СП РК 1.03-102-2014 ПРОДОЛЖИТЕЛЬНОСТЬ СТРОИТЕЛЬСТВА И ЗАДЕЛ В СТРОИТЕЛЬСТВЕ ПРЕДПРИЯТИЙ (ҚР ЕЖ 1.03-102-2014) - 2

ҚР ЕЖ 1.03-102-2014* 

 

13 

аспау  керек.  Технологиялық  үзіліске  дейінгі  және  одан  кейінгі  құрылыс  ұзақтығының 
жиынтығы құрылыстың нормативтік ұзақтығынан аспау керек. 

9.1.6 Экстраполяцияға жатқызылмайтын жалпы алаңы нормаларда белгіленгендерге 

әлдеқайда  ұқсамайтын  мұнаралы  тұрғын  ғимараты  үшін  құрылыс  ұзақтығын    техника-
экономикалық  негіздеме  (ТЭН)  тарауында  белгілеу  керек  немесе  құрылыс  ұйымы 
жобасында белгілену керек. 

9.1.7  Нормаларда  ғимараттың  жер  беті  бөлігін  жинақтау  жұмыстары  аяқталған  соң 

әрлеу  жұмыстарының  атқарылуы  ескерілген.  Жұмыс  атқару  жобасы  бойынша  құрылыс 
ұзақтығын    құрылыстық-жинақтау  жұмыстары  мен  әрлеу  жұмыстарын  бірге  атқару 
арқылы қысқартуға рұқсат етіледі. 

9.1.8 Ауыспалы қабатты тұрғын ғимараттар құрылысын салу ұзақтығы құралым мен 

барлық  ғимарат  пәтерлерінің  жалпы  ауданына  сәйкес  орташаландырылған  қабаттылық 
мәніне арналған норма бойынша мына формуламен анықталады: 

 

 

  

 

∑

 

 

  

 

 

   

 

  

,                                                     (4) 

 
мұнда 

S

i

 – ғимараттың 

i

-лік учаскесінің жалпы ауданы; 

S

зд

 – бүкіл ғимараттың жалпы ауданы; 

Э

i

 -

 ғимараттың

 i

-лік  жеке учаскесіндегі қабат саны; 

n

 – жекелеген учаскелер саны. 

9.1.9  Тұрғын  емес  мақсаттағы  орынжайлары  кіріктірілген  тұрғын  ғимарат 

құрылысының  ұзақтығының  нормалары  бойынша  кіріктірілген  орынжайлардың  жалпы 
ауданның әр 100 м2  0,5 ай қоса отырып анықталады. 

9.1.10  Тұрғын  емес  мақсаттағы  (қызмет  көрсету  кәсіпорындары)  орынжайлары 

кіріктірілген  тұрғын  ғимарат  құрылысын  салу  кезінде,  құрылыс  ұзақтығы  ғимараттың 
тұрғын және тұрғын емес бөліктеріне бөлек белгіленеді. 

9.1.11  Кіріктірілген-жапсарланған  орынжайлары  бар  тұрғын  үйдің  құрылысын  салу 

кезінде,  тұрғын,  кіріктірілген  және  жапсарланған  бөліктері  үшін  ұзақтығы  бөлек 
белгіленеді.  Кіріктірілген  бөлігінің  ұзақтығы  осы  тараудың  9.1.9  т.  сәйкес  және 
жапсарланған бөлігінің ұзақтығы 9.1.10.т. бойынша анықталады. 

9.1.12  Осы  құжаттың  9.1.10  және  9.1.11  тармақтарында  көрсетілген  тұрғын 

ғимараттарының  жалпы  құрылысын  салу  ұзақтығы  құрылыс  ұйымы  жобасы  бойынша 
анықталады және ол бөліктерінің құрылысын салу ұзақтықтарының жиынтығынан аспау 
керек. 

9.1.13  Тұрғын  ғимаратының  құрылысын  салу  және  іске  қосу  кешендерімен 

(секциялармен)  пайдалануға  беру  кезіндегі  құрылыс  ұзақтығы  жеке-жеке  әр  іске  қосу 
кешенінің  жалпы  ауданы  бойынша  іске  қосу  реттілігі  мен  іске  қосу  кешендері  бойынша 
жұмыстарды қиыстырып орындау мүмкіндігін ескере отырып белгіленеді. 

9.1.14  Қоғамдық  және  техникалық  мұқтаждықтарға  арналған  және  азаматтық 

қорғанысқа  жайғастырылған  тереңдетіліп  кіріктірілген  орынжайы  бар  тұрғын 
ғимаратының  құрылысын  салу  ұзақтығы  жерасты  бөлігінсіз  тұрғын  бөлігінің  және 
ғимараттың  тереңдетіліп  кіріктірілген  бөлігінің  құрылысын  салу  ұзақтығының 
қосындысынан  анықталады.  Бұл  жағдайдағы  құрылыстағы  бітеме  құрылыс  ұзақтығы 

ҚР ЕЖ 1.03-102-2014* 
 

14 

ұқсас  тұрғын  ғимараттарға  арналған  норма  бойынша  анықталады.  Өзге  ғиараттардың 
құрылысын салу ұзақтығы тұрғын ғимараты жербеті бөлігінің құрылысын салу ұзақтығы 
мен  тереңдетіліп  кіріктірілген  ғимарат  бөлігінің  құрылысын  салу  ұзақтығының 
қосындысынан 0,5 қиыстыру коэффициентін қолдана отырып белгіленеді.  

 

9.2 Коммуналдық шаруашылық 
 
Жалпы нұсқаулар 
 

9.2.1  Коммуналдық  шаруашылыққа  арналған  құрылыс  ұзақтығы  нормалары  мен 

құрылыстағы бітеме Б қосымшасмындағы Б 5.2.1 кесте түрінде келтірілген. 

