коэффициенттері
42
Ж қосымшасы (міндетті). Спорт түрлері бойынша ашық спорттық құрылыстарды
жарықтандыруға қойылатын талаптар
43
III
КІРІСПЕ
Осы ережелер жинағы мынадай техникалық регламенттер ережелерінің негізінде
әзірленген:
- Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылдың 17 қарашасындағы № 1202
Қаулысымен бекітілген, «Ғимараттар мен құрылыстардың, құрылыс материалдары мен
бұйымдардың қауіпсіздігіне қойылатын талаптарª техникалық регламенті;
- Қазақстан Республикасы Үкіметінің
2009 жылдың
16 қаңтарындағы
№ 14
Қаулысымен бекітілген, «Өрт қауіпсіздігіне қойылатын жалпы талаптарª техникалық
регламенті:
- Қазақстан Республикасының құрылыс нормалары мен қолданыстағы нормативтік
техникалық құжаттары.
Ережелер жинағында Қазақстан Республикасының құрылыс нормалары
ҚР ҚН 4.04-04-2013
«Қалаларды, кенттер мен ауылдық жерлерді сыртқы электрлік
жарықтандыруª атты талаптарының орындалуын қамтамасыз ететін, қолайлы шешімдер
мен параметрлер келтірілген.
IV
СП РК 4.04-104-2013
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЕРЕЖЕЛЕР ЖИНАҒЫ
СВОД ПРАВИЛ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН
ҚАЛАЛАРДЫ, ПОСЕЛКЕЛЕРДІ ЖӘНЕ АУЫЛДЫҚ ЕЛДІ МЕКЕНДЕРДІ
СЫРТҚЫ ЭЛЕКТРМЕН ЖАРЫҚТАНДЫРУ
НАРУЖНОЕ ЭЛЕКТРИЧЕСКОЕ ОСВЕЩЕНИЕ ГОРОДОВ, ПОСЕЛКОВ И
СЕЛЬСКИХ НАСЕЛЕННЫХ ПУНКТОВ
Енгізiлген күнi - 2015-07-01
1 ҚОЛДАНУ САЛАСЫ
1.1 Осы ережелер жинағы ҚР ҚН 4.04-04 талаптарының орындалуын қамтамасыз
ететін оңтайлы техникалық шешімдерден тұрады.
1.2 Осы ережелер жинағы елдімекендер шегіндегі жаңадан салынатын және қайта
құрылатын сыртқы электрлі жарықтандыру қондырғыларын жобалауға таралады:
- көшелер, жолдар және алаңдар, көліктік және жаяу жүргіншілік қиылыстар және
тоннельдер;
- ықшам аудандардың, бала-бақшалардың/бөбекжайлардың, оқу мекемелерінің,
қонақүйлердің, пансионаттардың, шипажайлардың, ауруханалардың, демалыс үйлерінің,
саябақтардың, скверлердің, ашық спорттық құрылыстардың, көрмелердің аумақтары;
- сәулеттік және ландшафттық жарықтандыру және жарықты жарнама
қондырғылары.
1.3 Осы ережелер жинағы арнайы мақсаттағы саябақтардың және бақтардың
(хайуанаттар бағы, ботаникалық бақтар) аумақтарын, теміржол станцияларын және
платформаларын, теміржол туннельдерін және метрополитен туннельдерін, айлақтарын,
аэродромдарын елдімекендерден тыс жатқан жалпы тораптық автомобиль жолдарын,
өнеркәсіптік кәсіпорындардың аумақтарын, жол белгілерінің және көрсеткіштердің
жарығын, мерекелік жарықтандырылған инсталляцияларды және мерекелік жарықты,
сонымен қатар сөрелік жарықты сыртқы электрлі жарықтандыру қондырғыларын
жобалауға қолданылмайды.
2 НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР
Осы ережелер жинағын қолдану үшін келесі сілтемелік нормативтік құжаттар керек:
ҚР ҚН 2.04-01-2011 Табиғи және жасанды жарықтандыру.
ҚР ҚН 4.04-04-2013 Қалаларды, поселкелерді және ауылдық елді мекендерді сыртқы
электрмен жарықтандыру.
МЕМСТ 14254-96 Сыртқы қабат қамтамасыз ететін қорғаныс дәрежесі (IP коды).
Ресми басылым
1
«Электр қондырғыларын орнату ережелеріª, Қазақстан Республикасы Үкіметінің
2012 жылғы 24 қазандағы №1355 қаулысымен бекітілген.
Ескертпе - Осы мемлекеттік нормативті қолданған кезде сілтеме жасалатын құжаттардың әрекетін
жыл сайын ағымдағы жыл жағдайына құрастырылатын ақпараттық «Қазақстан Республикасы аумағында
қолданыстағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс салаларындағы нормативтік құқықтық және
нормативтік-техникалық актілердің тізіміª,
«Қазақстан Республикасының стандарттау жөніндегі
нормативтік құжаттар көрсеткішіª және «Мемлекетаралық нормативтік құжаттар көрсеткішіª бойынша
тексерген жөн. Егер сілтеме жасалатын құжат ауыстырылған (өзгертілген) болса, онда осы нормативті
қолданған кезде ауыстырылған (өзгертілген) құжатты басшылыққа алу қажет. Егер сілтеме жасалатын құжат
ауыстырылмай өзгертілген болса, онда оған сілтеме берілген ереже осы сілтемені қозғамайтын бөлімде
қолданылады.
3 ТЕРМИНДЕР ЖӘНЕ АНЫҚТАМАЛАР
Осы ережелер жинағында тиісті анықтамалары бар келесі терминдер қолданылады:
3.1 Тәжді шырақ: Тік тіреуішке асимметриялық түрде бекітілген жарықтандырғыш
аспап.
3.2 Тігінен жарықталуы, лк: Тік жазықтықтағы жарықталу.
3.3 Көлденең жарықталуы, лк: Көлденең жазықтықтағы жарықталу.
3.4 Консольды шырақ: Жарық орталығы кронштейндегі тірекке бекітілетін тіректің
осіне қатысты ауысқан жарықтандырушы аспап.
3.5 Шиеленіскен алаң: Моторландырылған көлік ағындары, әдетте, басқа
пайдаланушылар қолданатын алаңды кесіп өтетін немесе қойылатын аймақ.
3.6 Жарқылдау коэффициенті: ҚР ҚН 2.04-01 бойынша анықталатын, сыртқы
жарықтандыру шырақтарының тікелей жарқылдауын анықтайтын коэффициент.
3.7 Қордың
коэффициенті: Жарықтандырғыш
аспаптардың
оптикалық
элементтерінің шағылыстырғыш және өткізуші қасиеттерінің қалпына келмейтін өзгерісі
және ластануы, жарық ағынының төмендеуі және жарық көздерінің істен шығуы,
сонымен қатар ғимараттардың немесе құрылыстардың сыртқы қабырғалары беттерінің,
жолдың немесе көшенің жүргінші бөлігінің ластануы салдарынан жарықтандырғыш
қондырғыны пайдалану процесінде жарықтылықтың немесе айқындылықтың төмендеуін
ескеретін есептік коэффициент.
3.8 Жарықтылықтың жалпы таралу біркелкілігінің коэффициенті:
Жарықтандырылатын учаскедегі орташа жарықтылыққа минималды жарықтылықтың
қатынасы.
3.9 Айқындылықтың жалпы біркелкі таралуының коэффициенті: Бақыланатын
алаңдағы орташа айқындылыққа минималды айқындылықтың қатынасы.
3.10 Айқындылықтың бойлық біркелкі таралуының коэффициенті:
Бақыланатын алаңдағы максималды айқындылыққа минималды айқындылықтың
қатынасы.
3.11 Максималды
жарықтылық,
лк: Жарықтандырылатын
учаскедегі
жарықтылықтың үлкен мәні.
3.12 Жол жабынының максималды айқындылығы, кд/м2: Көліктің қозғалу осі
бойынша стандартты бақылау шарттарындағы бақылаушы көзінің бағытындағы құрғақ
2
жол жабынының бақыланатын алаңдағы максималды айқындылығы.
3.13 Бүркемелеуші жарықтылық: Толық қараңғылау режимінде сөндірілмейтін
сыртқы және ішкі, жалпы немесе жергілікті жарықтандыру.
3.14 Минималды жарықтылық, лк: Жарықтанатын учаскедегі жарықтылықтың
төменгі мәні.
3.15 Жол жабынының минималды айқындылығы, кд/м2: Көліктің қозғалу осі
бойынша стандартты бақылау шарттарындағы бақылаушы көзінің бағытындағы құрғақ
жол жабынының бақыланатын алаңдағы минималды айқындылығы.
3.16 Жарықтылық, лк: Қарастырылатын нүктеден тұратын үстіңгі бет элементіне
түсетін жарық ағынының осы элементтің ауданына қатынасы.
3.17 Қиылыс: Көліктің қозғалуына арналған жалғасып жатқан кеңістігі бар жолды
қамтитын екі немесе одан асатын жолдар бір деңгейде қиылысатын немесе қосылатын көлік
торабы.
3.18 Жартылай цилиндрлі жарықтылық, лк: Осіне параллель көшемен қозғалып
келе жатқан бақылаушы үшін жарықтылықтың көлеңке түзуші әсерінің және кеңістіктің
жарықпен қанығуының сипаттамасы. Радиусы және биіктігі нөлге ұмтылатын, тігінен
орналасқан (көшенің бойлық сызығында, 1,5 м биіктікте) жартылай цилиндрдің бетіндегі
жарық ағынының орташа тығыздығы ретінде анықталады.
3.19 Айқындылықтың шектік өсімі, %: ҚР ҚН 2.04-01 бойынша анықталатын,
көлік құралын жүргізушінің көру аймағындағы шырақтардың көзді қарықтыратын әсерін
реттейтін өлшемдер.
3.20 Сыртқы жарықтандыруды қоректендіру пункті: Таратқыш сыртқы
жарықтандыру желісін трансформаторлық қосымша станциялармен немесе құрастыру
тармақтарымен қосуға арналған электрлі таратқыш құрылғы.
3.21 Шиеленіскен алаңның релевантты аймағы: Қабылданған мақсаттардың және
жарықтандыру өлшемдерінің тұрғысынан маңызды жарықтандырылатын шиеленіскен
алаңның бөлігі.
3.22 Жарық кешені: Бір тірегіш конструкцияға орнатылған бірдей мақсаттағы
шырақтар тобы (екі және одан асатын).
3.23 Жарық диоды: Жартылай өткізгішті диод арқылы электр тогын өткізген кезде
толқындар ұзындығының көрінетін диапазонындағы когеренттік емес сәулелендіруді
шығаруға негізделген жарық көзі.
3.24 Орташа жарықтылық, лк: Жарықтандырылатын учаскенің ауданы бойынша
орташаландырылған (орташа өлшенген) жарықтылық.
3.25 Жол жабынының орташа айқындылығы, кд/м2: Көліктің қозғалу осі
бойынша стандартты бақылау шарттарындағы бақылаушы көзінің бағытындағы құрғақ
жол жабынының ауданы бойынша орташаландырылған (орташа өлшенген) айқындылығы.
3.26 Стандартты бақылау шарттары: Жол жабынының айқындылығын есептеу
кезінде реттелетін бақылау шарттары, бұл жағдайда бақылаушының көзі жол жабынының
үстінен 1,5 м биіктікке орналасады және көздің линиясы жол полотносының жазықтығына
(1,0±0,5)º бұрышпен есептік нүктеге бағытталған арақашықтыққа есептік нүктеден
алыстатылады.
3.27 Көлік айырығы: Көлік құралдарының бір жолдан екіншісіне өтуіне арналған
3
кіру жолдарымен әртүрлі деңгейдегі жолдардың қосылысы.
3.28 Көше-жол торабы: Селитебтік аймақ шегіндегі көшелердің, жолдардың, өтпе
жолдардың, алаңдардың және жаяу жүргінші кеңістіктерінің жиынтығы.
3.29 Түстің берілуі: Стандартты жарық көзімен жарықтандырылған объектілердің
қабылдануымен саналы түрде немесе санасыз түрде салыстырылатын, түсті объектілердің
көзбен қабылдануына жарық көзінің спектральдық құрамының әсерін сипаттайтын жалпы ұғым.
3.30 Шырақтарды орнату қадамы: Көшені бойлай орналастыру сызығы бойынша
бір қатардағы шырақтар немесе олардың кешендері арасындағы арақашықтық.
3.31 Эксплуатант: Объектінің пайдаланылуын орындайтын кәсіпорын.
3.32 Айқындылық, кд/м2: Дара денелік бұрыштағы көрінетін беттің бірлігімен осы
бағытта жіберілетін жарықты ағын; сәулелендіруші бет проекциясының ауданына осы
бағыттағы жарық күшінің осы бағытқа перпендикуляр жазықтыққа қатынасы.
4 ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР
4.1 Сыртқы электрлі жарықтандыру жобасын әзірлеу келесілерді қамтиды:
- жобалау объектісімен танысу;
- жарықтылық нормаларын таңдау;
- жарықтандыру жүйесін таңдау;
- жарық көздерін және жарықтандырушы аспаптардың типін таңдау;
- жарықтандырғыш аспаптарды орналастыру нұсқаларын әзірлеу;
- жарықтандырушы қондырғыны есептеу (жарық техникалық есептеу);
- жобаның электртехникалық бөлігін әзірлеу (қорек жүйесі, басқару жүйелері).
Жарықтандыру жүйесін, жарық көздерін, жарықтандырушы аспаптардың типін және
қуаттылығын, сземасын және олардың орналасу координатын таңдау берілген шарттар
үшін жарықтандырудың қажетті параметрлерін қамтамасыз етуі тиіс және техникалық-
экономикалық талдау негізінде жүзеге асырылуы тиіс.
