СП РК 4.04-116-2020 ПРОЕКТИРОВАНИЕ ВОЗДУШНЫХ ЛИНИЙ ЭЛЕКТРОПЕРЕДАЧИ НАПРЯЖЕНИЕМ 0,38 кВ (ҚР ЕЖ 4.04-116-2020)

ҚР ЕЖ 4.04-116-2020

СП РК 4.04-116-2020

АЛҒЫ СӚЗ

1 ӘЗІРЛЕГЕН:

«Казсельэнергопроект» жауапкершілігі шектеулі
серіктестігі

2 ҦСЫНҒАН:

Қазақстан Республикасы Индустрия және
инфрақұрылымдық даму министрлiгiнiң Құрылыс және
тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитетi

3 БЕКІТІЛГЕН ЖӘНЕ

ҚОЛДАНЫСҚА
ЕНГІЗІЛГЕН:

Қазақстан

Республикасы

Индустрия

және

инфрақұрылымдық  даму  министрлiгiнiң  Құрылыс  және
тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері  комитетiнің
2020 жылғы  20  желтоқсандағы № 191-НҚ бұйрығымен

ПРЕДИСЛОВИЕ

4 РАЗРАБОТАН:

Товарищество

ограниченной

ответственности

«Казсельэнергопроект»

5 ПРЕДСТАВЛЕН:

Комитет

по

делам

строительства

жилищно-

коммунального хозяйства Министерства индустрии и
инфраструктурного развития Республики Казахстан

6 УТВЕРЖДЕН И

ВВЕДЕН В
ДЕЙСТВИЕ:

Приказом  Комитета  по  делам  строительства и  жилищно-
коммунального  хозяйства  Министерства  индустрии  и
инфраструктурного  развития

Республики Казахстан

от 20 декабря 2020 года № 191-НҚ

Осы мемлекеттік нормативті уәкiлеттi органның ведомствосы рұқсатысыз

ресми басылым ретінде толық немесе ішінара қайта басуға, кӛбейтуге және
таратуға болмайды.

Настоящий государственный норматив не может быть полностью или

частично воспроизведен, тиражирован и распространен в качестве официального
издания без разрешения ведомства уполномоченного органа в области архитектуры,
градостроительства и строительства.

ҚР ЕЖ 4.04-116-2020

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЕРЕЖЕЛЕР ЖИНАҒЫ

СВОД ПРАВИЛ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

ӚЗІН КӚТЕРУШІ ОҚШАУЛАНҒАН СЫМДАРЫ (ӚКОС-4) БАР КЕРНЕУІ

0,38 кВ ЭЛЕКТР ТАСЫМАЛДАУ ӘУЕ ЖЕЛІЛЕРІН ЖОБАЛАУ

ПРОЕКТИРОВАНИЕ ВОЗДУШНЫХ ЛИНИЙ ЭЛЕКТРОПЕРЕДАЧИ

НАПРЯЖЕНИЕМ 0,38 кВ С ИЗОЛИРОВАННЫМИ ПРОВОДАМИ СИП-4

Енгізілген күні_____

1 ҚОЛДАНУ САЛАСЫ

1.1 Осы Ережелер жинағы ӛзін кӛтеруші оқшауланған сымдары (ӚКОС-4) бар

кернеуі  0,38  кВ  электр  тасымалдау  әуе  желілерін  жобалауға  қойылатын  талаптарды
белгілейді,  ӚКОС-4  оқшауланған  әуе  желілерін  тіректермен  немесе  ғимараттар  мен
құрылыстардың  қасбеттеріне  ілуге  қолдануға  арналған,  сонымен  қатар  МЕМСТ  15150
бойынша  II  және  III  типтегі  атмосферада,  1,2  және  3  санаттары  бойынша,  қоңыржай
салқын климаттық аймақта орналастыруға болады.

1.2 Осы Ережелер жинағы Қазақстан Республикасы сәулет, қалақұрылысы және

құрылыс саласындағы субъектілер мен

тасымалдау әуе желілерін жобалау, құрылысын

салу және пайдаланумен айналысатын инженерлік-техникалық қызметкерлермен
Қазақстан Республикасының аумағында қолдануға арналған.

1.3 Осы Ережелер жинағы электр жеткізу желілерінің элементтерін электр және

механикалық есептеу кезінде пайдалану үшін материалдарды, сонымен қатар бағандардың
сызбаларын, ӚКОС 4 типті бӛлек кӛтергіш элементі жоқ ӛзі кӛтергіш оқшауланған
сымдар желісі үшін жабдығын пайдалану бойынша нұсқауларын қамтиды.

2 НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР

Осы ережелер жинағын қолдану үшін келесі сілтемелік нормативтік құқықтық

актілер мен нормативтік техникалық құжаттар қажет:

Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2015 жылғы 20 наурыздағы № 230

бұйрығымен бекітілген Электр қондырғыларын орнату қағидалары.