9.2.2  жол  өткелдерімен  және  тоннельдермен  жиынтықтағы  жол  құрылысын  салу 

ұзақтығы кешеннің бір нысанының ең ұзақ нормасы бойынша белгіленеді: жол, жолөткел 
немесе тоннель.  

9.2.3  Жылдамдықты  жолдар  мен  үздіксіз  қозғалысты  магистральды  көшелер 

құрылысының ұзақтығы әрқайсысы үшін бөлек, құрылыстың күнтізбелік кестесі бойынша 
белгіленеді. 

9.2.4  Көріктендірілген  (жайғастырылған)  көшелер  мен  қалалар  жағдайында,  жол 

жабындарын аршып қайтып қалпына келтіру арқылы сыртқы инженерлік және газ тарату 
желілерінің  құрылысы  үшін  ұзақтық  нормалары  1,2  коэффициентін  қолдана  отырып 
қабылданады. 

9.2.5  Құрама  темірбетоннан  кәріздік  сорғы  станцияларының  жерасты  бөлігін 

орналастыру  кезінде,  құрылыс  ұзақтығы  мен  құрылыстағы  бітеме  нормаға  0,85 
коэффициентін қолдана отырып қабылдау керек. Жұмыс атқару тәсіліне байланысты және 
кіру  коллеккторының  тереңдігіне  байланысты  нормалар  түзетулерсіз  (корректировка) 
қабылданады. 

9.2.6 Сыртқы құбыр желілерінің құрылысы жұмысмты бір немесе бірнеше түйдекті 

етіп атқаруды көздейді.түйдектер саны 6 кестесі бойынша анықталады: 

9.2.7  Сумен  жабдықтау  немесе(және)  канализация  (кәріз)  жүйесінің    басқа 

нормаланатын нысандармен (сорғы станциялары, тазарту имараттары, су құбыры немесе 
кәріз  желілері)  бір  кешенде  құрылысын  салу  кезінде  кешен  құрылысының  жалпы 
ұзақтығы мына жағдайларда анықталады: 

−

 

 

Т

1

  +  Т

2

+

  ... 

Т

n

  ≤  0,5 

Т

макс 

жағдайында  бір  нысанның  максимальды  құрылыс 

ұзақтығы бойынша – 

Т

макс

; 

−

 

Т

1

 + Т

2

+

 ... 

Т

n

> 0,5 

Т

макс  

жағдайында формуламен анықталады:  

 

 

ҚР ЕЖ 1.03-102-2014* 

 

15 

6 кесте – Құрылыс түйдектерінің саны 

 

Құбыр желілері 

Құрылыс түйдектерінің саны, үлескі ұзындығы, км 

2-10 

15 

30 

50 

 

 

 

 

 

1 

2 

3 

4 

5 

Болат 

құбырлардан 

1 

Екінші 

түйдекпен  

50 % 

қиыстыру 

2 

3 

Шойын, 

асбестцементті, 

керамикалық, 

бетон және 

темірбетон 

құбырлардан,  

диаметрі  500-

ден 1600 мм-ге 

дейін 

1 

Екінші 

түйдекпен  

50 % 

қиыстыру 

2 

3 

Темірбетон 

құбырлардан, 

диаметрі 2400 

және 3500 мм 

1 

2 

3 

4 

 

Т =Т

макс

+ (T

1

+ Т

2

+ Т

3

+ ...)×К,                                     

(5)  

 

мұнда 

Т

макс

 – норма бойынша бір нысанның максимальды құрылыс ұзақтығы, ай; 

Т

1

  Т

2

, Т

3

  +  …  + 

Т

n

  –  жүйеге  кіретін  нысандар  құрылысының  нормативті  ұзақтығы, 

мес.; 

К  –  жүйе  нысандары  бойынша  жұмыстардың  бір  мезгілде  орындалуын  ескеретін 

қиыстыру коэффициенті, 7 кестесі бойынша қабылданады. 

 

7 кесте – Жұмыстардың бір мезгілде орындалуын ескеретін қиыстыру 

коэффициенті 

 

Жүйеге кіретін нысандар саны  

К 

 

 

1 

2 

2 

0,5 

3 

0,4 

4 

0,35 

4-тен астам 

0,3 

 
Кешен  құрамында  бірнеше  сорғы  станциясының  құрылысын  салу  кезінде  (5) 

формула бойынша есептеуге бір станцияның ең ұзақ нормасы қабылданады. 

ҚР ЕЖ 1.03-102-2014* 
 

16 

Құрылыс  ұзақтығының  жиынтығы 

Т

макс

  асатын  кешен  құрамында  алаңнан  тыс 

бірнеше  құбыр  желілерінің  құрылысын  салу  кезінде  (5)  формула  бойынша  есеп  үшін 
құбыр желілерінің ең үлкен нормасы қабылданады. 

9.2.8  Кешен  құрамында  кәріз  жүйелері  мен  коллекторлық  тоннельдер  құрылысын 

салу  кезінде  бүкіл  кешен  құрылысының  ұзақтығы  ішіндегі  біреуінің  максимальды 
көрсеткіші бойынша қабылданады. 

9.2.9  Жылумен  жабдықтаудың  жабық  (тұйық)  сұлбасы  бойынша  отынның  барлық 

түрінде  жұмыс  атқаратын  қазандықтар  құрылысын  салу  ұзақтығының  нормалары  0,7 
коэффициентін қолдана отырып норма бойынша қабылданады. 

Нормаларда 

белгіленген 

қазан-агрегаттар 

санынан 

айырмашылығы 

бар 

қазандықтардың құрылысын салу ұзақтығы мыналарды ескере отырып, экстраполяциямен  
анықталады: 

−

 

қазан-агрегаттарының бу өндіру немесе жылу өндіру жиынтығымен;  

−

 

шойын-секциялы қазандары бар қазандықтарына арналған қазан саны. 

9.2.10 Бу және су жылыту қазандары бар қазандықтардың құрылысын салу ұзақтығы 

қазандықтың  әр  бөлігінің  ұзақтықтарының  жиынтығына  0,78  коэффициентін  қолдану 
арқылы анықталады. 