4.2 Сыртқы электрлі жарықтандыруды жобалау кезінде ҚР ҚН
4.04-04,
ҚР ҚН 2.04-01 және
«Электр қондырғыларын орнату ережелерініңª сыртқы
жарықтандыру қондырғыларының жарық техникалық және электртехникалық бөлігіне
қойылатын талаптарын орындау керек.
4.3 Сыртқы электрлік жарықтандыруды жобалау кезінде келесі материалдарды
пайдалану керек:
- 1:500 масштабында көшелердің, жолдардың, алаңдардың өлшемдерін көрсетумен
қызыл линиялардың бөлгіш жоспары; оған барлық ғимараттар, жер бетіндегі және жер
астындағы коммуникациялар мен құрылыстар, жайғастыру элементтері, шағын сәулеттік
пішіндер, аялдамалар мен көлік тұрақтары, жерасты жаяу жүргіншілер өтпелері, көліктің
және жаяу жүргіншілердің қозғалысын ұйымдастыру элементтері енгізілуі тиіс, сонымен
қатар көпшілік демалатын аймақтар бөлініп көрсетілуі тиіс;
- барлық инженерлік коммуникациялармен және жасыл көшеттермен көшелердің,
жолдардың, алаңдардың көлденең профилі;
4
- нақты көшелер, жолдар, алаңдар үшін таяудағы бес немесе одан асатын жылға
бағыттар бойынша көлік қозғалысының есептік қарқындылығы және жалпы қалалық
масштабтағы көшелердің санаттылығы;
- көшелерді көгалдандыру жобасы.
4.4 Сыртқы электрлік жарықтандырудың қолданыстағы желілерін кеңейту немесе
қайта құружобасы үшін 4.3-те көрсетілген бастапқы материалдарға қосымша ретінде
келесі бастапқы материалдарды пайдалану керек:
- таяудағы
5-10 жылдағы даму перспективасын назарға ала отырып, жаңа
тұтынушыларды бөліп көрсетумен жекелеген аудандарды (ықшам аудандарды) егжей-
тегжейлі жоспарлау жобаларының және қаланың бас жоспарының материалдары;
- жалпы тұтынылатын қолданыстағы электр тораптарының сипаттамасы;
- қаланың жоспарындағы көшені жарықтандыру торабының схемасы; онда қорек
пункттері, желінің конфигурациясы, сымдар мен кабельдердің саны мен маркалары
белгіленуі тиіс;
- орнатылған сыртқы электрлі жарықтандыру шырақтарының параметрлерімен
кестелер; сыртқы электрлі жарықтандыру торабының техникалық сипаттамалары, оның
пайдаланушылық күйі, кернеудің деңгейлері және т.б.;
- сыртқы электрлік жарықтандыруды қоректендіру, басқару және бақылау пункттері,
телебасқару құрылғысының типі;
- өндірістік базаның болуы, сипаттамасы және күйі, сыртқы электрлік жарықтандыру
жүйесі эксплуатантының арнайы көлікпен жабдықталуы.
4.5 Сыртқы электрлі жарықтандыру жобасын әзірлеу кезінде келесілерді ескеру
керек:
- жарықтандырылатын беттің ауданы;
- жарықтандырылатын бет конфигурациясының күрделілігі;
- шағылыстырушы беттің типі;
- жарық ағындары үшін қол жеткізу қиын учаскелердің болуы;
- желдік және климаттық жүктемелер;
- тіректерді (тростарды) және оларға жарықтандырушы аспаптарды орнықты бекіту
мүмкіндігі;
- техникалық қызмет көрсетудің қол жетімділігі;
- түстің сапалы берілісінің қажеттілігі немесе осындайдың болмауы;
- сыртқы электрлік жарықтандыруды қосудың және сөндірудің жарық күнтізбесі;
- энергияны үнемдеу қажеттілігі.
4.6 Сыртқы электрлік жарықтандыруды қосу және сөндіру сыртқы электрлік
жарықтандыруды қосудың және сөндірудің бекітілген жарық күнтізбесіне сәйкес
ҚР ҚН 4.04-04 сәйкес табиғи жарықтандырудың берілген параметрлеріне жеткен кезде
жүзеге асырылуы тиіс.
Ескертпе - сәулеттік жарықтандыру және жарықты жарнама қондырғыларының қосылуын және
сөндірілуін басқаруды жекелеген бағдарламалар бойынша жүзеге асыруға жол беріледі.
Сыртқы электрлік жарықтандыруды қосудың және сөндірудің жарықтық күнтізбесін
жыл мезгілін және өңірдің ерекшеліктерін ескере отырып әзірлеу керек. Елдімекендерде
5
сыртқы жарықтандыруды қосу және сөндіру уақытын анықтау әдістемесінің мысалы
тиісті ережелерде берілген.
4.7 Азаматтық қорғаныстың бекітілген инженерлік-техникалық шаралар тізімдемесімен
жарықпен бүркемелеу қарастырылған елдімекендерді және жекелеген шаруашылық
объектілерінің аумақтарын сыртқы электрлік жарықтандыруды жобалауды А қосымшасына
сәйкес Азаматтық қорғаныстың қажеттіліктерін ескере отырып жүзеге асыру керек.
4.8 Елдімекендерді сыртқы электрлік жарықтандыру үшін сыртқы жарықтандыруға
арналған шырақтармен және прожекторлармен жарықтандырғыш қондырғыларды
қолданады. Жарықтандыру тәсілін таңдау техникалық-экономикалық салыстыруларға
негізделуі тиіс. Әдетте, тар жолақтар түріндегі ашық алаңдарды (соның ішінде жолдарды
және көшелерді) жарықтандыру үшін шырақтарды пайдалану керек, ал кең алаңдарды
жарықтандыру үшін прожекторларды пайдалану керек. Прожекторларды, әдетте, келесі
барлық жағдайларда пайдаланады:
- ауданы
5000 м2 асатын ашық кеңістіктерді жарықтандырған кезде
жарықтандырылатын кеңістіктің үстіне шырақтарды орналастыру мүмкін болмаған кезде;
- үлкен алаңдардың аумақтарына жарықтандырғыш қондырғылардың тіректерін
орнату қажетсіз болғанда.
4-бөлім Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Құрылыс, тұрғын
үй-коммуналдық шаруашылық істері және жер ресурстарын басқару комитетінің
2016 жылғы 5 наурыздағы № 64-НҚ бұйрығына сәйкес 4.9-тармақпен толықтырылды.
4.9 Электр желілерінің жер асты трассаларын салу, реконструкциялау және жөндеу,
монтаж жұмыстары және кабельдерді ауыстыру кезінде жер асты коммуникацияларының немесе
олардың сипаттамалық нүктелері үстінде орналасатын, байлау ақпаратын есептеуге мүмкіндік
беретін, сондай-ақ жеке сәйкестендіру нөмірі бар зияткерлік (RFID) электронды маркерлерді
орната отырып жүргізуге ұсынылады. Трасса іздеу жабдығының көмегімен маркерлерді
сәйкестендіру кезінде оларды ГЛОНАСС немесе GPS көмегімен ГАЖ-ге байлауды жүзеге асыру
ұсынылады.
5 КӨШЕ-ЖОЛ ТОРАБЫН ЖӘНЕ ЖАЯУ ЖҮРГІНШІЛІК КЕҢІСТІКТЕРДІ
СЫРТҚЫ ЭЛЕКТРЛІК ЖАРЫҚТАНДЫРУ ҚОНДЫРҒЫЛАРЫН ЖОБАЛАУ
5.1 Көшелердің және жолдардың бойында сыртқы электрлі жарықтандыру
шырақтарын орналастыруды қозғалысты ұйымдастыру схемасына және жүргінші бөліктің
конфигурациясына байланысты таңдау керек:
а) көшенің осі бойынша екі қатарлы тікбұрышты (бөлгіш жолақта): бөлгіш жолағы
бар екі жақты қозғалыспен көшелерді және жолдарды бойлай және автомагистральдарды
бойлай пайдаланылады;
б) екі қатарлы тікбұрышты: көшенің осі бойынша екі қатарлы тікбұрышты
орналастыру бөлгіш жолақтың тарлығы, грунттық шарттар немесе шырақтарға қызмет
көрсету үшін шектелген мүмкіндіктер себепті мүмкін болмағанда бөлгіш жолағы бар екі
жақты қозғалыспен кең көшелерді және жолдарды бойлап пайдаланылады;
в) шахматтық тәртіпте қос қатарлы: әдетте, жүк қозғалысының жолдарын, тұрғын
аймақтарға кіру жолдары және екінші дәрежелі жолдар пайдаланылады;
6
г) біржақты: тар көшелерді және жолдарды бойлай пайдаланылады; өте кең бөлгіш
жолақпен екі жақты қозғалысты көшелердің және жолдардың жүргінші бөліктерін бойлай;
қисық сызықты хордалы жолдарды және жерүстіндік жолдардың кіру жолдары мен
кіреберістерін бойлай;
д) құрама (көшенің осі бойынша екі қатарлы тікбұрышты және екі қатарлы тікбұрышты):
кең жүргінші бөліктерін бойлай және жеке алынған орналастырудың көрсетілген схемалары
жеткіліксіз болғанда, қосылу және бөліну аймақтарында пайдаланылады;
е) осьтік бойлық: өте кең жүргінші бөліктерді бойлай пайдаланылады және көшенің
осі бойынша екі қатарлы тікбұрыштыға және екі қатарлы тікбұрыштыға балама болып
табылады. Пайдаланылатын шырақтар күшті көлденең компонентті жарық күшінің
бөлінуімен сипатталады және:
- немесе бойлық -көтергіш тросқа ілінеді;
- немесе кронштейндері жүргінші бөліктің осіне паралель болатын екі жақты
тіректерге бөлгіш жолақтың үстіне орнатылады;
ж) жоғары діңгекті тіректерде: жүргінші бөліктің конфигурациясы, тікелей
көрінушілік линиялары және монтаж үшін шектеулі мүмкіндіктер сыртқы
жарықтандырудың әдеттегі тіректерін пайдалануға рұқсат бермейтін кезде, мысалы, ірі
қиылыстарда, көп деңгейлі көлік айырықтарында және ақылы жолдар бойынша жүру үшін
ақы жинау орындарында пайдаланылады.
Шырақтарды орналастырудың көрсетілген схемаларының схемалық көрінісі
1-
суретте келтірілген.
5.2 Біржақты қозғалатын көшелерді және жолдарды бойлай шырақтарды
орналастырудың келесі схемаларының бірін немесе бірнешеуін пайдаланады:
- шахмат тәртібінде екі қатарлы;
- екі қатарлы тікбұрышты;
- біржақты.
5.3 Екі жақты қозғалатын көшелердегі және жолдардағы қарама-қарсы қозғалыстың
жолақтары кең бөлгіш жолақпен бөлінгенде, жарықтандыру мақсаттары үшін қозғалыс
жолақтарын бір-бірінен жеке қарастыру керек. Екі жақты қозғалысты көшенің немесе
жолдың ені шағын болғанда біржақты қозғалысты көшеге арналған схемалар бойынша
көшенің (жолдың) жарықтандырылуын жобалауға жол беріледі.
5.4 Көшелердің және жолдардың айналмаларында біржақты орналасқан шырақтар,
әдетте, жолдың сыртқы жағында орналасуы тиіс. Айналманың сыртқы жағынан
орналастыру мүмкін болмағанда біржақты орналасқан тіректерді айналманың ішкі жағы
бойынша орналастыру керек.
5.5 Параллель жатқан жербетіндік жолдардың болуында жерүстіндік жолдарды
бойлай сыртқы жарықтандыру қондырғыларының орналасуы және түрі жерүстіндік жол
конструкциясының типіне байланысты таңдап алынуы тиіс.
5.6 Үйінді арқылы төселген жерүстіндік жол жағдайында техникалық-экономикалық
талдаудың негізінде сыртқы электрлік жарықтандыруды ұйымдастырудың келесі
схемаларының бірін таңдау керек:
- жолдардың әрқайсысын жеке жарықтандыру - шиеленіскен жарық ағындарын
болдырмау және қызмет көрсету үшін қатынауды қамтамасыз ету шартында;
7
- жолдар арасындағы кеңістікте тіректерді орнату - шырақтарды орнатудың минималды
биіктігіне және жарықтандырудың қамтамасыз етілетін деңгейлеріне қойылатын талаптарды
қанағаттандыру үшін жеткілікті биіктіктегі тіректерді пайдалаеу шартында;
- биік төбелер жағдайында немесе тіректерді жолдар арасындағы кеңістікке орнату
мүмкіндігін болдырмайтын тіреуші қабырғаларды орнату жағдайында жербетіндік
жолдардың сыртқы жағына тіректерді орнату;
- жерүстіндік жол деңгейінде орнатылған тіректерге шырақтарды пайдалану. Екі
жолды жарықтандыру үшін жерүстіндік жолды жарықтандыратын шырақтар жеткіліксіз
болғанда, қосымша шырақтар жербетіндік жолды жарықтандыруға арналған тиісті
биіктікте жерүстіндік жолды жарықтандыру тіректеріне орнатылуы тиіс.
а) көшенің осі бойынша екі қатарлы тікбұрышты, б) екі қатарлы тікбұрышты; в) шахмат
тәртібіндегі екі қатарлы; г) біржақты; д) құрама; е) осьтік бойлық
1-сурет - Көшелердің және жолдардың тік учаскелерін бойлай сыртқы электрлі
жарықтандырудың шырақтарын орналастыру схемаларының схема түріндегі
көрінісі
8
5.7 Эстакада бойынша салынған және эстакадаға жақын және (немесе) ішінара оның
астынан өтетін оған параллель жербетіндік жолдарға ие жерүстіндік жол жағдайында,
келесі шартта эстакаданың астына шырақтарды орнату арқылы жербетіндік жолды
жарықтандыруды қамтамасыз етуге жол беріледі:
- жүргінші бөлігінің үстіне шырақтарды орнатудың минималды биіктігіне
қойылатын талаптарды қадағалау;
- эстакаданың арқалықтарынан және тіректерінен түсетін көлеңкені болдырмау.