Байланыс әуе желілерінің және радиохабар тарату желілерінің құрылысын салу және

жӛндеу қағидалары.

Мемлекеттiк нормативтердi әзiрлеу, келiсу, бекiту, тiркеу және қолданысқа енгiзу

(қолданылуын тоқтата тұру, күшiн жою) қағидаларын бекіту туралы Қазақстан
Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2017 жылғы 22 желтоқсандағы №
890 бұйрығы.

БҚ 34.ҚР.20.517-96 «Ӛзін кӛтеруші оқшауланған сымдары бар кернеуі 1 кВ дейінгі

тәжірибелік-ӛнеркәсіптік әуе электр тасымалдау желілерін техникалық пайдалану
қағидалары».

БҚ 34.ҚР.20.518-96 Ӛзін кӛтеруші оқшауланған сымдары бар (ӚКОС) 1 кВ дейінгі

кернеумен тәжірибелі-ӛнеркәсіптік электр жеткізу әуе желілерін жайластыру ережелері.

ҚР СТ 1.5-2013 Стандарттардың құрылысына, мазмұндауына, дайындауына және

мәтініне қойылатын жалпы талаптар.

ҚР СТ 1.27-2013 Қазақстан Республикасының мемлекеттік техникалық реттеу

жүйесі. Терминологиядағы стандарттау. Негізгі принциптер мен әдістер.

ҚР СТ 2283-2013 Мыс сымы. Техникалық шарттар.

ҚР ЕЖ 4.04-116-2020

ҚР СТ МЕМСТ Р 50043.4-2009 Тұрмыстық және ұқсас мақсаттарға арналған тӛмен

вольтты тізбектерге арналған құрылғыларды қосу.

МЕМСТ 103-2006 Алюминий жолағы. Сортамент.
МЕМСТ 2590-2006 Сұрыпты ыстықтай илемделген болат жолақ илем. Сортамент.
МЕМСТ 5915-70 В дәлдік класындағы алты бұрышты сомындар. Конструкциясы

және ӛлшемдері.

МЕМСТ 7798-70 B дәлдік класындағы алты бұрышты бұрандалы болттар.

Конструкциясы және ӛлшемдері.

МЕМСТ 8509-93 Ыстықтай илектелген тең сӛрелі болат бұрыштар. Сортамент.
МЕМСТ 9467-75 Конструкциялық және жылуға тӛзімді болаттарды қолмен имектеп

дәнекерлеуге арналған жабылған металл электросвар. Типтері.

МЕМСТ 10434-82* Электрлік байланыстар. Жіктелуі. Жалпы техникалық талаптар.
МЕМСТ 15150-69*

Машиналар, құрылғылар және басқа да техникалық ӛнімдер. Әр

түрлі климаттық аймақтарға арналған нұсқалар. Климаттық экологиялық факторлардың
әсері тұрғысынан санаттар, пайдалану шарттары, сақтау және тасымалдау.

Ескертпе - Пайдалану кезінде ағымдағы жылғы жағдай бойынша жыл сайын жасалатын және ай

сайын  шығарылатын  ақпараттық  бюллетеньдерге  сәйкес  келетін  «Қазақстан  Республикасының  аумағында
қолданылатын  сәулет,  қала  құрылысы  және  құрылыс  саласындағы  нормативтік  құқықтық  актілер  мен
нормативтік  техникалық  құжаттардың  тізбесі»,  «Қазақстан  Республикасының  стандарттау  жӛніндегі
нормативтік  құжаттарының  кӛрсеткіші»  және  «Қазақстан  Республикасының  стандарттау  жӛніндегі
мемлекетаралық  нормативтік  құжаттарының  кӛрсеткіші»  ақпараттық  каталогтары  бойынша  анықтамалық
құжаттардың қолданылуын тексерген орынды – ағымдағы жылы жарияланған стандарттардың журналдары
мен  ақпараттық  кӛрсеткіштері.  Егер  сілтеме  құжаты  ауыстырылса  (ӛзгертілсе),  онда  осы  нормативті
пайдаланған  кезде  ауыстырылған  (ӛзгертілген)  құжатты  басшылыққа  алған  жӛн.  Егер  сілтемелік  құжат
ауыстырусыз  жойылса,  онда  оған  сілтеме  берілген  Ереже  осы  сілтемені  қозғамайтын  бӛлігінде
қолданылады.

3 АНЫҚТАМАЛАРЫ БАР ТЕРМИНДЕР

В настоящем своде правил применены следующие термины с соответствующими

определениями:

3.1

Магистральдық әуе желісі:

Желілік қосалқы станциядан соңғы тірекке дейінгі

учаске. Сызықтық тармақтарды немесе тармақтарды әуе желісіне кіруге қосуға болады.

3.2 Әуе желісінен сызықтық тармақ:

Әуе желісінің магистраліне жалғанған, оның

ұзындығы бірнешеу болатын жол бӛлігі.