9.2.11    Жер  астымен  өтпейтін  каналдарда  және  сулы  топырақтарда  тарту  кезінде 

жылу желілерінің құрылысын салудың жалпы ұзақтығы  мына формуламен анықталады: 

 

3

,

0

)

1

(

х

П

Т

Т

Т

р







                                                (6) 

 

мұнда  Т  –  ұзындығы  1  км  берілген  диаметрлі  жылу  желісінің  құрылысын  салу 

нормасы; 

П – жылу желісінің жалпы ұзындығы; 
0,3  –құрылыстың  амағында  жүргізілуін  және  жұмыстарды  қиыстыруды  ескеретін 

коэффициент; 

Басқа  төсеу  тәсілдерімен  жылу  желілерінің  құрылысын  салу  ұзақтығы 

Т

р

    мәнін 

келесі коэффициенттерге көбейту арқылы анықталады: 

−

 

өтпейтін  каналдарда  құрғақ  топырақтарда  немесе  каналсыз  сулы  топырақтарда 

жер астымен тарту кезінде– 0,95; 

−

 

құрғақ топырақтарда каналсыз тартқан кезде – 0,88; 

−

 

аласа және биік тіреулерде жер үстімен тартқан кезде – 0,85. 

 

9.3 Халыққа тұрмыстық қызмет көрсету 
 

9.3.1  Халыққа  тұрмыстық  қызмет  көрсету  нысандары  үшін  құрылыс  ұзақтығының 

нормалары мен құрылыстағы бітеме Б қосымшасындағы Б 5.3.1 кесте түрінде келтірілген. 

 

 

ҚР ЕЖ 1.03-102-2014* 

 

17 

9.4 Ағарту және мәдениет 
 

9.4.1 Ағарту және мәдениет нысандары үшін құрылыс ұзақтығының нормалары және 

құрылыстағы бітеме Б қосымшасындағы Б 5.3.1 кесте түрінде келтірілген. 

9.4.2  Құрылысы  дайындық  кезеңімен  шектелмейтін,  әр  түрлі  мақсаттағы  (спорт, 

ойын,  инженерлік  қамтамасыз  ету,  соның  ішінде  аймақты  көріктіндіру  (абаттандыру) 
ілеспе  (қосалқы)  ғимараттар  мен  имараттар  кешендерін  қоса  мектептер,  мектеп-
интернаттар  мен  балабақшалар  құрылысы  кезіндегі  ұзақтық  нормалары    құрылысты 
сумен,  жылумен,  электр  энергиясымен  қамтамасыз  етуге  әсер  етпейді,  мектептер  мен 
балабақшалар көрсеткіштері бойынша түзетулерсіз (корректировка) қолданылады. 

 

9.5 Денсаулық сақтау, дене шынықтыру және әлеуметтік қамсыздандыру 
 

9.5.1  Денсаулық  сақтау,  дене  шынықтыру  және  әлеуметтік  қамсыздандыру 

нысандары  үшін    құрылыс  ұзақтығының  нормалары  және  құрылыстағы  бітеме  Б 
қосымшасындағы Б 5.5.1 кесте түрінде келтірілген. 

 
9.6 Ғылыми мекемелер 
 

9.6.1  Ғылыми  мекемелер  нысандары  үшін  құрылыс  ұзақтығының  нормалары  және 

құрылыстағы бітеме  Б қосымшасындағы Б 5.6.1 кесте түрінде келтірілген. 

 
9.7 Қалалық инженерлік имараттар 
 
Жалпы нұсқаулар 
 

9.7.1  Қалалық  инженерлік  имараттар  үшін  құрылыс  ұзақтығының  нормалары  мен 

құрылыстағы  бітеме  Б  қосымшасындағы  Б  5.7.1  кесте  түрінде  келтірілген  және  халық 
саны  50  мыңнан  жоғары  елді  мекендерде  қалалық  көшелік  сумен,  газбен,  жылумен 
жабдықтау,  кәріздерді,  жерасты  коммуникацияларын  тартуға  арналған  коллекторлар, 
коллекторлық  туннельдер,  сонымен  бірге  жерасты  жаяу  жүргіншілер  өткелдерінің 
құрылысына таралады. 

9.7.2  Құрылыс  ұзақтығы  құрылыс  ұйымының  жобасы  бойынша  келесі  жағдайларда 

есептеледі: 

−

 

халық саны 50 мыңнан аз елді мекендерде инженерлік имараттардың құрылысын 

салу кезінде; 

−

 

нормада келтірілгендермен салыстырғанда жағдайлардың өзге болуы: құрылысы 

салынған  аудандарда,    сонымен  бірге  қолданыстағы  және  қайта  құралымданатын 
өнеркәсіптік  кәсіпорындар  аумақтарында  қалалық  инженерлік  имараттар  құрылысы,  тар 
(қысылған)  жағдайда,  қолдансытағы  жерасты  коммуникацияларды  қиып  атқарылатын  
жұмыстарда, құламалары немесе қабырға бекіткіштері бар орларда; 

−

 

имараттың конструктивті шешімдерінің Жалпы нұсқауларда суреттелгендерден 

айырмашылығы болған кезде. 

ҚР ЕЖ 1.03-102-2014* 
 

18 

9.7.3 Құрылыс аймағына кіретін ұзындығы 50 м астам жерасты коммуникацияларды 

қайта қалау арқылы қалалық инженерлік имараттар құрылысы кезінде, құрылыс ұзақтығы 
келесі формула бойынша анықталады: 

 

Т

0

 = Т + К×Т

n

,                                                                                            

(7)

 

 

мұнда 

Т

0

– құрылыстың жалпы есептік ұзақтығы, ай; 

Т

 – негізгі инженерлік имараттардың құрылысын салу нормативтік  ұзақтығы, ай; 

Т

n

–  ҚР  ЕЖ  1.03-101  бойынша  анықталатын  инженерлік  коммуникацияларды  қайта 

қалау нормативтік ұзақтығы, құбыр желісінің әр түрі үшін, ай; 

К

–  негізгі  жұмыстар  мен  коммуникацияларды  қайта  қалау  бойынша  жұмыстардың 

уақыт бойынша қиысуын ескеретін коэффициент, құрылыс ұйымы жобасында белгіленеді. 