Жерүстіндік жолды жарықтандыруды, әдетте, жербетіндік жолды бойлай орналасқан
шырақтардың көмегімен ұйымдастыру керек. Осындай жарықтандыру жеткіліксіз болғанда
немесе мүмкін болмағанда шырақтарды сонымен қатар эстакадаға орналастыру керек.
5.8 Көшелерді және жолдарды бойлай орнатылатын сыртқы электрлі жарықтандыру
тіректерін орнату желісі жүргінші бөліктің конфигурациясын қайталауы тиіс. Тіректерді
орнату схемасының кез келген өзгерістері жүргінші бөлік конфигурациясының
өзгерістерімен визуалды байланысуы тиіс және минималды көлденең арақашықтық
1кестеде көрсетілген минималды арақашықтықтардан кем болмауы тиіс.
1-кесте - Жүргінші бөліктің шетінен сыртқы электрлі жарықтану тірегінің
сыртқы бетіне дейінгі минималды көлденең арақашықтық
Жүргінші бөлік бойынша
Жүргінші бөліктің шетінен сыртқы электрлік
қозғалыстың есептік
жарықтандыру тірегінің сыртқы бетіне дейінгі
жылдамдығы, км/с
минималды көлденең арақашықтық, м
50
0,8
80
1,0
100
1,5
120
1,5
Кеңістікті тығыз болу себебіне байланысты
1-кестеде көрсетілген минимал
қашықтықтықты сақтау мүмкін болмағанда, көлік құралының басып кету жағдайында
тіреулерді қорғау бойынша қосымша іс-шараларды бір уақытта қабылдай отырып, аталған
қашықтықты азайтуға рұқсат етіледі.
5.9 Әртүрлі типтегі бір деңгейлі қиылыстарда сыртқы жарықтандыру шырақтарын
орналастырудың типтік схемалары Б қосымшасында келтірілген.
5.10 Күрделі қиылыстарда, әсіресе қисық сызықты жолдардың (көлденең немесе тік
жоспарда) қиылыстарында және айналма радиустарының өзгеруімен қиылыстарда күрделі
конфигурациялармен кронштейндерді пайдаланудан сақтану керек. Біркелкі көтерілетін
тік сызықты кронштейндерді, көп мүйізді қысқа кронштейндермен тіректердің аз санын,
шырақтардың жоғары діңгекті орналасуын немесе шиеленіскен жарық ағындары және көз
қарықтыру проблемаларын жою үшін басқа да техникалық шешімдерді пайдалануға кеңес
беріледі.
5.11 Орталық аралдың диаметрі 20 м-ден кем және шеңберлі жүргінші бөліктің ені
9 м-ден кем болатын шеңберлі қиылыстарды, әдетте, бірнеше шырақтары бар
жарықтандырудың бір тірегін аралдың орталығына орналастырып жарықтандыру керек.
9
Арал өлшемі немесе шеңберлі жүргінші бөліктің ені үлкен болғанда, әдетте, шырақтарды
қиылысу периметрі бойынша орнату керек. Шеңберлі жүргінші бөліктің 15 м асатын енінде
жарықтандырудың біркелкілігін қамтамасыз ету үшін шеткі шырақтарға қосымша орталық
бөлгіш аралға жарықтандырудың қосымша тіректерін орнатуға жол беріледі.
Орталық аралға жарықтандыру тіректерін орналастырған кезде автокөліктің
жарықтандыру тіректерімен ықтимал соқтығысу салдарларын болдырмау немесе
жұмсарту бойынша шараларды қабылдау керек: қорғаныстық кедергілерді орнату немесе
тез бұзылатын немесе энергия жұтатын тіректерді пайдалану.
Шеңберлі қиылыстарда жарықтандыру тіректері қиылысқа өту жолына қарсы
орталық бөлгіш аралға орналастырылмауы тиіс.
5.12 Шырақтарды орналастыру схемасын шиеленіскен алаңдардан бастап жетілдіру
керек, содан кейін шиеленіскен алаңдарға жалғасып жатқан жолдардың учаскелері үшін
схеманы әзірлеуді жалғастыру керек.
5.13 Қиылыстардағы бөлгіш аралдардың және қауіпсіздік аралдарының аймағы
есептеген кезде шиеленіскен алаңның бір бөлігін әрдайым құрауы тиіс. Шеңберлік шағын
қиылыстардың орталық аралдары тек жол белгісімен, күмбезбен немесе жол жиегінің
тасымен белгіленгендігіне тәуелсіз, шиеленіскен аймаққа әрдайым қосылуы тиіс.
5.14 Шиеленіскен алаңға жалғасып жатқан аймақтарды жарықтандыру әдісін келесі
түрде таңдау керек:
- шиеленіскен алаңға жалғасып жатқан тротуарлардың немесе веложолдардың
болмауында шиеленіскен алаңның айналасындағы аймақтарды жарықтандыру үшін
арнайы шараларды қабылдау талап етілмейді;
- шиеленіскен алаңға жалғасып жатқан тротуарлар бойынша жаяу жүргіншілер аз
қозғалатын болса, шиеленіскен алаңның айналасындағы аймақтарды жарықтандыру үшін
арнайы шараларды қабылдау талап етілмейді;
- шиеленіскен алаңға жалғасып жатқан қарқынды қозғалысты тротуарлар болғанда
тротуарлар үшін талап етілетін жарықтандыруды қамтамасыз ету керек немесе
тротуарларды шиеленіскен алаңның релевантты аймағына қосу керек;
- шиеленіскен алаңға жалғасып жатқан веложолдар, соның ішінде жаяу жүргінші
пайдаланатын жолдармен үйлескен веложолдар болғанда веложолдар үшін талап етілетін
жарықтандыруды қамтамасыз ету немесе веложолды шиеленіскен алаңның релевантты
аймағына қосу керек.
5.15 Жүргінші бөлікпен бір деңгейдегі жолаушы өтпелерін жарықтандыру
шырақтарын жаяу жүргінші өтпесінің оң жағында шахмат схемасы бойынша орналастыру
керек. Бір деңгейлі жаяу жүргінші өтпелерін жарықтандыру үшін жүргінші бөлікті
жарықтандыру түсінен ерекшеленетін түсті жарықтандыруды пайдалану ұсынылады.
5.16 А және Б санатындағы көшелер мен жолдар арқылы бір деңгейлі жаяу жүргінші
өтпелерінде қиылысатын жүргінші бөлікті жарықтандыру нормасымен салыстырғанда
жарықтылық деңгейінің кем дегенде 1,5 есе жоғарылауын қамтамасыз ететін жобалық
шешімдерді пайдалану қажет:
- сыртқы жарықтандыру шырақтарын орнату қадамын азайту;
- қосымша немесе одан асатын қуатты жарықтандырғыш аспаптарды орнату;
- өтпеде ашық түсті жабынды пайдалану және т.с.
10
5.17 Аллеяларда және жаяу жүргінші жолдарында тіректерді жаяу жүргінші
бөлігінен тыс орналастыру керек. Тәжді шырақтары немесе жарықты кешендері бар
тіректерді жаяу жүргіншілерге арналған бөліктің ені 10 м дейін болғанда бір жақты схема
бойынша, ал ені үлкен болғанда - екі қатарлы тікбұрышты немесе шахматты схема
бойынша орналастыруға кеңес беріледі. Тіректерді біркелкі емес орнатуға, сонымен қатар
егер орнату үшін орташа есеппен жарықтылықтың нормаланатын деңгейі қамтамасыз
етілетін болса және орташаға максималды жарықтылықтың қатынасы екі еседен асырмай
ұлғаятын болса, қабылданған сәулеттік шешімге байланысты тіректерге шырақтарды
бекіту биіктігінің өзгерісіне жол беріледі.
5.18 Жалпы қолданыстағы әуелік электр торабымен көшелерде сыртқы
жарықтандыру шырақтарын әдетте электр торабының сымдарынан жоғары немесе
сымдардың деңгейінде тіректің басқа жағына орнатылатын кронштейндерде осы желінің
тіректеріне орналастыру керек.
Шырақтың шетінен жалпы қолданыстағы желінің таяу маңдағы сымдарына дейін
жоспардағы арақашықтық кем дегенде 0,6 м болуы тиіс.
5.19 Трамвай немесе троллейбус жүретін көшелерде шырақтарды, әдетте,
электрлендірілген көліктің түйіспелік желісінің тіректеріне орналастыру керек.
5.20 Инженерлік құрылыстардағы (көпірлердегі, жол өтпелеріндегі, эстакадалардағы
және т.с.с.) сыртқы жарықтандыру тіректерін инженерлік құрылыстың көтергіш
элементтеріне бекітілетін болат станиналардағы қоршаулардың жармасына немесе
шентемірлерге орнату керек.
5.21 Бірінші рет орналастырған кезде сыртқы жарықтандыру қондырғыларының
тіректерін жарықтандырылатын көшені бойлай мүмкіндігінше ағаштардың жапырақтарын
елеулі түрде кесу талап етілмейтіндей түрде орнату керек. Ағаштарды бойлап отырғызу
жоспарланып отырған көшелердің жаңа құрылысында көгалдандыру жобасын әзірлеуді
сыртқы электрлі жарықтандыруды жобалағаннан кейін жүзеге асыру керек.
5.22 Көшелердің, жолдардың және алаңдардың жүргінші бөлігін жарықтандыру
үшін консольдік шырақтарды, әдетте, деңгейжиекке 15º бұрышпен орнату керек.
Жүргінші бөлігінің ені 21 м асатын көшелерде шырақтарды екі қатарлы шахматтық
немесе екі қатарлы тікбұрышты схема бойынша орналастырған кезде олардың көлбеу
бұрышын 30º аспайтынға дейін ұлғайтуға жол беріледі.
5.23 Сұйық атмосфералық жауын-шашынның орташа мөлшері жылына 600 мм
асатын қалалық елдімекендерде сағатына
1000 көлік бірлігінен асатын қозғалыс
қарқындылығымен А және Б санатты көшелерді және жолдарды жарықтандыру
жобаларында келесілерді қарастыра отырып, дымқылды жол жабындарының жарықты
шағылыстыру ерекшеліктерін ескеру керек:
- жарықтың жартылай кең таралуымен немесе жарықтың максималды күшін 60º
асырмай бағыттаумен кең таралуымен шырақтарды қолдану, егер жүргінші бөлігі енінің
шырақтарды орнату биіктігіне қатынасы оларды біржақты орналасуында 0,5 асатын болса
және екі қатарлы орналастыру кезінде 1,5-тен асатын болса;
- шырақтарды айналмаларға жолдың сыртқы жағынан ғана орналастыру;
- тіректердің цоколь бөлігін ақ бояумен бояу.
11
Егер сұйық жауын-шашынның мөлшері жылына
700 мм асатын болса, ал
көрсетілген санаттағы көшелер мен жолдар бойынша қозғалыстың қарқындылығы
сағатына 2000 көлік бірлігінен асатын болса, көрсетілген шараларға қосымша, әдетте,
түнгі уақытта жарық көзінің
50% дейін қамтамасыз ету үшін тіректе екі шамды
шырақтарды орнатуды қарастыру керек.
5.24 Сыртқы электрлі жарықтандырудың шырақтарын орнату биіктігін таңдау
кезінде техникалық және экономикалық аспектілерді ғана емес, сондай-ақ күндізгі
уақыттағы сыртқы түрін де ескеру керек:
- тіректің және шырақтың биіктігі, әдетте, көрші ғимараттардың биіктігінен аспауы тиіс;
- жарықтандырғыш конструкцияның беріктігін және сенімділігін қамтамасыз ететін
минималды көлденең қиманың консольдық кронштейндерді және жарықтандырғыш
тіректерді мүмкіндігінше таңдау керек.
5.25 Көп қабатты автотұрақтардың ашық жоғарғы деңгейлерін сыртқы электрмен
жарықтандыруды жобалау кезінде күндіз жарықтандырғыш қондырғы элементтерінің
және түнде деңгей жиек сызығының үстінде жарық көздерінің визуалды басымдылығынан
сақтану керек.
Көп қабатты автотұрақтың ашық жоғарғы деңгейінің шегі периметрдің және
жақтаулардың жарықтандырылуымен анық бөліп көрсетілуі тиіс. Жарықтандырғыш
қондырғылар конструкцияларын және шырақтарды орналастыру нүктелерін таңдау кезінде әрі
қарай пайдалану процесінде қызмет көрсету үшін оларға қатынауды ескеру керек.
6 ТҰРҒЫН АУДАНДАРДЫҢ АУМАҚТАРЫН СЫРТҚЫ ЭЛЕКТРЛІК
ЖАРЫҚТАНДЫРУ ҚОНДЫРҒЫЛАРЫН ЖОБАЛАУ
6.1 Ықшам аудандардың аумақтарындағы көшелерді, жолдарды және алаңдарды
жарықтандыруды, әдетте, тіректерге немесе арқандарға орнатылған шырақтармен орындау
керек.
Ықшам
аудандардың
аумақтарындағы
тротуарларды-кіреберістерді
жарықтандыруды ғимараттар кіреберістерінің күнқағарларының үстіне немесе
қабырғаларына орнатылған шырақтармен орындауға, егер бұл жағдайда келтірілген
жылдық шығындар тіректерге осындай шырақтарды орнатуға қарағанда жоғары болмаса,
сонымен қатар автокөтергіштердің көмегімен шырақтарға қызмет көрсету мүмкіндігі,
шырақтардың жұмысын орталықтан басқару, тұрғын үй-жайлардың терезелеріне жарық
түсуді және төбеден қардың және мұздың құлауы кезінде шырақтардың зақымдалуын
болдырмау мүмкіндігі қамтамасыз етілгенде жол беріледі.