3.3 Әуе желісінен кіріске дейінгі тармақ:

Әуе желісінің тіреуінен кіріс қысқышына

(оқшаулағышқа) дейінгі сымдардың бӛлімі.

3.4 Қалыпты ОӘЖ режимі:

Үзілмеген сымдардағы әуе желісінің жағдайы.

3.5 ОӘЖ апаттық режимі:

Бір немесе бірнеше сымдар үзілгендегі әуе желісінің

жағдайы.

3.6

ӚКОС-4:

Жеңіл тұрақтандырылған термопластикалық полиэтиленмен

оқшауланған,  кӛлденең  қимасы  бірдей  алюминий ӛткізгіш  ӛткізгіштері  бар  фазалық және
нӛлдік  ӛткізгіштермен  ӛзін-ӛзі  кӛтеруші  сым. Желілік  аралық  тіректерге  ілу  және  анкерлі
тіректерге бекіту барлық ӛткізгіштер үшін бір уақытта жүзеге асырылады.

3.7 Жерге тҧйықтаушы ӛткізгіш:

Жүйенің немесе қондырғының немесе жабдықтың

берілген нүктесі мен жерге электрод немесе жер арасында электр тізбегін немесе ӛткізгіш
тізбектің бір бӛлігін құрайтын ӛткізгіш.

3.8 Ӛткізгіштің тҧрақты рҧқсат етілген қыздыру температурасы

: Үздіксіз жұмыс

кезінде ӛткізгіш ӛткізгіштің қыздыру температурасы.

3.9 Сызықтық арматура:

Бір немесе бірнеше функцияны орындайтын құрылғы:

ҚР ЕЖ 4.04-116-2020

электр сымдарының тіректеріне және тарату құрылғыларына сымдарды, ілгіштерді тоқтату
және бекіту; сымдарды берілген қашықтыққа жалғау, тарту, қолдау және бекіту.

3.10 Ілінісетін арматура:

Аспалы элементтерді біріктіруге арналған желілік

арматура, оны әуе желісіне немесе тарату қондырғысына бекіту.

3.11 Тірек арматура:

Тірек аспасына, тіреуге және салмақ пен жел жүктемелеріне

кейінгі бекіту үшін қысқыштағы сымның жеңіл ӛткізбейтін бекітілуін қамтамасыз ететін
сызықтық арматура.

3.12 Кернеу арматурасы:

Сымның созылатын ілгішке салмақпен бекітілуін

қамтамасыз ететін және жүктемелерді олардың созылуынан алатын сызықтық арматура.

3.13 Арматураны қосу:

Сымдарды бір-біріне қосуға арналған сызықтық арматура.

3.14 Тірек қапсырмасы:

Қалыпты жұмыс кезінде олардың осьтік бағытта қозғалуын

болдырмайтын сымды тіреу ілгішке бекітуге арналған тірек арматура.

3.15 Сына кернеуінің қысқышы:

Кернеу арматурасы, ток ӛткізбейтін сым немесе

найзағайдан қорғайтын кабельді сына арқылы бекіту.

3.16 Сығымдалатын кернеу қысқышы:

Ток ӛткізетін немесе ток ӛткізбейтін

сымдарды бекіту, басу арқылы жүзеге асырылатын кернеу арматурасы.

3.17 Анкерлі сына қысқышы:

Анкер тіреуіндегі бірдей маркалы және қималы

сымдардың сымдарын бекітуге арналған кернеу арматурасы.

3.18 Оймалы қосқыш қысқыш:

Жеңіл ӛткізгіш сымды қосуға арналған арматура

немесе болттармен бекітілген, жерге тұйықтаушы ӛткізгіштердің электр ӛткізбейтін
байланысы.

ысқыштардың

3.19 Сығымдалған жалғаушы қысқыш:

Қысқышқа қысу арқылы сымдардың

токпен қосылуын ӛткізуге арналған арматура.

3.20 Тармақталу қысқышы:

Электр желілерінің сымдарынан тармақтарды қосуға

арналған байланыс арматурасы.

4 БЕЛГІЛЕР МЕН ҚЫСҚАРТУЛАР

ӘЖ: Ә

уе электр тасымалдау желілері;

ЭӘЖ:

Ӛзін кӛтеруші оқшауланған сымдар бар 1 кВ дейінгі кернеумен электр

жеткізу әуе желілері.

ҚТ

: Қысқа тұйықталу.

ТП:

Трансформаторлық қосалқы станция.

ТСС:

Толтырылған созылмалы сақтандырғыш. Діңгектік ажыратқыштарға орнатуға

арналған.

ТТ:

Тасымалды жерге тұйықтаушы.

ЭҚОҚ:

Электр қондырғыларын орнату қағидалары.

ӚКОС:

Ӛзін кӛтеруші оқшауланған сымдар

АКШ:

Асқын кернеулі шектеуіш.