9.7.4 

Аймақты  көгалдандыру 

мен  көгеріштендіру  бойынша  жекелеген 

операциялардың  маусымдылығымен  байланысты  жұмыс  атқару  кезіндегі  технологиялық 
үзілістер  нормаларға  кірмеген  және  құрылыс  барысы  кезеңінен  тыс  уақытта  атқарылуы 
мүмкін. 

9.7.5  Құламалы  орларда  және  қабырғалары  бекітілген  орларда  желілік  инженерлік 

имараттар құрылысын салу кезінде, құрылыс ұзақтығы мына формуламен есептеледі : 

 

Т = 

 

  

  

  

  

   

  

   

 

,                                                   (8) 

 
мұнда 

Т

кр

 және 

Т

отк

 - құламалы орларда және қабырғалары бекітілген орларда тарту 

жағдайлары үшін қабылданған имарат құрылысын салу нормативтік ұзақтығы.

 

L

кр 

иL

отк

-  құламалы  орларда  және  қабырғалары  бекітілген  орларда  тартылған 

учаскенің ұзындығы, км; 

L 

– 

барлық тартылған ұзындық

,  

L= L

кр

+L

отк

 тең, км. 

9.7.6  Құбыр  желілері  мен  жылу  желілерінің  толық  дайын  қысқа  үлескілермен 

құрылысын  салу  барысында  екі  ауысымдық  жұмыс  атқарған  кездегі  құрылыс  ұзақтығы 
формула бойынша есептеледі: 

 

Т = 

 

   

  

   

      

  

,                                                   (9) 

 

мұнда 

t

100

-  ұзындығы  100м  шартты  үлескідегі  құрылыстың  жалпы  ұзақтығы 

күнтізбелік кесте бойынша қиыспайтын дайындық және қорытынды бөліктерге жұмсалған 
уақыт  пен  негізгі  жұмыстарға  жұмсалған  уақыт  қосындысы  болып  анықталады,  жұмыс 
күні; 

t

осн

  -  ұзындығы  100м  шартты  үлескідегі  негізгі  жұмысты  атқарудың  орташа  есептік 

ұзақтығы, жұмыс күн; 

n

  –  құбыр  желісі  немесе  жылу  желісі  ұзындығы  бойымен  ұзындығы  100м  шартты 

үлескі саны ; 

22

 – күнтізбелік айдағы күнтізбелік күн саны. 

9.7.7  Құбыр  желілері  немесе  жылу  желілері  құрылысын  салу  ұзақтығы  жергілікті 

жағдайларды ескере отырып құрылыс ұйымының жобасы бойынша толық дайын бірнеше 

ҚР ЕЖ 1.03-102-2014* 

 

19 

қысқа  үлескіде  жұмыстарды    бір  мезгілде  атқару  мүмкіндіктері  белгіленген  жағдайда 
формула бойынша есептеледі: 

 

Т = Т

0,5

 + Т

0,5 

× (L-0.5) × 0.3                                        (10) 

 
мұнда 

Т

  –  екі  немесе  одан  көп  үлескіде  бір  мезгілде  жұмыс  атқару  мүмкіндігі 

болғандағы ұзындығы 0,5 км астам трасса құрылысын салу ұзақтығының нормасы ; 

Т

0,5

 –  құрылыс ұзындығы 0,5 км диаметрі, құбыр материалы және жер жұмыстарын 

атқару жағдайлары  берілген трасса құрылысын салу ұзақтығының нормасы ; 

0,3

 – трасса учаскелерінде жұмыстарды қиыстыру коэффициенті. 

9.7.8  Жылу  желілерінің  құрылысын  салу  ұзақтығы,  конструктивті  шешімдер  мен 

ережелерде  көрсетілгендерден  айырмашылығы  бар    тарту  жағдайлары  келесі 
коэффициенттерді нормаларға көбейту арқылы анықталады: 

- 

1,15 – Г- және Т-тәрізді құрама темірбетон блоктардан жасалған каналдарда жылу 

желілерін тарту кезінде; 

- 

2 – жоғарыдағыдай, бірақ тұтасқұймалы темірбетон каналдарда; 

- 

0,95  –  өтпейтін  каналдардағы  құрғақ  топырақтарда  жерасты  тарту  немесе  сулы 

топырақтардағы каналсыз тарту кезінде; 

- 

0,9 - құрғақ топырақтарда каналсыз тарту кезінде; 

- 

0,85  –  аласа  және  биік  тіреулерде  жер  үстімен  тартқан  кезде  және  байпас 

желілерін орнатқанда; 

- 

0,7 – зауыттық жылуоқшаулауы бар құбырларды қолданғанда. 

9.7.9 толық дайын қысқа үлескілермен коллекторлардың құрылысын салу кезінде екі 

ауысымдық жұмыс барысында ұзақтық мына формуламен есептеледі: 

 

   

 

   

  

   

        

  

  

,                                                      (11) 

 
мұнда 

Т

об

  –  күнтізбелік  кесте  бойынша  қиыстырылмайтын  коллектордың  желілік 

бөлігін  жайғастыру  бойынша  жұмыс  ұзақтығы  (жарықтандыру,  дабылдағыш,  суды  жою 
және  б.),  жұмыс  күні, коллектордың  мына  ұзындығы  бойынша қабылданады:  100  м  -  20 
күн, 500 м - 3 0 к ү н , 1000 м - 5 0 к ү н . 