6.2 Тұрғын аудандардың сыртқы жарықтандыру қондырғыларымен тұрғын үйлердің
терезелеріне жарықтың түсуін шектеу мақсатында терезе бағытында жарық күшінің
шектеулі мәндерімен шырақтарды немесе экрандаушы торлармен немесе күнқағарлармен
шырақтарды қолдану керек.
6.3 Ықшам аудандардағы ішкі, қызметтік-шаруашылық және өрт сөндіру жолдарын,
автотұрақтарды, шаруашылық алаңдарды және қоқыс жинаушылар маңындағы
алаңқайларды жарықтандыруды, әдетте, тікелей немесе басым тікелей жарық
шырақтарымен орындау керек.
12
6.4 Аллеяларды, жаяу жүргіншілік және серуендеу жолдарын, сонымен қатар
саябақтарға, бақтарға, стадиондарға, көрмелерге, ауруханаларға, демалыс үйлеріне,
пансионаттарға, шипажайларға орталық кіру жолдарын жарықтандыруды, әдетте,
шашыраңқы немесе басым тікелей жарықты шырақтармен орындау керек.
Көпшілік ойын алаңдарын және эстрадалар, аттракциондар алдындағы алаңдарды
жарықтандыруды кеңінен жарық тарату шырақтарымен жүзеге асыру керек.
6.5 Спорттың түріне байланысты ашық спорттық құрылыстарды сыртқы электрлі
жарықтандыруға қойылатын талаптар спорттың түріне байланысты Ж қосымшасының
Ж.1-кестесінде келтірілген. Нормаланатын көрсеткіштер негізгі ойын аймағы
(тиісті
белгілеумен шектелген «алаңª қамтитын және мысалы, теннисте, волейболда, регбиде
ойыншылар пайдаланатын белгі айналасындағы қосымша аймақтар) үшін келтірілген
Ескертпе
- Ж қосымшасының Ж.1 кестесінің талаптары спорттық жарыстарға
қатысушылардың қажеттіліктеріне негізделген. Көрермендердің қажеттіліктерін қанағаттандыру
үшін сонымен қатар минималды тік жарықтылықты қамтамасыз ету қажет, ол көлденең
жарықтылықтың кем дегенде 30% құрауы тиіс.
Ашық спорттық құрылыстардың жарықтылығы деңгейлерін 2-кесте бойынша таңдап
алынған жарықтандыру класына сәйкес Ж қосымшасының Ж.1 кестесі бойынша таңдау
керек.
Көрермендер үшін жайлылықты қамтамасыз ететін ашық спорттық құрылыстардың
көрермендер аймағының жарықтылығы кем дегенде 10 лк құрауы тиіс.
2-кесте - Ашық спорттық құрылыстарды жарықтандыру класын таңдау
Өткізілетін жарыстардың деңгейі
Жарықтандыру класы
I 1)
II 2)
III 3)
Халықаралық және ұлттық
х
Аймақтық
х
х
Жергілікті
х
х
х
Жаттығулар
х
х
Дене шынықтыру, сауықтыру шаралары
х
Ескертпе:
1) Жарықтандыру класы I: бақылаудың үлкен әлеуетті арақашықтықтарымен сыйымдылығы
үлкен көрермендер аймағын талап ететін халықаралық және ұлттық чемпионаттар секілді жоғарғы
деңгейдегі жарыстар. Жоғары деңгейдегі спортшылардың жаттығуларын да осы класқа жатқызуға
жол беріледі.
2) Жарықтандыру
класы II: бақылаудың
орташа
әлеуетті
арақашықтықтарымен
сыйымдылығы орташа көрермендер аймағын талап ететін аймақтық немесе жергілікті клубтық
жарыстар секілді орташа деңгейдегі жарыстар.
3) Жарықтандыру класы III:әдетте, көрермендер аймағының болуын талап етпейтін
жергілікті жарыстар секілді төменгі деңгейдегі жарыстар. Жалпы дене жаттығуын, дене
шынықтырумен айналысуды және сауықтыру шараларын да осы жарықтандыру класына
жатқызады
13
6.6 Ашық спорттық құрылыстарды сыртқы электрлі жарықтандыруды жобалау
кезінде түрлі-түсті телевидениенің таратылымын және түрлі-түсті үлдірге жазуды жүзеге
асыру кезінде тігінен жарықтылыққа қойылатын талаптарды ескеру керек. Орташа тігінен
жарықтылық
(Еср)
2-суреттегі графикке сәйкес спорттың түріне және түсірілімнің
максималды арақашықтығына (d) байланысты анықталады. Спорт түрін топқа (А, В
немесе С) жатқызу Ж қосымшасының Ж.1-кестесінде көрсетілген.
А, В және С - Түсті телетаратылым үшін спорт түрлерінің топтары
2 сурет - Түсірілімнің максималды арақашықтығының функциясы ретінде
орташа тігінен жарықтылық
Негізгі камераның орналасу аймағымен шектесетін бүйірлік желіге қаратылған
немесе негізгі камераның бекітілген қалпына қаратылған жазықтықтардағы тігінен
жарықтандырудың біркелкілігі (Ев,мин/Ев,макс) 0,4-тен кем болмауы тиіс; мұнда Ев,мин -
минималды тігінен жарықтандыру, лк, және Ев,макс - максималды тігінен жарықтылық, лк.
Ойын аймағына қаратылған төрт жазықтықтағы тордың жеке алынған нүктесіндегі
тігінен жарықтанудың біркелкілігі (Ев,мин/Ев,макс) 0,3-тен кем болмауы тиіс.
Негізгі камераның әрбір орналасу аймағындағы (немесе негізгі камераның бекітілген
қалпында) орташа тігінен жарықтануға орташа көлденең жарықтанудың қатынасы 0,5-тен
кем болмауы және 2,0-ден азды құрауы тиіс.
Ойын алаңындағы көлденең жарықтанудың біркелкілігі (Ег,мин/Ег,макс) 0,5-тен кем
болмауы тиіс, мұнда Ег,мин
- минималды көлденең жарықтылық, лк, және Ег,макс
-
14
максималды көлденең жарықтылық, лк. Көлденең жарықтылықтың максималды градиенті
5 м-ге 25% аспауы тиіс.
7 СӘУЛЕТТІК ЖАРЫҚТАНДЫРУ ЖӘНЕ ЖАРЫҚТЫ ЖАРНАМА
ҚОНДЫРҒЫЛАРЫН ЖОБАЛАУ
7.1 Кешкі уақытта елдімекеннің көрікті сәулеттік-көркем келбетін құру үшін, әдетте,
сәулеттік объектілердің электрлік жарықтандырылуын қарастыру керек:
- ғимараттардың, құрылыстардың, жасыл көшеттердің және бұрқақтардың
ансамбльдері, алаңдарда және көшелерде, жағалауларда, саябақтарда және тұрғындардың
жаппай демалатын орындарында жарнама орнату;
- елдімекеннің ұлттық, сәулеттік-көркем және тарихи-мәдени ерекшеліктерін
сипаттайтын объектілері және жәдігерлері.
7.2 Ғимараттарды, құрылыстарды және оларға орнатылған жарықты жарнаманы
сәулеттік жарықтандыру бойынша шешімдер, әдетте, осы ғимараттардың, құрылыстардың
жобаларында қарастырылуы тиіс.
Ғимараттар және құрылыстар жобаларының құрылыс бөлігінде жарық аспаптарын,
электрконструкцияларды орнату және жарықтандырғыш торапты тарту үшін қажетті
төсеме бөлшектерді, қуыстарды және басқа құрылғыларды қарастыру керек.
7.3 Ғимараттардың және құрылыстардың сәулеттік жарықтандырылуы үшін
жарықтандырудың келесі тәсілдерін қолданады:
- ғимараттың немесе құрылыстың барлық қасбетін немесе ғимараттың жекелеген
элементтерін немесе бөліктерін біркелкі жарықтандыру;
- құрама
(қасбетті біркелкі және ғимараттың жекелеген элементтерін күшейте
жарықтандыру);
- шыныланған жарық қуыстары арқылы қаралатын үй-жайларды ішкі
жарықтандыруды берілген бағдарлама бойынша қосумен ғимараттың қасбетінде белгілі
бір жарықты суретті түзу;
- сәндік қабырғалық көше шырақтарымен белгілі бір жарықты нақышты түзу.
7.4 Бұрқақта, әдетте, су ағындарын, судың бетін, мүсінді және бұрқақтың жекелеген
сәулеттік элементтерін жарықтандыру керек.
Тік немесе көлбеу ағындарды жарықтандыруды, әдетте, судың астында тікелей
қондырмада орналасқан
жарық күшінің шоғырландырылған қисығымен
жарықтандырғыш аспаптармен жүзеге асыру қажет. Төмен түсетін көлбеу ағындарды
жарықтандыруды ағынның құлдилау аймағында орналасқан жарық күшінің косинусты
немесе жартылай кең қисық сызықты жарықтандырғыш аспаптарымен жүзеге асыру
керек.
Жарықтандырғыш аспаптарды, әдетте, жасырын орналастыру керек. Бұрқақтың
жарықтандырылуы статикалық, динамикалық, бір түсті немесе көп түсті болуы және
сәулеттік-көркемдік мазмұнымен анықталуы тиіс.
7.5 Бұрқақтарды жарықтандыру үшін пайдаланылатын шырақтардың және
шамдардың жұмыс кернеуі 12 В аспауы тиіс. Бұрқақтар жарығының судың астына және
судың жанына орнатылған шырақтары ретінде МЕМСТ14254 бойынша IP68 қабықшаның
15
қорғаныш дәрежесімен саңылаусыз галогенді шырақтарды, жарық диодты және
оптикалық талшықты шырақтарды пайдалану керек.
Бұрқақтар жарығының электр тартылымы токтың жылыстауы бойынша автоматты
үзгіш жүйесімен жабдықталуы тиіс.
Бұрқақтарда және бассейндерде жарықандырғыш аспаптарды монтаждау үшін АПВ,
АППВ және АПРН маркалы арнайы кабельдерді ғана пайдалану керек. Ашық тартылым
су жұқтырмайтын саңылаусыз шинада болуы тиіс. Жерге төселетін электр тартылым
шіруге төзімді болуы тиіс.
7.6 Жарықты жарнама қондырғыларын жобалау қабылданған жарық шешімінің
қағидасына сәйкес жүзеге асырылуы тиіс:
- ашық жарық көздерінен алынған жазбамен немесе көркем суретпен қондырғылар
үшін жарық көздері ретінде әдетте, газ жарықты түтіктерді және қыздыру шамдарын
пайдаланады;
- ішінен жарықтандырылатын жарық сейілткіш материалдан жасалған беткі бетімен
транспаранттық қондырғылар үшін жарық көздері ретінде, әдетте, газ жарықты түтіктерді,
люминесценттік шамдарды немесе қыздыру шамдарын пайдаланады.
7.7 Қараушылардың көзін қарықтырмауы үшін афишаларды және жарнамалық
қалқанды жарықтандыру үшін пайдаланылатын жарықтандырғыш аспаптар сәйкес келетін
қорғау бұрышына ие болуы немесе экрандаушы торлармен жабдықталуы тиіс.
8 СЫРТҚЫ ЖАРЫҚТАНДЫРУ ҚОНДЫРҒЫЛАРЫН ЖАРЫҚ ТЕХНИКАЛЫҚ
ЕСЕПТЕУ
8.1 Жалпы ережелер
8.1.1 Әртүрлі мақсаттағы алаңдарды сыртқы жарықтандыру қондырғыларын жарық
техникалық есептеу ауданның сәйкес функционалды аймақтарында нормаланатын
шамалардың қамтамасыз етілуін ескере отырып жүргізілуі тиіс.
Жарықтандыру және айқындылық нормаларын ҚР ҚН 4.04-04 сәйкес қабылдау
керек.
8.1.2 Көше-жол торабын сыртқы электрлік жарықтандыру қондырғыларын жарық
техникалық есептеу кезінде негізгі есептік параметрлер болып табылады:
- жол жабыны айқындылығының таратылуы;
- жол жабынының орташа айқындылығы;
- айқындылықтың жалпы біркелкі таралуының коэффициенті;
- айқындылықтың бойлық таралу білкелкілігінің коэффициенті;
- жол жабынының көлденең жарықтылығының таралуы;
- жол жабынының орташа жарықтылығы;
- жарықтылықтың жалпы біркелкі таралуының коэффициенті;
- шағылыстырғыш әрекеттің көрсеткіші;
- айқындылықты шектік өсіру.
8.1.3 Жаяу жүргінші кеңістіктерін сыртқы электрлі жарықтандыру қондырғыларын
жарық техникалық есептеу кезінде негізгі есептік параметрлер болып табылады:
16
- жол жабынының көлденең жарықтылығының таралуы;
- жол жабынының орташа көлденең жарықтылығы;
- жартылай цилиндрлі жарықтылықтың таралуы;
- минималды жартылай цилиндрлі жарықтылық.
8.1.4 Сыртқы электрлік жарықтандыру қондырғыларын жарық техникалық есептеу
кезінде көшеге түйісетін үйлердің қабырғалары бойынша негізгі есептік параметрлер
болып табылады:
- қабырғаларда тігінен жарықталудың таралуы,
- максималды тігінен жарықтылық.
8.1.5 Сыртқы электрлік жарықтандыру қондырғыларының жарық техникалық есебін
қондырғылардың (шырақтары бар қондырғылар немесе прожекторлық қондырғылар)
типіне байланысты орындау керек.