5 ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР

5.1 Қҧрылымы

5.1.1 Ӛзін кӛтеруші оқшауланған сымдар (ӚКОС) бар 1 кВ дейінгі кернеумен электр

жеткізу әуе желілері темір бетон тіреулерін қолданумен бағандарында орнатылатын
электр жеткізу әуе желілері болып табылады. Тіреулерге арнайы арматура арқылы ӛзін
кӛтеруші оқшауланған сымдар (ӚКОС) ілінеді.

5.1.2 ӚКОС бағандарға металл құрылымдарының (ілгектердің, шентемір таспасының

ҚР ЕЖ 4.04-116-2020

және т.б.), ұстаушы және кермелі қысқыштың кӛмегімен бекітіледі. Сымдар қосқыш және
тарамды қысқыштар арқылы қосылады.

5.1.3 Желілік арматурасынан басқа ӚКОС сақтандырғыштар бар діңгекті

ажыратқыштар, артық кернеудің шектегіштері, тасымалды жерлендіруді қосу үшін
құрылғылары, кӛше жарықтандырудың шығардандарын қорғаудың созылмалы
сақтандырғыштар үшін патрондар және т.б. сияқты ілеспе элементтер орнатылуы мүмкін.

5.2 Ӛзін кӛтеруші оқшауланған сымдар жҥйелері

ӚКОС құрылымы оқшауланған қабығы бар және бір бумаға оралған нӛлдік және

фазалық ӛткізгіштерінен тұрады. Оқшауланған қабығы жарыққа тұрақтандырылған
тігілген полиэтиленнен жасалу мүмкін. Бумаға фазалық ӛткізгіштеріне қосымша кӛше
жарығы үшін 1-2 оқшауланған ӛткізгіш немесе бақылау кабельдер қосылуы мүмкін.

5.3 ЭӘЖ қҧрылымдық ерекшеліктері

Оқшауланбаған сымдарын пайдаланумен дәстүрлі электр жеткізудің әуе желілерімен

салыстырғанда ЭӘЖ негізгі құрылымдық ерекшеліктері келесі:

1) Тоқ жүргізетін ӛзектерінде оқшаулаудың болуы.
2) Траверстің және оқшаулағыштарының жоқтығы.
3) Ӛткізгіштердің қалыңдығымен шектелетін ӛткізгіштер арасындағы минималды

қашықтығымен шартталатын ЭӘЖ кіші реактивті кедергісі.

ЭӘЖ құрылымдық ерекшеліктері оқшауланбаған сымдар бар АЖ салыстырғанда

осындай желілерінің артықшылықтарын шарттайды.

5.4 Қашықтағы бір фазалық ҚТ және делінің артық жҥктемесінің ЭӘЖ қызмет

мерзіміне әсері

5.4.1 ӚКОС тартылған фидерлерін (ұзындығы 300м және 300м астам) тӛсеу

қажеттілігі кезінде оқшаулаудың механикалық зақымдары, арматураны дұрыс емес
таңдау, желілердегі артық жүктелуі, монтаждаудың қателіктері және т.б. сияқты
факторлармен тудырылатын қашықтағы қысқа тұйықталулардың пайда болуынан апаттар
пайда болады.

5.4.2 Тарату электр желілерін ӛзін кӛтеруші оқшауланған сымдармен жобалау және

жүргізу  кезінде  доға  жанудың  белсенді  қысқа  кедергісін  қоса  алғанда,  ҚТ  тізбегінің
белсенді және индуктивті кедергілерін есепке ала отырып, ҚТ тоқтарының ең кіші мәнін
есептеп шығару қажет. Желінің зақымдалған бӛлігінің сенімді ӛшірілуі үшін, қорғалатын
желінің  соңында  октың  қысқа  тұйықталу  есебін  барынша  шектеу  шегіне  жеткізу  үшін
сақтандырғыштағы  балқымалы  ендірменің  қалыпты  тогы  немесе  автоматты  босатқыш
кемінде 3 шамасында еселенуі қажет.

5.4.3 Қорғаныс аппараттарын орнату желісі сым қимасы азайтылған ӛзін кӛтеруші

оқшауланған сымдарда (ӚКОС), сонымен қатар қорғаныстың сезімталдылығымен және
іріктелуімен асқынжүктеме болмауын қамтамасыз етуді қажет ететін есеппен анықталған
орындарда жасалады (ҚР электр қондырғыларын орнату қағидалары, 586, 587, 588, 594 т.).

5.4.4 Қысқа тұйықталу тогының еселігі талаптарын орындау мүмкін болмаған

жағдайда балқымалы ендірменің номиналында немесе автоматты ажыратқыштардың
босатқыш тетігіндегі фидерлердің ұзындығы ТҚС автоматының сезгіштік аймағында болу
үшін қысқарту, ТҚС қорғау аппаратының есептік номиналын қысқарту және осылайша
салыстырмалы үлкен емес қысқа тұйықталу тоқтарына оның сезгішітігін үлкейтілу немесе

ҚР ЕЖ 4.04-116-2020

желіні зақымданған фазаны ажырату мүмкіндігі бар қорғаныш аппараттарын
пайдаланумен желісін секциялау қажет.