9.7.10  Толық  дайын қысқа үлескілермен коллекторлық тоннельдер құрылысын салу 

ұзақтығы  тәулік  бойы  жұмыс  атқару  жағдайын  ескер  отырып  келесі  фомуламен 
анықталады: 

 

    

 

 

  

 

  

   

  

  

                                                         (12) 

 
мұнда t

n

- күнтізбелік кесте бойынша қиыстырылмайтын дайындық және қорытынды 

жұмыстар бөліктерін атқаруға жұмсалған уақыт жиынтығы, жұмыс күн; 

K

1

-,  орташа  және  үлкен  қашықтыққа  тартқан  кездегі,  диаметрі  3,6  және  4,0  м 

тоннельдерде бір мезгілде жұмыс атқаруды ескеретін коэффициент. Өткен  ұзындығ 500-
1000 м 

K

1

= 0,9, 1000 м және  

K

1

= 0,75 астам. 

ҚР ЕЖ 1.03-102-2014* 
 

20 

9.7.11  Қолданыстағы  сақталынатын  ғимараттар  мен  имараттар  астымен  өтетін 

коллекторлық  туннельдер  үлескілерінің  құрылысын  салу  ұзақтығының  нормалары  1,3 
түзету коэффициентімен қолданылады. 

9.7.12 Қалалық көліктің қозғалысын ауыстыруды ұйымдастыру арқылы (троллейбус 

пен трамвайдың жол жүру желілерін қайта тартуды, трамвай жолдарын бөлшектеп қайта 
жинау  жұмыстарын  ескермегенде)  өткелді  екі  кезекпен  (үлескімен)  құрылыстық-
жинақтау,  әрлеу,  сантехникалық  және  электротехникалық  жұмыстарды  орындауды 
ескергендегі,  екі  ауысымда  жұмыс  атқару  жағдайында    құрылыстың  ұзақтығы  мына 
формуламен есептеледі: 

 

   

 

 

  

 

  

 

  

 

                                                         (13) 

 
мұнда 

t

n

-  дайындық  және  қорытынды  жұмыстар  бөлігін  атқаруға  жұмсалған  уақыт 

жиынтығы,  сонымен  бірге  күнтізбелік  кесте  бойынша  қиыспайтын  жерасты 
коммуникацияларын  қайта  қалау  жұмыстары  ұзақтығының  жиынтығы,  30  жұмыс  күн 
көлемінде қабылданады; 

Т

у

  –  оқпан  (ұңғыма)  мен  түсетін  жерлерді  орнату  бойынша  негізгі  құрылыстық-

жинақтау жұмыстарының үлесті ұзақтығы, оқпан ұзындығының 1 м жұмыс күн; 

L

1 

– баспалдақты түсу орындары арасындағы оқпан ұзындығы, м. 

9.7.13  Бір  орда  бірнеше  құбыр  желілерінің  түрін  тартқан  жағдайда,    құрылыстың 

жалпы  ұзақтығы  қуаттылығы  ең  үлкен  құбыр  желісі  құрылысының  ұзақтығы  мен  сол 
нормалар  бойынша  0,3  коэффициентін  қолдана  отырып  қабылданған  құбыр  желісінің 
екінші түрінің құрылысын салу ұзақтығының қосындысы арқылы анықталады. 

9.7.14  Бір  кезекпен  жерасты  жаяу  жүргіншілер  өткелінің  құрылысын  салу  кезінде 

нормаларға 0,9 коэффициенті қолданылады, ал кезек саны үш не одан көп болса -1,1. 

9.7.15 Өткелдің оқпанына және түсіп-шығу тіреу қабырғаларына тікелей жанасатын 

аймақта қолданыстағы жерасты коммуникацияларды қайта қалау қажет болмаса, құрылыс 
ұзақтығының нормативтік көрсеткіштері 0,5 айға азайтылады. 

9.7.16    Тұрғызылатын  екіден  астам  қосбаспалдақты  түсіп-шығу  орындарының 

құрылысын салу ұзақтығы әрбір қосымша түсіп-шығуға 0,5 ай қосу арқылы анықталады. 

 
 

10 НЫСАНДАР ҚҰРЫЛЫСЫНЫҢ ҰЗАҚТЫҒЫН ЖЕЛІЛІК ИНТЕРПОЛЯЦИЯ 

ЖӘНЕ ЭКСТРАПОЛЯЦИЯ ӘДІСІМЕН ЕСЕПТЕУ 

 

10.1  Нормаларда  келтірілгендерден  көрсеткіштерінің  (қуаттылығы,  ұзындығы, 

ауданы,  көлемі  және  т.б.)  айырмашылығы  бар  және  олардың  арасындағы  аралықтағы 
нысандар құрылысының ұзақтығы  интерполяция әдісімен анықталады, максималды және 
минималды көрсеткіштердің сыртында болса экстраполяция  әдісімен анықталады. 

10.2  Интерполяция  әдісімен  құрылыс  ұзақтығы  мына  формуламен  анықтау 

ұсынылады:    

 

ҚР ЕЖ 1.03-102-2014* 

 

21 

)

(

)

(

min

min

max

min

max

min

П

П

П

П

Т

Т

Т

T

Н

Н













,                                  (14) 

 
мұнда Т

н

 – интерполяциямен анықталатын нормаланатын құрылыс ұзақтығы.  

Т

max 

және  Т

min 

–  қарастырылатын  интервал  шеңберіндегі  құрылыстың  нормативтік 

ұзақтығының максимальды және  минимальды мәндері.  

П

max

  и  П

min

  –  қарастырылатын  интервал  шеңберіндегі  көрсеткіштің  (қуаттылық) 

максимальды және  минималды мәндері. 

П

н

 –нысанның нормаланатын көрсеткіші (нақты). 

10.3  Интерполяция  әдісімен  құрылыс  ұзақтығын  есептеу  көрсеткіштің  өсу  бірлігіне 

шаққандағы құрылыс ұзақтығының өсуін анықтай отырып орындауға рұқсат етіледі. 