8.1.6 Сыртқы электрлі жарықтандыру қондырғысымен қамтамасыз етілетін
жарықтылықтың және айқындылықтың деңгейлерін анықтау орында өткізілетін өлшеулер
арқылы жүзеге асырылуы тиіс.
8.2 Шырақтары бар сыртқы электрлі жарықтандыру қондырғыларының
жарық техникалық есебі
8.2.1 Шырақтармен сыртқы электрлі жарықтандыру қондырғыларының жарық
техникалық есебін нүктелі әдіспен және жарық ағынын пайдалану коэффициентінің
әдісімен жүзеге асыруға жол беріледі.
8.2.2 Шырақтармен сыртқы электрлі жарықтандыруды жарық техникалық есептеу
үшін бастапқы деректер болып келесілер қызмет етеді:
- нормалармен берілетін минималды немесе орташа жарықтылық;
- жарық көзінің және шырақтың типі;
- көзді қарықтыратын әсер шектеулерімен және жобаланатын объектінің нақты
шарттарымен байланысты басқа түсініктермен анықталатын шырақ қондырғысының
биіктігі.
8.2.3 Шырақтарды орнатудың берілген шарттары кезіндегі жарықтылық есебі
(тіректердің типі, ілу тәсілі және биіктігі) шырақтарды орнату қадамын анықтауға және
олардың санын таңдауға әкеледі.
Шырақтарды орнату қадамын, әдетте, шамдардың қуаттылығына байланысты
анықтайды. Мүмкін болатын бірнеше нұсқадан жарықтандыру сапасына қойылатын
талаптарды ескере отырып, әлдеқайда тиімді нұсқаны таңдау керек.
8.3 Сыртқы электрлі жарықтандырудың прожекторлы қондырғыларының
жарық техникалық есебі
8.3.1 Сыртқы электрлі жарықтандырудың прожекторлық қондырғыларын жарық
техникалық есептеу мәні болып табылады:
- жарықтанатын алаңқайдағы нормаланатын жарықтылықты құру үшін қажетті
прожекторлар санын анықтау;
17
- прожекторлық діңгектерді және прожекторларды орналастыру орындарын таңдау;
- жарықтанатын беттің үстіне прожекторларды орнату биіктігін анықтау;
- көлденең жазықтықта бұрылу бұрыштарын және прожекторлардың тік жазықтықта
оңтайлы көлбеу бұрыштарын анықтау.
8.3.2 Сыртқы электрлі жарықтандырудың прожекторлық қондырғыларының жарық
техникалық есебін жарық ағынын пайдалану коэффициентінің әдісімен, нүктелік әдіспен
және үлестік қуаттылық бойынша жүзеге асыруға жол беріледі.
8.3.3 Прожекторлық сыртқы электрлі жарықтандыру жобасының техникалық-
экономикалық негізделу кезеңінде бағдарлаушы есептер үшін есепті жарық ағынын
пайдалану коэффициенті әдісімен немесе үлестік қуаттылық әдісімен жүргізуге кеңес
беріледі.
Прожекторлық сыртқы электрлі жарықтандыру жобасының жарық техникалық
бөлігін егжей-тегжейлі әзірлеуді нүктелі әдіспен жүзеге асырады.
8.3.4 прожекторларды орнату биіктігін таңдауды көзді қарықтыру әсерін шектеу
шарттарынан жүзеге асырылады. Прожекторды және көлбеу орналасқан прожектор типтес
шырақты орнатудың минималды жол берілетін биіктігі Н, м, келесі формула бойынша
анықталады:
I
max
Н
,
(1)
c
мұнда Imax - прожектор жарығының осьтік күші, кд;
с - 3-кестеге сәйкес нормаланатын жарықтылыққа байланысты таңдап алынатын
коэффициент.
3-кесте - Нормаланатын жарықтылыққа байланысты (1) формула үшін с
коэффициенті
Нормаланатын
0,5
1,0
2,0
3,0
5,0
10,0
30,0
50,0
жарықтылық, лк
Коэффициент
100
150
250
300
400
700
2100
3500
мәні с
Ескертпе
- Бірнеше прожектор
(прожекторлық типтегі шырақтар) жарығының осьтік
күштерінің біркелкі бағытында кестеде келтірілген с коэффициентінің мәнін осы
прожекторлардың (прожектор типіндегі шырақтардың) санына бөлу керек
Жоғарыда көрсетілген шарт бойынша таңдап алынған прожекторлар
қондырғысының биіктігі қондырғымен қамтамасыз етілетін жарықтандыруға қойылатын
басқа талаптардың орындалуын қамтамасыз етуі тиіс (тік және көлденең жарықтылықтың
арақатынасы, жарықтылықтың біркелкілігі және т.с.с.).
18
8.3.5 Прожектор көлбеуінің оңтайлы бұрышы , град., көлденең бетті прожектормен
жарықтандырған кезде келесі формула бойынша анықталады:
2
2/3
  arcsin0,01
mn(ЕН
)
,
(2)
мұнда Е - жарықтылық (жарықтылыққа тең осы қисық сызық үшін), лк;
Н - прожекторды орнату биіктігі, м;
m, n
- көлденең және тік жазықтықтарда прожектордың сейілу бұрыштарына
байланысты болатын тұрақты және келесі формулалар бойынша анықталады:
2
m
sin
,
(3)
в
2/3

sin
2
tg
в
г
n
,
(4)
2Ф
мұнда βв, βг - сәйкесінше тік және көлденең жазықтықтарда прожектордың сейілу
бұрыштары, град.;
Ф - прожектор шамдарының жарық ағыны, лм.
Прожектор көлбеуінің оңтайлы бұрышы
, град., тік бетті прожектормен
жарықтандырған кезде келесі формула бойынша анықталады:
I
0
  arctg
,
(5)
2
ЕН
мұнда I0 - прожектор жарығының осьтік күші, кд.
8.4 Анықталған өлшеулерді жүргізу
8.4.1 Жарықтылықты және айқындылықты өлшеуді тура әдіспен
(сәйкесінше
люксметрмен және жарық өлшеуіштермен өлшеу) жүргізеді.
Жол жабыны бетінің айқындылығын жанама әдіспен өлшеуге жол беріледі (әрі
қарай орташаландырумен және қайта есептеудің тиісті коэффициенттерін пайдаланып
қайта есептеумен оның жеке қарапайым алаңқайларының жарықтылығын өлшеу арқылы).
8.4.2 Анықтайтын өлшеулер үшін есептік және өлшегіш нүктелердің торын және
есептік алаңын анықтау керек:
- көше-жол торабы, жаяу жүргіншілік кеңістіктер және ғимараттардың жарық
түсетін терезелері үшін - В қосымшасына сәйкес;
- ашық спорттық құрылыстар үшін - Г қосымшасына сәйкес.
8.4.3 Көшелердің, жолдардың, алаңдардың, жаяу жүргіншілік кеңістіктердің орташа
жарықтылығын жол жабынының есептік нүктелерінде өлшенген жарықтылықтың орташа
арифметикалық мәндері ретінде анықтайды.
8.4.4 Көшелік, сәулеттік, жарнамалық және витриналық жарықтандыруды қосқанда,
сыртқы электрлі жарықтандыру қондырғыларының барлық түрлерімен құрылатын
19
ғимараттардың терезелеріне жарық түсіру деңгейін өлшеген кезде терезенің сыртқы
бетіндегі орташа тік жарықтылықты есептік нүктелердегі өлшенген тік
жарықтылықтардың орташа арифметикалық мәні ретінде анықтайды.
8.4.5 Желінің кернеуі номиналды мәннен 5%-дан аса ауытқығанда жарықтылықтың
іс жүзіндегі мәнін Е , лк, келесі формула бойынша анықтайды:
U
ном
Е
Е
,
(6)
U
К(U
U
)
ном
ном
ср
мұнда Е - 8.4.3, 8.4.4 сәйкес есептелген жарықтылық, лк;
Uном - желінің номиналды кернеуі, В;
Uср
- өлшеудің басында желінің орташа арифметикалық кернеуі ретінде
анықталатын желі кернеуінің және өлшеу соңындағы желі кернеуінің орташа мәні, В;
К - келесілерге тең болып қабылданатын коэффициент:
- импульсты қорек блоктарымен жарық диодтар үшін - 0;
- сыйымдылықты балласттық кедергіні және электронды қосуды реттегіш
аппараттарды пайдаланған кезде люминесценттік шамдар үшін - 1;
- индуктивті балласттық кедергіні пайдалану кезінде люминесценттік шамдар және
доғалы сынаптық шамдар үшін - 2;
- металлгалогенді шамдар, сәулелендіргіш қоспалармен доғалы сынаптық шамдар,
жоғары қысымды натрийлі шамдар үшін - 3;
- көпірлік қосу схемаларымен жарық диодтар және қыздыру шамдары үшін - 4.
8.4.6 Жол жабынының орташа айқындылығы
8.4.3,
8.4.4,
8.4.5 сәйкес орташа
жарықтылыққа ұқсас анықталады.
8.4.7 Сыртқы электрлі жарықтандыру қондырғысы қатынасты қадағалау шартында
нормаларға сәйкес келеді:
Е0,9К
Е
,
(7)
з
н
мұнда Е - өлшенген жарықтылық (8.4.3, 8.4.4, 8.4.5 бойынша), лк;
Кз - қордың нормативтік коэффициенті;
Ен - нормаланатын жарықтылық, лк.
20
А қосымшасы
(міндетті)
Азаматтық қорғаныс талаптарын ескере отырып, сыртқы электрлі
жарықтандыруды жобалау ерекшеліктері
А.1 Сыртқы электрлі жарықтандыруды басқару жүйесі ішінара және толық сөндіру
режимінде сыртқы жарықтандыру қондырғыларын сөндіруге жол беруі тиіс.
Ескертпе - 1 Осы ережелер жинағында сыртқы электрлі жарықтандыруды жобалауға тікелей
қатысты ретінде жарықты таңбаланудың электрлі және жарық техникалық тәсілдері ғана
қарастырылады. Жарықты таңбаланудың технологиялық және механикалық тәсілдері
қарастырылмайды, өйткені технологиялық тәсіл осы ережелер жинағының қолданылу саласынан
тыс жатқан өндірістерге қолданылады, ал механикалық тәсіл сондай-ақ осы ережелер жинағын
қолдану саласына кірмейтін ішкі жарықтандыруды бүркемелеуге қолданылады.
Ескертпе - 2 Жарықты бүркемелеудің электрлі тәсілі сыртқы электрлі жарықтандыруды
(толық немесе ішінара) сөндіруге негізделеді. Жарықты бүркемелеудің жарық техникалық тәсілі
жарықтандыру деңгейін төмендетуге және жарықтандырғыш қондырғыларды бүркемелеуші
керек-жарақтармен жабдықтауға негізделеді.
Ескертпе - 3 Жарықты бүркемелеудің тәсілін немесе тәсілдер тіркесуін таңдау әзірленетін
нұсқаларды техникалық-экономикалық салыстыру негізінде әрбір нақты жағдайда жүргізілуі және
Азаматтық қорғаныстың жергілікті органдарымен келісілуі тиіс.
А.2 Ішінара қараңғылау режимінде:
- стадиондардың және көрмелердің (бүркемелеуші жарықтандыруды қоспағанда)
аумақтарын, сәулеттік жарық және жарықты жарнама қондырғыларын сыртқы электрлі
жарықтандыру қорек көздерінен немесе электр тораптарынан ажыратылуы тиіс, бұл
жағдайда олардың жергілікті қосылу мүмкіндігі болмауы тиіс;
- шарықтардың жартысына дейін сөндіру арқылы 0,4 кд/м2 орташа жарықтылықтың
әдеттегі режимінде немесе 4 лк және одан асатын орташа жарықтылықта нормаланатын
мәндермен көше-жол торабын, жаяу жүргінші кеңістіктерін, саябақтардың аумақтарын,
балалар, оқу, емдеу-сауықтыру мекемелерін және басқа объектілерді сыртқы
жарықтандыру деңгейлерін төмендету қамтамасыз етілуі тиіс. Бұл жағдайда екі қатар
орналасқан шырақтарды сөндіруге жол берілмейді;
-
0,2 кд/м2 орташа айқындылықтың немесе
2 лк және одан төмен орташа
жарықтылықтың нормаланатын шамаларымен көше-жол торабының, жаяу жүргіншілік
кеңістіктердің, автомобиль тұрақтарының (көлік қою орындарының) және ішкі қызметтік-
шаруашылық және өрт сөндіру жолдарының, сонымен қатар ауылдық елдімекендер
көшелерінің және жолдарының жарықтылығын төмендетуді қарастырмау керек;
- ғимаратқа және құрылысқа кіреберістердің үстіне орнатылатын сыртқы шырақтар,
әдетте, сөндірілмеуі тиіс.
А.3 Толық қараңғылау режимінде барлық сыртқы электрлі жарықтандыру сөндірілуі
тиіс
(бүркемелеуші жарықтандыруды қоспағанда) және автоматика құралдарымен
жарықтандыруды қосу мүмкіндігі болмауы тиіс.
21
А.4 Сыртқы жарықтандыруды басқару жүйесі және сыртқы жарықтандыру
қондырғыларының қабылданған жарық техникалық және электр техникалық шешімдері
өтуді қамтамасыз етуі тиіс:
- 16 сағ аспайтын уақыт бойы әдеттегі жарықтандырудан ішінара қараңғылау
режиміне;
- 3 минуттан асырмай ішінара қараңғылау режимінен толық қараңғылау режиміне.
А.5 Ішінара қараңғылау режимінде толық қараңғылауды енгізуге дайындықтың
аяқталуы қарастырылуы тиіс. Ішінара қараңғылау режимі қалалық және ауылдық
елдімекендердің, сонымен қатар ұйымдардың және кәсіпорындардың қызмет әрекетін
бұзбауы тиіс. Азаматтық қорғаныс сигналымен енгізгеннен кейін ішінара қараңғылау
режимі толық қараңғылау режимінің әрекет ету уақытынан басқа тұрақты әрекет етуі тиіс.