5.4.5 Қорғау автоматының номиналын тӛмендетуге және ЭӘЖ ұзындығын

қысқартуға  мүмкіндік  болмайды,  себебі  барлық  тұтынушыларды  қосу  үшін  және
бекітілген қуатты таңдау бойынша әрекеттегі нормаларын есепке ала отырып, бір емес ал
бірнеше  ЭӘЖ  құрастыру  қажет  және  осы  жобаның  елеулі  қымбатталуына  әкеледі.  Ең
оңай  және  экономикалық  тұрғыдан  дұрыс  нұсқасын  ұсынады  –  ажыратылатын
учаскелерін  бӛлумен  ЭӘЖ  секциялау  үшін  қажетті  номиналы  бар  балқыма  ендірмелері
бар діңгекті ажыратқыштарын қолдану.

5.4.6 Діңгекті ажыратқыштар стандарттық балқыма ендірмелерімен (БСН)

жабдықталатын қорғаныш аппараты болып табылады және доға басу камераларымен
жабдықталады және жүктемені

басқару функциясын қарастырады. Діңгекті

ажыратқыштардың және қолданылатын балқыма ендірмелерінің номиналдарының егжей-
тегжейлі сипаттауы осы ережелер жинағының 6.3 бӛлімшесінде кӛрсетіледі.

6 ТЕХНИКАЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ

6.1 Кӛтергіш элементі жоқ ӚКОС жҥйесінің артықшылықтары және

ерекшеліктері

6.1.1 Бӛлек кӛтергіш ӛткізгіші жоқ ӚКОС ілуі бір уақытта барлық жалғағыштарға

жүзеге асырылады, осымен бірге сымның механикалық беріктігі барлық ӛткізгіштердің
беріктігін ӛзектер оралуының әсерін есептейтін кішірейту коэффициентімен қосумен
анықталады.

Кӛтергіш элементі жоқ ӚКОС құны қимасы бойынша ұқас таңдалған нӛлдік

кӛтергіш ӛткізгіші бар сымдардың құнынан 30% тӛмен. Осы мұндай жүйенің сымдарын
жасау үшін алминий қортыпасын ӛңдеудің арнайы қымбат бағалы үдерісі талап
етілмейтіндігімен шартталады.

Нӛлдік ӛткізгішін қоса алғанда, барлық ӛткізгіштерінде оқшаулаудың болуы нӛлдік

сымы міндетті түрде оқшауланған болу жағдайларында әдеттегі шарттарында осындай
сымды пайдалануға жағдай жасайды. Мысалы, қоршаған атмосфераның жоғары
коррозиялық белсенділігінің аймақтарында (теңіз жағалауларында, ӛнеркәсіптік аймақтар
және т.б.).

6.1.2 Кӛтергіш элементі жоқ ӚКОС жүйесі ең ілгерінді және преспективті болып

табылады. Осы жүйенің ең басты артықшылығы ӚКОС басқа жүйелерінің қимасына тең
сымдарымен салыстырғанда жоғары механикалық беріктігінің және тӛмен құнының
үйлесімділігі болып табылады.

Экономикалық кӛзқарас жағынан кӛтергіш элементі жоқ ӚКОС артықшылығы

тӛмен кернеулі тарату желілерін қайта салу, үлкейту, техникалық қайта салу немесе
жаңадан салу кезінде күрделі жіне пайдаланушылық шығындардың тӛмендетілуі болып
табылады.

6.2 Сымдардың маркалары және пайдалану саласы

6.2.1 Кӛтергіш элементі жоқ ӛзін кӛтеруші оқшауланған сымдардың маркадары,

атаулары және артықшылықты пайдалану салалары 1–кестеде келтіріледі.

ҚР ЕЖ 4.04-116-2020

1 кесте - Кӛтергіш элементі жоқ ӛзін кӛтеруші оқшауланған сымдардың маркадары,

атаулары және артықшылықты пайдалану салалары

Сымның
маркасы

Атауы

Артықшылықты пайдалану

саласы

ӚКОСт 4

Жануды тоқтататын жарыққа
тұрақтандырылған полимерлік
композициясы бар тоқ ӛткізгіш
алюминий талсымы бар ӛзін кӛтеруші
элементі жоқ ӛзін кӛтеруші сымы

ГОСТ 15150 бойынша ІІ және ІІІ типті
ауаның атмосферасында, қоңыржай және
суық климаты бар аудандарындағы
имараттардың және құрылыстардың
кіреберістеріне электр жеткізу әуе желілері
және тарамдары үшін, сонымен қатар ӛрт
қауіпті аймақтарында қолдану үшін

ӚКОС 5

Жарыққа тұрақтандырылған тігілген
ПЭ жасалатын оқшаулауы бар
алюминий тоқ ӛткізгіш талсымы бар
ӛзін кӛтеруші элементі жоқ ӛзін
кӛтеруші сым

Сымдардың параметрлері

6.2.2 Сымдардың электр және механикалық параметрлері 2-кестеде келтіріледі.
Сымдар жүктілігінің рұқсат етілетін тоғы коршаған ортаның 30



С, желдің 0,6 м/с

жылдамдығы және 1000 Вт/м

күн радиациясы кезінде кӛрсетілген.