10.4 Экстраполяция әдісімен құрылыс ұзақтығын келесі  формула бойынша анықтау 

ұсынылады:  

 

3

М

Н

М

Н

П

П

Т

T



,                                                            (15) 

 

мұнда Т

н

 – құрылыстың нормаланатын ұзақтығы, экстраполяциямен анықталады. 

Т

м

  –  қарастырылатын  нысан  типіне  арналған  норма  бойынша  құрылыстың 

нормативтік ұзақтығының максималды немесе минималды мәндері. 

П

н

 – нысанның нормаланатын (нақты) көрсеткіші. 

П

м

 – қарастырылатын нысан типіне арналған көрсеткіштің (қуаттылық) максималды 

немесе минималды мәні. 

10.5

 

Экстраполяция  әдісімен  ұзақтық  есебін 





33

.

0





коэффициентін  қолдана 

отырып  атқаруға  рұқсат  етіледі,  ал  құрылыстың  нормативтік  ұзақтығы  өзгерісінің 
айқындау пайызы нысан көрсеткіші ауытқығандағы 1%. 

Аталған әдістеме бойынша құрылыс ұзақтығы келесі реттілікпен анықталады : 
 –  П

max

  көрсеткішінің  максималды  мәнімен  салыстырғандағы  көрсеткіштің 

(қуаттылықтың) өсімі ΔП норма бойынша анықталады:  

 

%

100

max

max









П

П

П

П

Н

                                        (16) 

 

 – құрылыс ұзақтығының өсімі формула бойынша анықталады : 
 

П

T











                                                      (17) 

 

мұнда 



- нысан көрсеткіші әр түрлі болғанға байланысты құрылыстың нормативтік  

ұзақтығының өзгерісін ескеретін коэффициент; 

–  құрылыстың нормативтік ұзақтығы мынаған тең: 
 

ҚР ЕЖ 1.03-102-2014* 
 

22 

)

100

100

(

max

T

T

T









                                                 (18) 

 

10.6 

Нысан  көрсеткіші  (қуаттылығы)  нормада  белгіленген  максимальды 

көрсеткіштен  екі  еседен  аса  жоғарылаған  кезде,  құрылыс  ұзақтығы  сатылы  (реттік) 
экстраполяция әдісімен анықтауға рұқсат беріледі [2].  

10.7

 

Нысан  құрылыстары  ұзақтығын  интраполяция  және  экстраполяция 

әдістерімен есептеу мысалдары В қосымшасында келтірілген.  

 
 

11 ҚҰРЫЛЫСТАҒЫ БІТЕМЕНІ ЕСЕПТЕУ 

 
11.1 Құрылыстағы  бітеме  құрылыстың  нормативтік  мерзімдерін  қамтамасыз  ете 

отырып,  құрылыстық-жинақтау  жұмыстарын  жүзеге  асыруға  қажетті  минималды  рұқсат 
етілген  қаражат  үлестерінің  мәнін  анықтайды.  Бітеме  негізгі  қорлардың  жоспарлы  іске 
қосылуын,  құрылыстың  қарқынын  және  құрылыс  ұйымдарының  өндірістік  қуаттарын 
тиімді пайдаланылуын қамтамасыз етеді. 

11.2   Құрылыс  қысқы  мезгілде  басталған  жағдайда,  қолайлы  кезеңде  топыраққа 

тереңдетілген  құрылыстық  құралымдарды  орналастырумен  байланысты    дайындықтың 
жер  және  басқа  жұмыстарын  қарастыру  қажет.  Бұл  үшін  алдындағы  мерзімде  бітеменің 
пайда  болуына  тиісті  шығындардың  өсуін  қарастыру  ұсынылады.  Салдарынан,  келесі 
жылы  пайдалануға  беруге  белгіленген  қаланың  және  ауылдық  елді  мекеннің    нысандар 
тобына  құрылыстық бітемені есептеу керек, оны алдындағы кезеңде жасау керек. 

11.3 Капиталдық салымдар қажетті бітемені қамтамасыз ету және ұйымдастыру үшін 

құрылыс  салалары  бойынша  есептеледі.  Құрылыстық-жинақтау  жұмыстары  бойынша 
және  қуаттылық  бойынша  бітемелердің  капиталдық  салымдарының  есептері  
жоспарланған  нысанның  пайдалануға  беру  мерзімдерінің  сақталуын  қамтамасыз  ету 
керек.  

11.4 Құрылыстық  жұмыстардың  уақытылы  орындалуын  және  нысандардың  талап 

етілетін  дайындығын  капиталдық  салымдар  бойынша  бітемемен  қамтамасыз  ету 
ұсынылады.  

11.5  бұл  ережелерде  құрылыстағы  бітеменің  келесі  негізгі  көрсеткіштері 

қарастырылады: 

К

 – құрылыс нысанының дайындық көрсеткіші; 

В

 – негізгі қорларды аралық іске қосу көрсеткіші; 

З

 – капиталды салымдар бойынша бітеме. 

11.6  Нысан  дайындығының  көрсеткіші 

К

  тиісті  нысан  бойынша  құрылыс  басынан 

есептік айға дейінгі игерілетін құрылыстың құрылыстық сметалық құнының  тиісті нысан 
бойынша толық сметалық құнына қатынасымен анықталады. 

11.7  Құрылыстық  нысанның  негізгі  қорларын  аралық  іске  қосу  көрсеткіші 

В

 

(басқаша- құрылыс кезегі) нысан бөлігінің пайдалануға берілетін негізгі қорлар құнының 
кезектің немес жалпы құрылыстың толық сметалық құнына қатынасымен анықталады.  

ҚР ЕЖ 1.03-102-2014* 

 

23 

11.8  Капиталды  салымдар  бітемесін 

З

  нысан  құрылысы  дайындығының  көрсеткіші 

мен негізгі қорлардың аралық іске қосылу көрсеткішінің айырмасымен анықталады. 