А.6 Бүркемелеуші жарықтандырудың сыртқы қондырғылары тұрғындарды
қорғаныстық құрылыстарға көшіру жолдарының қауіпті аймақтарында және оларға
кіреберістерде, сонымен қатар Азаматтық қорғаныстың қажеттіліктеріне сәйкес басқалай
орындарда қарастырылуы тиіс.
А.7 Азаматтық қорғаныстың инженерлік-техникалық шараларымен талап етілетін
бүркемелеуші жарықтандырудың сыртқы қондырғыларын қалыпты сыртқы
жарықтандыру желілерінің құрамында қарастырады, жекелеген желілерді қарастырмайды.
Бүркемелеуші жарықтандырудың сыртқы қондырғыларының құрамында қарастырады:
- жалпы бүркемелеуші жарықтандыру қондырғылары;
- жарықтық көрсеткіштер.
Ескертпе
- Жалпы бүркемелеуші жарықтандыру қондырғылары толық қараңғылау
режимінде жарықтандыру үшін арналған. Жарықты көрсеткіштер Азаматтық қорғаныс объектілері
туралы ақпарат үшін және аумақтарға, ғимараттардың бұрыштарына кіру жолдарын, шығатын
жолдарды және өту үшін бағдарларды белгілеу үшін орнатады.
А.8 Толық қараңғылау режимінде қолдану үшін арналған сыртқы бүркемелеуші
жарықтандыру шырақтары келесі талаптарды қанағаттандыруы тиіс:
- шырақтардың барлық жарық ағыны төменгі жартылай сфераға бағытталуы тиіс;
- шырақтармен түзілетін беттердің жарықтылығы 0,2 лк аспауы тиіс;
- шырақтар 15º -тан кем емес қорғаныстық бұрышқа және жылдамдығы 40 м/c дейін
болатын желдің әсерінен олардың қалпын өзгерту мүмкіндігін болдырмайтын қатты
бекітуге ие болуы тиіс.
Бүркемелеуші жарықтандыру үшін люминесцентті шамды шырақтарды, жоғары
қысымды газ разрядтық көздермен консольдық шырақтарды, тәжді шырақтарды
пайдалануға жол берілмейді. Бүркемелеуші жарықтандыру үшін қыздыру шамдарын және
жарық диодты шамдарды пайдалануға кеңес беріледі.
Бүркемелеуші жарықтандырудың сыртқы қондырғыларын есептеген кезде қордың
коэффициентін 1-ге тең қабылдау керек.
А.9 Сыртқы бүркемелеуші жарықтандыру шырақтарын олардың жарық ағыны
құрылымдардың қабырғаларына және басқа тік беттерге түспейтіндей етіп орналастыру
керек; айналы шағылысу сипатына ие беттердің жанына оларды орнатуға жол берілмейді.
22
А.10 Сыртқы жарықтандырудың диспетчерлік пункті Азаматтық қорғаныстың
басқару пунктімен тікелей телефон байланысына ие болуы тиіс. Қайталаушы байланыс
ретінде радиобайланысты қарастыру керек.
А.11 Жарықты бүркемелеудің инженерлік-техникалық шараларымен шартталған
елдімекендерді және жекелеген шаруашылық ету объектілерін сыртқы электрлі
жарықтандыру жүйесін қайта құрылымдауды жүргізу кезінде тұтынушыларды оңтайлы
топтандыру арқылы тұтынушыларды қоректендіретін, жұмысты жалғастыратын және оны
толық қараңғылау режимінде тоқтататын электр тораптарына бөліп жүзеге асыру керек
23
Б қосымшасы
(ақпараттық)
10 немесе 12 метрлік тіректерді пайдаланған кезде бір деңгейлі қиылыстарда
сыртқы жарықтандыру шырақтарын орналастырудың типтік схемалары
Б.1 Т-түріндегі қиылыстар
Б.1.1 Бас жолдың тік сызықты учаскесінде Т түріндегі қиылысқа шырақтарды
орналастырудың типтік схемасы Б.1-суретте көрсетілген.
1 - шырақтардың қалпы, 2 - бас жол, 3 - екінші дәрежелі жол, S - бас жолды бойлай сыртқы электрлі
жарықтандыру шырақтарын орнатудың есептік қадамы
Б.1-сурет - Бас жолдың тік сызықты учаскесіндегі Т түріндегі қиылыс
Б.1.2 Бас жолдың қисық сызықты учаскесінде (айналмасында) Т түріндегі қиылыс
үшін жобалық шешім Б.1-суретте көрсетілген қиылыс үшін қолайлы шешімнен
ерекшеленуі мүмкін.
Бас жолдың қисық сызықты учаскесінде (айналмасында) Т түріндегі қиылыста
шырақтарды орналастырудың типтік схемалары көрсетілген:
- Б.2а) суретінде - екінші дәрежелі жол бас жол айналмасының сыртқы жағынан
кіретін Т түріндегі қиылыс үшін;
- Б.2б) суретінде - екінші дәрежелі жол бас жол айналмасының ішкі жағынан кіретін
Т түріндегі қиылыс үшін.
24
1 - шырақтардың қалпы, 2 - бас жол, 3 - екінші дәрежелі жол, S - бас жолды бойлай сыртқы электрлі
жарықтандыру шырақтарын орнатудың есептік қадамы
Б.2-сурет - Бас жолдың қисық сызықты учаскелеріндегі (айналмаларындағы)
Т түріндегі қиылыстар
Б.1.3 Бас жолдың қарама-қарсы жақтарында шахмат тәртібінде орналасқан екі Т
түріндегі қиылыс
(Б.3-суреттегі Х және Y), Б.3-суретінде көрсетілгендей, бөлек
шиеленіскен аймақтар ретінде біріне-бірі тәуелсіз ретінде қарастырылуы мүмкін. Егер
қиылыстар бір-біріне жақын орналасса және бір шиеленісті аймақ ретінде
қарастырылатын болса, суретте көрсетілген А және Б шырақтары үшін ымыралы
шешімдер таңдап алынуы мүмкін.
Б.2 Қиылыстар
Қиылысқа шырақтарды орналастырудың типтік схемасы Б.4-суретте көрсетілген.
Суретте көрсетілген А шырақтары қиылыс арқылы өтетін немесе қиылыста бұрылатын
автокөлік құралдарын жарықтандыру үшін қызмет етеді.
25
1 - шырақтардың қалпы, 2 - бас жол, 3 - екінші дәрежелі жол, S - бас жолды бойлай сыртқы электрлі
жарықтандыру шырақтарын орнатудың есептік қадамы
Б.3-сурет - Шахматтық орналастырумен Т түріндегі қиылыстар
1 - шырақтардың қалпы, 2 - бас жол, 3 - екінші дәрежелі жол, S - бас жолды бойлай сыртқы электрлі
жарықтандыру шырақтарын орнатудың есептік қадамы
Б.4-сурет - Қиылыстар
26
Б.3 Y түріндегі қиылыстар
Б.3.1 Ү түріндегі қиылыстарда шырақтарды шахматты орналастырудың типтік
схемасы Б.5-суретте көрсетілген. Суретте көрсетілген А шырағы жүргінші бөліктің
конфигурациясын және екінші дәрежелі жолмен қозғалып келе жатқан автокөлік
құралдарын жарықтандырады.
Ескертпе - Екінші дәрежелі кең жолмен Ү түріндегі қиылыстағы қауіпсіздік аралында
немесе екінші дәрежелі жолдың шегіндегі бөлгіш аралда жарықтандыру тіректерін орнату
шырақтарды орнатудың артық үлкен қадамынан сақтану үшін қажет болуы мүмкін.
Оң жақтағы екінші дәрежелі жолмен Y
Сол жақтағы екінші дәрежелі жолмен Y
түріндегі қиылыс
түріндегі қиылыс
1 - шырақтардың қалпы, 2 - бас жол, 3 - екінші дәрежелі жол, S - бас жолды бойлай сыртқы электрлі
жарықтандыру шырақтарын орнатудың есептік қадамы
Б.5-сурет - Y түріндегі қиылыстар
Б.3.2 Бас жолдың бұрылысымен Y түріндегі қиылыс қисық сызықты учаске
(айналма) ретінде жарықтандырылуы мүмкін, бұл жағдайда шырақтар бас жолды бойлай
оның үздіксіз бөлігінде шырақтарды орнатудың есептік қадамына қатысты азайтылған
қадаммен сыртқы бордюр тасын бойлап бас жолға орналастырылуы тиіс. Бас жолдың
бұрылысымен Ү түріндегі қиылыста шырақтарды шахматпен орналастырудың типтік
схемасы Б.6 суретте келтірілген.
27
Ескертпе - Шырақтарды орнатудың есептік қадамын ұлғайтуға бармай, екінші дәрежелі
жолдың жарықтандырылуын қамтамасыз ету үшін кейбір жағдайларда шырақты ұзынырақ
кронштейнге немесе қауіпсіздік аралында немесе екінші дәрежелі жолдың шегіндегі бөлгіш аралға
орнатылған тірекке орнату талап етілуі мүмкін.
Сол жақта екінші дәрежелі жолмен
Оң жақта екінші дәрежелі жолмен бұрылысты
бұрылысты Y түріндегі қиылыс
Y түріндегі қиылыс
1 - шырақтардың қалпы, 2 - бас жол, 3 - екінші дәрежелі жол, S - бас жолды бойлай сыртқы электрлі
жарықтандыру шырақтарын орнатудың есептік қадамы
Б.6-сурет - Бас жолдың бұрылуымен Y түріндегі қиылыстар -
Б.4 Үшбұрышты аралдармен қиылыстар
Б.7 және Б.8 суреттерде екінші дәрежелі жол үшкір және доғал бұрышпен бас жолға
жақындаған кезде үшбұрышты аралдармен қиылыстарға шырақтарды орналастырудың
типтік схемалары көрсетілген.
28
1 - шырақтардың қалпы, 2 - бас жол, 3 - екінші дәрежелі жол, 4 - біржақты жалғастырғыш, 5 - аралдың
өлшеміне байланысты А және Б бөлек немесе бірлескен болуы мүмкін, 6 - аралдың өлшеміне байланысты В және Г
бөлек немесе бірлескен болуы мүмкін, S - бас жолды бойлай сыртқы электрлі жарықтандыру шырақтарын орнатудың
есептік қадамы
Б.7-сурет - Үшбұрышты аралдармен қиылыстар
1- шырақтардың қалпы, 2 - бас жол, 3 - екінші дәрежелі жол, 4 - А және Б бірін-бірі жоққа шығарушы болуы
мүмкін, бірақ Б нұсқасы басым болып табылады, 5 - В және Г аралдың өлшеміне байланысты бөлек немесе
біріктірілген болуы мүмкін, 6 - Д және Е аралдың өлшеміне байланысты бөлек немесе біріктірілген болуы мүмкін, S -
бас жолды бойлай шырақтарды орнатудың есептік қадамы
Б.8-сурет - Үшбұрышты аралдармен қиылыстар
29
Б.5 Қауіпсіздік аралдарымен немесе бөлгіш аралдармен қиылысулар
Бас жолда сол жаққа бұрылатын қозғалыс жолақтарымен және бөлгіш аралдармен
немесе қауіпсіздік аралдарымен қиылыста шырақтарды орналастырудың типтік схемасы
Б.9-суретте келтірілген.
1 - шырақтардың қалпы, 2 - бас жол, 3 - екінші дәрежелі жол
Б.9-сурет - Бас жолда солға бұрылыспен қозғалыс жолақтарымен және бөлгіш
аралдармен немесе қауіпсіздік аралдарымен қиылысу
Б.6 Шеңберлі қиылыстар
Б.6.1 Б.10- және Б.11-суреттерде қозғалыс бағыттарының әртүрлі санымен орталық
аралы бар шеңберлі қиылыстарда шырақтарды орналастырудың типтік схемаларының
мысалдары келтірілген.
30
Бөлгіш жолақтарсыз кіру жолдары
Бөлгіш жолақтармен және бөлгіш жолақтарсыз кіру жолдары
1 - шырақтардың орналасуы, 2 - орталық арал
Б.10-сурет - Орталық аралмен және үш кіру жолымен шеңберлі қиылыстар
31
1 - шырақтардың қалпы, 2 - орталық арал
Б.11-сурет - Орталық аралмен және төрт кіру жолдарымен шеңберлі
қиылыстар
Б.6.2 Б.12-суретте шеңберлі Т түріндегі қиылыста шырақтарды орналастырудың
типтік схемасының мысалы келтірілген.
32
1 - шырақтардың орналасуы, 2 - орталық арал
Б.12-сурет - шеңберлі Т түріндегі қиылыс
33
В қосымшасы
(ақпараттық)
Көше-жол торабын, жаяу жүргінші кеңістіктерін және ғимараттардың
терезелерін сыртқы электрлі жарықтандыру қондырғыларының анықтаушы
есептеріне арналған есептік нүктелер торын және есептік алаңын анықтау
В.1 Стандартты геометриялы объектілер үшін есептік алаң жолдың тік сызықты
көлденең полотносының бөлігі болып табылады, оның ені барлық жүргінші бөліктің (бір
жағына қарай жүргенде) еніне тең, ал ұзындығы осьтік желі бойынша жарықтандырғыш
аспаптарды орнатқан кезде орталығы бойынша немесе жолдың бір жағында орналасқан
шырақтарды орнату қадамына тең болып табылады. Жарықтандырғыш аспаптарды
орналастырудың шахматтық схемасы үшін жарықтылықты анықтау кезінде бақылаулық
учаскенің ұзындығы жүргінші бөліктің қарама-қарсы жақтарында орналасқан екі көрші
жарықтандырғыш аспаптар арасындағы арақашықтықтың жолдың бойлық осіне
проекциясымен анықталады. Көшелердің, жолдардың және алаңдардың орташа
жарықтылығын өлшеуге арналған есептік нүктелер келесі формула бойынша анықталатын
D, м, арақашықтықта шырақтарды орнатудың шектеулі қадамымен жол жабынының
учаскесінде біркелкі орналасуы тиіс:
D = S/N,
(В.1)
мұнда S - жарықтандырғыш аспаптарды орнату қадамы, м;
N - есептік нүктелер саны.