С ерекшеленетін қоршаған ортаның есептік температуралары кезінде 3, 4, 5-

кестелерінде кӛрсетілген түзету коэффициенттерін пайдалану қажет.

Сымдардың қималарын таңдау

6.2.3 Механикалық беріктігінің шарттары бойынша кӛтергіш талсымы жоқ ӚКОС

ЭӘЖ Электрқондырғыларын пайдалану ережелерін (ЭПЕ) есепке алумен сымдарды
пайдалану қажет. Ӛзектердің минималды рұқсат етілетін қималары келесі болу қажет:

магистральдарда – 50 мм

;

желілік таралымдарда – 35 мм

;

тұрғын үйлердің кіреберістеріндегі таралымдарында – 16 мм

ҚР ЕЖ 4.04-116-2020

2 кесте - Электрические и механические параметры проводов

зе

кте

рд

ің

ан

ән

номи

на

лд

қи

ма

сыи

Электрлік параметрлер

Механикалық параметрлер

ез

ін

де

оқ

қа

та

лс

ым

ны

эле

кт

ке

де

рг

іс

ке

зі

нд

сымд

ард

ың

ин

дук

ти

вт

і к

ед

ерг

іс

үк

те

ме

ні

рұқ

са

етіл

ге

тоғ

ызу

ға

тӛз

імд

і тоқ

(б

ір

се

ку

нд

тық

)