11.9 Құрылыстағы бітеме есебінің мысалы В қосымшасында келтіріледі. 

11.10   Құрылыстағы  бітеме  нормаларында  тоқсандар  бойынша 

К

1

,  В

1

,  З

, 

көрсеткіштерінің мәндері қоданылады,  

Жыл  соңына  (тоқсан  соңына)  нысанның  дайындық  көрсеткіші    (19)  немесе  (20) 

формуласы бойынша анықталады 

 

%

100





общ

КВ

n

С

C

K

,                                            (19) 

 
мұнда 

С

кв

  –  құрылыстың  сметалық  құны  (құрылыстық-жинақтау  жұмыстарының 

құны),  құрылыс  басынан  қарастырылған  кезеңнің  аяғына  дейін  игерілу  керек  яғни  жыл 
(тоқсан)  соңына  дейін, 

С

общ

  –  құрылыстың  толық  (жалпы)  құны  полная  (құрылыстық-

жинақтау жұмыстарының құны).  

11.11 Берілетін кезектер, іске қосу кешендері бойынша негізгі қорларды аралық іске 

қосу көрсеткіші келесідегідей анықталады: 

 

%

100





общ

освр

n

С

C

B

,                                               (20) 

 
мұнда С

освр

 – берілетін кезектер, іске қосу кешендері бойынша негізгі қорлар құны.  

11.12 Капиталдық салымдар  көлемі бойынша бітеме келесі формуламен есептеледі: 

 

З

п

 = К

п

 - В

п

,                                                       (21) 

 

11.13 атқарылған  жұмыстар  көлемі  бойынша  бітеме  мөлшері  (З

з.ст.

)  формула 

бойынша анықталады: 

 

%

100

1

.









п

п

п

ст

з

В

В

К

З

                                               (22) 

 

11.14 

i-

лік ай үшін капиталдық салымдар бойынша бітеме (

К

П

) формула бойынша 

есептеледі: 

 

d

K

K

K

K

n

n

n

i

n













)

(

1

1

                                 (23) 

 

мұнда 

К

п

,К

п+1

–  құрылыс  ұзақтығына  арналған  капиталды  салымдар  (  немесе 

құрылыстық-жинақтау  жұмыстары)  бойынша  бітеме  көрсеткіштері,  тоқсанның  (i)  реттік 
номері  үшін  қабылданған,  в  бүтін  санына  тең  коэффициент  δ;d  –  δ  коэффициентіндегі 
бөлшектік бөлігіне тең коэффициент, 

ҚР ЕЖ 1.03-102-2014* 
 

24 

а

T

n

Т

н









                                                        (24) 

 
мұнда 

T

 – норма бойынша нысан құрылысының ұзақтығы; 

T

H

 – нысан құрылысының 

ұзақтығы, 

n

 – реттік нөміріне сәйкес тоқсан саны.  

11.15 Бітеме көрсеткіштерін есептеу мысалы В қосымшасында келтірілген. 
 
 

12 ҚР ЕЖ «КӘСІПОРЫНДАР, ҒИМАРАТТАР МЕН ИМАРАТТАР 

ҚҰРЫЛЫСТАРЫНЫҢ ҰЗАҚТЫҒЫ ЖӘНЕ ҚҰРЫЛЫСТАҒЫ БІТЕМЕ. ІІ-

БӨЛІМ»-ДЕ ТІКЕЛЕЙ НОРМАЛАРЫ ЖОҚ НЫСАНДАР ҚҰРЫЛЫСЫНЫҢ 

ҰЗАҚТЫҒЫН АНЫҚТАУ ӘДІСІ  

 
12.1 ҚР  ЕЖ  1.03-101  тікелей  нормалары  болмаған  жағдайда,  құрылыс  ұзақтығы 

ғимараттар  мен  имараттар  құрылысы  ұзақтығының 

м

T

  құрылыстық  жинақтау 

жұмыстарының  құнына 

С

  функционалдық  тәуелділігіне  негізделген  есептік  әдіспен 

анықталады. 

Қазақстан  Республикасындағы  шаруашылық  қызметтің  және  өнеркәсіптің  негізгі 

салаларының  ерекшеліктерін  ескеретін  ҚЖЖ  құнынан  құрылыс  ұзақтығының 
фунционалды тәуелділігі келесі функцияда айқындалады: 

 

2

1

Н

A

C

A

T



                                                           (25) 

 

2

1

Н

)

(

A

C

Ln

A

T





                                                    (26) 

 

2

1

Н

A

C

A

T





,                                                     (27) 

 
мұнда C – құрылыстық –жинақтау жұмыстарының көлемі, млн. теңге; 

2

1

,

А

А

 - теңдеу параметрлері, статистикалық деректер бойынша қабылданады 

12.2   Есептік  әдісті  пайдаланған  кезде  нормаларда  қарастырылған  түзету 

коэффициенттері  қолданылмайды  және  салалар  ерекшеліктері,  өндіріс  түрлері  мен 
нысандар 

топтары 

ескеріліп 

құрылыстық-жинақтау 

жұмыстары 

көлемдерінің 

арақашықтығы қабылданды. 

12.3 Қабылданған  ережелерді  ескере  отырып,  дайындық  кезеңі  құрылыстық  бүкіл 

ұзақтығының 15-25% құрайды.  

12.4 Құрылыс ұзақтығын есептеуге бастапқы деректер болмаған жағдайда, көлемді-

жоспарлау  және  конструктивті  шешімдердің  бастапқы  деректері  бар,    және  құрылыстың 
сметалық  құнының    шамамен  ұқсастығы  бар  нысандар  деректерін  қолдануға  рұқсат 
етіледі.

 

12.5 ҚР ЕЖ 1.03-101-де тікелей нормалары жоқ нысандар құрылысының ұзақтығын 

анықтау әдісі бойынша үлгі-мысалдар А және  В  қосымшаларында келтірілген. 