Есептік нүктелер саны кем дегенде 10 болуы тиіс. 30 м тең немесе одан үлкен
шырақтарды орнату қадамында есептік нүктелердің саны 10 құрауы тиіс. 30 м асатын
шырақтарды орнату қадамында есептік нүктелер арасындағы арақашықтық 3 м аспауы
тиіс. Есептік алаңдағы есептік нүктелердің таралуын В.1-суретке сәйкес қабылдау керек.
1 — жолдың шеті; 2 — есептік алаңдағы соңғы шырақ; 3 — есептік алаң; 4 — жолдың орталық
сызығы; 5 — есептік алаңдағы бірінші шырақ; x — есептік нүктелер; WL — жолақтың ені; N — есептік
нүктелер саны; d - көлденең бағыттағы есептік нүктелер қадамы; D - бойлық бағыттағы есептік
нүктелер қадамы; S - шырақтарды орнату қадамы
В.1-сурет - Көшелердің орташа жарықтылығын өлшеу кезінде есептік алаңда
есептік нүктелердің орналасуы
34
В.2 Көше-жол желісінің және жаяу жүргінші кеңістіктерінің орташа жарықтылығын
өлшеу кезінде есептік алаңның орналасуын В.2-сурет бойынша қабылдау керек.
1 — жолдың осі бойынша шырақтардың екі қатарлы тікбұрышты орналасуымен алты
жолақты жол; 2 — шырақтардың біржақты орналасуымен үш жолақты жол; 3 —
шырақтардың екі қатарлы тікбұрышты орналасуымен үш жолақты жол;
4 — шырақтардың екі қатарлы шахматтық орналасуымен үш жолақты жол; 5 —
шырақтардың біржақты орналасуымен екі жолақты жол; 6 — шырақтардың екі қатарлы
тікбұрышты орналасуымен екі жолақты жол; 7 — шырақтардың екі қатарлы шахматтық
орналасуымен екі жолақты жол
В.2-сурет - Көшелердің орташа жарықтылығын өлшеу кезінде есептік алаңның
орналасуы
В.3 Қиылыстағы көшелердің орташа жарықтылығын өлшеу кезінде есептік
нүктелердің орналасуын В.3-сурет бойынша қабылдау керек. D есептік нүктелерінің
қадамын 3 м-ден 5 м дейін тең қабылдау керек.
35
- есептік нүкте
- шырақ
В.3-сурет - қиылыстағы көшелердің орташа жарықтылығын өлшеу кезінде
есептік нүктелердің орналасуы
В.4 Айналма орындарында көшелердің жарықтылығын өлшеу кезінде есептік
нүктелердің орналасуын В.4-сурет бойынша қабылдау керек. D есептік нүктелердің
қадамын 3 м-ден 5 м дейін тең қабылдау керек.
- есептік нүкте
- шырақ
В.4-сурет - Айналма орындарында көшелердің орташа жарықтылығын өлшеу
кезінде есептік нүктелердің орналасуы
В.5 Тік жарықтылықты
(терезе жарығының деңгейін) өлшеу кезінде терезенің
сыртқы бетінде есептік нүктелердің орналасуын В.5-сурет бойынша қабылдау керек.
36
Есептік нүктелерді терезенің сыртқы бетіне орналастырады.
Есептік нүктелердің саны әрбір өлшенетін терезе үшін бестен кем болмауы тиіс.
- есептік нүкте
В.5-сурет - Тік жарықтылықты (терезелер жарығының деңгейін) өлшеу кезінде
терезенің сыртқы бетінде есептік нүктелердің орналасуы
В.6 Көше-жол торабының және жаяу жүргінші кеңістіктерінің жол жабынының
орташа айқындылығын тікелей әдіспен өлшеу кезінде есептік алаңның және есептік
нүктелердің орналасуын В.1 және В.2 суреттері бойынша орташа жарықтылықты өлшеуге
ұқсас қабылдау керек. Бұл жағдайда өлшеулердің бағытын есептік алаңдағы бірінші
шырақтан (В.1-суреттегі «5ª) есептік алаңдағы соңғы шыраққа (В.2-суреттегі «2ª) етіп
қабылдайды.
37
Г қосымшасы
(ақпараттық)
Ашық спорттық құрылыстарды сыртқы электрлі жарықтандыру
қондырғыларының анықтаушы есептері үшін есептік нүктелер торын және есептік
алаңды анықтау
Г.1 Есептік алаң жарыс өткізіліп жатқан спорттың түрі (түрлері) бойынша ашық
спорттық құрылыстың типіне байланысты анықталады. Спорттың түрлері бойынша
есептік алаңның есептері Г.1-кестеде келтірілген. Велотректер жағдайында есеп Г.2-
суретте көрсетілгендей, трек ұзындығының төрттен бірінде жүргізіледі.
Г.1-кестесі - Есептік алаңның өлшемдері және спорттың түрлері бойынша
есептік нүктелердің саны
Спорттың түрі
Есептік алаң, м 1)
Есептік нүктелер саны
1)
ұзындығы
ені
ұзындығы
ені
бойынша
бойынша
Баскетбол:
- негізгі ойын аймағы
28
15
13
7
- жалпы аудан
32
19
15
9
Жүгіру (жүгіріс және кросс)
- 2)
4
11
3
Бобслей
50
1,5
17
3
Веложарыстар:
- ұзындығы 250 м трек
62,5
4,3-тен
17
3
4,75 дейін
- ұзындығы 333,3 м трек
83,33
4,3-тен
19
3
4,75 дейін
Судағы спорт түрлері:
- суға секіру
15
10,5
11
9
- жүзу
25-тен 50
17-ден 22
13-тен 17
7-ден 9
дейін
дейін
дейін
дейін
- су полосы
20-дан 30
15-тен 20
13
9
дейін
дейін
- синхронды жүзу
25
15
13
7
Волейбол
- I, II, III жарықтандыру кластары
24
15
13
9
- I класс үшін балама
34
19
15
9
Гандбол:
- негізгі ойын аймағы
40
20
15
7
- жалпы аудан
44
27,5
15
9
Тау шаңғысы
-
-
11
5
38
Г.1-кестесі - Есептік алаңның өлшемдері және спорттың түрлері бойынша
есептік нүктелердің саны (жалғасы)
Спорттың түрі
Есептік алаң, м 1)
Есептік нүктелер саны
1)
ұзындығы
ені
ұзындығы
ені
бойынша
бойынша
Кёрлинг:
- үй
5
4,3
9
7
- алаң
38,5-тен
4,3-тен
15
3
46,5 дейін
4,75 дейін
Коньки тебу спорты (классикалық
және шорт-трек):
- шорт-трек
50
6
17
3
- 400 м
100
8
21
3
Жеңіл атлетика (барлық түрлері):
- трек 400 м
100
4,9-дан 9,8
21
3
дейін
- алаң
150
80
23
13
Шаңғы жарысы
- 2)
4
11
3
Нетбол:
- негізгі ойын аймағы
30,5
15,3
13
7
- жалпы аудан
37,5
22,5
15
9
Арқан тарту
-
-
-
13-тен 15
дейін
Трамплиннен секіру: 3)
- түсу аймағы
-
-
5
1
- қону аймағы
-
-
11
5
Регби:
- негізгі ойын аймағы
144
69
23
11
- жалпы аудан
154
79
23
11
Шана спорты
50
1,5
17
3
Теннис
36
18
15
7
Фристайл
-
-
11
5
Футбол:
- негізгі ойын аймағы
100-ден
64-тен 75
19-дан 21
13-тен 15
110 дейін
дейін
дейін
дейін
- жалпы аудан
108-ден
72-ден 83
21
13-тен 15
118 дейін
дейін
дейін
Көгалдағы хоккей:
- негізгі ойын аймағы
91,4
5
19
11
- жалпы аудан
101,4
63
21
13
39
Г.1-кестесі - Есептік алаңның өлшемдері және спорттың түрлері бойынша
есептік нүктелердің саны (жалғасы)
Спорттың түрі
Есептік алаң, м 1)
Есептік нүктелер саны
1)
ұзындығы
ені
ұзындығы
ені
бойынша
бойынша
Допты хоккей (бенди):
- негізгі ойын аймағы
100
60
21
13
- жалпы аудан
110
64
21
13
Шайбалы хоккей
60
30
17
9
Ескертпе - Кестеде стандартты өлшемдегі құрылыстар үшін есептік ауданның өлшемдері
келтірілген
____________
1) Егер басқалай көрсетілмесе, есептік ауданның параметрлері және торлар тиісті
белгілеумен шектелген «ойын алаңынª және мысалы, теннисте, волейболда, регбиде
ойыншылармен пайдаланылатын белгілеудің айналасындағы қосымша аймақтарды
қамтитын
«негізгі ойын аймағыª үшін келтірілген. Спорттың кейбір түрлері үшін
сонымен қатар жоғарыда анықталған «негізгі ойын аймағынª және қауіпсіздік мақсаттары
үшін қажетті «негізгі ойын аймағыныңª айналасындағы қосымша кеңістікті қамтитын
«жалпы ауданª үшін параметрлер көрсетілген.
2) Есептік алаңның ұзындығын шырақтардың тіректері арасында қабылдайды.
3) Ұзындығы бойынша есептік тордың нүктелері арасындағы арақашықтық түсу
аймағы үшін 2 м немесе одан азды, қону аймағы үшін 5 м немесе одан азды құрауы тиіс.
Түсу аймағында осьтік сызық бойынша нүктелерде есептеулерді жүргізу жеткілікті
болады.
Г.2 Есептік нүктелердің торы, әдетте, тікбұрышты болуы тиіс. Есептік нүктелер
торының түрі мен параметрлері Г.1-суретте және велотрек үшін Г.2-суретте келтірілген.
Есептік алаң үшін тордағы есептік нүктелердің санын Г.1-кестесі бойынша қабылдау
керек.
Г.3 Ашық спорттық құрылыстың ауданы шегінде жарыстардың бірнеше түрін өткізу
қарастырылған кезде, анықтаушы есептер спорттың тиісті түрі үшін Г.1-кестеде
көрсетілген есептік нүктелер торын пайдаланумен әрбір жеке ойын аймағы үшін
жүргізілуі тиіс.
Г.4 Өлшегіш нүктелер ретінде, әдетте, есептік нүктелер пайдаланылады.
Өлшеулердің санын азайту мақсатында Г.1 және Г.2 суреттерде көрсетілгендей, есептік
алаңның ені бойынша және ұзындығы бойынша әрбір екінші есептік нүктені пайдалануға
жол беріледі (өлшегіш нүктелер шеңбермен сызылған).
Г.5 Көлденең жарықтылықты жердің деңгейінде, ал тігінен жарықтылықты жердің
деңгейінен 1 м биіктікте есептеу және өлшеу керек.
40
Жарықтылықтың өлшенген және есептелген орташа шамалары арасындағы
айырмашылық 10%-дан аспауы тиіс.
Г.6 Жарқылдау коэффициенті (GR) жобалаушы мен тапсырыс беруші арасында
келісілген бақылаушы қалыптары мен көру бұрыштары үшін есептелуі тиіс.