ым

ны

мк

си

ма

лд

сыртқ

иа

ме

трі

ума

ны

аж

ыра

лу

ке

зі

нд

ег

і к

үш

Ес

еп

тік

ма

сс

ас

Ӛз

ек

те

рд

ің

алп

қи

ас

, м

мм

Ом/км

кА

мм

кН

кг/км

мм

2х16

1,91

0,093

1,4

14,2

5,0

142

31,80

2x25

1,200

0,090

112

2,3

17,4

8,05

215

49,86

2x35

0,868

0,087

138

3,2

19,6

11,20

266

68,80

4х16

1,91

0,093

1,4

17,2

5,0

289

63,60

4x25

1,200

0,090

112

2,3

21,0

16,10

433

99,72

4x35

0,868

0,087

138

3,2

23,7

22,40

532

139,6

4x50

0,641

0,085

168

4,6

28,0

32,00

749

200,4

4x70

0,443

0,083

213

6,4

31,5

44,80

988

278,36

4x95

0,320

0,082

258

7,0

36,0

60,80

1330

378,9

4x120

0,253

0,080

296

7,6

39,7

76,80

1635

481,2

4x35+25

0,868

0,087

138

3,2

25,0

22,40

636

139,6

4x50+25

0,641

0,085

168

4,6

29,0

32,00

849

200,4

4x70+25

0,443

0,083

213

6,4

33,5

44,80

1091

278,36

4x95+25

0,320

0,082

258

7,0

38,0

60,80

1430

378,9

4x120+25

0,253

0,080

296

7,6

41,0

76,80

1736

481,2

4x35+35

0,868

0,087

138

3,2

25,5

22,40

667

139,6

4x50+35

0,641

0,085

168

4,6

29,5

32,00

881

200,4

4x70+35

0,443

0,083

213

6,4

34,0

44,80

1123

278,36

4x95+35

0,320

0,082

258

7,0

38,5

60,80

1462

378,9

4x120+35

0,253

0,080

296

7,6

41,5

76,80

1767

481,2

4x50+2x25

0,641

0,085

168

4,6

30,0

32,00

951

200,4

4x70+2x25

0,443

0,083

213

6,4

34,0

44,80

1193

278,36

4x95+2x25

0,320

0,082

258

7,0

39,0

60,80

1533

378,9

4x120+2x25

0,253

0,080

296

7,6

42,0

76,80

1837

481,2

4x50+2x35

0,641

0,085

168

4,6

31,0

32,00

1014

200,4

4x70+2x35

0,443

0,083

213

6,4

34,0

44,80

1256

278,36

4x95+2x35

0,320

0,082

258

7,0

39,5

60,80

1595

378,9

4x120+2x35

0,253

0,080

296

7,6

43,0

76,80

1901

481,2

ҚР ЕЖ 4.04-116-2020

3 кесте - Қоршаған ортаның температурасы кезіндегі тҥзету коэффициенттері

Талсы

мның

темпер

атурас

ы,



Қоршаған ортаның температурасы кезіндегі түзету коэффициенттері,



1,7

1,13

1,09

1,04

1,00

0,95

0,91

0,85

0,8

0,67

0,52

4 кесте - Ӛзектердің номиналды қимасы, мм

Ӛзектердің

номиналды

қимасы,мм

Оқшаудың қалыңдығы, мм

Оқшаулауы бар талсымның сыртқы

диаметрі, мм

Минималды

Номиналды

Минималды

Максималды

1,0

1,1

6,9

7,7

1,2

1,3

8,6

9,4

1,2

1,3

9,7

10,6

1,4

1,5

11,4

12,3

1,4

1,5

12,8

13,7

1,6

1,7

14,7

15,7

120

1,6

1,7

16,2

17,2

5 кесте - Тоқ откізгіш талсымның қимасы, мм

Тоқ откізгіш

талсымның қимасы,

мм

Секундтардағы ұзақтығ кезіндегі рұқсат етілген кА қысқа

тұйықталу тоғы

1,4

0,8

2,3

1,3

3,2

1,8

4,6

2,6

3,7

7,0

4,0

120

7,6

4,4

ҚР ЕЖ 4.04-116-2020

6.3 Желілік арматурасы

6.3.1 ӚКОС бекітілуі, қосылу келесі тәртіпте жүзеге асырылу қажет:
1) ЭӘЖ магистралінің сымдарын бекіту:
SO 130.02 ұстаушы қысқыштардың кӛмегімен 600С дейін бұру бұрышы бар

бұрыштық аралық бағандарында және желінің тікелей учаскелерінде;

SO 136 және SO 99 ұстаушы қысқыштардың кӛмегімен 900С дейін бұру бұрышы бар

бұрыштық аралық бағандарында және желінің тікелей учаскелерінде.

2) Анкерлі типті тіреулерінде ЭӘЖ магистралінің сымын SO 274s немесе SO 234s

керме қысқыштардың кӛмегімен бекіту;

3) ЭӘЖ тірегінде және кірісте SO 157.1, SO 158.1, SO 80s, SO243 тартпалы

қысқыштардың кӛмегімен таманың сымдарын шеткі бекіту;

4) Сымды ғимараттардың және құрылыстарының қабырғаларында SO 125 ұстаушы

қысқыштардың, SO 70, SO 76 типті қашықтан қысқыштардың кӛмегімен бекіту;

5) ЭӘЖ сымын қосу:
Аралықта - SJ 8 сығымдалған қысқыштардың немесе автоматты CIL кӛмегімен;
Анкерлі типті тіреулердің ілмектерінде SLIP 22.1 тескіш қысқыштардың кӛмегімен

қосуға рұқсат етіледі;

6) Таралымның аралағында сымдарды кіріске қосуға тыйым салынады;
7) SL37.2 оймалы қысқыштардың кӛмегімен болаттан жасалған жерлендіруші

ӛткізгіштерін бір-біріне қосу;

8) Оқшаулаған нӛлдік талсымы бар болаттан жасалған ӛткізгішінің қосылуы

оқшауланған мыс сымы арқылы жүзеге асырылады:

оқшауланбаған мыс жерлендіруші ӛткізгіші оқшауланбаған мыс сымымен SM 2.21

жерлендіруші қысқышының кӛмегімен қосылады;

оқшауланбаған мыс жерлендіруші ӛткізгіші оқшауланған нӛлдік сымымен SLIP 22.127

қысқышының кӛмегімен қосылады;

9) Тұтынушыға магистральдан тармақтануы келесі тәртіпте жүзеге асырылады:
Бір таратушы орындау кезінде - SLIP 22.1, SLIP12.1 типті қысқыштармен (SV29

сақтандырғышын қолдана отырып) немесе SLIP22.1, SLIP12.1, SLIW54 типті
қысқыштармен (SLIW65 кӛп реттік қосылудың қысқышын қолдана отырып);

Бір нүктеден бірнеше тармақтарды орындау кезінде - SLIP 22.1 және SLIW 66, SLIW

67 типті қысқыштармен.

6.3.2 Ұстаушы және керме қысқыштарын ЭӘЖ бағандаріне, ғимараттардың және

құрылыстардың қабырғаларына бекітуді ілмектердің және кронштейндердің кӛмегімен
жүзеге асырылады.

6.3.3 Арматураның нақты типтерін, ілмелі, керме, қосқыш және таратушы

қысқыштарын, металл құрылымдарын және т.б. таңдауды желілік арматурасын таңдаудың
кестелері бойынша орындау қажет. Кестелерде арматура түрлерінің және типтерінің
мақсаттылығы, олардың механикалық беріктігі, тоқ жүктемесі және басқа сипаттамалар
кӛрсетіледі.

6.3.4 Металл құрылымдарды, мысалы, ілмектерді немесе болат шентемір таспаны

таңдау  кезінде  нақты  есептеу  шарттары  кезінде  сымның  керуімен  және  салмағымен
тудырылатын  жүктемесінен  үлкен  болуға  қажетті  олардың  рұқсат  етілетін  механикалық
жүктемесіне ерекше назар аудару қажет.