 

ҚР ЕЖ 1.03-102-2014* 

 

25 

 

13 ҚАЙТА ЖАҢҒЫРТЫЛҒАН ҚҰРЫЛЫСТАР МЕН НЫСАНДАР ҚҰРЫЛЫСЫН 

АЯҚТАУ ҰЗАҚТЫҒЫН АНЫҚТАУ ӘДІСТЕМЕСІ  

 
13.1  Күнтізбелік  жыл  басында  өндірістегі  ауыспалы  нысандар  үшін  құрылыстың 

аяқталу ұзақтығы келесі ретпен анықталады: 

- қажет болған жағдайда нысан құрылысының жалпы ұзақтығы есептеледі 

Т

, (айлар),  

нысан кезегі немесе іске қосу учаскесі, құрылыстық нормалар бойынша; 

-  нысан  құрылысының  (оның  кезегінің)  немесе  іске  қосу  учаскесінің  құрылыстық-

жинақтау  жұмыстарының  құны  жағынан  дайындық  деңгейі  анықталады   

К

,  %,  жыл 

басына игерілген, мына формуламен: 

 

%

100





С

C

К

П

                                                          

(28) 

 

мұнда 

С

п

  –  нысан  (кезек)  немесе  іске  қосу  учаскесі    құрылысының  басынан  бері 

игерілген құрылыстық-жинақтау жұмыстарының құны; 

С

  -  нысан  (кезек)  немесе  іске  қосу  учаскесінің  құрылыстық-жинақтау 

жұмыстарының құны; 

Қолданыстағы  құрылыстық  нормалар  бойынша  тоқсанның  реттік  номері  табылады 

, ол нысан құрылысының есептелген дайындығына сәйкес келеді 

, және орындалған 

жұмыстар  көлемінің  құнын  игеру  үшін    интерполяциямен  айлардың  нормативтік  саны 
анықталады 

n

t

; 

-  ауыспалы  нысанның  құрылысын  аяқтаудың  нормативтік  ұзақтығы  анықталады

п

T

, 

айлар, мына формуламен: 

н

П

t

Т

T





                                                           (29) 

13.2 

Құрылыстық  нормалармен  қамтылмаған  нысандарды  аяқтау  немесе 

қолданыстағы кәсіпорындарды қайта құралымдау құрылысының ұзақтығы жұмыс атқару 
жобасы немесе құрылыс ұйымының жобасы бойынша белгіленеді. 

13.3

 

ҚЖЖ және капиталды салымдар көлемдерін тарату үлгісі, %, тоқсан бойынша 8 

кестесінде келтірілген 

13.4 Жаңғыртылған құрылыстар мен нысандар құрылысын аяқтау ұзақтығын 

анықтау үлгісі-мысалы В қосымшасында берілген. 

 

 

ҚР ЕЖ 1.03-102-2014* 
 

26 

 

8 кесте – Капиталды салымдар мен ҚЖЖ көлемдерін бөлу %, тоқсан бойынша 

Тоқсанның 
реттік 
нөмірі 

 

 
1  

 
2  

 
3  

 
4  

 
5  

 
6  

 
7  

 
8  

 
9  

 
10  

 
11  

 
12  

 
13 

 
14  

 
15  

 
16 

 
17  

 
18  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 

 

 

 
2 
-- 
4 

 
3 
-- 
7 

 
5 
-- 
11 

 
10 
-- 
16 

 
14 
--- 
22 

 
21 
--- 
27 

 
26 
--- 
33 

 
33 
--- 
38  

 
39 
--- 
45  

 
49 
--- 
53  

 
58 
--- 
62  

 
69 
--- 
69  

 
74 
--- 
76  

 
79 
--- 
82  

 
86 
--- 
88 

 
91 
--- 
93  

 
96 
--- 
98  

 
100 
----- 
100  

 
 
 
 
 

 

 

ҚР ЕЖ 1.03-102-2014* 

 

27 

А қосымшасы 

(ақпараттық) 

Құрылыс ұзақтығын анықтау кестелері  

 

С 

Тн 

С 

Тн 

381 

8,0 

3048 

17,0 

762 

11,0 

3429 

18,0 

1143 

13,0 

3810 

18,0 

1524 

14,0 

4572 

18,5 

1905 

15,0 

5334 

19,0 

2286 

16,0 

6096 

19,0 

2667 

17,0 

 

 

 

Кесте 1 

 

 

 

1 сурет . С=381-6096 млн. теңге болғанда, магистралды құбыр желісі көлігі құрылысының Т

н 

 

анықтау 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Кесте 2 

С 

Т

н

 

С 

Т

н

 

76,2 

10,0 

990,6 

20,0 

152,4 

11,0 

1066,8 

21,0 

228,6 

12,0 

1143 

21,0 

304,8 

13,0 

1295,4 

23,0 

381 

13,0 

1447,8 

25,0 

457,2 

14,0 

1600,2 

26,0 

533,4 

15,0 

1752,6 

28,0 

609,6 

16,0 

1905 

29,0 

685,8 

17,0 

2057,4 

31,0 

762 

17,0 

2209,8 

33,0 

838,2 

18,0 

2362,2 

34,0 

914,4 

19,0 

 

 

ҚР ЕЖ 1.03-102-2014* 
 

28 

 

 

 

2 сурет. С=76,2-2362,2  млн.тенге болғанда өзен көлігі құрылысының Т

н

 анықтау 

 

С 

Тн 

С 

Тн 

190,5 

18,0 

1333,5 

45,0 

381 

25,0 

1524 

49,0 

571,5 

30,0 

1714,5 

52,0 

762 

35,0 

1905 

55,0 

952,5 

39,0 

2286 

60,0 

1143 

42,0 

2667 

64,0 

 

Кесте 3    

 

 

3 сурет. 

С=76,2-6096,19  млн.тенге болғанда, байланыс кәсіпорындары құрылысының  Т

н 

 

анықтау