А - есептік алаңның ұзындығы; a - негізгі ойын аймағының ұзындығы; B - есептік алаңның ені; b -
негізгі ойын аймағының ені; D - бойлық бағыттағы есептік нүктелердің қадамы; d - көлденең бағыттағы
есептік нүктелердің қадамы
Есептік нүктелер қалың нүктелермен көрсетілген, есептік-өлшеу нүктелері шеңбермен қоршалған
Г.1-сурет - Есептік және өлшегіш нүктелер торының түрі және параметрлері
a - тректің ішкі шекарасы; D - бойлық бағыттағы есептік-өлшегіш нүктелердің қадамы; d -
көлденең бағыттағы есептік-өлшегіш нүктелердің қадамы; w - тректің ені
Г.2-сурет - Есептік-өлшегіш нүктелер торының түрі және параметрлері
(велотрек үшін)
41
Е қосымшасы
(міндетті)
Шырақ қабықшасының қорғалу дәрежесіне байланысты сыртқы электрлі жарықтандыру
қондырғыларының шырақтар қорының коэффициенттері
Е.1-кестесі - Сыртқы электрлі жарықтандыру қондырғыларының шырақтары қорының коэффициенттері
Тазалаулар
Шырақтар қорының коэффициенті
арасындағ
Қорғалу дәрежесі минимум IP2X 1)
Қорғалу дәрежесі минимум IP5X 1)
Қорғалу дәрежесі минимум IP6X 1)
ы
Ластануды
Ластануды
Ластануды
Ластануды
Ластануды
Ластануды
Ластануды
Ластануды
Ластануды
интервал,
ң жоғары
ң орташа
ң төменгі
ң жоғары
ң орташа
ң төменгі
ң жоғары
ң орташа
ң төменгі
ай
дәрежесі 2)
дәрежесі 3)
дәрежесі 4)
дәрежесі 2)
дәрежесі 3)
дәрежесі 4)
дәрежесі 2)
дәрежесі 3)
дәрежесі 4)
12
1,89
1,61
1,22
1,12
1,11
1,09
1,10
1,09
1,08
18
2,08
1,72
1,25
1,15
1,14
1,10
1,11
1,10
1,09
24
2,22
1,78
1,27
1,19
1,16
1,11
1,14
1,12
1,10
36
2,38
1,89
1,28
1,32
1,22
1,14
1,20
1,15
1,11
_______________
1) Қабықшамен қамтамасыз етілетін қорғалу дәрежесі
2) Қоршаған ортаның ластануының жоғары дәрежесі: мысалы, ірі қалалардың орталығында және өнеркәсіптік аймақтарда
3) Қоршаған ортаның ластануының орташа дәрежесі: мысалы, қала типтегі кенттерде, қалалардың түнемел аудандарында және
қалалардың өнеркәсіптік объектілері аз аудандарында
4) Қоршаған ортаның ластануының төмен дәрежесі: мысалы, ауылдық өңірде
42
Ж қосымшасы
(міндетті)
Спорт түрлері бойынша ашық спорттық құрылыстарды жарықтандыруға қойылатын талаптар
Ж.1-кестесі - Спорт түрлері бойынша ашық спорттық құрылыстарды жарықтандыруға қойылатын талаптар
Спорт түрі
Орташа көлденең
Орташа тігінен
Жылтырлық коэффициенті
Түсті
жарықтандыру (Еср), лк, және
жарықтандыру (Еср), лк, және
(GR) және жарықтандыру
телетаратыл
жарықтандыру класы үшін 2)
жарықтандыру класы үшін 2)
класы 2) үшін жарық көзінің
ымға
көлденең жарықтандырудың
тігінен жарықтандырудың
түсті беру индексі (Ra) 4)
арналған
біркелкілігі (Еминср) 1)
біркелкілігі (Еминср) 3)
спорт
I
II
III
I
II
III
I
II
III
түрлерінің
тобы
Баскетбол
500
200
75
-
-
-
50
50
55
В
,
,
,
60
60
20
Жүгіріс (жүгіру және
20
10
3
-
-
-
-
-
кросс)
,
,
,
20
20
Бобслей
300
200
50
-
-
-
-
,
,
,
60
20
20
Веложарыстар5,6)
500
300
100
-
-
-
50
50
55
В
,
,
,
60
60
20
Судағы спорт түрлері
500
300
200
-
-
-
А
7)
,
,
,
60
60
20
Волейбол
500
200
75
-
-
-
50
50
55
В
,
,
,
60
60
20
Гандбол
500
200
75
-
-
-
50
50
55
В
,
,
,
60
60
20
43
Ж.1-кестесі - Спорт түрлері бойынша ашық спорттық құрылыстарды жарықтандыруға қойылатын талаптар (жалғасы)
Спорт түрі
Орташа көлденең
Орташа тігінен
Жылтырлық коэффициенті
Түсті
жарықтандыру (Еср), лк, және
жарықтандыру (Еср), лк, және
(GR) және жарықтандыру
телетаратыл
жарықтандыру класы үшін 2)
жарықтандыру класы 2) үшін
класы 2) үшін жарық көзінің
ымға
көлденең жарықтандырудың
тігінен жарықтандырудың
түсті беру индексі (Ra) 4)
арналған
біркелкілігі (Еминср) 1)
біркелкілігі (Еминср) 3)
спорт
I
II
III
I
II
III
I
II
III
түрлерінің
тобы
Гольф (жаттығу алаңы)
-
-
1008)
-
-
509)
-
-
-
,
20
Тау шаңғысы 10)
100
30
20
-
-
-
50
50
-
55
,
,
,
20
20
Картинг 6)
500
300
100
-
-
-
50
50
55
В
,
,
,
60
60
20
Кёрлинг 11)
300
300
300
-
-
-
А
,
,
,
60
60
60
Ат спорты
500
200
100
-
-
-
50
55
55
А
,
,
,
60
60
20
Коньки тебу спорты
500
200
100
-
-
-
50
5512)
55
В
(классикалық және
,
,
,
60
60
20
шорт-трек) 5)
Жеңіл атлетика
500
200
100
-
-
-
50
55
55
А
13)
(барлық түрлері) 5)
,
,
,
60
60
20
Шаңғы жарысы
20
10
3
-
-
-
-
-
,
,
,
20
20
Нетбол
500
200
75
-
-
-
50
50
55
В
,
,
,
60
60
20
44
Ж.1-кестесі - Спорт түрлері бойынша ашық спорттық құрылыстарды жарықтандыруға қойылатын талаптар (жалғасы)
Спорт түрі
Орташа көлденең
Орташа тігінен
Жылтырлық коэффициенті
Түсті
жарықтандыру (Еср), лк, және
жарықтандыру (Еср), лк, және
(GR) және жарықтандыру
телетаратыл
жарықтандыру класы үшін 2)
жарықтандыру класы 2) үшін
класы 2) үшін жарық көзінің
ымға
көлденең жарықтандырудың
тігінен жарықтандырудың
түсті беру индексі (Ra) 4)
арналған
біркелкілігі (Еминср) 1)
біркелкілігі (Еминср) 3)
спорт
I
II
III
I
II
III
I
II
III
түрлерінің
тобы
Арқан тарту
500
200
75
-
-
-
50
50
55
В
,
,
,
60
60
20
Жағажай волейболы
500
200
75
-
-
-
50
50
55
В
,
,
,
60
60
20
Трамплиннен секіру
300
200
200
-
-
-
50
50
-
10,14)
55
,
,
,
20
20
Регби
500
200
75
-
-
-
50
50
55
В
,
,
,
60
60
20
Шана спорты
300
200
50
-
-
-
-
,
,
,
60
20
20
Ат жарыс және бәйге
5)
200
100
5015)
75016,17)
30017,18)
10019)
50
50
55
В
,
,
,
,
,
,
60
60
20
Стендтік ату 20)
200
200
200
750
750
750
А
,
,
,
,
,
,
60
60
60
Садақтан ату 20)
200
200
200
750
750
750
А
,
,
,
,
,
,
60
60
60
Теннис
500
300
200
-
-
-
50
50
55
В
,
,
,
60
60
20
45
Ж.1-кестесі - Спорт түрлері бойынша ашық спорттық құрылыстарды жарықтандыруға қойылатын талаптар (жалғасы)
Спорт түрі
Орташа көлденең
Орташа тігінен
Жылтырлық коэффициенті
Түсті
жарықтандыру (Еср), лк, және
жарықтандыру (Еср), лк, және
(GR) және жарықтандыру
телетаратыл
жарықтандыру класы 2) үшін
жарықтандыру класы 2) үшін
класы 2) үшін жарық көзінің
ымға
көлденең жарықтандырудың
тігінен жарықтандырудың
түсті беру индексі (Ra) 4)
арналған
біркелкілігі (Еминср) 1)
біркелкілігі (Еминср) 3)
спорт
I
II
III
I
II
III
I
II
III
түрлерінің
тобы
Фристайл 10)
100
30
20
-
-
-
50
50
-
55
,
,
,
20
20
Футбол
500
200
75
-
-
-
50
50
55
В
,
,
,
60
60
20
Көгалдағы хоккей
500
200
200
-
-
-
50
50
55
В
,
,
,
60
60
20
Допты хоккей (бенди)
750
500
200
-
-
-
С
,
,
,
20
20
20
Шайбалы хоккей
750
500
200
-
-
-
С
,
,
,
60
60
20
____________
1) Алымда орташа көлденең жарықтандыру (Еср), бөлгіште - көлденең жарықтандыру біркелкілігі (Еминср) көрсетілген.
2) Жарықтандыру кластарын 2-кестесі бойынша қабылдайды.
3) Алымда орташа тігінен жарықтандыру
(Еср), бөлгіште - тігінен жарықтандыру біркелкілігі (Еминср) көрсетілген. Аралық жол
«-ª параметр(лер)дің нормаланбайтындығын білдіреді.
4) Алымда жылтырлық коэффициенті (GR), бөлгіште жарық көзінің түс беру индексі (Ra) көрсетілген. Аралық жол «-ª тиісті
параметрдің нормаланбайтындығын білдіреді.
5) Мәре сызығындағы тігінен жарықтандыру фотомәре жабдығы және ресми тұлғалар үшін 1000 лк құрауы тиіс.
46
Ж.1-кестесі - Спорт түрлері бойынша ашық спорттық құрылыстарды жарықтандыруға қойылатын талаптар (жалғасы)
Спорт түрі
Орташа көлденең
Орташа тігінен
Жылтырлық коэффициенті
Түсті
жарықтандыру (Еср), лк, және
жарықтандыру (Еср), лк, және
(GR) және жарықтандыру
телетаратыл
жарықтандыру класы 2) үшін
жарықтандыру класы 2) үшін
класы 2) үшін жарық көзінің
ымға
көлденең жарықтандырудың
тігінен жарықтандырудың
түсті беру индексі (Ra) 4)
арналған
біркелкілігі (Еминср) 1)
біркелкілігі (Еминср) 3)
спорт
түрлерінің
I
II
III
I
II
III
I
II
III
тобы
6) Тректің бетіндегі көлденең жарықтандыру көрсетілген.
7) Жалпы талаптар көрсетілген (нақты бассейндер үшін ерекше талаптар талап етілуі мүмкін). Жүзу және су полосы бойынша
жарыстар өткізіліп жатқан бассейндерді жарықтандыру үшін суасты шырақтарын пайдалануға жол берілмейді. Суға секірулер үшін
орташа көлденең жарықтандырудың орташа тігінен жарықтандыруға қатынасына қатысты қосымша талаптар орнатылады:
- I жарықтандыру класы үшін - 0,8;
- II жарықтандыру класы үшін - 0,5;
- III жарықтандыру класы үшін - 0,5.
8) Ти-бокстағы көлденең жарықтандыру.
9) Дистанция маркеріндегі тігінен жарықтандыру (1 м биіктікте).
10) Жарықтандырудың барлық көрсеткіштері бетте өлшенеді.
11) «Үйª үшін орташа көлденең жарықтандыру келтірілген. «Алаңª үшін орташа көлденең жарықтандыру жарықтандырудың
барлық кластары үшін көрсетілген жарықтандыру біркелкілігінде 200 лк құрайды.
12) Жарық көзінің түс тарату индексін (Ra) 20 дейін төмендетуге жол беріледі.
13) Орташа көлденең жарықтандыруды спорттың жүгіру түрлері үшін 50 лк дейін азайтуға жол беріледі.
14) Қону аймағында көлденең жарықтандыру нормалары келтірілген. Екпіндеу аймағында көлденең жарықтандыру нормалары
құрайды:
- I жарықтандыру класы үшін - орташа жарықтандыру (Еср) 150 лк, жарықтандыру біркелкілігі (Еминср) 0,5;
- II жарықтандыру класы үшін - орташа жарықтандыру (Еср) 50 лк, жарықтандыру біркелкілігі (Еминср) 0,3;
- III жарықтандыру класы үшін - орташа жарықтандыру (Еср) 20 лк, жарықтандыру біркелкілігі (Еминср) 0,3.
47
Ж.1-кестесі - Спорт түрлері бойынша ашық спорттық құрылыстарды жарықтандыруға қойылатын талаптар (жалғасы)
Спорт түрі
Орташа көлденең
Орташа тігінен
Жылтырлық коэффициенті
Түсті
жарықтандыру (Еср), лк, және
жарықтандыру (Еср), лк, және
(GR) және жарықтандыру
телетаратыл
жарықтандыру класы 2) үшін
жарықтандыру класы 2) үшін
класы 2) үшін жарық көзінің
ымға
көлденең жарықтандырудың
тігінен жарықтандырудың
түсті беру индексі (Ra) 4)
арналған
біркелкілігі (Еминср) 1)
біркелкілігі (Еминср) 3)
спорт
түрлерінің
I
II
III
I
II
III
I
II
III
тобы
Секіру үстелінде жарықтылық нормаларын қону аймағындағы жарықтылық нормаларына тең қабылдау керек. Тоқтау
алаңқайында жарықтылық деңгейі қону аймағының жарықтану деңгейінен кем дегенде 30% құрауы тиіс (жарықтану біркелкілігі
нормаланбайды).
15) Аттар бақылауда болған кезде орташа көлденең жарықтылық шамасы 100 лк құрауы тиіс.
16) Мәре үшін орташа тігінен жарықтандыру көрсетілген. Бәйге айналмасының қарама қарсы тура сызығы және бұрылыстары
үшін орташа тігінен жарықтандыру 500 лк құрауы тиіс (жарықтылықтың біркелкілігіне қойылатын талаптар - мәре сызығы үшін
секілді- бойлық және кесе-көлденең жазықтықта).
17) Бойлық жазықтықта тігінен жарықтандырудың біркелкілігі көрсетілген. Кесе-көлденең жазықтылықта тік жарықтылық
біркелкілігі көрсетілген орташа жарықтылықта 0,4 құрауы тиіс.
18) Мәре сызығы үшін орташа тігінен жарықтылық көрсетілген. Бәйге айналмасының қарама-қарсы тура сызығы мен бұрылыстары
үшін орташа тігінен жарықтылық 200 лк құрауы тиіс (жарықтылықтың біркелкілігіне қойылатын талаптар - мәре сызығы үшін секілді-
бойлық және кесе-көлденең жазықтықта).
19) Мәре сызығы үшін нормаланатын көрсеткіштер (Бәйге айналмасының қарама қарсы тура сызығы және бұрылыстары үшін -
нормаланбайды).
Бойлық жазықтықта тігінен жарықтылықтың біркелкілігі көрсетілген (көлденең жазықтықта - нормаланбайды).
20) Көлденең жарықтылық от сызығы үшін, тік - нысаналардың ұшу аймағы үшін нормаланады.
48
БЕЛГІ ҮШІН
49

 

 

 

 

 

 

 

 

содержание      ..      1       2         ..

 

 

//////////////////////////