6.3.5 Нормаға сәйкес келетін режимде ұстаушы және керме қысқыштарындағы, бекіту

түйіндеріндегі және кронштейндеріндегі есептік күштері механикалық бұзу жүктемесінің
40% аспау қажет.

6.3.6 Сымдарды АЖ аралықтарында сымның үзілу күшінің кем дегенде 90 %

ҚР ЕЖ 4.04-116-2020

механикалық беріктігін қамтамасых ететін қосқыш қысқыштарының кӛмегімен қосу қажет.
АЖ  бір  аралығында  әрбір  сым  үшін  бірден  астам  емес  қосылысқа  рұқсат  етіледі.
Инженерлік  құрылыстар  бар  АЖ  қиылысатын  аралықтарында  АЖ  сымдарын  қосылуына
жол берілмейді.

6.3.7 Желіні жобалау кезінде желілік арматурасының дүрыс таңдауы кезінде, атап

айтқанда керме, ұстаушы, қосқыш және таратушы қысқыштарын таңдау кезінде келесі
мақсаттар жеткізіледі:

- монтаждаудың ынғайлығы;
- желіні монтаждау меерзімдерінің қысқартылуы;
- монтаждау жұмыстарының сапасының арттыруы;
- монтаждау кезінде ақаулықардың пайда болу ықтималдығының тӛмендетілуі.
6.3.8 Шығарушы зауытында алдын ала тазартылған және майланған серіппелі бұранда

кескіштері, қысқыштары бар таратушы қысқыштарын пайдалануға, сонымен қатар сомын
кілттерін пайдалануды талап етпейтін ұстаушы қысқыштарын пайдалануға ұсынылады.

Тармақтарды жасау кезінде сымдардың оқшауын зақымдануын алдын алу мақсатында

сымдар тіректен немесе басқа құрылымдарынан кем дегенде 50 мм қашықтықта
орналастырылу қажет екендігін есепке алу қажет.

Сақтандырғыштар бар діңгекті ажыратқыштар

6.3.9 Осы ережелер жинағында сақтандырғыштар бар діңгекті ажыратқыштарды

пайдалануға ұсынылады. Сақтандырғыштар бар ажыратқыштар келесі артықшылықтарды
беретін құрама коммутациялық қорғау аппараты болып табылады:

- екі электр аппаратты бі апаратпен ауыстыру мүмкіндігі;
- жинақтылық;
- тасымалды жерлендіруді қосу мүмкіндігі;
- пайдалану кезінде қауіпсіздікті қамтамасыз ету;
- бӛтен тұлғалармен әрекет жасауды болдырмау.
6.3.10  Ажыратқыштарында  160  А  номиналды  тоғына  балқыма  ендірмелерінің  16

бастап  160  А  дейінгі  номиналды  тоқтары  бар  ППН-33  типті  00  габаритті
сақтандырғыштарын  пайдалануға  мүмкіндік  бар.  Ажыратқыштарында  400  А  номиналды
тоғына  40  бастап  400  А  дейінгі  номиналды  тоқтары  бар  ППН-37  2   типті  габаритті
сақтандырғыштарын пайдалануға мүмкіндік бар. Осы сақтандырғыштар ҚР СТ МЕМСТ Р
50043.4 сәйкес келеді.

6.3.11 Ажыратқыш 2,8 … 3,5 м биіктігінле кез келгенжағында бекітіледі. Екі

аджыратқышты арнайы кронштейнге бекітуге мүмкіндік бар.

Діңгекті ажыратқыштарын пайдаоануы келесі жағдайларда ұсынылады:
- желілік тармақтарды желінің магистраліне бекіту үшін;
- селективті қорғаудың талабы бойынша желіні секциялау үшін;
- сымдар қимасы ӛзгертілетін жерінде секциялау үшін;
- қос қуат беру сұлбасы кезінде резервтеуді ұйымдастыру үшін;
тұтынушыларды  электрмен  жабдықтаудың  айналымды  сұлбаларында  пайдалану

үшін;

-   уақытша тұтынушыларды қосу үшін;
- оқшауланбаған сымдарға ауысу жерлерінде;
- жер асты кабеліне ауысу жерлерінде;
- тасымалды жерлендірулерді орнату үшін.
6.3.12  Ажыратқыштардың  басқаруы  ST  33  оперативті  қарнақтың  кӛмегімен  тірекке

кӛтерусіз жерден жүзеге асырылады. Ажыратқыштар желіні тасымалды жерлендіруді қосу

СП РК 4.04-116-2020 ПРОЕКТИРОВАНИЕ ВОЗДУШНЫХ ЛИНИЙ ЭЛЕКТРОПЕРЕДАЧИ НАПРЯЖЕНИЕМ 0,38 кВ (ҚР ЕЖ 4.04-116-2020) - часть 1